جنگ غزه؛ اختلافات «بی‌سابقه» در رهبری ارتش اسرائیل درباره تشدید حملات هوایی به نوار غزه

ارتش اسرائیل با اختلافات داخلی فزاینده‌ای میان فرمانده نیروی هوایی و فرماندهی جنوبی بر سر مسئله گسترش حملات هوایی به نوار غزه روبه‌رو است.

در گزارشی که روزنامه یدیعوت آحرونوت منتشر کرد، از اختلافات شدید میان سرلشکر تومر بار، فرمانده نیروی هوایی، و سرلشکر یانیف آسور، مسئول فرماندهی جنوبی اسرائیل، پرده برداشته شده است. این اختلاف‌ها به دلیل درخواست سرلشکر آسور برای تشدید حملات هوایی به غزه و مخالفت بار با آن بروز کرده‌اند.

این روزنامه اشاره کرد که سرلشکر بار با درخواست‌های فرماندهی جنوبی مخالفت کرده و دلیل این مخالفت را بالا بودن میزان تلفات غیرنظامیان و نیز «فقدان پایه‌های حرفه‌ای و نظامی مناسب» برای برخی عملیات‌ عنوان کرده است.

این اختلافات در جلسه‌ای که هفته گذشته در مقر ستاد کل در تل‌آویو با حضور بیش از ۲۰ افسر بلندپایه برگزار شد، به اوج خود رسید.

آیا نیروی هوایی اسرائیل برای توقف جنگ در غزه فشار وارد می‌کند؟

در این جلسه، سرلشکر آسور، فرمانده نیروی هوایی را متهم کرد که مانع اجرای عملیات‌هایی شده که قبلاً توسط فرماندهی جنوبی تأیید شده بودند و از او خواست از مداخله مستقیم در طرح‌ریزی حملات هوایی دست بردارد.

در پاسخ، سرلشکر بار به‌طور تند و جدی واکنش نشان داد و برخی از عملیات‌ها را به دلیل «عملکرد حرفه‌ای ضعیف» رد کرد. این واکنش، خشم آسور را برانگیخت، که گفت: «شما در تل‌آویو کاملاً از میدان جنگ جدا هستید».

این تنش باعث شد که رئیس ستاد کل، ا‌یال زمیر، وارد عمل شده و مستقیماً از ژنرال آسور انتقاد کند و لحن او را «غیرقابل‌قبول» در چارچوب یک بحث نظامی دانست.

این اختلاف در حالی رخ داده که یأس گسترده‌ای در داخل ارتش اسرائیل نسبت به نتایج عملیات زمینی مداوم در غزه وجود دارد. این عملیات با نام «ارابه‌های جدعون» با هدف فشار به حماس برای انعقاد توافق تبادل اسرا آغاز شد.

با این حال، این عملیات نه تنها به اهدافش نرسیده بلکه موجب افزایش انتقادات بین‌المللی به دلیل بالا رفتن شمار قربانیان غیرنظامی فلسطینی شده است.

یک مقام امنیتی به یدیعوت آحرونوت گفت که برخی از حملات اخیر «علیه عناصر رده‌پایین حماس» بوده که «فاقد ارزش نظامی واقعی» بوده‌اند، در حالی که «خسارات جانبی سنگینی» به بار آورده‌اند. او تأکید کرد: «ضرر از فایده بیشتر بوده است».

بحران رهبری و تشدید تنش‌های داخلی

منابع نظامی اشاره کرده‌اند که سرلشکر آسور در ماه‌های گذشته بارها با دیگر فرماندهان ستاد کل درگیری داشته است.

برخی از افسران بلندپایه تعامل خود را با او کاهش داده‌اند، که نشان‌دهنده یک بحران رهبری واقعی در نهاد نظامی است.

ارتش با انتقادات فزاینده‌ای از درون خود مواجه است که ادامه عملیات زمینی را با توجه به «بی‌نتیجه بودن» آن زیر سوال می‌برند.

همچنین پوشش رسانه‌ای از غزه بر اساس دستورات سیاسی مقام‌های عالی‌رتبه کاهش یافته که باعث پیچیده‌تر شدن اوضاع شده است، در حالی که مذاکرات تبادل اسرا دچار وقفه شده و انتظار می‌رود که بار و آسور در روزهای آینده طرح عملیاتی جدیدی ارائه کنند.

«نیروی هوایی بدون تأیید نظامی حمله نمی‌کند»

گرشون هاکوهن، ژنرال سابق ارتش اسرائیل، به بی‌بی‌سی گفت نیروی هوایی اسرائیل «هیچ حمله‌ای را بدون دریافت تأیید مبنی بر اینکه هدف، یک هدف نظامی است یا بر اساس قوانین بین‌المللی قابل توجیه است، اجرا نمی‌کند».

او در واکنش به اختلاف علنی میان نیروی هوایی و فرماندهی جنوبی درباره تشدید حملات گفت که «نهادهای ذی‌ربط با هم جلسه می‌گذارند، افسران و تیم مشترکی عملیات را مدیریت می‌کنند و دستورالعمل‌های مشخص و دقیقی برای چگونگی اجرای حملات وجود دارد».

او افزود: «چنین اختلافی لزوماً نشانه بحران عمیق‌تری در مدیریت جنگ نیست»، اما اذعان کرد که «در برخی مواقع نیاز است که مواضع و اختلافات روشن شود و تصمیمات مشترکی گرفته شود».

در پاسخ به این‌ که آیا این اولین اختلاف از این نوع در ارتش اسرائیل است، هاکوهن تأکید کرد که «اصلاً جدید نیست»، اما اکنون توجه بیشتری به آن می‌شود چون شرایط بسیار حساس است.

او دلیل مخالفت نیروی هوایی با برخی حملات را چنین توضیح داد: «خلبانان اطلاعات کاملی درباره آنچه روی زمین می‌گذرد، ندارند» و افزود: «نیروی هوایی مانند فردی است که از او خواسته می‌شود بسته‌ای را از نقطه‌ای به نقطه دیگر ببرد، بدون اینکه بداند گیرنده کیست؛ بنابراین به داده‌هایی که فرماندهان میدانی ارائه می‌دهند، تکیه دارد و باید هر دو طرف با هم و با مسئولیت مشترک عمل کنند».

هاکوهن گفت که رد انجام برخی عملیات‌ها از سوی نیروی هوایی ممکن است «غیرحرفه‌ای» تلقی شود و پیامدهای نامطلوبی داشته باشد.

او توضیح داد که فرماندهی جنوبی مالک نیروی هوایی نیست بلکه به آن وابسته است و افزود که این موضوع با عملیات طوفان صحرا در سال ۱۹۹۱ متفاوت است، جایی که ژنرال آمریکایی نورمن شوارتسکف کنترل کامل بر نیروی هوایی داشت.

او خاطرنشان کرد که ساختار ارتش اسرائیل به رئیس ستاد کل اختیار تصمیم‌گیری نهایی را می‌دهد، و این باعث می‌شود هماهنگی میان شاخه‌های نظامی امری ضروری باشد.

هاکوهن گفت این موضوع مانند نگاه کردن از طریق میکروسکوپ است، که در آن جزئیات و هماهنگی دقیق بین نیروها اهمیت زیادی دارد.

گای بوران، خلبان سابق نیروی هوایی اسرائیل به بی‌بی‌سی گفت اختلاف شدید و بی‌سابقه‌ای میان فرمانده نیروی هوایی و فرماندهی جنوبی در خصوص نوع اهداف و نحوه اجرای حملات در غزه وجود دارد.

او توضیح داد آنچه قبلاً شایعه تلقی می‌شد اکنون آشکارا مشخص شده، به‌ویژه پس از جلسه‌ای که هفته گذشته با حضور فرمانده نیروی هوایی برگزار شد.

به گفته بوران، فرمانده نیروی هوایی در این جلسه با فرماندهی جنوبی وارد مشاجره‌ای جدی شد که ابعاد نظامی و سیاسی مهمی دارد.

او افزود که قصد دارد تظاهرات بزرگی با حضور صدها خلبان در مقابل مقر ارتش برگزار کند، در حمایت از موضع رئیس ستاد کل که با طرح دولت برای تسلط کامل بر غزه مخالف است و همچنین در حمایت از فرمانده نیروی هوایی در مخالفت با هدف‌گیری غیرنظامیان.

«از اتاق‌های بسته به عرصه عمومی»

آقای بوران به بی‌بی‌سی گفت این اختلاف جنبه‌ای جدید دارد چون از فضای بسته و خصوصی نظامی بیرون آمده و اکنون به‌صورت علنی مطرح می‌شود. این امر موجب سردرگمی و نگرانی در میان خلبانان شرکت‌کننده در عملیات‌ها شده است.

او توضیح داد که خلبانان که مستقیماً تحت فرمان نیروی هوایی هستند، اکنون خود را در وضعیتی گیج‌کننده می‌بینند؛ چراکه از وجود یک نزاع داخلی میان فرماندهی خود و فرماندهی جنوبی آگاه‌اند ولی هم‌زمان از آن‌ها خواسته می‌شود که مأموریت‌های جنگی انجام دهند. این موضوع احساس سردرگمی و خشم را در آن‌ها برمی‌انگیزد.

در مورد امتناع نیروی هوایی از انجام برخی حملات، بوران توضیح داد که این اقدام غیرحرفه‌ای تلقی نمی‌شود، بلکه بخشی از فرایندی پیچیده است که با درخواست‌هایی از نیروهای زمینی آغاز می‌شود، سپس از طریق فرماندهی جنوبی به نیروی هوایی می‌رسد؛ جایی که تا پیش از آوریل ۲۰۲۵، معمولاً با اکثر اهداف درخواستی موافقت می‌شد.

او تأکید کرد که از آوریل به بعد، هر هدف باید به تأیید مستقیم فرمانده نیروی هوایی برسد، و این روند باعث تشدید اختلاف با فرماندهی جنوبی شده است.

بوران تأکید کرد که فرماندهی نیروی هوایی اختیار نهایی را در صدور دستورات حملات دارد و هیچ نهادی جز فرماندهی نیروی هوایی حق صدور دستور به خلبانان یا اسکادران‌های هوایی را ندارد.