Кыргызстан

Дүйнө

Аялзат

Башкы бет

Видео жаңылыктар

Видео

Биздин видеолор

Kyrgyz

2023-жылы Би-Би-Синин Аба ырайы кызматы бүткүл дүйнө жүзү боюнча аптап жана кургакчылык, бороон-чапкын жана суу ташкындары сыяктуу экстремалдуу аба ырайы тууралуу кабарлап турду. Мен өткөн жылдагы таасири эң катуу болгон, аба ырайына байланышкан айрым окуяларга кыскача көз чаптырдым.

2023 – аба ырайы экстремалдуу болду. Бул эмнеден кабар берет?

Жапонияда болгон 7,5 баллдык жер титирөө, жердин абдан каттуу кыймылдаганынан кабар берип турат.

Түркиядагыдай эле титирегенине карабастан эмне үчүн Жапонияда өлүм-житим, кыйроо аз болду?

Жапониянын Исикава префектурасында күчү 7,6 баллга жеткен соңку жер титирөө дүйнөнүн көңүлүн бурду. Ошол тушта цунами каптап кетиши мүмкүн деген кабар тилсиз жоону ого бетер олуттуу көрсөткөнү турган иш. Көбү Фукусимадагы оор кыйроону, анын келечекке чейин таасир берчү залалдарын ойлоп, селт эткендей болду.

Жапониядагы кыргыз: жер титирөөдө беш жыл бузулбай турган нан, суу таратканда таң калдым

Дүйнө климаттык кризисти баштан кечирүүдө, андыктан жылына бир жолу дүйнөлүк лидерлер БУУнун конференциясында глобалдык жылуулануу шартында адамзаттын аман калышын талкуулоо үчүн жыйналышат. Быйыл алар глобалдык жылуулануунун негизги булактары болгон мунай жана газ аркылуу байыган күнөстүү Дубайга COP 28-саммитине агылды.

Аарылар балга каршы. Дубайдагы  климаттык саммит

Биргелешкен билдирүүдө АКШ менен Кытай климаттын өзгөрүшүнө каршы күрөшүү чаралары боюнча макулдашты, бирок күйүүчү майларды жок кылуу боюнча милдеттенме алган жок.

Климат: АКШ менен Кытайдын майда бирок маанилүү кадамдары

Антарктиданы изилдеген илимпоздор, буга көптөгөн факторлор, анын ичинде быйыл деңиз бетинде катталган жогорку температура дагы таасир эткенин айтышат.

"Жердин муздаткычы" өзү жылып бара жатат. Бул эмнеси менен кооптуу? 

Алар өкмөттөрдүн климаттын өзгөрүшүнө карата жай аракеттери алардын адам укуктарын бузат деп ырасташууда.

Климаттык өзгөрүүлөр. Жаштар 32 өлкөнү сотко беришти

БУУнун маанилүү баяндамасына ылайык, климаттын өзгөрүшүнө каршы күрөшүү үчүн адамзат өзүнүн иштөө, саякаттоо, тамактануу жана энергияны колдонуу ыкмаларын тез арада өзгөртүшү керек.

БУУ: Климаттын ысышын токтотуу үчүн кескин чаралар керек

Ливиянын Кызыл жарым ай коому "Даниел" бороонунан улам өлкөдө 150дөн 200гө чейин киши каза болгонун билдирди. Анткен менен Ливиянын чыгышындагы райсмий таанылбаган өкмөттүн лидери курман болгондордун саны “2000ден ашканын” билдирди.

Ливияда борондон 150 киши көз жумду, дагы миңдеген киши курман болушу мүмкүн

Быйыл Кытайдын жай мезгили куйкалаган аптап жана талкалаган сел менен коштолду. Бул жолу суу ташкыны мурда мындай аба ырайын эч качан көрбөгөн аймактарды каптады, илимпоздор буга климаттын өзгөрүшү себеп болууда деп, эң жаманы али алдыда экенин эскертишти.

Кытайды кыйнаган сел. Климаттын өзгөрүүсү кандай таасир этти? 

Кыргызстан эгемендик алган 32 жыл ичинде жумушсуздуктун айынан алгач ички миграция пайда болсо, кийинчерээк иш издеген жарандар сыртка агылып кете баштады.
 Ошондон бери өлкөдө  тышкы миграциянын темпи абдан жогору болду.

Эгемендик жылдарындагы миграция: экономикалык муктаждык негизги фактор 

Гавайи аралдарын каптаган токой өрттөрүнөн кеминде 53 адам каза болду.  Штаттын вице-губернатору бул өрттөрдү буга чеийн болуп көрбөгөндөй масштабда болду деп билдирди.

Гавайидеги алоолонгон өрт: 50дөн ашуун адам каза болду

Aeolus спутниги абанын кыймылын изилдөө максатында каалаган жерде, ар башка бийиктикте, бүткүл дүйнө жүзү боюнча байкоо салуу үчүн атмосфера аркылуу лазерди учуруп турган.

