ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣመና-ዝተመስርሑ (ultra-processed) መግብታት ምስ ሕማም ልቢ፡ ካንሰርን ጭንቀትን ዝርከብዎም ልዕሊ 30 ዝኾኑ ጥዕናዊ ጸገማት ክጥቀሱ ጸኒሖም ኣለው። ኣመና-ዝተመስርሑ ዝበሃሉ መግቢታት ኣየኖት እዮም?

ኣመና-ዝተመስርሐ መግቢ እንታይ’ዩ ንጥዕናኸ ተጓዳኢ ድዩ?

ገለ ሰባት ድራር ኣዝዩ ባህ ዝብሎም ልዕሊ ዓቐን ኢልካ ክግለጽ ዝከኣል ድራር በሊዖም ክንሶም ንገሆ ብብርቱዕ ጥምየት ከምዝበራበሩ ይዛረቡ።
እዚ ናይ ጥሜት ስምዒት ካብቲ ንቡር ዝብሃል ዓይነት ጥምየት ዝተፈለየ ምዃኑ’ዩ እቲ ዝያዳ ኣዛራቢ ዝገብሮ።
እንተኾነ እቲ ስምዒት ካብ ሰብ ናብ ሰብ ስለ ዝፈላለ፡ ከምኡ ተሰሚዕዎም ዘይፈልጥ ብዙሓት ሰባት ኣለዉ።


ድራር ፍጊዕ ክሳብ ዝብለና በሊዕና ንምንታይ ኢና ንግሆ ኣዚና ንጠሚ?

እቶም ካብ ውድድር ዝተሰረዙ ኣመልከቲ፡ ከም ኣኽበርቲ ምእካብ ግብሪ ንዝጻወትዎ ተራ ንምድላው፡ ንኡስ ወተሃደራዊ ስልጠና ክወስዱ ተዳልዮም ነይሮም።

ጥኑሳትን ኤችኣይቪ ዘለዎምን ኣመልከትቲ ከይቁጸሩ ዝገበረ ትካል ቊጠዐ ፈጢሩ

ዓው ዝበለ ምሕርናኽ መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ‘obstructive sleep apnoea (OSA)’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ምዝባዕ ድቃስ ዝተሓሓዝ ኰይኑ፡ ኣብዚ ግዜ ምስትንፋስ ጠጠው ከም ዝብልን እዚ ድማ ኣብ እዋን ድቃስ ከም ዘጋጥምን ሰብ ሞያ ይገልጹ።

ምሕርናኽ፡ ስሒቕካ ዘይትሓልፎ ጥዕናዊ ጸገም ድዩ? 

ንልዕሊ 70 ዓመታት 'ብሓጺናዊ ሳንቡእ' ከስተንፍስ ዝጸንሐ ፖል ኣሌክሳንደር ሞይቱ

ኣብ ግዜ ቁልዕነቱ፡ ስድራ ቤቱ ኮነ መማህራኑ፡ ‘ምስዓበኻ እንታይ ክትከውን ኢኻ?’ ተባሂሉ ዝሕተት ዝነበረ ዶ/ር ዳዊት፡ ዶክተር ወይ መሃንዲስ ክኸውን ከምዝደሊ ይነግሮም ምንባሩ ይዝክር። 
ይኹን እምበር፡ ሓደ መዓልቲ ነታ ሕጂ ሓኪም ኮይኑ ዝሰርሓላ ዘሎ ሞያ፡ ስኑ ነኺሱ ንኸጽንዕ ዝገበረቶ ተጓንፎ ሎሚ’ውን ልክዕ ከም ትማሊ እዩ ዝዝክራ። 

ሕማም እነሓጎኡ ንኽመራመር ሕክምና ኣጽኒዑ ትካላት ጥዕና ዝወነነ ዶ/ር ዳዊት

ኤንኤችኤስ ክታበት ኮቪድ ብንቡር ዝወሃብ ኰይኑ ኣዝዩ ዝደኸመ ስርዓተ ምክልኻል ሕማም ዘለዎም ሰባት ገለ ሰባት ግን ኣብ ካልእ እዋን ተወሳኺ መከላኸሊ ከድልዮም ይኽእል እዩ ይብል።

217 ግዜ ክታበት ኮቪድ ዝወሰደ ሰብኣይ

ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ቁጥዐ ምግቢ ብዙሕ ዝተለምደ ስለዘይኰነ ብዛዕባኡ ዘለና ንቕሓት እውን ድሩት እዩ። ስለዚ ድማ ወለዲ ከየፍቀድና ንቘልዑ ዝዀነ ዝብላዕ ነገር ምሃብ ከም ነውሪ ኣይንርእዮን። ሳዕቤን ክህልዎ ከምዝኽእል እውን ኣይንሓስብን።ይዅን’ምበር ኣብዚ እዋን ህጻናት ቁጥዐ ከማዕብሉ ብተደጋጋሚ ይርኣይ ኣሎ።

ቁጥዐ መግቢ ስለምንታይ እዩ ኣብ ህጻናት ዘጋጥም ዘሎ?

ሕጂ ድሕሪ ትሽዓተ ዓመት፡ ኣሌክስን ኣዲኡ ጁሊን፡ ብሓባር ናብቲ ኣዝዮም ዝፈትዉዎ ምንሽርታት በረድ- ስኪንግ - ብምኻድ ነቲ ኣብ ሞንጐኦም ዘሎ ፍሉይ ምትእስሳር ክጽንብሉ’ዮም። 

ኵሊታ ለጊሳ ንወዳ ናብ ውድድራት ዓለም ዘብቀዐት ኣደ

ጉያ፡ ንገሊኡ ተፈጥሮኣዊ፤ ንገሊኡ ክኣ ኣይኰነን’ዶ ጉያ ቁሩብ ናይ ፍጥነት ምውሳኽ’ውን ዓቐብ’ዩ ዝዀኖም። ግን፡ “ብተፈጥሮይስ ጎያያይ ወይ ጎያይት’ዶ ይኸውን?” ኢልኩም ሓሲብኩም ትፈልጡ’ዶ? እቲ መልሲ ኣብ ጅንኩም እዩ ዘሎ።

ገለ ሰባት ብኸመይ’ዮም ጎየይቲ ዝዀኑ? ‘ጂን’ ብዛዕባ እዚ እንታይ ይነግረና?

ብመሰረት እቲ ኣብ 2022 ዝተኣከበ መረዳእታ፡ ኣስታት 800 ሚሊዮን ኣባጽሕን 159 ሚሊዮን ህጻናትን ዝርከቡዎም ምዃኑ ኣብ መጽሄት ጥዕና ላንሴት ዝተሓትመ ሓበሬታ የመልክት።

ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ካብ ህዝቢ ዓለም ከሳዓት’ዮም፤ ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ግን ብኣንጻሩ’ዩ

ቀዳማይ ሕታም ጋዜጣ ላ ቡዢ ዱ ሳፐር ብ1980 ክወጽእ እንከሎ፡ ኣብቲ ግዜ 12 ጋዜጣታት ጥራይ ተሓቲመን ነይረን።

ሰባት ንምስሓቕ ኣብ 4 ዓመት ሓደ ግዜ እትሕተም ፍልይቲ ጋዜጣ

ጽማቚ ቀይሕ ሱር ምስታይ ዘለዎ ጥዕናዊ ረብሓታት ሕሹኽ ክንብለኩም

ኣብ ትግራይ ኣብ ስርሓት ኢደ ጥበብ ዝተዋፈሩ ሰባት ‘ሰብ ዝቐትሉ ቡዳታት እዮም’ ብዝብል ባህላዊ እምነት ኣደዳ ግፍዕን ሞትን ምክልባትን ከም ዝዀኑ ይገልጹ። እቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝበጽሕ በደላት እናሓመቐን እናወሰኸን ምኻዱ ዝገልጽ ማሕበር ኢደ ጥበበኛታት ትግራይ፡ ካብ ምዝንባል፣ ጸለመን ምፍርራሕን ብዝሰገረ ክሳብ ቅትለት ዝበጽሕ ምዃኑ የረድእ።  

