Etholiad 2026

Mae Casnewydd Islwyn yn etholaeth Senedd newydd, yn cyfuno rhannau o hen seddi Islwyn, Dwyrain Casnewydd, a Gorllewin Casnewydd.

Ffeithiau allweddol

• Poblogaeth: 220,058
• Amcangyfrif siaradwyr Cymraeg: 8%
• Economi: Porthladdoedd/logisteg (Dociau Casnewydd), Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan, diwydiannau ysgafn, manwerthu/lletygarwch (Friars Walk), Coleg Gwent

Ffynhonnell y llun, Getty Images

Pwysau ar y GIG, traffig ar yr M4, ac adfywio'r stryd fawr yw'r prif faterion o bwys.

Mae lefel uchel o amddifadedd a thlodi plant yn yr etholaeth ac mae iddi hanes diwydiannol o ran glo, haearn a dur.

Mae dau a oedd yn ASau Llafur yn sefyll yn yr etholaeth hon sef Jayne Bryant a gafodd ei hethol yn AS Gorllewin Casnewydd yn 2016 a Rhianon Passmore a gafodd hefyd ei hethol yn AS Islwyn yn 2016.

Yma mae Peredur Owen Griffiths yn sefyll ar ran Plaid Cymru. Ef sydd ar frig y rhestr ac yn nhymor diwethaf y Senedd roedd yn cynrychioli rhanbarth Dwyrain De Cymru.

Ar frig rhestr Reform yn yr etholaeth hon mae Dan Thomas - mae e wedi bod yn arweinydd Reform Cymru ers Chwefror 2026.

Ar frig rhestr y Ceidwadwyr mae Natasha Ashgar - cafodd ei hethol i gynrychioli rhanbarth Dwyrain De Cymru yn 2021 gan olynu ei thad a fu farw yn 2020.

Mae canllaw i'r 16 etholaeth newydd ar gyfer etholiad y Senedd i'w weld yma.

Dros Frecwast
BBC Radio Cymru

Gyda’r cyfrif yn digwydd yn ystod y dydd heddiw yn hytrach na dros nos, ychydig o wybodaeth gadarn sydd ar gael ar hyn o bryd.

Ond mae dwy etholaeth wedi cyhoeddi'r canran o'u hetholwyr wnaeth bleidleisio - 47.8% yng Nghasnewydd Islwyn a 47.7% ym Mlaenau Gwent Caerffili Rhymni.

Ar raglen Dros Frecwast ar BBC Radio Cymru dywedodd y sylwebydd gwleidyddol Dr Elin Royles bod llai o bobl fel arfer yn troi allan i etholiadau Senedd Cymru na San Steffan. Ychwanegodd bod y ffigwr fel arfer hefyd yn llai ym Mlaenau Gwent na mewn nifer o ardaloedd o Gymru.

Meddai: “Er bod o ddim yn swnio mor bositif â hynny... at ei gilydd mae hynny’n eitha’ cadarnhaol - mae’r tuedd yn awgrymu gallwn ni weld canran uwch yn pleidleisio mewn ardaloedd eraill.”

Ffynhonnell y llun, Getty Images

Mae'n debygol bod rhai wedi methu â phleidleisio am na chafon nhw bleidlais bost.

Ddydd Mercher fe wnaeth Cyngor Caerdydd gadarnhau bod dros 1,300 o bobl heb dderbyn eu pecynnau pleidleisio post mewn da bryd ar gyfer yr etholiad.

Mae'r Post Brenhinol yn dweud na chafodd y pleidleisiau post coll eu hargraffu, ac nad oedden nhw wedi eu derbyn er mwyn eu dosbarthu.

Ddiwrnod cyn yr etholiad disgrifiodd Gruff Rhys, prif leisydd Super Furry Animals, y sefyllfa fel "ffiasgo", gan ddweud ei fod yn "siomedig" na fyddai'n debygol o dderbyn ei bleidlais bost mewn pryd cyn mynd ar daith gyda'r band.

Ffynhonnell y llun, Getty Images

Dywedodd llefarydd ar ran y cyngor ar ôl trafodaethau pellach gyda'u hargraffwyr, eu bod "wedi cael cadarnhad nad oedd y pecynnau pleidleisio gafodd eu trefnu ar gyfer yr wythnos diwethaf wedi cael eu hargraffu, er bod y cyngor wedi darparu'r wybodaeth".

"Yn wreiddiol, fe wnaeth hyn arwain at 1,388 o becynnau ddim yn cael eu danfon i etholwyr yng Nghaerdydd, yn etholaethau Caerdydd Ffynnon Taf a Chaerdydd Penarth."

Dyma'r rhestr o'r etholaethau newydd yn llawn:

• Bangor Conwy Môn
• Clwyd
• Fflint Wrecsam
• Gwynedd Maldwyn
• Ceredigion Penfro
• Sir Gaerfyrddin
• Gŵyr Abertawe
• Brycheiniog Tawe Nedd
• Afan Ogwr Rhondda
• Pontypridd Cynon Merthyr
• Blaenau Gwent Caerffili Rhymni
• Sir Fynwy Torfaen
• Casnewydd Islwyn
• Caerdydd Penarth
• Caerdydd Ffynnon Taf
• Pen-y-bont Bro Morgannwg

Etholiad 2026

Mae pleidleisiau etholaethau Casnewydd Islwyn, Sir Fynwy Torfaen a Blaenau Gwent Caerffili Rhymni wedi cael eu gwirhau ( y term y mae'r Senedd yn ei ddefnyddio am verify) dros nos.

