Марказий Осиёдан биринчи, постсовет маконидан ягона – Ўзбекистон яна нималарга қодир? Видео

Диққат-эътибордаги Ўзбекистон ёки пойтахт Тошкентдаги сўнгги вазият, минтақадаги жонбозлик ва Ғарбдаги ҳайрат...

"DIQQAT BBC" дастурининг махсус сонида.

Бунақаси бўлмаган...

Шу кунларда деярли барчанинг нигоҳи Мексика, Канада ва Америка Қўшма Штатларига қаратилган.

Узоқ кутилган тарихий онлар ҳам етиб келди.

Ўзбекистон иштирокида футбол бўйича жаҳон чемпионати старт олди - бунақаси бўлмаган.

Футбол бўйича Ўзбекистон миллий терма жамоаси эса, бунгача устма-уст тарихий натижа қайд этган.

Мамлакат мустақиллиги тарихида илк бор жаҳон чемпионатига чиққан.

Сўз айнан футболсеварлик ҳақида кетганда, Марказий Осиёнинг "Бразилия"сига қиёс берилувчи Ўзбекистоннинг оз эмас, кўп эмас, нақ 34 йиллик орзуси амалга ошган.

Ўзбекистон, бундан ташқари, бутун Марказий Осиёда ҳам биринчи бўлиб бу каби ютуққа эришган.

Яна бу галги жаҳон чемпионатида беллашиш ҳуқуқини қўлга киритган ягона постсовет давлати сифатида ҳам ўртага чиққан.

Бунгача собиқ Иттифоқдан бундай шарафга фақат ҳозир уруш ичида бўлган Россия ва Украина муваффақ бўлган, холос.

Ўзбекистоннинг бу йўлдаги узоқ йиллик кураши эса, кўплаб драматик лаҳзаларсиз кечмаган, қатор Бош мураббийлар алмашган, маҳаллийсининг ўрнига хорижийси, хорижийси ўрнига маҳаллийси келган.

Жамоа бир неча бор энг сўнггида жаҳон чемпионатига чиқиш имкониятини бой берган.

Ўзбекистонлик футбол ишқибозлари эса, жамоанинг саралаш босқич ўйинларидаги натижаларига ҳатто ҳукуматнинг эътиборини қаратишга уринишган.

Орада уларнинг бу хусусда Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирига савол йўллашгани ҳам расман хабар берилган.

Бу ҳолат ҳам ўшанда кўпчиликнинг эътиборига тушган, шов-шувга сабаб бўлган ва ўзбекистонлик футбол мухлислари наздида жаҳон чемпионатига чиқишнинг қанчалик муҳим экани далолати бўлиб хизмат қилган.

Миллий терма жамоа 2026 йилги жаҳон чемпионатига Осиё қитъасидан муддатидан илгари чиққан, Бирлашган Араб Амирликлари билан сафарда кечган ўйинида лозим натижани қўлга киритишга муваффақ бўлган.

"Ўзбекистон ифтихори"га айланган жамоа

Жамоанинг "тарихий ютуғи" эса мамлакат президентининг эътиборидан ҳам четда қолмаган.

Шавкат Мирзиёев ўша куннинг ўзидаёқ жамоани шахсан ўзи табриклаган, уларга сим қоққан, ўйинни бутун халқ тик оёда туриб кўрганини айтган.

Бу ютуққа эришган барчани "Ўзбекистон ифтихори" унвони билан тақдирлаган.

Ўзбекистон президенти миллий терма жамоани "Марказий Осиёнинг ягона вакили бўлишдек юксак шарафни хис қилиб ўйнаш"га ҳам чақирган.

"Сизлар футбол майдонларидаги мана шундай шонли ютуқдан янги куч ва руҳ олиб, келгуси йили АҚШ, Мексика ва Канада давлатларида бўлиб ўтадиган жаҳон чемпионатида нафақат Ўзбекистон, балки бутун Марказий Осиё минтақасининг биринчи ва ягона вакили бўлишдек юксак шарафни чуқур ҳис этган ҳолда, янада катта жонбозлик кўрсатасизлар, деб ишонаман", деган Мирзиёев.

Ўзбекистон президенти уларни бу гал бирваракайига дунёнинг уч давлати – Мексика, Канада ва АҚШ мезбонлик қилаётган жаҳон чемпионатига ҳам шахсан ўзи кузатган.

Шавкат Мирзиёев пойтахт Тошкентда ташкиллаштирилган тантанали кузатув маросимида бевосита иштирок этган.

Расмий хабарларга кўра, Ўзбекистон президенти худди шу маросим чоғида футбол мухлисларининг миллий терма жамоага бўлган меҳри ва садоқатини алоҳида эътироф этган.

