نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد در خصوص محدودیت‌‌های زنان در افغانستان

شورای امنیت سازمان ملل متحد روز پنجشنبه برای بحث درباره افغانستان نشستی برگزار کرد که بسیاری از اعضای شورا در آن سرکوب زنان، به خصوص ممنوعیت تحصیل زنان در رشته‌های بهداشتی از جمله پزشکی، را محکوم کردند.

آمریکا، بریتانیا و فرانسه از جمله کشورهایی بودند که در نشست روز ۱۲ دسامبر به خاطر سیاست‌های محدودکننده از طالبان انتقاد کردند.

با این حال روسیه و چین از انتقاد مستقیم از طالبان پرهیز کردند و بر نیاز به ارائه کمک‌های انساندوستانه و همکاری منطقه‌ای با حکومت افغانستان تاکید کردند.

روزا اوتونبایوا، فرستاده ویژه دبیرکل ملل متحد برای افغانستان و رئیس یوناما (هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان) اذعان کرد که سیاست‌های محدودکننده طالبان در سطح وسیع محکوم شده است.

او در این جلسه در مورد دستور تازه طالبان علیه تحصیل زنان گفت: «من قویا مقام‌ها را ترغیب می‌کنم تجدید نظر کنند» و هشدار داد که محدودیت‌های تازه «می‌تواند دارای عواقب مرگباری برای زنان و دختران باشد.»

اوتونبایوا همچنین به قانون «امر به معروف و نهی از منکر» طالبان، که علاوه بر زنان، محدودویت‌هایی را بر ظاهر مردان اعمال می‌کند اشاره کرد.

او با اشاره به تعامل دفتر خود با طالبان در مورد مسائلی مثل حقوق بشر، دسترسی به بازداشتی‌ها و مبارزه با مواد مخدر، تاکید کرد: «تعامل عادی‌سازی یا به رسمیت شناختن نیست.»

او گفت که تعامل به جلوگیری از انزوای افغانستان یا - بدتر از آن - بازگشت این کشور به مناقشه کمک خواهد کرد.

هبت‌الله آخندزاده، رهبر حکومت طالبان، اواخر ماه اوت قانون امر به معروف و نهی از منکر را اعلام کرد. طالبان بعد از آن در روز ۱۳ آذر - ۳ دسامبر - تحصیل دختران در موسسات علوم پزشکی را ممنوع کرد، تصمیمی که با اعتراض دختران دانشجو و همچنین دولت‌ها روبرو شد.

انستیتوت‌های پزشکی که شامل رشته‌های قابلگی/مامایی، پرستاری، آزمایشگاه، دندان و داروسازی است، تنها مراکز تحصیلات عالی و نیمه‌عالی بود که دختران در افغانستان پس از بسته شدن دانشگاه‌ها، فرصت تحصیل در آن را داشتند. بسیاری از دختران پس از محرومیت از تحصیل در رشته‌های دیگر به سراغ این انستیتوت‌ها رفته بودند.

وزارت تحصیلات عالی طالبان در ماه دسامبر سال ۲۰۲۲ اعلام کرده بود که زنان و دختران «تا اطلاع ثانوی» نمی‌توانند در دانشگاه‌های دولتی و خصوصی ادامه تحصیل دهند که واکنش‌‎ها و محکومیت‌های گسترده جهانی را در پی داشت.

برخی از حاضران در نشست امروز تصمیم طالبان را «آپارتاید جنسیتی» توصیف کردند.

رویا محبوب، از بنیانگذاران و مدیر «صندوق شهروند دیجیتال» در جلسه شورای امنیت گزارش داد که هزینه اعمال محدودیت‌ها بر معاش زنان افغان در سال ۲۰۲۳ به یک میلیارد دلار سر زده است.

او گفت: «رژیم طالبان علیه زنان جنگی داخلی را آغاز کرده که باعث تضعیف امنیت ملی، منطقه‌ای و جهانی شده است.»

تام فلِچر، معاون دبیرکل در امور بشردوستانه و هماهنگ کننده امداد اضطراری در سازمان ملل، وضعیت اقتصادی افغانستان را «به نهایت شکننده» توصیف کرد، به طوری که نیمی از جمعیت در فقر به سر می‌برند.

بیش از یک سوم مردم این کشور به خدمات بهداشتی دستری ندارند و مشکل سوءتغذیه بسیار نگران کننده است.

تام فلچر از جمله به نابودی محصولات و دام به دلیل رویدادهای شدید آب‌وهوایی و بازگشت میلیون‌ها پناهنده از کشورهای همسایه اشاره کرد.

این مقام سازمان ملل هشدار داد که دستور اخیر طالبان می‌تواند به افزایش چشمگیر مرگ ناشی از بارداری منجر شود چون هزاران قابله و پرستار را از ورود به نیروی کار منع می‌کند.

نماینده آمریکا محدودیت‌های جدید علیه زنان را «غیرمنطقی» و «غیرقابل درک» توصیف کرد.

او گفت: «این مردان - طالبان - مادرانی که آنها را به دنیا آورده‌اند، خواهران، همسران، و دختران خود را محکوم کرده‌اند که اگر مریض شدند در برابر چشم آنها بمیرند.»

