You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
Ọ̀pọ̀ èèyàn di àwátì lẹ́yìn tí ọkọ̀ ojú omi ńlá kọlù afárá l’Amẹrika
Akojọpọ awọn iṣẹlẹ kaakiri agbaye
Ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ tí ń lọ lọ́wọ́
Olumide Owaduge and Olubusola Afolayan
Tọkọtaya àtàwọn mìíràn wọ gàù fún ẹ̀sùn ìjínigbé, ẹgbẹ́ òkùnkùn ṣíṣé
Ẹyọ sìgá mẹ́fà gbé Tunde Isiaka dé ọgbà ẹ̀wọ̀n ní Osun
Ilé ẹjọ́ Májísíréètì kan nílùú Osogbo, ìpínlẹ̀ Osun lọ́jọ́ Ìṣẹ́gun sọ ọkùnrin kan, Tunde Isiaka, ẹni ọdún méjìlélọ́gbọ̀n sí ọgbà ẹ̀wọ̀n.
Ẹ̀sùn wí pé Tunde Isiaka jí ẹyọ sìgá mẹ́fà èyí tí wọ́n ń tà ní àádọ́jọ náírà ló ń kojú.
Olùpẹjọ́, Akintunde Jacob tún fẹ̀sùn kan Tunde Isiaka pé ó jí omi mẹ́ta àti owó ẹgbẹ̀rún mẹ́rin àbọ̀ tó jẹ́ owó ẹni tó ni sìgá tó jí ìyẹn Akinyele Iyabo.
Akintunde tún sọ fún ilé ẹjọ́ pé Isiaka tún jí fóònù iPhone 6 tó jẹ́ ti ẹnìkan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Azeez Taofeek, ẹni tí Isiaka gba ọgọrùn-ún mẹ́jọ náírà lọ́wọ́ rẹ̀ pé òun máa tá ìrẹsì àti òróró fún un.
Gẹ́gẹ́ bí ìwé ìpẹ̀jọ́ ṣe ṣàfihàn rẹ̀, ẹ̀sùn náà lòdì sí abala 383 àti 419 ìwé òfin ìwà ọ̀daràn ìpínlẹ̀ Osun tọdún 2002.
Ó ní ìjìyà rẹ̀ wà ní abala 390 ìwé òfin náà.
Àmọ́ Tunde Isiaka ní òun kò jẹ̀bi ẹ̀sùn mẹ́ta tó dá lórí lílu jìbìtì àti olè jíjà tí wọ́n kà sí lọ́rùn.
Síbẹ̀, adájọ́ Adesanmi Ayedera pàṣẹ pé kí wọ́n fi Tunde Isiaka sí àhámọ́ ọgbà ẹ̀wọ̀n títí di ọjọ́ Kejìdínlógún oṣù kẹrin ọdún 2023 tí ìgbẹ́jọ́ yóò tẹ̀síwájú.
Biola Adebayo, gbajúmọ̀ òṣèré tíátà, di ọlọ́mọ lẹ́yìn tó wá abánigbóyún fún ìgbà mẹ́ta láàrin ọdún méjì láì rí
Dókítà Nàìjíríà yarí pé ohun tó wù UK, kó sọ, àwọn kò ní ṣàì jápa
Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá kéde orúkọ àti ojú ọlọ́pàá mẹ́ta tó fi pankẹ́rẹ́ na aráàlú, fi tipá ti obìnrin
Ọkùnrin kan dèrò ẹ̀wọ̀n lẹ́yìn tó gùn ọ̀rẹ́ rẹ̀ lọ́bẹ pa nítorí gbèsè
Ọ̀dá owó tó ń dà wá láàmú ní kò jẹ́ kárí owó oṣù òṣìṣẹ́ san – Ìjọba Kenya, Kenya Cash Crunch: Ìjọba ní òun kò mọ̀ bóyá kó fi owó tó wà nílẹ̀ sanwo oṣù òṣìṣẹ́ tàbí san èlé owóyàá nílẹ̀ òkèèrè
Ijọba orilẹede Kenya ti fidi rẹ mulẹ pe ọwọn gogo owo n daamu orilẹede naa.
O salaye pe eyi si lo sokunfa bi sisan owo osu ẹgbẹlẹgbẹ osisẹ ijọba se pẹ.
Ijọba Kenya ni ipinnu to lagbara ni oun se lori boya ki oun lo owo to wa fi san owo osu awọn osisẹ tabi ki oun fi san ele ori owoya ti oun gba nilẹ okeere., to yẹ ki oun san losu yii.