Шавкат Мирзиёев ғалаба онларида ҳам, қийин дамларда ҳам футболчилар билан бирга бўлиб, уларни доимо қўллаб-қувватлаб келаётган барчага раҳмат айтган.

Ўзбекистон президенти миллий терма жамоа аъзоларига мурожаат қилиб, Ўзбек халқи уларга оқ фотиҳа бериб, катта мундиалга кузатаётганини таъкидлаган.

Мирзиёев олдинда Колумбия, Португалия ва Конго терма жамоалари билан муҳим ўйинлар кутиб тургани, футболчилар катта куч-ғайрат ва ишонч билан майдонга чиқиши зарурлигини қайд этган.

"Шуни билингки, биз доим сизлар биланмиз. Ҳақиқий ўзбекона жасорат, матонат ва иродангиз билан чиройли ва ишончли ўйин кўрсатиб, барчамизни хурсанд қиласиз деб ишонамиз", - деб айтган президент.

11 июн куни расман старт олган жаҳон чемпионати арафасида Ўзбекистон президенти бу мавзуга бир эмас, бир неча бор тўхталган.

Шавкат Мирзиёев Фарғона вилоятидаги Футбол ассоциацияси маркази ва "Нефтчи" болалар футбол академиясига 28 апрел кунги ташрифи чоғида Ўзбекистоннинг бунгача ҳеч қачон жаҳон чемпионатига чиқа олмагани сабабини бу каби орзуга "асос" бўлмагани билан изоҳлаган.

Ўзбекистон президенти, "Авваламбор, мен биринчи келганимдан адолат ўрнатамиз, дедим. Адолат дегани, Абдуқодир [Ҳусанов] га ўхшаган болалар кўп ўзи дунёда. Лекин уларни билиб-билмасдан чеккага суриб қўйиш, таниш-билишчилик ва ҳоказо бизга манфаат бермади", — деб айтган "Ўзбекистон 24" телеканалининг "Менимча" дастурида.

Давлат раҳбари, шунингдек, Ўзбекистонда футболни кўпчилик севишини, бироқ бу спорт турига фақат муҳаббатнинг ўзи етарли эмаслигини қайд этган.

"Ёшлигимизда оёғимиздан тирноғимиз чиқиб, қон чиқиб, чироқларсиз, шароитларсиз ўйнардик. У бошқа замон эди. Лекин шу замонларни кўрган одам сифатида сизларга ҳамма шароит яратиб беряпман. Сизлар эса замонга муносиб бўлиб, ҳаракат қилиб, илм асосида тарбияланишингиз керак. Ана шунда чора-тадбирлар зўр бўлади", — деб айтган Шавкат Мирзиёев.

Ўзбекистон президентининг жаҳон чемпионлиги учун беллашувларида миллий терма жамоага қаердан туриб ишқибозлик қилиш режасида экани ҳақида ҳозирча расман хабар берилмаган.

Xудди шу манзарада бу галги жаҳон чемпионати кенг форматли бўлгани учун ҳам Ўзбекистон унга чиқа олди, деган фикрлар ҳам йўқ эмас.

Аммо ўзбекистонлик етакчи спорт мутахассислари фикрича, жамоанинг "тарихий ютуғи"ни биргина шу омилнинг ўзига боғлаш хатодир.

Ўйинлар ва умидлар

Миллий терма жамоа ўзининг жаҳон чемпионатидаги тарихий иштироки - илк учрашувини 18 июн куни бошлайди, ҳаммезбон Мексикада Колумбияга қарши майдонга тушади.

Португалия ва Конгога қарши "К" гуруҳидаги қолган икки учрашувини эса ҳаммезбон Америка Қўшма Штатларида ўтказади.

Гуруҳ фаворити ва бу йилги жаҳон чемпионлигига асосий даъвогарлардан бири сифатида кўрилаётган Португалия миллий терма жамоаси сардори Криштиану Роналду ўзбекистонликларга бевосита таниш.

Юлдуз футболчи 2000 йилда Тошкентга келган, унинг ўшанда Ўзбекистон пойтахтида берган маҳорат дарслари ўзига минглаб одамни жалб қилгани, 8 минг кишилик "ЖАР" стадиони одамлар билан "тўлиб-тошиб" кетгани ҳам хабар берилган.

Орада дунёнинг бошқа қатор номдор футболчилари ҳам Ўзбекистонга келиб, ўз маҳоратларини намойиш этиб кетишган, жумладан, жаҳон футболи ва Аргентина миллий терма жамоаси юлдузи Лионел Месси ҳам 2008 йилда пойтахт Тошкентда бўлган.

