Ўзбекистон: Танзила Норбоева Сенатни жонлантира олдими?

23 август куни Тошкент шаҳрида очилган Олий Мажлис Сенатининг йигирма биринчи ялпи мажлиси биринчи иш куни ўз ниҳоясига етди. Би-би-си Ўзбек Хизмати мухбири мажлисни кузатиб борди.

Тадбир давомида кун тартибига қўйилган 16 қонундан тўрттаси кўриб чиқилди ва сенаторлар уларнинг учтасини маъқуллади.

Аниқроқ айтганда, «Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида», «Хотин-қизларни тазйиқлар ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғрисида» ва «Атом энергиясидан тинчлик мақсадларида фойдаланиш тўғрисида»ги қонунлар маъқулланди.

Бироқ Сенат ялпи мажлисида киши эътиборини тортган энг муҳим нарса - бу баҳс ва муҳокамаларнинг қизғин, жонли тарзда ўтгани ҳамда Сенат уйғониш даврига қадам қўяётгандек туйилгани бўлди.

Бундан роппа-роса икки ой муқаддам Сенат раисига айланган Танзила Норбоева мажлис иштирокчиларининг фаолроқ бўлишга ундашга интилгани кўзга ташланди.

Муҳокамалар чоғида ижро ҳокимияти вакилларига савол берган сенаторларнинг аксарияти эса ўртага ташланган масалага танқидий ёндашишга интилгани анчайин сезилди.

Ўзбекистон, Сенат: 2019 йилги дастур ижроси ҳам кўнгилдагидек эмас, Сенат нима қилиб беролади?

Рустам Иноятов Сенат мажлисида кўриниш берди

Ўзбекистон эркаклар салтанатидан аёлларнинг таъсири бор давлатга айланадими?

Куннинг биринчи ярмида, асосан, гендер тенглик масаласи муҳокама қилинган бўлсада, савол-жавоблар чоғида давлат ва жамият ҳаётига оид муҳим мавзулар ҳам кўтарилди.

Хусусан, Сенат раиси Танзила Норбоева маҳаллий Кенгашлар фаолияти самарадорлигига нисбатан асосий масъулият сенаторлар зиммасида эканини таъкидлаб, Сенат келгусида давлат ва жамият ривожи учун ижобий таъсирга эга бўлмаган қонунларни маъқуллаш амалиётидан тўлиқ воз кечишни маълум қилди.

Бош вазир ўринбосари Азиз Абдуҳакимов эса қонун ҳужжатларининг барқарор эмаслиги, амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга тез-тез ўзгартиш ва қўшимчалар киритилиши, бир-бирига зид бўлаётган нормалар мавжудлиги хорижий сармоядорлар ва ички инвесторларга салбий таъсир қилаётганлигини алоҳида тилга олиб ўтди.

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Муҳаррам Дадахўжаева амалдаги жиноят қонунчилигида хизмат вазифасини бажариб турган тиббиёт ходимларига нисбатан тажовуз қилиш, уларга бу жараёнда тан жароҳати етказиш учун жавобгарлик чоралари нисбатан енгил экани оқибатда айбдор шахслар айрим ҳолларда қилмишига яраша жазоланмасдан қолиб кетаётганини айтиб, шифокорларга тажовуз учун жавобгарликни кучайтиришни таклиф қилди.

Сенат раисининг биринчи ўринбосари Содиқ Сафоев Ўзбекистонда инвесторлар ва тадбиркорларга иқтисодий, молиявий, ҳуқуқий кўмак ва тавсиялар бериш билан шуғулланувчи консалтинг компанияларининг деярли мавжуд эмаслигини қайд этиб ўтди. Унинг маълум қилишича, қўшни Қозоғистонда 700 дан зиёд компания консалтинг хизматларини таклиф қилаётган бўлса, Ўзбекистонда бундай фирмалар сони атиги 35 тани ташкил қилади ва "уларнинг ҳаммаси ҳам айнан консалтинг фаолияти билан шуғулланиши аниқ эмас."

Бу гал "зерикмадим"

Тадбирда иштирок этган журналист Элдор Асановнинг сўзларига кўра, одатда, «жуда зерикарли ўтувчи расмий учрашувлардан фарқли ўлароқ» Сенатнинг мазкур ялпи мажлисида у «зерикмаган.»

«Биринчидан, Сенат раиси журналист ва блогерларга ёқишга ҳаракат қилгани, ошкоралик ва танқидий ёндашув ҳақида кўп гапиргани, камчиликлар кўплигини қайта-қайта такрорлагани диққатимни тортди. Иккинчидан, Сенатда бўлаётган янгиликлар ҳақида кўп гапирди. Амалдорлар ваъда бериб, унутиб юборишига, афсуски, ўрганиб қолганмиз. Кечаги учрашувда айтилган ишлар амалга ошадими, йўқми, билмадим. Агар амалга ошса, анчагина ижобий ўзгаришлар бўлади,» дейди журналист.

Бундан ташқари Элдар Асанов Сенат мажлисининг илк бор ижтимоий тармоқда онлайн кўрсатиб борилиши, журналистлар ҳамда блогерлар томонидан берилган сенаторлар ва Сенат фаолияти борасида турли маълумотларни тақдим этиб боришга доир таклифларнинг ёзиб олинганини ҳам эътироф этади.

Хўш, Сенатдаги бундай очиқлик ва сезиларли ўзгаришлар раис лавозимига аёл кишининг келгани билан боғлиқми ёки гап президент Шавкат Мирзиёевнинг бундан икки ой муқаддам сенаторлардан жонланишни талаб қилганидами?

2019 йилнинг 21 июнь куни бўлиб ўтган Олий Мажлис Сенатининг 20-ялпи мажлисида нутқ сўзлаган президент Мирзиёев юқори палатанинг «қонунчилик фаолияти, ишни тўғри ташкил қилишида талабчанлик ва жонкуярлик, ташаббускорлик ва изчиллик етишмаётгани»ни қайд этган ва сенаторларни сусткашликда танқид қилган эди.

"Ҳар куни ўтириб, ярим соат вақт ажратиб, кимлигингизни ҳисоб-китоб қилинг. Галстукни ечиб, кўксингиздаги значокни бир чеккага қўйиб, вилоятларга чиқинг. Ҳар ойда ҳеч бўлмаса, битта туманни намунали қилиб беринглар. Ишлаш керак бўлган соҳалар кўп. Парламент ўзгартирсин вазиятни," деган эди президент.

Шунингдек, президент Мирзиёев йигирманчи ялпи мажлисда сенаторларга мустақилликнинг илк давридаги Парламент фаолиятини намуна қилиб келтирган ҳам эди.

«Шунчаки қарсак чалиб, овоз бериб ўтиришларинг менга маъқул эмас. Мустақил бўлганимизнинг дастлабки вақтида Парламентда баҳслар бўларди, битта таклиф учун олиб бориб, олиб келарди. Ҳозир эса сукунат. Таклиф беринглар,» дея талаб қўйган ва «Ижро органидагилар Сенатни ёмон кўриши керак, вазирларни чақиринглар, жонига тегинглар талаб қилиб» сўзларини қўшимча қилган эди.

Сенатнинг йигирма биринчи ялпи мажлисида эса сенаторлар вазирлар ва ижро ҳокимиятининг бошқа вакилларини танқидий масалалар билан саволга тутишга урингани кузатилди.

Эҳтимол, сенаторлар президентнинг талабларини бажаришга интилган бўлиши мумкин, балки Танзила Норбоева Сенат раиси ўлароқ ўзи раҳбарлик қилаётган муҳим давлат институтини узоқ йиллик уйқудан уйғота олгандир?

Икки ой аввал Танзила Норбоева тўғрисидаги фикрларини Би-би-си Ўзбек Хизмати билан баҳам кўрган Америка Овози мухбири Навбаҳор Имомова «Ўзбекистон ҳали ҳам эркаклар салтанати» эканини таъкидлай туриб, Сенатга келган илк аёл раҳбарнинг қўлидан нима келиши мумкинлигини ҳали вақт кўрсатишини билдирган эди.

«…минг самарали ишлайдиган аёл раҳбар бўлса ҳам, Сенатнинг иродаси, хатти-ҳаракатлари, мақсадлари, эркинлиги чекланган бўлса, кўп нарса қила олмаслиги мумкин. Агар Танзила Норбоева, Бош вазир ўринбосари сифатида ўзида бўлган эркинлик ва ваколатлар Сенатда бўлмаса, у ерда ҳам кўп иш қила олмаслиги мумкин,» таъкидлаган эди Имомова.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: @bbcuzbek