Bakan naa lo sisọ loju rẹ pe ẹka eto isuna ilẹ naa kuna lati san owo to yẹ fun awọn ẹka to se koko to nilo owo bii ẹka eto ẹk ati ilera.
Idaduro owo osu Kẹta naa si lo kan awọn osisẹ nileesẹ ijọba, ileesẹ lajọlajọ atawọn ẹka ileesẹ ijọba miran.
Minisita feto isuna lorilẹede naa, Njuguna Ndung‘u salaye pe bawọn owo to yẹ ko wọle sapo ijọba ko se to iye to yẹ, ati bi ijọba ko se ni anfaani si owoya, lo mu ko maa koju ọda owo.
Wayi o, awọn ẹgbẹ osisẹ meji to n soju awọn osisẹ ijọba apapọ ilẹ Kenya ati lawn ipinlẹ gbogbo to wa lorilẹede naa, lo ti wa kede erongba wọn lati maa wosẹ niran.
Igbakeji aarẹ orilẹede Kenya, Rigathi Gachagua si ti di ẹbi ọda owo naa ru ijọba to kogba wọle lorilẹede naa.
Gachagua wa naka aleebu si ijọba ana naa pe o ya obitibiti owoya lasiko to wa lori aleefa.
Bakan naa lo ni ijaba ana naa tun ko gbogbo owo to wa nipamọ ko to kogba wọle lọdun to kọja.
Amọ igbakeji aarẹ naa ko fi ẹri kankan han lori awọn ẹsun to fi kan ijọba ana naa.
Olugbanimọran pataki si aarẹ feto ọrọ aje, David Ndii salaye n tiẹ pe ọda owo to n yọ ilẹ Kenya lẹnu kii se laasigbo rara amọ airi owo na lasiko yii ni.
Ninu ifọrọwerọ kan to se lori mohunmaworan, Ndii ni ijọba Kenya n reti owoya miliọnu lọna ẹẹdẹgbẹta Dọla, ti ijọba yoo si san ajẹsilẹ owo osu awọn osisẹ ọba ki ọsẹ yii to pari.
Owoya ti ilẹ Kenya jẹ lo ti to ida marundinlaadọrin ninu ọgọrun owo to n wọle si orilẹede naa.
Orilẹede naa si nilo miliọnu lọna okoolenirinwo dọla (£420m) losoosu lati fi san owo osu ati owo osisẹfẹyinti fawọn osisẹ oba lorilẹede ọhun.
Àwọn ọ̀dọ́ tó gbé fídíò ìhòhò ọmọbìnrin kan sórí ayélujára kó sí páńpẹ́ òfin
Àjọ ẹ̀ṣọ́ ara ẹni lààbò ìlú, NSCDC tẹ̀ka ìpínlẹ̀ Ekiti ní àwọn afurasí mẹ́fà kan tí wà ní àhámọ́ àwọn fẹ́sùn wí pé wọ́n gbèrò láti pa ènìyàn.
Agbẹnusọ NSCDC ìpínlẹ̀ Ekiti, Tolulope Afolabi ní agbègbè Ekute ní ìlú Ado-Ekiti ni ọwọ́ ti tẹ àwọn afurasí náà.
Afolabi ní láti ọjọ́ kẹjọ oṣù Kẹta ni àwọn ti ń dọdẹ àwọn afurasí náà tí orúkọ wọn ń jẹ́ Tosin, Abejide, Adeoye, Oke, Ayeni àti Iremide kí ọwọ́ tó tẹ̀ wọ́n ní ọjọ́ Àìkú.
Ó ní arábìnrin kan, Omolola ló wá fi ẹjọ́ àwọn afurasí náà sùn pé wọ́n ń gbèrò láti pa òun, na òun, tí wọ́n sì tún já òun síhòhò nígbà tí èdè àìyedè wáyé láàárín àwọn.
Ó fi kun pé lẹ́yìn tí àwọn afurasí náà já Omolola sí ìhòhò ni wọ́n fi ata rẹ nídìí tí wọ́n sì tún ya fídíò rẹ̀ èyí tí wọ́n gbé sórí ayélujára kan tí Tosin jẹ́ olóòtú rẹ̀.
Afolabi tẹ̀síwájú pé ìwádìí àwọn fi hàn pé ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn ni àwọn afurasí ọ̀hún àti pé èròńgbà wọn ni láti pa Omolola kí wọ́n sì jù ú sínú kòtò.
