ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ዓው ዝበለ ምሕርናኽ መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ‘obstructive sleep apnoea (OSA)’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ምዝባዕ ድቃስ ዝተሓሓዝ ኰይኑ፡ ኣብዚ ግዜ ምስትንፋስ ጠጠው ከም ዝብልን እዚ ድማ ኣብ እዋን ድቃስ ከም ዘጋጥምን ሰብ ሞያ ይገልጹ።

ምሕርናኽ፡ ስሒቕካ ዘይትሓልፎ ጥዕናዊ ጸገም ድዩ? 

ንልዕሊ 70 ዓመታት 'ብሓጺናዊ ሳንቡእ' ከስተንፍስ ዝጸንሐ ፖል ኣሌክሳንደር ሞይቱ

ኣብ 2023 ነበር በዓል መዚ ድሕነት ደቪድ ግራሽ፡ ኣብ ቅድሚ ኮሚተ ባይቶ ቀሪቡ፡ መንግስቲ ኣመሪካ ጓና ኣካላትን በረርቲ ነገራትን ሒዙ እዩ ኢሉ ከምዝኣምን ገሊጹ፡፡ ንሱ እዚ እምነቱ ካብ መዛግብቲ፣ ቅዳሓትን ምስ መሳርሕቱ ዝገበሮም ዕላላትን ዝብገስ ከምዝኾነ ኣመልኪቱ፡፡

ሓድሽ ጸብጻብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኣመሪካ ብዛዕባ ዘይፍለጡ በረርቲ ነገራት (ዩፎ) እንታይ ኢሉ?

ኣብ ግዜ ቁልዕነቱ፡ ስድራ ቤቱ ኮነ መማህራኑ፡ ‘ምስዓበኻ እንታይ ክትከውን ኢኻ?’ ተባሂሉ ዝሕተት ዝነበረ ዶ/ር ዳዊት፡ ዶክተር ወይ መሃንዲስ ክኸውን ከምዝደሊ ይነግሮም ምንባሩ ይዝክር። 
ይኹን እምበር፡ ሓደ መዓልቲ ነታ ሕጂ ሓኪም ኮይኑ ዝሰርሓላ ዘሎ ሞያ፡ ስኑ ነኺሱ ንኸጽንዕ ዝገበረቶ ተጓንፎ ሎሚ’ውን ልክዕ ከም ትማሊ እዩ ዝዝክራ። 

ሕማም እነሓጎኡ ንኽመራመር ሕክምና ኣጽኒዑ ትካላት ጥዕና ዝወነነ ዶ/ር ዳዊት

ኤንኤችኤስ ክታበት ኮቪድ ብንቡር ዝወሃብ ኰይኑ ኣዝዩ ዝደኸመ ስርዓተ ምክልኻል ሕማም ዘለዎም ሰባት ገለ ሰባት ግን ኣብ ካልእ እዋን ተወሳኺ መከላኸሊ ከድልዮም ይኽእል እዩ ይብል።

217 ግዜ ክታበት ኮቪድ ዝወሰደ ሰብኣይ

ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ቁጥዐ ምግቢ ብዙሕ ዝተለምደ ስለዘይኰነ ብዛዕባኡ ዘለና ንቕሓት እውን ድሩት እዩ። ስለዚ ድማ ወለዲ ከየፍቀድና ንቘልዑ ዝዀነ ዝብላዕ ነገር ምሃብ ከም ነውሪ ኣይንርእዮን። ሳዕቤን ክህልዎ ከምዝኽእል እውን ኣይንሓስብን።ይዅን’ምበር ኣብዚ እዋን ህጻናት ቁጥዐ ከማዕብሉ ብተደጋጋሚ ይርኣይ ኣሎ።

ቁጥዐ መግቢ ስለምንታይ እዩ ኣብ ህጻናት ዘጋጥም ዘሎ?

ሕጂ ድሕሪ ትሽዓተ ዓመት፡ ኣሌክስን ኣዲኡ ጁሊን፡ ብሓባር ናብቲ ኣዝዮም ዝፈትዉዎ ምንሽርታት በረድ- ስኪንግ - ብምኻድ ነቲ ኣብ ሞንጐኦም ዘሎ ፍሉይ ምትእስሳር ክጽንብሉ’ዮም። 

ኵሊታ ለጊሳ ንወዳ ናብ ውድድራት ዓለም ዘብቀዐት ኣደ

ጉያ፡ ንገሊኡ ተፈጥሮኣዊ፤ ንገሊኡ ክኣ ኣይኰነን’ዶ ጉያ ቁሩብ ናይ ፍጥነት ምውሳኽ’ውን ዓቐብ’ዩ ዝዀኖም። ግን፡ “ብተፈጥሮይስ ጎያያይ ወይ ጎያይት’ዶ ይኸውን?” ኢልኩም ሓሲብኩም ትፈልጡ’ዶ? እቲ መልሲ ኣብ ጅንኩም እዩ ዘሎ።

ገለ ሰባት ብኸመይ’ዮም ጎየይቲ ዝዀኑ? ‘ጂን’ ብዛዕባ እዚ እንታይ ይነግረና?

መብዛሕትኡ ግዜ፡ ክብተኽ ዝበለን ዝተለቈመን ቻርጀር ሞባይል ሳዕቤን ዘይብሉ’ዩ ዝመሰልና። ይኹን’ምበር፡ ሓሓሊፉ ትጽቢት ዘይገበርናዮ፤ ካብኡ ብዝዘለለ ድማ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ሓደጋ ከስዕብ ይኽእል።

ዝተለቈመን ክብተኽ ዝበለን ቻርጀር ምጥቃም ንስልክና ከም ዝጐድእ ንፈልጥ’ዶ?

ብመሰረት እቲ ኣብ 2022 ዝተኣከበ መረዳእታ፡ ኣስታት 800 ሚሊዮን ኣባጽሕን 159 ሚሊዮን ህጻናትን ዝርከቡዎም ምዃኑ ኣብ መጽሄት ጥዕና ላንሴት ዝተሓትመ ሓበሬታ የመልክት።

ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ካብ ህዝቢ ዓለም ከሳዓት’ዮም፤ ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ግን ብኣንጻሩ’ዩ

ሓደ  ንእሽቶን ዘብረቕርቕ ዓሳ፡ ተዅሲ ጥይት ዝምሕያሉ ድምጺ ከም ዘስምዕ ተመራመርቲ ረኺቦም። 

ተዅሲ ጥይት ዝኣክል ድምጺ ዘስምዕ ደቂቕ ዓሳ ከምዘሎ ትፈልጡዶ?

ቀዳማይ ሕታም ጋዜጣ ላ ቡዢ ዱ ሳፐር ብ1980 ክወጽእ እንከሎ፡ ኣብቲ ግዜ 12 ጋዜጣታት ጥራይ ተሓቲመን ነይረን።

ሰባት ንምስሓቕ ኣብ 4 ዓመት ሓደ ግዜ እትሕተም ፍልይቲ ጋዜጣ

ጽማቚ ቀይሕ ሱር ምስታይ ዘለዎ ጥዕናዊ ረብሓታት ሕሹኽ ክንብለኩም

ኣብ ትግራይ ኣብ ስርሓት ኢደ ጥበብ ዝተዋፈሩ ሰባት ‘ሰብ ዝቐትሉ ቡዳታት እዮም’ ብዝብል ባህላዊ እምነት ኣደዳ ግፍዕን ሞትን ምክልባትን ከም ዝዀኑ ይገልጹ። እቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝበጽሕ በደላት እናሓመቐን እናወሰኸን ምኻዱ ዝገልጽ ማሕበር ኢደ ጥበበኛታት ትግራይ፡ ካብ ምዝንባል፣ ጸለመን ምፍርራሕን ብዝሰገረ ክሳብ ቅትለት ዝበጽሕ ምዃኑ የረድእ።  

ብውሕልነቶም፡ ‘ቡዳ’ እናተባህሉ ዝጥቅዑ ዘለው ኢደ ጥበበኛታት

ተጣቢቐን ዝተወለዳ ሰኔጋላውያን መናቱ፡ ምስተወለዳ ኣብ ዝነበረ ሒደት መዓልቲ ክሞታ ይኽእላ’የን ተባሂሉ’ኳ ብሓካይም መጠንቀቕታ ተዋሂቡ እንተነበረ፡ መበል 7ይ ዓመት ልደተን ኣኽቢረን።

ሒደት መዓልቲ ክነብራ’የን ተባሂሉ ዝተነገረለን መናቱ 7ይ ዓመተን ኣኽቢረን

ስለምንታይ እዮም ሰባት ‘መናፍስቲ ምዉታን’ ዝረአዩዎም?

ስእልታት ዘመነ እምኒ ከምዘመልክትዎ ካብ ቅድሚ ኣስታት 8000 ዓመት ጀሚሩ ሰባት ከም መግብን መድሃኒትን ክጥቀመሉ ጸኒሖም እዮም።

መዓር ምብላዕ ጥዕናዊ ጸገም ኣለዎ ድዩ?

እዚ ሜላ - ኣብ ሩዝ ኣእቲኻ ምንቃጽ - ዝውቱር'ኳ እንተጸንሐ፡ ክኢላታት ግን ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዞም ኣንጻሩ ከጠንቀቑ ጸኒሖም እዮም። ምኽንያቱ እቲ ዘካየድዎ ፈተነታት እቲ ሜላ ከምዘይሰርሕ ስለዝሕብር።

ብማይ ዝጠልቀየት ሞባይልኩም ብሩዝ ተንቅጹ'ዶ?  

ካብ ቆርበት ኣድጊ፡ ጥዕና ዘደንፍዕን ንእስነትካ ዝዕቅብን ባእታ ከም ዘለዎ ይእመን። ነቲ ጀላቲን  ንምውጻእ ድማ፡ ቆርበት ኣድጊ ይፈልሕ። ካብኡ ድማ ናብ ሓሩጭ፡ ከኒና ወይ ፈሳሲ ይስራሕ ወይ ድማ ኣብ መግቢ ዝሕወስ ኰይኑ ይስራሕ።

ሚልዮናት ኣእዱግ ስለምንታይ ከምዝቕተሉ ትፈልጡ'ዶ?

ሽዱሽተ ግዜ ሻምፕዮን ኦሎምፒክ ዝኾነ ክሪስ መንሽሮ ከም ዝሓመመ ሓቢሩ

ንመጻምድቲ ዘሸግር ምሕርናኽ ብምንታይ ይፍታሕ?

ብዙሓት ሰባት ንነዊሕ እዋን መነጽር ምጥቃም መጠን ርእየት ዓይኒ ከምዘዳኽም ይኣምኑ። ግን ሓቂ ድዩ? ነዚ ዘረጋግጹ ንጹር መርትዖታትከ ኣለዉ ድዮም?

መነጽር ምጥቃም ናይ ምርኣይ ኣቕምና የዳኽሞ ድዩ?

እቲ ውግእ ኣብቲ ትነብረሉን ዝነበረት፡ ደቃን ሓዳራን ዝገደፈትሉ ከባቢ መዓርፎ ነፈርቲ ይካየድ ስለዝነበረ ስድራይ ብህይወቶም ክወጽኡ ድዩም ክጠፍኡ ዝብል ሻቕሎት ነይሩዋ።

ሱዳን፡ 'ደጊም ምንባረይ ከንቱ’ዩ ዝበልኩሉ ህሞትዩ' ዶ/ር ማርታ ስዩም

እቲ ኣብ ለንደን ሆስፒታል ጋይስ ዝርከብ ክሊኒክ፡ ኣብ ወርሒ መስከረምን ጥቅምትን 2022 ዝተበላሸወ መዝሓሊ ጠራሙዝ ተጠቒሙ ክኸውን ከምዝኽእል ገሊጹ። 