Туркманистон Хитой қарзидан қутилдими? Хитой, Ўзбекистон ва минтақа O'zbekiston mintaqa dunyo yangiliklar

Хабарларга кўра, Хитойга қарзларини тўлаб бўлганликларини Туркманистон президентининг шахсан ўзи маълум қилган. Хитой томони ҳам буни тасдиқлаган. Нейтрал Туркманистоннинг Хитой қарзидан қутилганига оид янгилик халқаро миқёсда эътиборга тушмоқда.

Бу ҳақда Ўзбекистоннинг "Дунё" ахборот агентлиги ҳам ўз мухбирига таяниб, хабар берди.

Маълум бўлишича, сўз Туркманистон-Хитой газ қувури қурилиши ва "Галкиниш" газ конини босқичма-босқич ўзлаштириш учун Пекин Ашхободга берган қарз ҳақида кетмоқда.

Туркманистон томонига кўра, олган ана шу қарзларини Хитойга "ўз вақтида ва тўлиқ" қайтариб бўлишган.

Аммо на-да президент Бердимуҳамедов ва на-да унинг юқори мартабали масъуллари Хитойдан олган қарзлари миқдорини очиқлашган, хабарларда сўз айнан қанча маблағ ҳақида кетаётгани ноаён қолган.

"Франс-Пресс" ахборот агентлигига таянган айрим халқаро нашрларнинг ёзишича, Хитой Марказий банкининг президенти 2011 йилги сафари чоғида лойиҳалари учун Туркманистонга $8.1доллар қарз берганликларини айтган.

Ўзбекистон олган қарзлар нимага сарфланмоқда?

"Инвестиция киритайлик!" Нега инвесторлар кам келяпти?

Ўзбекистон: Tashkent cityнинг британиялик "ғалати" инвестори

"Ғарб сармоядорлари Ўзбекистонда Россия бизнеси устиворлигидан хавотирдалар"

Туркманистон ўзи эга бўлган ва ҳозирча борлиги расман тасдиқланган газ заҳираларининг кўлами бўйича ҳам жаҳонда тўртинчи ўринда туради.

"Галкиниш" эса, дунёдаги энг йирик иккита газ конидан биттаси бўлади.

Агар, халқаро экспертларнинг ҳисоб-китобларига таянилса, бу кондан йилига 100 миллиарддан 200 миллиард кубометргача газ қазиб олиб мумкин.

"Бу салоҳияти жиҳатидан Россия Европага экспорт қилаётган газ ҳажмидан кўп", - дейишади улар.

Хитой Туркманистоннинг газ саноатини ривожлантиришга миллиардлаб доллар сармоя киритган ва туркман газининг энг йирик харидорларидан бирига айланган давлат экани айтилади.

Узунлиги қарийб 1900 километр бўлган Туркманистон-Хитой газ қувури 2009 йил охирида фойдаланишга топширилган.

Бу трансмиллий газ қувури Ўзбекистон ва Қозоғистон ҳудуди орқали ҳам ўтади.

Агар, имконли бўлган маълумотларга таянилса, сўнгги бир неча йилнинг ўзида Хитой мазкур қувур орқали 300 миллиард куб метрга яқин туркман газини олган.

Туркманистоннинг Хитойга йиллик газ экспорти ҳажми эса, 30 миллиард куб метрдан кўпроқни ташкил этиши айтилади.

Хабарларга кўра, Туркманистоннинг ўз қарзидан қутилганини Хитой давлат тараққиёт банкининг Шинжондаги бўлими ҳам расман тасдиқлаган.

Ҳозирча Хитойдан қарз олган қолган бирор бир минтақа давлатидан бунга ўхшаш хабар олинмаган.

Президент Гурбангули Бердимуҳамедовнинг Вазирлар Маҳкамаси йиғинида баён қилишича, жаҳон иқтисодидаги оғир вазиятга қарамай, кўрилган самарали чора-тадбирлар туфайли мамлакати ривожланишнинг динамик суръатларини, молиявий-иқтисодий барқарорлигини сақлаб қолган.

Туркманистон Марказий Осиёнинг аҳолиси энг кичик давлати бўлади.

Имконли бўлган ҳисоб-китобларда фуқароларининг сони 6 миллион атрофида экани айтилади.

Сўнгги йилларда Туркманистонда валюта чекловлари янада кучайгани ва озиқ-овқат инқирозлари бўй кўрсатаётганига оид хабарлар ҳам олинган.

Айрим нашрлар Туркманистон кредиторларидан ташқари қарзини тўлаш муҳлатини кечиктиришни сўраётгани ҳақида ҳам ёзишган.

Туркманистон дунёнинг энг иҳоталанган давлатларидан бири саналади, мамлакатдан олинаётган хабарларни мустақил ва расмий манбалар орқали тасдиқлаш ҳали-ҳануз мушкуллигича қолаётган воқеъликлардан бири бўлади.

Президент Бердимуҳамедов Туркманистон ташқарисида ижтимоий-сиёсий ҳаётни ислоҳ қилмасдан, катта қисми қашшоқликка мубтало бўлган халқни қаттиққўллик билан бошқаришда танқид қилиб келинади.

Углеводородлар Хитой экспортининг асосини ташкил этади.

Ўзбекистон илова барча Марказий Осиё давлатлари Хитойдан қарз олишган.

Хитой бугун уларнинг энг асосий кредиторларидан биттаси саналади.

Экспертлар бунинг сабабини Хитойдан қарз олиш Ғарб давлатларига қараганда тез ва осон экани билан изоҳлашади.

Агар, Ўзбекистон томони шу йил март ойида эълон қилган расмий маълумотларга таянилса, мамлакатнинг Хитой банкларидан олган қарзи 4 миллиард долларни ташкил этади.

Ўзбекистоннинг хорижий кредиторлари рўйхатида Хитой банклари умумиятла тўртинчи ўринни эгаллаши кўрилади.

Хитойдан олинган миллиардлаб долларлик ташқи қарзни қандай қилиб тўлаш масаласи сўнгги йилларда аксарият минтақа давлатларида жиддий хавотирга молик масалалардан бирига айлангани кўрилади.

Айнан Хитой билан иқтисодий яқинлик ҳатто минтақада ўзига нисбатан тўқ, деб кўрилувчи Қозоғистонда ҳам камдан-кам кузатилувчи норозилик намойишларининг бош мавзуларидан бирига айлангани кузатилади.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek