Украинанинг икки муаммоси: Россия илгарилаши ва Трампнинг қайтиши

Россия армияси Украина шарқида секинлик билан илгарилаб борар экан, инсонлар учун қийинчиликлар ҳам ҳар қачонгидан ортиб бормоқда.

Вашингтонда маъмурият ўзгаришига икки ой қолган бир пайтда Украина икки муаммога дуч келаяпти: қандай қилиб Россиянинг олдинга силжишини тўхтатиш ва Доналд Трамп маъмурияти билан ҳисоблашишга тайёргарлик кўриш.

Фронт чизиғидан тахминан 100 километр ғарбда жойлашган Павлограддаги бошпаналарда эвакуация қилинганлар сони кун сайин ортиб бораяпти. Улар уруш вайронага айлантирган қишлоқ ва шаҳарлардан кўчириб келинмоқдалар.

31 ёшли Анастасия Болвихина ҳам икки ўғли, Арсений ва Ростислав билан шу ерда. Оиласининг Успенивка қишлоғидан олиб келган кам сонли юклари орасида мушуклари ҳам бор. Бу қишлоқ Покровск шаҳри яқинидаги муҳосара қилинган ҳудудда жойлашган эди.

Оила шу пайтгача уруш тугашидан умид қилиб, имкони борича ўз уйларида қолишга ҳаракат қилиб келган эди. Аммо портлашлар узлуксиз давом этгани, дўконлар аллақачон ёпилгани ва йўллар ҳам аста-секин тўсиб қўйилгани сабабидан охир-оқибат қишлоқларини ташлаб чиқишга мажбур бўлишди. Улар озгина нарсаларини йиғиштириб, эшикни ёпишди ва кетишди.

"Биз уруш тезда тугайди, деб умид қилгандик", дейди Анастасия.

Электр ва интернетсиз ўтган икки ойдан кейин, у ваниҳоят ноутбукини тўшак устига қўйиб, янгиликларни ўқимоқда.

"Ҳаммаси яхши бўлиб кетишига ва уруш тугашига умид қиламиз", дейди у АҚШдаги сиёсий ўзгаришлар ҳақида гапира туриб. "Янги президент амалдагидан яхшироқ бўлади деб ўйлайман".

Ён томондаги аудиторияда волонтёрлар жамоаси қарияларга кўмаклашмоқда. Атиги бир дона иситгич ишлаётган залга жойлаштирилган бу одамлар аҳволида муҳтожлик ва чарчоқ сезилиб турибди.

83 ёшли Катерина Климко Сухий Ялидан — россияликлар босиб олган Курахове яқинидаги қишлоқдан яқинда келган. У уйи ёқиб юборилгани ва ҳамма нарсасидан айрилганини айтар экан, кўз ёшларини асло тийиб туролмайди.

"Улар шу қадар кўп бомбардимон қилишди", дейди у. "Бу гўё қиёмат кунидек эди!"

Украина ғалаба қозона оладими, деб сўрайман ундан.

"Фақат Худо билади", дейди у ҳорғинлик билан. "Юрагим эшитганларимдан оғрийди. Бомбардимон шунчалик кўп бўлдики, қанчадан-қанча одамлар ҳалок бўлди".

Россия ўтган кечаси Днепрога катта баллистик ракеталар ҳужумини амалга оширди. Ҳужум бутун шаҳар бўйлаб акс-садо берди ва ҳатто BBC жамоаси ҳам бомба паноҳларига тушишига сабаб бўлди.

Байден маъмуриятининг АТАСМС ракеталари ва мина майдонлари бўйича сўнгги қарорлари Украинага ўз ҳудудларини, шу жумладан Россиянинг Курск минтақасини ҳам ушлаб туришда ёрдам беришга қаратилган.

Бу икки нарса келгуси йил музокараларда, агар Доналд Трамп шу йўналишни танласа, муҳокама қилиниши мумкин.

Шу пайтгача АҚШнинг сайланган президенти урушни 24 соат ичида тугатиш ҳақидаги характерли ваъдалардан ташқари, на режалаштирилган ҳаракатлар ҳақида, на муҳокама қилинажак мавзуар ҳақида ҳеч қандай маълумот бермади.

Президент Зеленский бошчилигидаги украиналик сиёсатчилар Трампга ҳали ҳам гумон остида ишонч билдираётгандек.

"Менимча, у жуда ақлли ёндашувни танлади", дейди собиқ ташқи ишлар вазири Дмитрий Кулеба. "Максадини аниқ белгилаб олди — ʼМен ҳал қиламанʼ, аммо тафсилотларни очиқламади".

Кулеба Трампни фақат Путинни ҳурмат қиладиган битимчи сифатида кўрадиганлар уни ортиқча соддалаштиришга мойил эканини айтади.

"У каттароқ картинани кўра олади ва шунга аминманки, бу фақат тижорий ёндашув бўлмайди".

Янги маъмурият шакллантирилиб, Трампнинг мақсадларини қандай амалга ошириш ҳақида мулоҳаза юритила бошланган бир пайтда, собиқ ташқи ишлар вазири сиёсатга бир асосий омил таъсир кўрсатишига ишонади.

"Президент Трамп бир мақсаддан — ўз қудратини ва етакчилигини намоён қилишдан, ҳамда ўзидан аввалги раҳбар ҳал қила олмаган муаммоларни ҳал қила олиш қобилиятини кўрсатишдан шубҳасиз илҳомланади," дейди у.

Кулебанинг фикрича, куч-қудратни намоён этиш икки томонга босим ўтказишни англатади.

Украинани ташлаб кетиш вариант эмас, дейди у.

"Афғонистоннинг қулаши Байден маъмуриятининг ташқи сиёсат репутациясига қаттиқ зарба бергани каби, агар сиз айтган сценарий Президент Трамп томонидан кўриб чиқилса, Украина Трампнинг Афғонистонига айланади, ва бу ҳолатда оқибатлар бир хил бўлади.

"Ва мен Трамп бундай натижани кўзлаяпти деб ўйламайман."

Яқинда Президент Зеленский Киев урушни 2025 йилда "дипломатик усуллар орқали" тугатишни хоҳлаши ҳақида айтди.

Унинг сўзларига кўра, модомики, Трамп Оқ Уйда экан, уруш “тезроқ” тугайди.

Бу классик Зеленскийнинг ўзгинаси: бир томондан мақтов, бошқа томондан эса чорлов.

Россия босқинида келтирилган қурбонликлар орасида, фақатгина тинчлик ҳар қандай қурбонлик ва кутишларга қарамасдан ҳали ҳануз яқин орада юз бермайдигандек.

Днепрда, мамлакатнинг кўплаб ортопедия марказларидан бирига жароҳатланган ҳарбийларнинг мунтазам равишда келиши давом этмоқда.

27 ёшли Демян Дудля бир ярим йил олдин ракета ҳужумида оёғини йўқотган.

У ўзининг карбон толали протезига мослашиб улгурган ва ҳатто келгуси йилги Инвистус ўйинлари учун аллақачон тайёргарлик кўришни бошлаб юборган. Аммо гап уруш ҳақида борар экан, унинг умиди кундан-кунга сўниб бормоқда.

"Менимча, икки минтақа [Донецк ва Луганск] бизнинг қўлимиздан олиб қўйилади ва Қримни ҳам шу тақдир кутмоқда", дейди у.

"Уларни ушбу минтақалардан чиқариб юбориш учун кучимиз етмайди деб қўрқаман. Бизда на етарли одам бор, на етарли қурол".

Ижтимоий сўровлар эса аралаш фикрлар манзарасини кўрсатмоқда, лекин уларда бир умумийлик бор: украиналиклар урушнинг иложи борича тезроқ тугашини истайдилар. Айниқса, шу ерда, шарқда, кунига бир неча марта сирена овозлари эшитилади.

Бу ерда ҳар жиҳатдан тинчликка эришиш учун босиб олинган ҳудудлардан воз кечишга тайёр бўлган кичик бир озчилик бор.

"Менимча, урушнинг тугаши муқаррар", дейди 28 ёшли Андрей Петренко, Доналд Трампнинг лавозимига киришиши украиналиклар учун қандай умидлар берётгани ҳақида сўраганимда.

Андрей уч ой олдин оёғини йўқотган ва унга биринчи протезини ўрнатишмоқда.

"Ёки улар келишиб, 1991 йилги чегараларга қайтишади, ёки ҳудудлар топширилади. Асосийси, уруш тугайди ва одамларнинг муттасил ўлими тўхтайди".