د محلي ټولګیو ناڅرګند برخلیک؛ په اړه یې د طالبانو څېړنې چېرته رسېدلي؟

په کندهار او هلمند کې لا هم د هغو سلګونو محلي ټولګیو برخلیک روښان نه دی، چې د طالبانو حکومت پوهنې وزارت یې له څه باندې یوې میاشتې راهیسې فعالیت درولی دی.

طالبانو هغه مهال ویلي و چې دا پرېکړه لنډمهاله ده او د دغو ټولګیو په اړه د "تحقیق او د اختلافي مواردو د حل" لپاره شوې.

اوس د دغو ټولګیو پر تړل کېدو د څه باندې یوې میاشتې له تېرېدو وروسته هم، په کندهار او هلمند کې د پوهني ریاستونو چارواکي په دې اړه رسنیو سره له غږېدو ډډه کوي، چې د دغو ټولګیو په تړاو تحقیق او پلټنې کوم ځای ته رسېدلي او دا چې د کومو اختلافي مسایلو د حل لټه کوي.

د کندهار د پوهني رییس بي بي سي ته په یوه پیغام کې یوازې دومره ویلي، چې "دا موضوع په وزارت کې تر بحث لاندې ده."

بلخوا د کندهار او هلمند کې یو شمېر اوسېدونکي ګومان کوي چې 'اختلافي مسایل' ښايي د ځايي مدرسو پر ځای محلي یا سیمه اییزو ټولګیو ته د نجونو او هلکانو پراخ ورتګ وي او ممکن د مدارسو مشرانو په دې اړه شکایت کړی وي .

د کندهار د ارغنداب ولسوالۍ اوسېدونکی حاجي امین الله وایي، د محلي ټولګیو ګټه دا وه، چې ماشومانو ته یې په خپل کلي او کور کې د زدکړو فرصت برابر کړی و .

هغه زیاتوي "د محلي ټولګیو ګټه د هغو ماشومانو لپاره ډېره وه چې نه ښوونځي ته تلل او نه هم مدرسې ته، بلکې کرۍ ورځ به یې په کوڅو کې تېروله - په دغو ټولګیو کې د لیک لوست تر څنګ دیني مسایل ورښودل کېدل، خپل لمونځ او اودس یې زده کاوه. "

په کندهار او هلمند کې ۶۸۰ محلي ټولګي فعال وو، چې شاوخوا ۲۰ زره ماشومانو پکې زدکړې کولې.

د دغو ټولګیو لویه برخه په هغو سیمو کې وو، چې په تېرو دوو لسیزو کې یې ماشومان له زدکړو بې برخې وو .

د کندهار په ژړۍ ولسوالۍ کې د همداسې یوه محلي ټولګي ښوونکی وایي، د زدکړو دا یوازینۍ دروازه هم اوس د دې سیمې د ماشومانو پر مخ تړل شوې.

هغه وویل "زموږ سیمه ییز ټولګی کې چې د نجونو په ګډون له ۳۵ تر ۴۰ پورې ماشومانو پکې زدکړې کولې، له ښوونځي لېرې و. له هغه راهیسې چې دغه ټولګی تړل شوی، د کلي اوسېدونکي هره ورځ شکایت کوي چې بېرته دې پیل او یا دې موږ لپاره ښوونځی جوړ شي."

محلي یا سیمه ییز ټولګي

محلي یا سیمه ییز ټولګي د نړیوالو مرستندویه ادارو په همکارۍ هغو نجونو او هلکانو ته د لومړنیو زدکړې فرصت برابروي چې ښوونځي یې د اوسېدو له سیمو لېرې دي او یا د بېوزلۍ او ټولنیزو محدودیتونو له امله له زدکړو بې برخې پاتې وي.

دغو ټولګیو ته درسي مواد د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق "یونېسف" د خپلو ملاتړو نړیوالو ادارو په مرسته برابروي - لګښتونه او د ښوونکو تنخواګانې یې هم د یونېسف پر غاړه دي او همدا راز یې پر زده کوونکو ځینې خوراکي توکي هم ویشي.

دمګړۍ د افغانستان په ۳۰ ولایتونو کې نژدې ۱۸۰۰۰ محلي ټولګي فعال دي چې څه باندې ۵۶۶ زره ماشومان پکې لومړنۍ زدکړې کوي.

په دوی کې ډېرې نجونې هم دي.

یونیسف وايي غواړي د روان ۲۰۲۳ کال تر پایه افغانستان کې د دغو ټولګیو شمېر ۲۱ زرو ته لوړ کړي.

دا اداره زیاتوي، دغه ټولګي به د افغانستان په هغو سیمو او ولایتونو کې پرانیزي، چې تر اوسه پکې دا ټولګي نشته.

یونېسف دغه پروګرام د اسیا پرمختیایې بانک، نړیوال بانک او اروپایې ټولني په مالي مرسته د خپلو همکارو نادولتي موسسو له لارې پلی کوي .