"Ọpẹ́lọpẹ́ ara àdúgbò kan tó ń kọjá lọ ló gba Omolola kalẹ̀ lọ́wọ́ àwọn afurasí yìí tó fẹ́ gbẹ̀mí lọ́rùn rẹ̀."
Ó tẹ̀síwájú pé NSCDC lábẹ́ ìdarí ọ̀gá àgbà àwọn, John Fayemi ń sa gbogbo ipá láti ri pé ìpínlẹ̀ Ekiti bọ́ lọ́wọ́ àwọn ọ̀daràn tó ń da ìpínlẹ̀ náà láàmú.
Wo àwọn àìsàn tó le ṣúyọ ní àgọ́ ara lásìkò ààwẹ̀
Àwa ò faramọ́ òfin ṣíṣe iṣẹ́ fún ọdún márùn-ún ká tó gbàwé àṣẹ - Àwọn dókítà
Ẹgbẹ́ àwọn dókítà ilẹ̀ Nàìjíríà, NARD ti bu ẹnu àtẹ́ lu ìgbésẹ̀ ilé ìgbìmọ̀ aṣojúṣòfin tó fẹ́ kàn án nípá fún àwọn dókítà tó bá lọ sí ilé ẹ̀kọ́ ìjọba láti máa dúró ṣiṣẹ́ ní orílẹ̀ èdè yìí fún ọ kéré tán ọdún márùn-ún kí wọ́n tó le gba iwe àṣẹ.
NARD nínú àtẹ̀jáde kan fi ìhà tí wọ́n kọ sí ìgbésẹ̀ léde.
Àtẹ̀jáde náà ní o jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu fún àwọn pé àwọn aṣòfin lè gbé àbá náà kalẹ̀ láti ṣòfin le lórí.
Wọ́n ní ìgbésẹ̀ yìí túmọ̀ sí pé ìjọba àpapọ̀ fẹ́ mú àwọn dókítà lẹ́rú ni tí wọ́n bá fi lè sọ àbá náà dòfin nítorí ó túmọ̀ sí pé àwọn dókítà kò ní ìwé àṣẹ láti fi ṣiṣẹ́ lọ́wọ́ ara wọn lẹ́yìn ọdún márùn-ún tí wọ́n bá ti parí ẹ̀kọ́ wọn.
Wọ́n tún fi kun pé àwọn dókítà náà kò ní ní ànfàní láti wá iṣẹ́ lọ sí ilẹ̀ òkèrè lẹ́yìn tí wọ́n bá ti parí.
Bákan náà ni wọ́n tún bu ẹnu àtẹ́ lu ìjọba àpapọ̀ bí ó ṣe kọ̀ láti ṣe àtúngbéyẹ̀wò owó oṣù àwọn dókítà náà pẹ̀lú gbogbo ìlérí tí wọ́n ṣe fún àwọn.
Bẹ́ẹ̀ náà ni àwọn dókítà náà tún kọminú lórí ojú tẹ́ḿbẹ́lú tí ìjọba fi ń wo ìwé ẹ̀rí "West African Prograduate Colleges" ti ìgbìmọ̀ àwọn dókítà ara àti teyín (MDCN).
Wọ́n fi kun pé láìpẹ́ ni àwọn yóò ṣe ìpàdé láti mọ ìgbésẹ̀ tó kàn tí àwọn máa gbé lórí àbá náà.
Ọkùnrin agbébọn kan ṣekúpa èèyàn mẹ́rin ní Báńki
Ileeṣẹ ọlọpss ni Louisville, Kentuncky ti fi idi isẹlẹ naa mulẹ pe ọkunrin agbegbọn ati eeyan mẹrin lo ti jẹ Ọlọrun nipe lẹyin ti rogbodiyan kan bẹ silẹ laarin ọlọpaa ati agbegbọn ni banki kan niluu naa.
Bakan naa ni eeyan mẹjọ miran lo ti dero ile wosan lẹyin ti isẹlẹ naa waye lowurọ Ọjọ Aje.
Ọkunrin agbebọn naa ni ileeṣẹ ọlọpaa ni o jẹ osisẹ banki ọhun tẹlẹ, ti oun naa si ba isẹlẹ naa lọ.
Gẹgẹ bi ileeṣẹ ọlọpaa ṣe sọ, ni bi ago mẹjọ arọ ni awọn araalu kan siwọn, ti wọn si suure de si banki ọhun.
Kete ti wọn dẹ sibẹ ni wọn gbena koju ọkunrin afurasi agbegbọn naa.