او گفت که آمریکا به تحویل کمک‌های حیاتی به افغانستان ادامه خواهد داد و به طالبان فشار خواهد آورد تغییر مسیر دهد.

نماینده ایران هم به بار سنگینی که کشورهای میزبان پناهندگان به دوش می‌کشند اشاره کرد و خواستار کمک مداوم بین‌المللی شد.

در این جلسه همچنین در مورد افزایش خشونت در افغانستان به خصوص حملات «داعش خراسان» و سایر گروه‌های مسلح که خطر بی‌ثباتی دارد ابراز نگرانی شد.

اما نماینده چین به «یک وضعیت پایدار امنیتی» و بهبودها در همکاری منطقه‌ای اشاره کرد و همزمان از تحریم‌های غرب انتقاد کرد. نماینده روسیه هم موضع مشابهی داشت و خواستار «دیالوگی دقیق و صبورانه» شد.

اما نماینده مالت گفت: «تعامل با طالبان نباید به قیمت حقوق زنان تمام شود.»

چندین پیشنهاد در این جلسه مطرح شد. از جمله هیات نمایندگی اکوادور خواستار دیالوگی ملی با حضور همه بخش‌های جامعه افغانستان به خصوص زنان شد.

بسیاری از نمایندگان هم بر اطمینان از تامین بودجه برای رسیدگی به «طرح نیازهای انساندوستانه و واکنش افغانستان» برای سال ۲۰۲۵ تاکید کردند.

گروهی از زنان و دختران گفته بودند انتظار دارند که وضعیت حقوق بشر در افغانستان به‌طور جدی در این جلسه مورد توجه قرار گیرد چون نگرانی‌های جدی از ادامه وضعیت جاری در افغانستان دارند.

حضور بلینکن در جلسه استماع کنگره

پیشتر آنتونی بلینکن وزیر خارجه آمریکا تهدید از سوی گروه‌های تروریستی از داخل افغانستان را در یک جلسه استماعیه در کنگره/کانگرس این کشور منتفی دانست.

در این جلسه استماعیه کمیته روابط خارجی کانگرس آمریکا که روز گذشته برگزار شده بود شماری از نمایندگان درباره احیای دوباره تروریسم در افغانستان ابراز نگرانی کرده و خروج پرآشوب آمریکا از این کشور را بزرگترین ضربه به سیاست خارجی این کشور توصیف کردند.

آقای بلینکن که از دیر زمانی از حضور در یک کمیته حقیقت‌یابی کانگرس آمریکا سرباز می‌زد در این نشست در برابر پرسش‌های تند برخی از نماینده‌گان قرار گرفت.

او در دفاع از سیاست خروج نیروهای آمریکا از افغانستان گفت: «دشمنان ما، از جمله روسیه، از اینکه ما در افغانستان به مدت ۲۰ سال دیگر درگیر می‌بودیم خوشحال می‌شدند.»

موضوع خروج آمریکا از افغانستان از کشمکش‌های طولانی اداره جو بایدن با کمیته جمهوری‌خواه در خصوص یکی از تاریک‌ترین حوادث دوران ریاست جمهوری جو بایدن تلقی می‌شود.

مایکل مک‌کال، رئیس این کمیته، دولت بایدن را به دلیل مرگ ۱۳ نظامی آمریکایی در حمله انتحاری به فرودگاه کابل در اوت ۲۰۲۱ و به دلیل ناتوانی در تخلیه هزاران افغان که با نیروهای آمریکایی همکاری کرده بودند، مورد انتقاد قرار داد.

ماموریت خروج آمریکا از افغانستان پس از ۲۰ سال جنگ، در طول رقابت‌های انتخاباتی میان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور منتخب جمهوری‌خواه و کامالا هریس، معاون رئیس‌جمهور دموکرات، به شدت سیاسی شده است.

دونالد ترامپ که قرار است در ژانویه ۲۰۲۵ به کاخ سفید بازگردد، قول داده است که با مسئولان مربوطه در خصوص این فاجعه برخورد کند و تعهد کرده است که از تمامی مقام‌های ارشد دولت بایدن که در این فاجعه دست داشته‌اند، استعفا خواهد خواست.

آقای بلینکن در بخشی از پاسخ‌هایش گفت که تمامی آمریکایی‌هایی که خواهان ترک افغانستان بودند، این فرصت را یافتند و هزاران افغان نیز در سطح بین‌المللی اسکان داده شده‌اند، هرچند واشنگتن همچنان متعهد به کمک به کسانی است که در افغانستان باقی مانده‌اند.

او از تصمیم رئیس‌جمهور بایدن برای خروج از افغانستان دفاع کرد و افزود که دیگر سربازان آمریکایی در افغانستان کشته نمی‌شوند و مردم آمریکا در امنیت بیشتری هستند. «افغانستان دوباره به پناهگاهی برای تروریست‌ها تبدیل نشده و گروه القاعده پس از خروج آمریکا از افغانستان، تجدید نیرو نکرده است.»

جلسه استماعیه کمیته روابط خارجی کانگرس، نمایشی از تنش‌های جامعه سیاسی در آمریکا است که نه تنها به مشکلات مربوط به خروج از افغانستان اشاره داشت، بلکه به پیامدهای آن برای روابط بین‌المللی و امنیت جهانی نیز پرداخته شد.