Ўшанда Мессини ўзбекистонлик ёш футболчиларга маҳорат дарсларини ўтаб бериши учун Ўзбекистон Футбол Федерациясининг ўзи таклиф қилгани хабар берилган.

Аргентина ҳозир футбол бўйича амалдаги жаҳон чемпиони бўлади.

Яна Ривалдо бўладими ёки Сколарига ўхшаш бразилиялик таниқли футболчи ва кучли мураббийлар ҳам Тошкентнинг "Бунёдкор"ида тўп суриб, ишлаб кетганлар.

Аммо, бошқа томондан, мустақил Ўзбекистоннинг ҳозирда марҳум биринчи президенти Ислом Каримовнинг жорий пайтда узоқ йиллик қамоқ жазосини ўтаётган тўнғич қизи Гулнора Каримова билан алоқадорликда кўрилган айрим бу зиддиятли ташриф ва таклифларнинг мамлакат футболи ривожи учун қанчалик фойдали бўлгани ҳақидаги баҳолар бир хил эмас.

Ўзбекистон миллий терма жамоасининг кейинги босқичга чиқиш, бу йилги жаҳон чемпионатида яна бир сенсация яратиш имкониятлари ҳақидаги прогнозлар эса турфа.

Айрим башоратларга таянилса, жамоанинг бундай имкониятлари йўқ эмас, бунинг учун гуруҳ босқич беллашувларидаги бир ғалаба, бир дуранг ва тўплар ҳисобидаги катта фарқ жамоани камида энг яхши натижа тўплаган учинчи миллий терма жамоа ўлароқ кейинги босқичга олиб чиқа олади.

Ўзбекистон миллий терма жамоа сардори шу кунларда ўзлари, "узоқ кутган вақт келгани, барчалари бунга тайёр" эканликларини билдирди.

Футболчи эканида жаҳон чемпиони бўлган италиялик Бош мураббийси эса, "биринчи ўйинга тайёр бўлиш учун қўлларидан келган барча ишни қилаётганликлари, майдонда бор кучларини беришлари, охирги сониягача курашишлари"ни айтди.

Фабио Каннаваро, "дунёнинг қаерида бўлишидан қатъиназар, барча ўзбекистонликлар биздан фахрланишини истаймиз", - деди.

Ўзбекистон Осиё қитъасидаги энг кучли терма жамоалардан бири бўлади.

Жамоа 1992 йилда Осиё Ўйинлари ғолиблигини қўлга киритган.

Орада Осиё Кубогининг чорак ва ярим финалларигача чиқишга муваффақ бўлган.

Шу кунларда Ўзбекистондаги айрим Telegram каналларида миллий терма жамоа учун ҳатто қамоқ жазосини ўтаётган маҳкумларнинг ҳам ишқибозлик қилиш ниятида эканликларига оид видеолар ҳам тарқалган.

Акс-садолар

Футбол бўйича Ўзбекистон миллий терма жамоасининг жаҳон чемпионатига чиқиши минтақада ҳам катта акс-садо берган.

Бу, ҳатто, футбол, спорт минтақани янада бирлаштирувчи кучга айланиши мумкин, деган фикрларга ҳам замин яратган.

Минтақанинг Ўзбекистонга қандай ишқибозлик қилаётгани ва қилмоқчи экани эса, жаҳон чемпионати арафасида алоҳида эътибор ва эътирофга молик воқеълик, мавзуга айланган.

Бунақаси шу пайтгача ижтимоий тармоқларда ҳам кўрилмагани билан гап бўлган.

Ўзбекистон миллий терма жамоасининг илк бор жаҳон чемпионатига чиқиши Ғарбда ҳам эътиборга тушган.

Жамоанинг бунга қандай қилиб муваффақ бўлгани сўнгги ойларда Ғарбнинг етакчи нашрларида изчил ёритилаётган, хос таҳлилларга сабаб мавзулардан бирига айланган.

Сара ўйинчиларидан бири бўлган Абдуқодир Ҳусановнинг жаҳоннинг топ клубларидан бири - "Мanchester City"да ўйнаши эса, дунё бўйлаб Ўзбекистон миллий терма жамоасига бўлган эътиборни янада кучайтирган.

Жамоанинг бутун Европаю уммон ортидаги мухлисларини ҳам бирлаштирган.

Пойтахт Тошкентдаги мухбиримиз Алибек Бейжанов "Ўзбекистонда бугунги кунда ўзгача бир кайфият ҳукм сурмоқд", дейди.