Rhaid i’r swyddog canlyniadau, ym mhresenoldeb yr asiantiaid etholiad, wirhau pob cyfriflen papurau pleidleisio drwy ei chymharu â nifer y papurau pleidleisio a gofnodwyd, y papurau pleidleisio heb eu defnyddio a’r papurau pleidleisiau a ddifethwyd.

Mae'r broses hon yn digwydd heddiw mewn etholaethau eraill.

Huw Lewis
Sylwebydd gwleidyddol

O ystyried goruchafiaeth hanesyddol Llafur yng Nghymru, mae’n anochel y bydd yr etholiad hwn yn cael ei weld fel un siomedig i’r blaid - beth bynnag fydd y canlyniad.

Y cwestiwn mawr yw pa mor bell y gall y gefnogaeth iddi syrthio. Byddai gorffen yn drydydd y tu ôl i Blaid Cymru a Reform yn ergyd seicolegol sylweddol.

Ond pe bai’r blaid yn dal i ennill tua 15 sedd neu fwy, byddai hynny’n sicrhau ei bod yn parhau’n bresenoldeb pwysig yn y Senedd ac yn rhoi sylfaen ar gyfer ailadeiladu.

Pryder mwyaf Llafur, fodd bynnag, yw y gallai patrwm tebyg i’r hyn a welwyd yn isetholiad Caerffili ailadrodd ei hun ar draws Cymru, gyda phleidleiswyr y blaid yn symud at Blaid Cymru.

Pe bai hynny’n digwydd ar raddfa eang, gallai pleidlais y blaid Llafur gael ei gwasgu’n sylweddol - gan ostwng cyfanswm seddi’r blaid i 10 neu lai.

Ffynhonnell y llun, Matthew Horwood/Getty Images

Cwestiwn mawr arall i Lafur yw pwy fydd yn arwain y blaid yn y Senedd ar ôl yr etholiad. Nid yw’r arwyddion yn edrych yn addawol i Eluned Morgan, sy’n sefyll yn etholaeth Ceredigion Penfro.

Bydd nifer yn disgwyl i’w dirprwy presennol, Huw Irranca-Davies - sydd yn debygol o ennill un o’r seddi yn etholaeth Afan Ogwr Rhondda - gamu i’r adwy... ond mae enw Irranca-Davies hefyd wedi’i grybwyll fel ymgeisydd posib ar gyfer swydd Llywydd y Senedd nesaf.

Ac os bydd canlyniad yr etholiad yn arbennig o wael i Lafur, efallai y bydd y rôl honno’n dechrau edrych yn opsiwn mwy deniadol.

Mae disgwyl i Lafur golli etholiad Senedd Cymru gan ddod â diwedd ar reolaeth 27 mlynedd yng Nghymru, meddai sawl ffynhonnell o fewn y blaid wrth BBC Cymru.

Mae Llafur wedi ennill etholiadau San Steffan a Bae Caerdydd yng Nghymru ers dros ganrif, ond mae arolygon barn yn dweud bod y blaid bellach yn wynebu colli, wrth i Blaid Cymru a Reform gystadlu i fod y blaid fwyaf.

Dywedodd Mick Antoniw, cyn-weinidog yn Llywodraeth Cymru, os byddai'r canlyniadau "cyn waethed â'r hyn sy'n cael ei ragweld", yna y dylai Syr Keir Starmer ymddiswyddo fel prif weinidog y DU.

Ffynhonnell y llun, PA Media

Dywedodd Mr Antoniw wrth BBC Cymru mai'r etholiad oedd yr un anoddaf i Lafur "ers cof".

Wrth gael ei holi os oedd yn credu y gallai Syr Keir Starmer barhau fel prif weinidog, dywedodd: "Os yw'r canlyniadau cyn waethed â'r hyn sy'n cael ei ragweld, yna bydd yn rhaid newid arweinyddiaeth.

"Nid ymadael ar unwaith ond trosglwyddiad wedi'i gynllunio, yn drefnus, yn agored â chystadleuaeth dryloyw."

Catrin Haf Jones
Gohebydd Seneddol BBC Cymru

Mae Etholiad Senedd Cymru 2026 yn argoeli i fod yn un o'r rhai mwyaf cystadleuol a hanesyddol i Gymru ei weld mewn degawdau.

Y canlyniad i Lafur fydd un o benawdau mawr yr etholiad hwn os yw'r arolygon barn i'w credu.

Mae'r Blaid Lafur wedi llywodraethu ym Mae Caerdydd ers dros chwarter canrif a thra-arglwyddiaethu ar wleidyddiaeth Cymru ers dros ganrif - ond heddiw mae hi mewn perygl o golli seddi ac efallai Prif Weinidog.

Yn 1999 fe wnaeth llafur gipio 28 sedd, Plaid Cymru 17, y Ceidwadwyr 9 a'r Democratiaid Rhyddfrydol 6.

Wedi etholiad 2003 roedd gan Lafur 30 o seddi.

Ffynhonnell y llun, Wicipedia

Etholiad 2026

Mae’n ddiwrnod cyfri pleidleisiau etholiad Senedd Cymru 2026.

Mae’r pleidleisiau yn cael eu cyfrif o 08:00 ymlaen ac mae disgwyl i’r canlyniad cyntaf gael ei gyhoeddi ddechrau’r prynhawn.

Bydd y diweddaraf ac ymateb i’r canlyniadau i’w gweld yma ond cyn hynny y darogan a'r cyffro wrth i'r pleidleisiau gael eu cyfrif ar draws Cymru.

Yn ôl sylwebyddion gwleidyddol mae heddiw a'r diwrnodau nesaf yn gwbl arwyddocaol yn hanes Cymru.

Arhoswch gyda ni.