Шамалдын белгисиз сырларын ачкан спутник кайсы жерге кулайт? 

Илимий изилдөө океандагы жылуу агымдардын Гольфстрим системасы 2025-жылы кыйрашы мүмкүн деп эскертти.

Климат: Эң чоң жылуу агым жоголуп, Европада аба ырайы толук өзгөрөбү?

Климаттын тез жылып жатышы жер планетасын мындан да оор кесепеттерге алып келээрин адистер эскертүүдө. Бишкекте бир нече күн бою созулган ысык жүрөк оорулууларды түйшөлтүп жатканын дарыгерлер да сөз кылууда. 

Көлөкө болсо... Мээ кайнаткан ысык кайдан келди?

Жай башталганына аз эле болду, бирок күндүн ысыгы түндүк жарым шарында Канададан баштап Кытайга чейин дүйнөлүк рекордду чапчып, жүздөгөн адамдардын түбүнө жетүүдө. Июнь айында катаклизмдер көп болуп, окумуштуулар адам өзү жасаган климаттык өзгөрүүлөрдү күнөөлөп жаткан чагы.   

Кайнаган июнь. Бул жылы баары башкача

Соңку жылдары Кыргызстандын борбору Бишкекте жана Чүйдүн айрым райондорунда жаз келери менен кургакчылык жана суу тартыштыгы көйгөйү чыгууда. 

“Мынчалык болгон эмес”: Бишкектеги таза суу тартыштыгы 

Сапар TV

Кычыраган -32 градус сууктагы муз бийи, кайберендер, зоо арасында буркурап кайнаган самоор, көлдө сүзгөн теке сыяктуу кызыктын баарын Би-Би-Си "Сапарында" баяндайбыз

Көл-Суу: Европа, АКШдан бери келип, шакек салгандар

Дүйнөдө укмуштуудай кубаттуу, жаңы күч пайда болду. Ал баарына таасирин берип жатат. Бул климаттын жылуулануусу. Дал ушул фактор мамлекеттердин бай же кедей, чоң же кичине экенине карабай терс таасирин берип жатат. Ошондон улам күн, шамал энергиясы абдан актуалдуу болуп турат.  

Көмүрдөн  энергия алуу эң эски жана зыян 

Жаңы изилдөөлөр көрсөткөндөй, Антарктиканын муз катмарынын эрүүсү мурда ойлогондон алда канча ылдам жүрүшү мүмкүн.
Ага Норвегиянын деңиз түбүндө миңдеген жылдар мурда эриген Европа муз катмарынын артка тартылуусунан калган белгилер далил болуп бере алат.

Климат: Норвегия деңизинин түбү Антарктиканын эрүүсүн түшүнүүгө жол ачат

Президент менен жолугушууда Нарындагы жергиликтүү эл контролдук-кассалык машиналарды (ККМ) киргизүү, жол эрежесин бузгандыгы үчүн айып пулдун көбөйүшү, шаардын жана облустун инфраструктуралык көйгөйлөрү сыяктуу маселелерди көтөрдү. Ошол эле убакта жумушсуздук, жакырчылык жана экологиялык кыйынчылыктар бул тоолуу аймакта көп жылдан бери курчуп турган көйгөйлөр. Нарын облусу өлкөдөгү эң жакыр регион болуп көп жылдан бери келатат.

Нарын парадоксу: катаал климат, жакыр эл, тоолору толо кен байлык 

Баш калаадагы ЖЭБ  мэриянын башкаруусуна өтүп жаткан чакта, шаар бийликтери алдыдагы от жагуу сезонунда  Кара-Кече көмүрүн жагууга чектөө киргизип, Казакстандын жогору калориялык көмүрүн киргизүү жөнүндөгү сунуштарды карап талкуулап жатат. 

Бишкектеги ыштын азабы жана ЖЭБдеги көмүр сапаты

Кыргызстандын баш калаасы соңку күндөрү абасы булганыч шаарлардын дүйнөлүк тизмесинде биринчи орундан түшпөй келатат. Ал ортодо шаардагы экологиялык кейиштүү абалды Жогорку Кеңеште кезектеги ирет талкуулап, мамлекеттик органдардын абалды оңдоого даярдыгы жогун ашкере кылды.

"Өзгөчө кырдаалга негиз жок". Бишкекти кыйнаган кыш менен ыш

Кыргызстанда катуу суук келет деп кабарлангандан бери бүт өлкө боюнча окуучулардын кышкы каникулу узартылып, баш калаадагы жылуулук электр борбору от жагууну күчөтүп, шаардык бийлик үй-жайы жок адамдар жылынып, тамак ичип кете турган баш паанек жайларды уюштуруп жатканын айтууда.