ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኢትዮጵያ፡ እንታይነቱ ዘይተፈልጠ ሕማም ዶክተር ዝርከቦም 6 ሰባት ቀቲሉ

ኣብ ዙርያ ኣካላትና ዝዘውር ዓይነት ደም፡ ኣብ ልዕሊ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ፍሉያት ምልክታት ምህላዎምን ዘይምህላዎምን መሰረት ብምግባር እዩ ዝምደብ።

'ወርቃዊ ደም'፡ ሳሕቲ ዝርከብ ዓይነት ደም ንምምዕባል ዝግበር ዘሎ ሳይንሳዊ ፃዕሪ፡ ግን ስለምንታይ?

ፃዕዳ ሽጉርቲ ንኣሽሓት ዓመታት፡ ብጣዕሙ ጥራሕ ዘይኰነስ እንኮላይ ብጥዕናዊ ረብሓታቱ ንኣሽሓት ዓመታት ዝተኸበረ ኰይኑ እዩ ፀኒሑ።

ጻዕዳ ሽጉርቲ ካብ መግቢ ጊላታት ክሳዕ መግቢ ነጋውስን መድሓኒትን

ኮሚሽነር ኮሚሽን ቱሪዝም ኦሮሚያ ሌሊሰ ዱጋ፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ሕክምና ካብ እትርከበሉ ዮርዳኖስ ብተሌፎን ምስ ቢቢሲ ሓንሒት ገይራ ኣላ።

'ዋላ እኳ እንተ ሓመምኩ፡ ሕልሚ ስለ ዘለኒ ክቃለስ እየ' - ኮምሽነር ኮምሽን ቱሪዝም ኦሮሚያ

"ሓፋሽ ህዝቢ ነዚ ኣይርድኦን እዩ፡ ሶድየምን ጨውን ሓደ ነገር ምዃኑ'ውን ኣይስቆሮን እዩ። እዚ ዝነግረና ሰብ ድማ የለን" ትብል ክኢላ ኣመጋግባ ሜይ ሲምፕኪን።

ክንደይ ዝመጠኑ ጨው እዩ ንጥዕናና ጠቓሚ ወይ ጐዳኢ ክኸውን ዝኽእል?

እቲ ኣብ ለንደን ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ዓይኒ ሙርፊልድስ ኣብ ሓሙሽተ ሕሙማት ነቲ ማይክሮቺፕ ዝተኸለ ሓኪም፡ ውጽኢት ናይቲ ፈተነ "ዘደንቕ" ከምዝዀነ ገሊጹ።

ዓይነ ስዉራን ንኸንብቡ ዘኽእሎም ዘሎ ቀዳሚ ርኽበት

ጠንቂ ኣብ ኩሊት ዝፍጠር ጸጸር ዝተፈላለየ እዩ። ገለ ካብዚኦም ኣመጋግባ፡ ተወሳኺ ክብደት ኣካላት፡ ገለ ኩነታት ጥዕና፡ ከምኡ'ውን ገለ መመላእታታ መኣዛታትን መድሓኒታትን ይርከብዎም።

ጸጸር ኵሊት ከስዕቡ ዝኽእሉ ዘገርሙ መግብታት

መንሽሮ ብኣጋኡ ንምውጋድ ዘኽእል ሓድሽ ኣገባብ መርመራ ተስፋ ይህብ

ኤችኣይቪ፡ 'ህይወት ብዙሓት ዘድሕን' ሓድሽ መከላኸሊ ፍቓድ ረኺቡ

ሓንጎልና፡ ኒውሮትራንስሚተር ብዝበሃሉ ኬሚካላዊ መልእኽተኛታት ዝያዳ ከምዝጽለው ካብ ዝፍለጥ ጸኒሑ እዩ።


ሆርሞናት ብኸመይ ንሓንጎልና ይጸልውዎ?

ሱዳን ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ዓለም ካብ ዘለዉ ዝኸፍኡ ሰብኣዊ ህጹጽ ኩነታት ዘጋጠመን ሃገራት ሓንቲ እያ።  ብመሰረት ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት፡ ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ዝዕድሚኦም ሰለስተ ሚልዮን ህጻናት ብጽኑዕ ሕጽረት መግቢ ተጠቒዖም ኣለው። 


ካብ መናቱ ደቃ ንሓዲአን ክትመርጽ ዝተገደደት ኣደ

ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን፡ ኣብ ክንዲ ንበይንኻ፡ ኣብ ሓደ መኣዲ ሓቢርካ ምብላዕ ዕለታዊ ልምዲ ኰይኑ፡ ብዙሕ ዘበናት ዝተሳገረ ባህሊ እዩ። ኣብ መርዓ፡ ሃይማኖታዊ በዓላት፡ ኣብ እዋን ሓዘን ከይተረፈ ብሓባር ንበልዕ።


ሰባት ስለ ምንታይ'ዮም ኣብ ሓደ መኣዲ ሓቢሮም ዝቐርቡ?

እቲ 'ኒው ዎርልድ ስክሩዎርም' ዝብል ስያመ ዝተዋህቦ ተሃዋስያን፡ ካብ ኤል ሳልቫዶር ናብ ኣመሪካ ኣብ ዝተመልሰ ሕሙም ከም ዝተረኸበ ክፍሊ ጥዕናን ሰብኣዊ ኣገልግሎትን እታ ሃገር ሓቢሩ።

ብዛዕባ'ቲ ስጋ ሰብ ዝበልዕ ሓሰኻ ክትፈልጡዎ ዝግባእ 

ኣብ ቀረባ እዋናት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝዝርግሑ ዘለዉ መልእኽትታት፡ ንሕማም ሽኮር ዝተሓሰቡ መድሓኒታት ክብደት ሰብነት ንምንካይ ከምዝሕግዙ የመልክቱ።

ንሕማም ሽኮር ዝተሓሰቡ መድሓኒታት ክብደት ሰብነት ንምንካይ ይውዕሉ ኣለዉ ድዮም?

ሊ ቹኣንግየ ወዲ 37 ዓመት ዶክተር ኰይኑ፡ ዛንታኡ ኣብ ቻይና ኣዘራራቢ እዩ፤ ንሱ ብፖልዮ ለስ ዝተጠቕዐ፡ ብንእስነቱ ክልምን ተገዲዱ - ኣብ 16 ዓመት ዕድሚኡ ጥራይ ድማ ምንባብ ተማሂሩ።

ንስንክልና በዲሁ ካብ ልመና ናብ ዶክተር ምዃን ዝበጽሐ መንእሰይ

እቶም ክንፈሱ ዝድርኹና መግብታት ንጥዕና ልቢ ኣገደስቲ እዮም። ንኣብነት፡ ጽሕጊ ዘለዎም ካርቦሃይድሬታት ኣካላትና ከሕቅቖም እኳ እንተ ዘይከኣለ፡ ኣብ መዓናጡና ዝርከቡ ባክተርያታት ግን የሕቕቑዎም።
ክትፈሱ ዝገብሩኻ መግብታት ኣየኖት እዮም? ንፈሲ ብርቱዕ ጨና ክህሉዎ ዝገብሩኸ? መዓስ ኢኻ ናብ ሓኪም ክትከይድ ዘለካ?

ፈሲ ክፍጠር ዝገብሩ ሸሞንተ መግብታት

ሰባት ኣብ ሽቓቕ ዘሕልፍወን ናይ ብሕትውና ህሞታት፡ ኣዝዩ መሰረታዊ መስርሕ ኣካላትና ን ወትሩ ኣገዳሲ እዩ።
ብዛዕባ ታሪኽ ናይዚ መሰረታዊ መስርሕ ኣካላትና እንፍጽመሉ ቦታ ግን ሓሲብኩም ትፈልጡ'ዶ?


ብዛዕባ ኣመጻጽኣን ኣመዓባብላን ዓይኒ-ምድሪ እንታይ ትፈልጡ?

ዕዳጋታት ብዝተፈላለየ ዓይነታት ዘይቲ ዝተመልኡ ብምዃኖም ሓደ ሓደ ግዘ ኣየናይ ዘይቲ ክንገዝ ከምዘለና ግራ ክኣትወና ዘይተለምደ ኣይኰነን።

ኣብ ኣመራርጻን ኣጠቓቕማን ዘይቲ ብልዒ እንፍጽሞም ሰለስተ ጌጋታት

ኣብ 2014 ኣብታ ሃገር ትሕቲ 500 ሰባት ምስ ኤችኣይቪ ይነብሩ ነይሮም። ኣብ 2024 እቲ ኣሃዝ ናብ ኣስታት 5,900 ደይቡ - እዚ ድማ ዓሰርተ ሓደ ዕጽፊ ወሰኽ ዘርኣየ እዩ። ኣብታ ዓመት እቲኣ፡ ፊጂ 1,583 ሓደስቲ መልከፍቲ ኣመዝጊባ - እዚ ድማ ካብቲ ልሙድ ናይ ሓሙሽተ ዓመት ማእከላይ ደረጃ ብዓሰርተ ሰለስተ ዕጽፊ ወሰኽ ኣርእዩ።



መልከፍቲ ኤችኣይቪ ኣብ ትሕቲ ዕድመ ዝላብዓላ ዘሎ ሃገር፡ ጠንቁኸ እንታይ እዩ?

ተመራመርቲ ኣመሪካ፡ ንፈለማ እዋን ካብ ሴል ቈርበት ዝተወስደ ዲኤንኤ ተጠቒሞም፡ ምስ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ብምድቓል ድቂ ከም ዝፈጠሩ ገሊጾም።

ንፈለማ እዋን ካብ ዲኤንኤ ቈርበት ሰብ ዝተፈጥረ ድቂ

ኣብ ክልል ትግራይ ከተማ መቐለ ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ዓይደር፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንፈለማ እዋን ኣብ ከባቢ ሕምብርቲ ዝተፈጥረ ዓብዪ ክፍተት ቦቶክስ (Botulinum toxin) ብምጥቃም ዕውት ናይ ምምላስ መጥባሕቲ ከም ዝተኻየደ እቲ ክኢላ ይሕብር።

ሆስፒታል ዓይደር፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንፈለማ እዋን 'ቦቶክስ' ብምጥቃም ዕውት መብጣሕቲ ተኻይዱ

እቲ ኣብ ኣመሪካ ዝመደበሩ፡ ትካል ሽልማት ኖቤል ኣይጂ ብዛዕባ መጽናዕቶም ሰሚዑ ክሳብ ዝረኽቦም፡ ቍሊሕ ኢሉ ዝረኣዮም ሰብ ኣይነበረን።

ኣብ ጨናዊ ጫማ ብዝገበርዎ መጽናዕቲ ንሽልማት ዝበቕዑ መምህርን ተምሃራዩን

እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ዝተፈፀመሉ እዋን ኣብ ጉባላፍቶታ ከተማ ኣብ መንጎ ሓይልታት መንግስትን ሓይልታት ፋኖን ዝዀነ ውግእ ከምዘይነበረ፣ እንተዀነ ኣብ ከባቢ ወልድያ ብፍላይ ጥቁር-ውሃ ኣብ ዝበሃል ከባቢ ከቢድ ውግእ ነይሩ ይብሉ።

ክልል ኣምሓራ፡ ሓያለ ሰባት ግዳይ ዝገብር ዘሎ  ግጭትን መጥቃዕቲ ድሮንን

እዚኦም ከም ናይ ወርሓዊ ጽግያት ኵባያታት፡ ናይ ወርሓዊ ጽግያት ኵስቱሞን ዝሕጸብ ፓድን ዝኣመሰሉ ኣማራጺታት እዮም። ከም ጓለንስተይቲ፡ ንዓይ ኣየናይ እዩ እቲ ዝበለጸ ኣማራጺ ኢልኪ ንምውሳን ትጽገሚ ወይ ክኸብደኪ ይኽእል።