ብውሕልነቶም፡ ‘ቡዳ’ እናተባህሉ ዝጥቅዑ ዘለው ኢደ ጥበበኛታት

ተጣቢቐን ዝተወለዳ ሰኔጋላውያን መናቱ፡ ምስተወለዳ ኣብ ዝነበረ ሒደት መዓልቲ ክሞታ ይኽእላ’የን ተባሂሉ’ኳ ብሓካይም መጠንቀቕታ ተዋሂቡ እንተነበረ፡ መበል 7ይ ዓመት ልደተን ኣኽቢረን።

ሒደት መዓልቲ ክነብራ’የን ተባሂሉ ዝተነገረለን መናቱ 7ይ ዓመተን ኣኽቢረን

ስለምንታይ እዮም ሰባት ‘መናፍስቲ ምዉታን’ ዝረአዩዎም?

ስእልታት ዘመነ እምኒ ከምዘመልክትዎ ካብ ቅድሚ ኣስታት 8000 ዓመት ጀሚሩ ሰባት ከም መግብን መድሃኒትን ክጥቀመሉ ጸኒሖም እዮም።

መዓር ምብላዕ ጥዕናዊ ጸገም ኣለዎ ድዩ?

ሽዱሽተ ግዜ ሻምፕዮን ኦሎምፒክ ዝኾነ ክሪስ መንሽሮ ከም ዝሓመመ ሓቢሩ

ንመጻምድቲ ዘሸግር ምሕርናኽ ብምንታይ ይፍታሕ?

ብዙሓት ሰባት ንነዊሕ እዋን መነጽር ምጥቃም መጠን ርእየት ዓይኒ ከምዘዳኽም ይኣምኑ። ግን ሓቂ ድዩ? ነዚ ዘረጋግጹ ንጹር መርትዖታትከ ኣለዉ ድዮም?

መነጽር ምጥቃም ናይ ምርኣይ ኣቕምና የዳኽሞ ድዩ?

እቲ ውግእ ኣብቲ ትነብረሉን ዝነበረት፡ ደቃን ሓዳራን ዝገደፈትሉ ከባቢ መዓርፎ ነፈርቲ ይካየድ ስለዝነበረ ስድራይ ብህይወቶም ክወጽኡ ድዩም ክጠፍኡ ዝብል ሻቕሎት ነይሩዋ።

ሱዳን፡ 'ደጊም ምንባረይ ከንቱ’ዩ ዝበልኩሉ ህሞትዩ' ዶ/ር ማርታ ስዩም

እቲ ኣብ ለንደን ሆስፒታል ጋይስ ዝርከብ ክሊኒክ፡ ኣብ ወርሒ መስከረምን ጥቅምትን 2022 ዝተበላሸወ መዝሓሊ ጠራሙዝ ተጠቒሙ ክኸውን ከምዝኽእል ገሊጹ። 

ኣብ መዝሓሊ በረድ ተኸዚኑ ዝነበረ እንቋቑሖ ደቂኣንስትዮ ተባላሽዩ

ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ንሰባት ኣየናይ ዓይነት ዲጂታላዊ ወልፊ ከምዘለዎም ብልክዕ ምፍላጥ ኣጸጋሚ እዩ፤ እንተዀነ መብዛሕትኦም ሓካይም ይዅኑ ሓካይም ስነ-ልቦናን ስነ-ኣእምሮን ዝዀነ ሰብ ምስዚ ጉዳይ ብዝተሓሓዝ ጸገም ኣለዎ’ዶ የብሉን ዝብል ምፍላይ ኣይመጸገመን።

'ዲጂታላዊ ወልፊ' ኣሎና ዶ? እንታይነቱን መፍትሒኡን

ኣብ ሰራውር ዘጋጥም ምርጋእ ደም መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ እግሪ እዩ ዘጋጥም። እንተዀነ ገለ ክፋል ናይቲ ርጋ’እ ደም ተበቲኹ ብደም ኣቢሉ ናብ ካልእ ክፋል ኣካላት፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ናብ ሳንቡእ ክጓዓዝ ተኽእሎ ኣሎ። ርጋ’እ ደም ናብ ሳንቡእ ኣብ ዝኣትወሉ እዋን ሃንደበታዊ ምዕጋት ሱር ደም ሳንቡእ ይበሃል።