Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaanoromoo

Sochii dhala namaa keessatti yeroon taa’umsaan dabarsan dheeraadha. Bakka hojiitti namoonni hanga sa’atii sagalii taa’umsaan dabarsu jedha qorannoon.
Garuu akkaataan itti teenyu fayyaa keenyaaf akkaan murteessaadha jedhu ogeeyyiin fayyaa.


Akkaataan itti teenyu sirriin kami? Attamiin fayyaa keenya miidha?

Dhaabbanni qabeenya biiliyanara addunyaa kanaa Iloon Maask tahe Niwuraaliink sammuu namaa keessa meeshaa 'chiippi' jedhamu suuquu ibsee ture.

'Chiippiin' sammuu namaa keessatti suuqamu maali? Kaayyoo akkamiif  oola?

Maqaan isaa Dr. Li’ulsaggad Indiriyaas jedhama. Dhalatee kan guddatte Walaayittaa Sooddoo aanaa Ibaalaa Abbayyaa jedhamutti.
Ijoollummaa isaatti namoonni naannoo isaa yeroo dhukkubsatan ogeesa fayyaa argatanii yaalamuuf dadhabii fi fageenya deeman argaa waan guddateef,  ijoolummaan isaa irraa qabee oggeessa wallaansa fayya ykn hakiima ta’uuf hawwuu akka eegale hima.

Dr. Li’ulsaggad: ‘Doktara barnoota yunvarsiitii waggaa torbaa booda hojii dhabee qonnatti deebi’e’

Aanga'oonni fayyaa addunyaa weerara amma yaaddoo itti ta'ee fi irratti mari'achuuf dirqaman kana yeroof maqaasaa ''Weerara X'' jedhaniin.

Akka kooviid addunyaa waliin ga'a jedhamee kan sodaatamu 'Weerarri X' maali? 

Sagantaan talaallii busaa addunyaarra isa jalqabaa tahe Kaameruuniitti jalqabameera. Kanaanis lubbuu daa'imman Afrikaa kumaatamatti lakkaa'amanii baraaruuf abdiin irra kaa'ameera. 

Kaameruun talaallii busaa akka addunyaatti isa jalqabaa ta'e kennuu jalqabde

Saayintisitoonni Chaayinaa jaldeessa resuus jedhamu kan qaccee dhala namaatti dhiyaatu qabu mala kilooniing jedhamuun uuman. Argannoo kunis qorannoo fayyaarratti taasifamu saffisiisa jedhameera.

Saayintisitoonni jaldeessa qaccee dhala namaatti dhiyaatu qabu uuman

Dhukkubni Tiraamzaayiloomninooriyaa dhukkuba nama baayyee muraasa irratti qofa mul’atu yoo tahu, qaamni namaa foolii qurxummii akka qabaatu taasisa ("fish odour syndrome".) 

''Qaamnisaa foolii qurxummii waan qabuuf gaa'elli keenya diigame''

Uummatni addunyaa biiliyoona torba ol afaan, aadaa fi amantiidhaan gargar tahus wantoota waloodhaan qabu keessaa tokko kolfa dha.


Kolfi seelonni dhukkuba lolan qaama keessatti akka oomishaman gargaara

Shamarreen cimina miidhaa irra gaherraan kan ka’e of wallaaltee turte kun haala lubbuusheef yaaddessu keessa turte. Kutaan sammuushee rasaasaan rukkutames faayidaan ala ta’uu eegalee ture.

Naqamtee: Ogeeyyiin fayyaa sammuu shamarree ganna 24 keessaa raasaasa baasuun du’a oolchan

Hogganaan humna waraanaa Ameerikaa Looyid Oostiin dhibee kaanserii qaama saalaa dhiiraa keessatti bahuun [Prostate cancer] qabamuun yaalamaa jiru, jedhe Peentaagon.

Hogganaan humna waraanaa Ameerikaa yaaliif hospitaala galuun yaaddoo uume

Yeroo hirribaa qaamni namaa guutummaatti dalagaa dhaaba jechuu miti. Sammuun, seelonni narvii, onneen, miirri... hunduu hojiisaanii inuma hojjetu.
Garuu akkamiin?

Yeroo rafnu waan qaama keenya mudatuu fi akkamiin akka hojjetu beektuu?

Nama tokko gaafa jalqaba agarru bifti isaanii nu hawwachuu mala, tahus wantoonni qalbii keenya mo'atan biroon jiru.

Jaalallee filachuuf amala ammoo bifatu caalaa irraa nu hawwata?

Icciitiin bobbaan namaa yeroo tokko tokko bishaan bollaa mana fincaaniirra bololi’uu fi yeroo kaanimmoo osoo hin argamne bollaa mana fincaani keessa gadi lixu duuba jiru barameera.

Bobbaan namaa  bishaaniirra  maalif bololi’a?

Godiina Booranaa Hospitaala Waliigalaa Yaaballootti daa’imman lakkuun walitti qabatanii dhalatan. 
Daa'imman kun walitti qabatanii kan dhalatan har’a Mudde 27, 2023 obboroo sa’aa 11 irratti dhalachuusaanii BBCn hospitaalicharraa odeeffate.  

Daa'imman Hospitaala Waliigalaa Yaa'aballootti walitti maxxananii dhalatan boqotan

Cirraachi hadhooftuu akka Itoophiyatti lakkoofsaan ''hunda caala danuu'' jedhame wal’aansa baqaqsanii yaaluu hospitaala Hawaasaatti raawwatameen dubartii ganna 40 keessaa baafame.

Hawaasaatti cirrachi hadhooftuu 2,000 ol garaa dubartii keessaa baafame

Qondaalonni Chaayinaa erga hakiimni dhukkubsattuu oppireeshinii [tajaajila baqaqsanii yaaluu] taasisaafii ture buunyaadhaan yeroo dhahuu argamee hospitaalicha irratti qorannoo gaggeessaa jiru.

Hakiimni dhukkubsattuu 'oppireshinii' gochaa ture buunyaan dhahuun dheekkamsa kaase

Mee waan hojjettan hunda dhiisaamee. Barreefama kana dubbisuun alatti jechuu dha. Diriirfadhaa, ofirraa bu'aatii waa'ee waan tokkoyyuu yaaduu dhaabaa.Kana gochuun isin rakkisee? 


Sammuun keenya sa'atii itti boqotu qabaa?

Saayinsitoonni dubartoonni tokko tokko yeroo ulfaatti maaliif akka baayyee dhukkubsatan adda baasuu isaanii ibsuun, kunis wal’aansa argachuutti akka isaan siqsu himaniiru.

Dhukkubbii yeroo ulfaa maaliif akka dhufu baruun saayintistoonni  furmaata argatan

“Barachuu garmaleen barbaada. Akka hiriyoota kootti bahee taphachuuyyuu baay’een barbaadan ture. Waantan cabuuf, akkan hin taphanne nan dhorkaman ture” jetti Olii Abbishuu barattuun daa’imummaa isheetiin qaama miidhamummaaf saaxilamte. 

Barattuu qaxalee dogongora ogeessaa aadaatiin qaamaa miidhamtee, hakima ta’uuf xiiqeffatte

Diroonii fageenya dheeraa deemuu danda’u yeroo jalqabaaf Itoophiyaatti bakkeewan qaqqabuun ulfaataa tahan jahatti qorichaafi tajaajila talaallii dhaqabsiisuun milkaa’uu himame.

Dirooniin fageenya dheeraa tibbana Itoophiyaatti tajaajila milkaa’aa kenne maali?

Balaan lolaa uumamuu booda yaaddoon guddaa jiru dhibeewwan sababa kuufama bishaanii kanaan dhufan akka ta’e yeroo hedduu ogeessota fayyaa dabalatee dhaabbileen gargaarsaa ni himu.
Dhibeewwan yeroo lolaatti uumaman ijoo ta’aniifi akkamiin akka ofirraa eeguu dandeenyu kunooti.

Yeroo roobaafi lolaatti dhibeewwan kamirraa of eeggachuu qabna?

Dhukkubni sukkaaraa kan umurii guutuu nama waliin turu yoo ta’u, addunyaarratti waggaan namoonni miliyoona tokkoo ol sababii kanaan du’aaf akka saaxilaman maddeen ni mul'isu.

Dhukkubni sukkaaraa maali? Attamiin irraa of eeguun danda'ama?

Magaalaa Finfinneetti dhalattee kan guddatte Soossinaan hojii gaazexeessummaa erga eegaltee as dhimma HIV fi fayyaa sirna wal hormaataa irratti hojii hedduu hojjeteetti. 

Dubartoonni hojii daldala saal qunnamtiirra jiran hedduun hiriyyootakoo ta’aniiru – Gazexeessituu Soosinnaa

Shamarreen ganna 23 intarneeta gubbaa ji'oota hedduuf akkaataa nama ajjeestuufi reeffa gattu barbaadaa akka turte galmeen poolisii agarsiisa.

Fayyaa