Igbakeji ọga agba fun ileeṣẹ ọlọpaa, Paul Humphrey ni awọn le sọ boya ibọn lo ba agbegbọn naa tabi o ṣekupa ara rẹ.
Ọlọpaa meji lo farapa nibi isẹlẹ, ti wọn si ti wa ni ile wosan fun isẹ abẹ.
Humphrey ni gbogbo igbinyanju ileeṣẹ ọlọpaa ni lati dola ẹmi awọn araalu.
Ileeṣẹ ọlọpaa ti wa rọ awọn araalu lati ma wa si ibi ti isẹlẹ naa ti waye lasiko ti iwadi n lọ lọwọ.
Iroyin to tẹ wa lọwọ fihan pe ogunlọgọ awọn ọlọpaa lo ti balẹ si ibi ti isẹlẹ naa ti waye.
Ikọ̀ afẹ̀jẹ̀wẹ̀ pa èèyàn 44 láti gbẹ̀san ìyà tí wọn fi jẹ akẹẹgbẹ́ wọn tó fẹ́ jí máàlú gbe, Burkina Faso Killings: Èèyàn 44 kú lásìkò ìkọlù agbésùnmọ̀mí
Awọn alasẹ orilẹede Burkina Faso ti kede pe eeyan mẹrinlelogoji lo ti ku lasiko ikọlu meji ọtọọtọ ti ikọ agbesunmọmi Al-Qaeda se si ẹkun ariwa orilẹede naa.
Awọn ikọlu naa lo waye ni abule Kourakou ati Tondobi to wa ni ẹun Sahel leti aala ilẹ orilẹede naa ati Niger.
Bi o tilẹ jẹ pe ikọ agbesunmọmi kankan ko ti kede pe oun ni oun wa nidi ikọlu mejeeji naa amọ awọn alasẹ ilẹ naa ti di ẹru isẹlẹ naa sori awn ikọ afẹmisofo.
Eyi kii se igba akọkọ ti irufẹ ikọlu bayii yoo maa waye lagbegbe naa nitori laimọye igba ni awọn ikọ afẹmisofo bii Al Quada ati Islamic State (IS) ti se ikọlu sagbegbe naa.
Gomina apapọ fun ẹkun Sahel, Rodolphe Sorgho ni awọn ikọ apaniyan to wa nidi iwa aidaa yii ni wọn ti gba isẹ lọwọ wọn.
Awọn olugbe abule mejeeji naa lo fara pa ninu ikọlu ọhun amọ wọn ko tii mọ iye wọn, ti gomina si ni aayan ti n lọ lati fidi aabo mulẹ ni agbegbe naa.
Olugbe agbegbe naa kan sọ fun ileesẹ iroyin AFP pe ogunlọgọ awn agbesunmọmi lo ya wọnu abule mejeeji naa, ti wọn si n yinbọn loru mọju.
AFP ni iwa ipaniyan naa lo wa lati gbẹsan bi wọn se fiya jẹ awọ agbesunmọmi meji to fẹ ji maalu gbe lọ.
Awọn abule ti iwa ipaniyan naa ti waye si lo sunmọ abule Seytenga, nibi ti ọgọọrọ eeyan ti ku losu Kfa ọdun 2022.
Lati ọdun 2013 si ni orilẹede Burkina Faso atawọn orilẹede alamuleti rẹ ti n koju ikọlu awọn ikọ afẹmisofo naa.
Ẹgbẹlẹgbẹ awọn eeyan lo ti jade laye ninu awọn ikọlu naa, ti o le ni miliọnu meji eeyan si di alainile lori mọ.
Ọkùnrin tó sùn tí obìrin tó kú sílé ìtùra ní Ibadan, fa ara rẹ̀ lé ọlọ́pàá lọ́wọ́
Ẹni tó jẹ́ bàbá fún mi tí a jọ díje ìbò sílé aṣòfin ìpínlẹ̀ Kwara, gbé mi lọ ilé ẹjọ́ - Rukayat Shittu
'O ò gbọdọ̀ yọ ìrànwọ́ orí epo bẹntiróòlù lásìkò yìí'
Àgbà agbẹjọ́rò kan, Itse Sagay ti ké sí Ààrẹ tí Nàìjíríà ṣẹ̀ṣẹ̀ dìbò yàn, Bola Ahmed Tinubu láti jọ̀ ọ́ jàre láti wá ojútùú sí ọ̀rọ̀ ètò ààbò tó ti mẹ́hẹ ní orílẹ̀ èdè yìí.
