Янгиликлар: Туркияда суриялик аёллар эксплуатацияси: “Ойлаб гўшт емадим, аммо ўзимни сотмадим”

Туркияда муҳожир аёл пулсизлик туфайли бир неча ойдан бери гўшт емаганини, лекин оч қолса ҳам, ўзини сотмаганини айтади.

Тулен олти боланинг ёлғиз онаси, жинсий ва иқтисодий камситиш ва таҳқирларга қарамай Сурияга қайтмасликка қарор қилган.

У ватанида муаллималик қилар эди, ҳозир Туркияда ошпаз, ойига 6000 турк лираси ($220) олиб ишлайди. Бу энг кам ойлик иш ҳақининг ярмидан сал кўпроқ.

Тулен (42 ёш) унинг асл исми эмас. Айтишича, эри қочқинларнинг оғир меҳнат шароитига чидай олмаган ва болалари ва хотинини қолдириб, икки йил олдин Сурияга қайтган.

Шундан сўнг ҳаёт мураккаблашиб кетди, дейди Тулен.

Алоқадор мавзулар:

Эркаклар унга ёрдам ва иш таклиф қилишади. Агар ёлғиз она эканини билишса, унга ёки қизига бошқачароқ "таклиф" айтишади.

"Бир куни раҳбар қўлимдан ушлаб олди, силтаб ташлаб, қочиб кетдим. Бизни пул ёки бир бурда нон учун ўзини сотади деб ўйлашади. Ойларча гўшт еганим йўқ, аммо ўзимни сотмоқчи эмасман", дейди у.

Туленнинг эри Сурияга қайтиб, бошқа аёлга уйланиб кетган.

"Агар Сурияга қайтсам, болаларимнинг таълими зиён кўради. Бу ерда очлик, ҳақорат ва ксенофобияга чидашим мумкин, ортга қайтгандан кўра", дейди у.

Туркия расман 3,3 миллиондан ортиқ суриялик қочқин бор ва бу уни дунёдаги энг кўп қочқинлар яшайдиган давлатга айлантиради.

Сурияликлар тўқимачилик саноати, қишлоқ хўжалиги, умумий овқатланиш ёки қурилишда ишлайди. Бундай жойларга ишга жойлашиш учун расмийлаштиришлар жуда осон.

Бир миллионга яқин суриялик қочқин рухсатсиз ишлаётгани тахмин қилинмоқда. Бу уларнинг ижтимоий суғуртадан фойдаланиш имконияти йўқлигини ва кўпинча энг кам иш ҳақидан паст маош олишини англатади.

Туркия меҳнат қонунчилигига кўра, агар иш берувчи чет эл фуқаросини ишга олмоқчи бўлса, энг кам иш ҳақининг уч баравари миқдорида тўлаши керак.

Шунинг учун кўплаб иш берувчилар қочқинларга камроқ маош бериш учун уларга ишлашга рухсатнома олиб бермасликка ҳаракат қилишади.

Расмий ҳукумат маълумотларига кўра, Туркияда фақат 5000 суриялик аёл ишлаш учун рухсатномага эга.

Инфляция даражаси 56 фоизни ташкил этаётгани ва мамлакат яшаш учун жиддий инқирозга юз тутаётган бир пайтда, суриялик аёллар ўз ишларини сақлаб қолиш учун жинсий таҳқирларга чидашлари кераклигини айтишмоқда.

Ламия мени зинадан ўзи яшайдиган ташландиқ бинога олиб боради. Канализациянинг ўткир ҳиди димоққа урилади.

Беш фарзанднинг ёлғиз онаси менга бу ерга кўчиб ўтишдан бошқа иложи бўлмаганини айтди, чунки унинг олдинги квартирасига бир неча марта ўғри тушган ва маҳаллий аҳоли уни "эркакларсиз уй" деб аташган.

"Болаларимга қараганим учун кечалари ухлай олмадим. Қўрқиб кетдим ва кетишга мажбур бўлдим, дейди 38 ёшли она.

Ламия (исми ўзгартирилган) ҳам иш жойида доимий жинсий зўравонликка дуч келганини айтади.

"Сиз ажрашган, ёлғиз аёл бўлсангиз, ҳамманинг кўзи сизда. Доимо кузатишади.

"Ишда бева аёл эркакларни магнитдек тортади. Аксарият эркаклар дастлаб ёрдам ёки иш таклиф қилиш ниятида менга мурожаат қилишади, лекин кейин мендан нимани хоҳлашларини айтишади.

"Мен ишда эрим йўқлигини айтмасликни ўргандим. Илгари раҳбарим эрим йўқлигини билиб, мени кузатиб, тинмай қўнғироқ қила бошлади. Мен бу ишдан кетишга мажбур бўлдим."

Яқин атрофдаги бошқа бир уйда икки ёлғиз суриялик она уй тўловлари енгил бўлиши учун бирга яшайди.

Раъно тўқимачилик цехида ишлайди ва энг кам ойлик маошдан анча паст маош олади. Юсра уйда ўтириб, тўрт нафар фарзанди ва кекса онасини боқади.

Улар иш жойида ва умуман жамиятда таъқиб ва ксенофобия, ёлғиз оналик билан боғлиқ ижтимоий уятни бошдан кечиришларини айтишади.

Туркияга катта умидлар билан келган Раъно энди бу ерда фарзандлари келажагини кўрмаслигини айтади.

"Биз топган ҳар бир тийин ижара ва коммунал тўловларга кетади. Доим очмиз ва камига, кўчада ҳамма бизни ёмон кўради", дейди у.

Ламия Туркияда 10 йилдан ортиқ вақт ўтказган бўлса ҳам, ижтимоий изоляциядан шикоят қилади.

"Бир куни кўчада ўриндиқда ўтирган эдик, икки турк аёл келиб, бирдан бизга "Сурияга қачон кетасанлар?" деб бақира бошлади.

Бизнинг ягона орзумиз Европага бориш. Доим шуни ўйлайман".