Мухбиримизга кўра, "миллий терма жамоанинг жаҳон чемпионатидаги иштироки кундалик мавзуга айланган, шаҳар кўчаларига ҳам биринчилик руҳи кўчган, реклама баннерларидан тортиб, улкан экранларгача пойтахт қиёфасини аллақачон ўзгартириб бўлган".

Турли касб ва соҳа эгалари бўлган ўзбекистонликларнинг миллий терма жамоага кўрсатаётган қўлловлари эса ижтимоий тармоқларга ҳам кўчган, аллақачон трендга ҳам айланган.

Ижтимоий тармоқларга ўзлари жойлаётган видеолар Ўзбекистон миллий терма жамоаси ўйинларини бевосита ҳаммезбон давлатлар стадионларидан туриб томоша қилиш истагидаги ўзбекистонликларнинг ҳам оз эмасликларини кўрсатган.

Аммо, айниқса, жаҳон чемпионатига ҳаммезбон АҚШга бориш илинжида бўлгану, аммо виза сўрови рад этилган ўзбекистонликларнинг сонига оид рақамлар шу кунларда маҳаллий нашрларда ҳам сарлавҳаларга чиққан.

Ҳозир чипта нархларининг қанчалик қимматлигию виза билан боғлиқ муаммолар бу йилги жаҳон чемпионати билан боғлиқ энг кўп шикоятга молик мавзулардан бири бўлади.

Шу кунларда ижтимоий тармоқларда бир ўзбекистонлик футбол ишқибозининг Америка Қўшма Штатларига бориб, Португалия билан ўйинга мухлислик қилиб келиши $7000 АҚШ долларидан кўпроққа тушишига оид қисқа видеолар ҳам бўй кўрсатган.

"Рекордсмен" жаҳон биринчилиги

Футбол бўйича Ўзбекистон миллий терма жамоасининг илк ва тарихий иштироки тўғри келаётган бу йилги жаҳон чемпионати нега ўзига хос? Ушбу биринчилик нимаси билан бошқаларига ўхшамайди?

"Миллионлар ўйини" янада каттармоқда.

2026 йилги Жаҳон чемпионати бир қатор тарихий янгиликлар билан ўтади.

Қуйида уларнинг энг муҳим учтасини кўриб чиқамиз:

Аввало, мусобақа кўлами.

Бу йил жаҳон чемпионатидаги жамоалар сони 32 тадан 48 тага кўпаяди.

Ўйинлар сони эса 64 тадан 104 тагача ортади.

Тўртта жамоа жаҳон чемпионатида дебют қилмоқда — Кабо-Верде, Кюрасао, Иордания ва Ўзбекистон.

Энди чемпионликни қўлга киритиш учун жамоалар етти эмас, саккизта ўйиндан иборат мусобақа йўлини босиб ўтиши керак бўлади.

Бу эса футболчиларнинг чарчаши ҳақидаги хавотирларни кучайтирмоқда.

Ўйин географиясига назар ташлаймиз.

Жаҳон чемпионати тарихида биринчи марта мусобақага бир вақтнинг ўзида уч мамлакат мезбонлик қилади: АҚШ, Канада ва Мексика.

Бир нечта вақт минтақаларида футболчиларнинг чарчоғини камайтириш мақсадида FIFA гуруҳ босқичида учта минтақавий кластерни жорий қилмоқда: Ғарбий, Марказий ва Шарқий.

Бироқ кейинги босқичларда бир жамоа Лос-Анжелесда ўйнаб, кейин Хюстон, сўнг эса Бостонга учиши мумкин. Бу қарийб 5 000 километрни ташкил этади.

Қитъалараро плей-офф тақвими мухлислар учун катта молиявий харажатлар ва мураккаб виза талаблари ҳақидаги хавотирларни келтириб чиқармоқда.

Учинчи ўзгариш эса футбол билан боғлиқ эмас.

Финал баҳсида тарихда илк бор танаффус шоуси ташкил этилади.

Америкача Super кубок анъанасига ўхшаш тарзда, бу машҳур юлдузлар иштирокидаги йирик томоша бўлади.

Мадонна, Шакира ва BTS гуруҳи шоуни безайди.

Бироқ айримларга кўра, бу жаҳон чемпионати руҳига мос эмас.

Кўпроқ жамоа, кўпроқ ўйин, кўпроқ сафарлар ва танаффусдаги дабдабали шоу 2026 йилги Жаҳон чемпионатини нафақат бошқача қилади, балки мухлис ва футболчилар учун мусобақа таассуротини ҳам ўзгартириб юбориши мумкин.

Бундан ташқари, 2026 йилги жаҳон чемпионатининг энг қиммати ва даромадлиси бўлиши, шуниси билан ҳам рекорд ўрнатиши айтилаётир.