Sagay tún rọ Tinubu láti má ṣe yọ ìrànwọ́ orí epo bẹntiróòlù tó bá dórí àléfà nítorí ìpalára tó ma kó bá àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Ó ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìjọba tó wà lóde ti ṣáájú sọ pé nínú oṣù kẹfà ọdún yìí ni àwọn yóò fi òpin sí ṣíṣe ìrànwọ́ epo bẹntiróòlù, alága ìgbìmọ̀ olùbádámọ̀ràn Ààrẹ lórí ìwà àjẹbánu náà ní òun gbàgbọ́ pé ó yẹ kí ìjọba tó ń bọ̀ ṣe ìdádúró ìgbésẹ̀ náà ná.
Ó ṣàlàyé pé nǹkan tí òun lérò pé ó yẹ kí Ààrẹ tuntun gbájúmọ́ tí wọ́n bá ti búra wọlé fún un tán ni láti mójútó ni ètò ààbò.
Ó fi kún ọ̀rọ̀ rẹ̀ lórí ètò kan ní Channels TV pé tí ètò ààbò bá ti dúró bó ṣe yẹ, oúnjẹ máa pọ̀ yanturu nítorí àwọn àgbẹ̀ máa lè dáko bó ṣe wù wọ́n láìsí ìbẹ̀rù.
Sagay ní lẹ́yìn èyí ni ó kan ṣíṣe àmójútó ètò ọrọ̀ ajé Nàìjíríà àti pé yíyọ ìrànwọ́ orí epo bẹntiróòlù lásìkò yìí kò ní so èso rere kan fún àwọn ènìyàn Nàìjíríà.
"Ẹnikẹ́ni tó bá ń sọ fún Tinubu pé kó yọ ìrànwọ́ orí epo bẹntiróòlù kàn fẹ́ ba ìṣèjọba rẹ̀ jẹ́ ni."
Ó ní ìrànwọ́ orí epo bẹntiróòlù gbọ́dọ̀ tẹ̀síwájú títí ìjọba ma fi wá nǹkan ṣe sí àwọn ilé ìfọpo rọ̀bì Nàìjíríà.
"Tí àwọn ilé ìfọpo yìí bá ti ń ṣiṣẹ́ owó epo máa já wálẹ̀ dáadáa, ìjọba le wá ronú láti yọ ìrànwọ́ orí epo bẹntiróòlù nígbà náà."
Buhari kọrin arò lẹ́yìn ikú Bola Ajibola
Ààrẹ Muhammadu Buhari ti kọrin arò lẹ́yìn mínísítà fétò ìdájọ́ orílẹ̀ èdè yìí tẹ́lẹ̀ rí, Bola Ajibola tó ṣe dúnìyàn lódìgbà.
Ní òru mọ́jú ọjọ́ Àbámẹ́ta sí ọjọ́ Àìkú ni Ajibola dágbére fáyé lẹ́ni ọdún mọ́kàndínláàdọ́rùn-ún.
Nínú àtẹ̀jáde kan tí Ààrẹ Buhari fi léde gba tọwọ́ agbẹnusọ rẹ̀, Femi Adesina bá àwọn ẹbí olóògbé náà kẹ́dùn.
Buhari ní gbogbo ipá tí Ajibola sà sí ìdàgbàsókè ẹ̀ka ètò ìdájọ́ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà kò kéré rárá.
Ó ní ìfarajìn rẹ̀ sí mímú àgbéga bá ọmọnìyàn jẹ́ ohun tí kò lè parẹ́ lẹ́yìn tó dágbére fáyé.
Ó fi kun pé olóògbé Ajibola lo ọgbọ́n, ìmọ̀ àti òye rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí amòfin tó dáńtọ́ láti fi pè fún ìdájọ́ òdodo, dọ́gba ń dọ́gba nínú gbogbo ìṣe rẹ̀ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti nílẹ̀ òkèrè nígbà tó wà láyé.
Bákan náà ni Ààrẹ tún bá gómìnà, ìjọba àti gbogbo àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ Ogun kú ara fẹ́rakù ọmọ wọn tó papòdà.
Fulani adaranjẹ̀ fẹ́jọ́ ìjínigbé sun ọlọ́pàá l‘Osun, ọwọ́ tẹ Ṣéríkí Fulani àti afurasí méjì l‘Oyo
Aráàlù lu afurasí afipábánilòpọ̀ pa bó ṣe ti obìnrin mọ́ ilé ìgbọ̀nsẹ̀ n‘Ìbadan
Ojú àti orúkọ àwọn ọlọ́pàá tó yìnbọn sókè lẹ́yìn olórin kan rèé - Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá