ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ሺ ዢንፒንግን ነቲ ንፈለማ እዋን ብወግዒ ዝረኸቦ ኣፍሪቃዊ መራሒ ብወተሃደራዊ ሰላምታ ዝተሰነየ ወግዓዊ ኣቀባብላ ገይሩሉ። ፕረዚደንት ዢንፒን፡ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ኵሉ ሳዕ ኣብ ንሓድሕደን ምትእምማንን ምትሕግጋዝን ከምዝነበረን ገሊጹ ክብል ማዕከን ዜና ቻይና ደይሊ ሓቢሩ። ብተወሳኺ ክልቲአን ሃገራት ብሓባር፡ ንፖሊሲ "ዕብለላን ምትእትታውን ይነጽጋ" ክብሉ እቶም መራሕቲ ገሊጾም፣ ብምባል ማዕከን ዜና ሲጂቲኤን ሓቢሩ።

ፕረዚደንት ኢሳይያስን ቻይናዊ መዘናኡ ሺን እንታይ ዘትዮም?

ኩባንያ ኣዲዳስ፡ ዌስት ዝሃቦም ፀረ-ሴማዊ ርኢቶታት ስዒቡ ኣብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ 2022 ምስቲ ራፐር ዝነበሮ ርክብ ከም ዝበተኸ ይዝከር። ኣብቲ እዋን እቲ ትካል፡ “ኣዲዳስ ፀረ-ሴማውነትን ካልእ ናይ ፅልኢ ዘረባታትም ኣይፃወርን” ኢሉ ነይሩ።

ኣዲዳስ፡ ክሳራ ካንዬ ዌስት የዚ ከምዝጐድኦ ኣሚኑ

ስድራ እቲ ኣብ ሕዳር 2021 ኣብ ናይሮቢ ርእሰ ከተማ ኬንያ ዝተጨወየ ኢትዮጵያዊ ነጋዳይ ሳምሶን ተኽለሚካኤል፡ ኣብዚ ወርሒ ሚያዝያ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝኸሰሱ ይፍለጥ። በዚ መሰረት፡ ላዕለዋይ ቤት-ፍርዲ ምድብ መጋባእያ ልደታ መዝገብ ክሲ እቲ ካብ ኬንያ ተጨውዩ ንልዕሊ ሓደ ዓመትን ሽድሽተ ወርሕን ተሰዊሩ ዝርከብ ኢትዮጵያዊ ነጋዳይ ሳምሶን ተኽለሚካኤል ክርኢ ጀሚሩ። ተኸሰስቲ ኣካላት ድማ ቤት-ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያን እዮም።

ኣብ ኬንያ ዝተጨውየ ሳምሶን፡ ስድራኡ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝመስረትዎ ክሲ እንታይ እዩ?

ወዲ 58 ዓመት ጃክ ማ፡ ኣብ 2020 ተቘጻጸርቲ ፋይናንስ መንግስቲ ቻይና ካብ ዝነቅፍ ንደሓር ብዙሕ ከይተራእየ ዳርጋ ተሰዊሩ እዩ ጸኒሑ።

ተሰዊሩ ዝጸንሐ መስራቲ 'ዓሊባባ' ቻይናዊ ጃክ ማ ንፈለማ እዋን ተራእዩ

ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኣብቲ ዓመት ዓመት ዝገብሮ ቃለ መሕትት፡ ንልምዓት ማይ ኮነ ንጸዓት ብዝምልከት፡ ከም መራሕ ሃገር ዘይኮነስ፡ ከም ማንም ወሃብ ርእይቶ “ ከምዚ ክግበር ኣለዎ፤ ከምዚ ክግበር ይግባእ” ብዝብል ሓረጋት፡ ወትሩ ካብ ተሓታትነት ንምህዳም ሸንኮለል ክብል ከምዝፍትን ነቲ ቃለ መሕትቱ ዝተኸታተሉ ሰባት ይገልጹ። 

ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ብዛዕባ ዘቤታዊ ጉዳይ እንታይ ተዛሪቡ?

ቅድሚ ሒደት ሰሙናት ባይቶታት ተወከልቲ ህዝብን ፌደሬሽንን ኣብ ጉዳይ ግብሪ ንብረት ተዘራሪቦም ሓድሽ መምርሒ ክዳሎ ወሲኖም ኣለው። ነዚ ኣብ ንብረት ዝትግበር ግብሪ፡ ክልላት ከመሓድርዎ ምዃኖም ክግለጽ እንከሎ፤ ዝርዝራቱ ኣብ ቀጻሊ ክግለጽ እዩ። ግና እዚ ግብሪ ንብረት እንታይ እዩ? ኣብ ኢትዮጵያ ‘ኸ ብከመይ እዩ ተግባራዊ ዝኸውን?

'ሓድሽ' ግብሪ ንብረት ኢትዮጵያ እንታይ እዩ? ብኸመይ ከ ይትግበር?

ኣስገርቲ ሰባት ኣለዉ፤ ሓባቢሎም ዜጋታት ንስደት ዘሳጥሑ። ካብ ክልል ደቡብ ክሳብ ደቡብ ኣፍሪቃ፤ ካብ ዓፋር ክሳብ ሊቢያ። ኣዘዋወርቲ ጥሪት'ውን ኣለዉ፤ ኣጣል ሓቢሎም ካብ ሃገር ዘውፅኡ። ካብ ዓፋር ብጂቡቲ ክሳብ ስዑድ ዓረብ። ካብ ክልል ሶማሌ፣ ብሶማልያ ክሳብ ኢማራት ዓረብ።

‘ዜግነተን’ ዝቕይራ ከብቲ ኢትዮጵያ

ንዓለም ኣጋጢሞማ ዘለዉ ቅልውላዋት ኣብ ምፍታሕ'ውን፡ ኣፍሪቃዊ መሪሕነት፡ ሓሳብን መሃዝነትን ከምዘድሊ ዘነጸረ ባይደን፡ ነቲ ቅድሚኡ ዝነበሩ ምምሕዳራት ኣመሪካ ኣብታ ኣህጉር ዝገበርዎ "ኣገዳሲ" ወፍሪ (ኢንቨስትመንት) ከሐይሎ ምዃኑ ገሊጹ። 

ፕረዚደንት ባይደን ኣሜሪካ ንኣፍሪቃ ናይ ቢልዮናት ሓገዝ ከምእትገብር ኣፍሊጡ

መስክ ንትዊተር ንምግዛእ ዝነበሮ ውዕል ድሕሪ ነዊሕ ናይ ሕጊ ምስሕሓባት ዝተወደአ ኮይኑ፡ ኣቓልቦኡ ናብ ትዊተር ምግባሩ ንቕልጡፍ ምንቁልቋል መሸጣ ተስላ ምኽንያት ክኸውን ከምዝኽእል ዝገልጹ ኣለዉ።

ኢሎን መስክ፡ ድሕሪ ሕጂ ዝሃብተመ ሰብ ዓለምና ኣይኮነን

ሚኒስትሪ ንግድን ዞባዊ ምትሕብባርን ኢትዮጵያ፡ ካብ ቀረጽን ኮታን ነጻ ፍርያተን ናብ ቻይና ከእትዋ ካብ ዝተፈቕደለን ሃገራት ሓንቲ ምዃና ኣፍሊጡ።

ቻይና ልዕሊ 1600 ፍርያት ኢትዮጵያ ብዘይ ቀረጽ ክኣትዉ ፈቒዳ

ኣኽበርቲ ሕጊ፡ ኣብቲ ንሽድሽተ ሰሙናት ዝቐፀለ መጋባእያ፡ ነቲ ሆቴላት፣ መጻወቲ ሜዳታት ጎልፍን ኣብ ካልኦት ሃገራት ካልእ ሃብትን ዘመሓድር ትካል ዶናልድ ድራምፕ “ልምዲ ጕሕለትን ምትላልን” ዘለዎ ክብሉ ከሲሶም።

ትካል ዶናልድ ትራምፕ ግብሪ ብምትላል ገበነኛ ተባሂሉ

ክኢላታት፡ ኢትዮጵያ፡ ስለምንታይ ሓላል ስጋ ከም ቡንን ካልኦትን እናሰደደት ሸርፊ ወጻኢ ክትረክብ ከምዘይከኣለት ይገልጹ።

ኢትዮጵያ፡ ስለምንታይ ካብ ሓላል ስጋ ቢልዮናት ክትከስብ ዘይከኣለት?

ኢትዮጵያ፡ ዋላ'ኳ እቲ ዝበዝሕ ኣብ መዓሙቕ ድኽነት ጥሒሉ ዝነብር ህዝባ ንምምጋብ ካብ ደገ ሓገዝ ዘድልያ እንተዀነት ኣብ ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ብብዝሒ ኣፍራይት ስርናይ እያ። እንተዀነ፡ እቲ ስርናይ ነቲ ጠለብ ውሽጢ ሃገር ክትሽፍኖ ኣይከኣለትን። ስለዚ እዩ ድማ እታ ሃገር ነቲ ሕጽረት ንምምላእ ወፍሪ ብምግባር ስርናይ ካብ ወጻኢ ተእቱ ዘላ።

ንረድኤት ኢዳ ትዝርግሕ ኢትዮጵያ፡ ብሓቂ ድያ ብስርናይ ርእሳ ክትክእል?

ቶኩማ ፊጤ እበሃል። ኣብዚ እዋን ዘለኒ ቀዋሚ ይዅን ኣብ ባንክ ዘሎ ሃብቲ ተደሚሩ ብውሕዱ 5 ቢልዮንን 500 ሚልዮንን ብር ይኸውን’ዩ። ኣብ ትካለይ ብቐዋምነት 8500 ዝዀኑ ሰራሕተኛታት ኣለዉኒ፤ ፍሉይ ዝገብረኒ ኸኣ ካብ ባንክ ፈጺመ ተለቒሐ ኣይፈልጥን’የ።

ብኽራይ ኣድጊ ንግዲ ጀሚሩ ቢልዮነር ዝዀነ ኢትዮጵያዊ

 ግዝኣት ኒውዮርክ ኣብ ልዕሊ ንግዳዊ ትካላት ስድራቤቱ መርመራ ድሕሪ ምክያዱ እዩ፡ ኣብ ልዕሊ ንግዳዊ ትካላት  ዶናልድ ትራምፕን ሰለስተ ደቁን፡ ናይ ምትላል ክሲ መስሪቱ ዘሎ። 

ዶናልድ ትራምፕን ንግዳዊ ትካል ስድራቤቱን  ‘ናይ ምጥፍፋእ’ ክሲታት ተመስሪትሎም

ህንዳዊ ፓታር ንዝሓለፉ ዓሰርተ ሓደ ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ተቐሚጡ’ሎ። ሕጂ ዝመርሖ ዘሎ ትካል፡ "ሳልሳይ ፕሮጀክተይ" ክብል ይገልጾ። እዚ ፕሮጀክት ግን ኣብዚ እዋን ከቢድ ብድሆ ኣጋጢምዎ’ሎ። ኢትዮጵያ ካብ ዕድል ኣጎዋ ቅድሚ ምስራዛ ኣብ ዝነበረ እዋን እቲ ንሱ ዝመርሖ ኩባንያ ካብ 80 ክሳብ 85 ሚእታዊ ፍርያቱ ናብ ዕዳጋ ኣሜሪካ ይልእኽ ነይሩ።

ኢትዮጵያ፡ ሳዕቤኑ ዝርአ ዘሎ ምቍራጽ ዕድላት ኣጎዋ 

ከም ክዳውንቲ፣ ጫማን ምግብን ዝኣመሰሉ ኣብ ዩኬ ብበዝሒ ዘይፈርዩ ምህርቲታት ኣብቲ መደብ ዝተጠቓለሉ ኮይኖም፡ 65 ሃገራት ተጠቀምቲ እቲ ዕድል ክኾና እየን፡፡

ብሪጣንያ ካብ ኣፍሪቃ ናይ እተእትዎም ኣቑሑት ቀረጽ ክትቅንስ እያ 

ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ ኣርባዕተ ክፍለ ዘመናት፡ እታ ካብ ገማግም ባሕሪ ባሃማስ 70 ኪሎ ሜተር ርሒቑ ኣብ ዝርከብ ዓሚቝ ማያዊ ኣካል ዝጠሓለት መርከብ ማራቪላስ፡ ሓያሎ ወፍርታት ስርቂ ከምዝተፈጸማ ይንገር። 

ቅድሚ 350 ዓመታት ኣብ ዝጠሓለት መርከብ ዝተረኽበ ዘገርም ሃብቲ

ፓኪስታን ኣብ ዓለም ዝለዓለ መጠን ቆጽሊ ሻሂ ኣታዊ እትገብር ሃገር እያ፤ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራሕ ልዕሊ 600 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ቆጽሊ ሸሂ ገዚኣ።

ቁጠባ ሃገሮም ከይወድቕ መጠን ዝሰትይዎ ሻሂ ክንክዩ ዝተሓተቱ ዜጋታት

ታይላንድ ኣብ 2018 ካናቢስ ንሕክምናዊ ኣገልግሎት ክውዕል ዝፈቐደት ፈላሚት ሃገር ኮይና፡ እቲ ሐዚ ወጺኡ ዘሎ ሕጊ ድማ ሓካይም ብዘይስኽፍታ ኣብ ሕክምና ክጥቀሙሉ ዘኽእል እዩ።

ታይላንድ ንግዲ ካናቢስ ሕጋዊ ገይራ


ሃገራዊ ባንክ ኢትዮጵያ ግና፡ ናይ ኢትዮጵያ ወግዓዊ መተዓዳደጊ ባጤራ ብር ከምዝኾነ ብምግላፅ፡ “ብዝኾነ ይኹን ናይ ክፍሊት መፈፀሚ ሰነድ ኮነ ስርዓት፡ ብዘይፍቓድ ብሄራዊ ባንክ ገንዘብ ምዝውዋር ኮነ፡ ገንዘብ ተንከፍ ኣገልግሎት ምሃብ ኣይከኣልን” ኢሉ።


 ኢትዮጵያ ክሪፕቶካረንሲ ኣብ ኣገልግሎት ከይውዕል ኣጊዳ

ቤት ምኽሪ ማክሮ ኢኮኖሚ ኢትዮጵያ፡ ሰንኪ ልዑል ምውሳኽ ዋጋታት ቁጠባ ኢትዮጵያ ፈተናታት ይገጥሞ ከም ዘሎ ሓቢሩ። ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ምውሳኽ ዋጋ ናብ ነፀላ ኣሃዝ ንምውራድ ብዙሓት ስጉምትታት እኳ እንተተወሰዱ፡ ብውሽጣውን ግዳማውን ምኽንያታት እቲ ዝድለ ውፅኢት ኣይመፀን ኢሉ።

ኣብ ኢትዮጵያ ልዑል ወሰኽ ዋጋ ሸቐጣት ከምዝተመዝገበ ተገሊፁ

ሚኒስትር ቁጠባ እታ ሃገር፡ እቲ ስጉምቲ ናይ ካልእ ሃገራት መራኽብ ናብ ወዳበት ሩስያ ከይጽጋዓ ክሳብ ምኽልካል ክኸይድ ከምዝኽእል ኣንፊቱ ኣሎ።

ሩስያ ናብ ምዕራባውያን ሃገራት ሰደድ እትገብሮም ምህርታት ኣጊዳ

መንግስቲ እቲ ክልል፡ ብቅትለት እቶም ተመሃሮ ዝጥርጠሩ ሰባት ምስ ዘይሕጋዊ ንግዲ (ኮንትሮባንድ) ከም ዝተሓሓዝ ንቢቢሲ ኣፍሊጡ'ሎ።