دولت ژاپن مقدمات استعفای امپراتور را فراهم می‌کند

دولت ژاپن اقداماتی را جهت فراهم کردن زمینه استعفای امپراتور به جریان انداخته است.

روز چهارشنبه، ٢٢ دی (١١ ژانویه)، رسانه‌های خبری ژاپن گزارش کردند که دولت این کشور روند تغییرات قانونی لازم را آغاز کرده تا به آکی‌هیتو، امیراتور این کشور امکان آن را بدهد که بتواند ظرف دو سال آینده از این مقام کناره‌گیری کند. در صورت استعفای آکی‌هیتو، او نخستین امپراتور ژاپن در دویست سال گذشته خواهد بود که از مقام خود کناره می‌گیرد.

امپراتور آکی‌هیتو که ٨٣ سال دارد در ماه اوت سال جاری در سخنانی کم‌سابقه خطاب به مردم گفت که نگران آن است که شرایط جسمی به او اجازه ندهد به شکل دلخواه به وظایف خود در مقام امپراتور عمل کند. اظهارات امپراتور به ابراز تمایل به استعفای از این مقام تعبیر شد. ماه اوت سال آینده مصادف با سی‌امین سال سلطنت او خواهد بود.

گفته می‌شود که امپراتور ژاپن از نظر سلامت جسمی در وضعیت مطلوبی نیست. او تحت عمل جراحی قلب و درمان سرطان پروستات قرار گرفته است.

در قوانین کنونی ژاپن، به امپراتور اجازه استعفا داده نشده و به همین دلیل نیز دولت در نظر دارد برای تحقق خواست آکی‌هیتو قوانین لازم را به تصویب برساند. گفته می‌شود که هیئتی از حقوقدانان بررسی زمینه‌های قانونی استعفای از سلطنت و نحوه تدوین قوانین مناسب برای اجازه استعفا را آغاز کرده ‌است.

در صورت کناره‌گیری آکی‌هیتو، پسر ارشد او، شاهزاده ناروهیتو، که اینک ٥٦ سال دارد، به سلطنت خواهد رسید و اگر روند قانونی مورد نظر دولت به موقع طی شود، امپراتور جدید خواهد توانست دوره سلطنت خود را از اول ژانویه سال ٢٠١٩ (حدود دو سال دیگر) آغاز کند. به نوشته رسانه‌های ژاپن، یک روز پیش از آن، امپراتور آکی‌هیتو از این مقام کناره خواهد گرفت.

تا پیش از پایان جنگ دوم جهانی، برای بسیاری از مردم ژاپن امپراتور جنبه الوهیت داشت و اجرای خواست او واجب محسوب می‌شد. پس از پایان جنگ و استقرار دموکراسی در ژاپن، قانون اساسی جدید این کشور رسما الوهیت امپراتور را لغو و سلطنت را به یک مقام تشریفاتی در نظام مشروطه سلطنتی تبدیل کرد.

طبق قانون اساسی ژاپن، امپراتور نماد وحدت ملی و نماینده مردم ژاپن محسوب می‌شود و صدور فرمان انتصاب نخست وزیر و برخی مقامات مهم قضایی، افتتاح و انحلال پارلمان و پذیرایی از سران کشورهای خارجی از جمله وظایف اصلی اوست. البته این وظایف جنبه تشریفاتی دارد و اجرای آنها "به پیشنهاد" مقامات و مسئولان نهادهای انتخابی صورت می‌گیرد و امپراتور عملا مجری خواست آنهاست.

وظایف و اختیارات امپراتور ژاپن تا حدود زیادی مشابه وظایف و اختیارات پادشاه یا ملکه در نظام‌های مشروطه اروپایی است که اگرچه به ظاهر بسیار گسترده به نظر می‌رسد اما همگی جنبه تشریفاتی دارد و اجرای آنها در حوزه اختیارات نهادها و مقامات منتخب مردم است. البته در مقایسه با سلاطین اروپایی، امپراتور ژاپن رئیس تشریفاتی قوه مجریه و فرمانده تشریفاتی نیروهای مسلح هم محسوب نمی‌شود.

در عین حال، برای بسیاری از مردم ژاپن، امپراتور به عنوان نماد ملیت و نشانه قدمت و تاریخ این کشور از احترام و اعتبار خاصی برخوردار است به خصوص اینکه آئین شینتو - دین ملی ژاپن - موقعیتی را هم برای امپراتور در نظر گرفته است.