ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብቲ ካብ ዘይተፈልጠ ምስጢራዊ ቦታ ኮይኑ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፡ እቲ ሓማስ ኣንጻር እስራኤል ዘካይዶ ዘሎ ውግእን ተቓውሞን፡ "ሚእቲ ካብ ሚእቲ ናይ ፍልስጤም" ምዃኑ ተዛሪቡ።

ግጭት እስራኤልን-ሓማስን፡ መራሒ ጉጅለ ሕዝቦላህ እንታይ ኢሉ?

ኣብ መንጐ እስራኤልን ሓማስን ዘሎ ግጭት እናሓየለ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ዘይተጸበናዮ ምዕባለ ተቐልቂሉ ኣሎ፤ ቻይና ኣብ መንጐ ክልቲኡ ወገን ሰላም ክወርድ ሽምግልና ጀሚራ ኣላ። እንተዀነ ንኽዕወት ዝድርቱ ገለ ማሕንቘታት ኣለዉ።

ቻይና ካብ ኲናት እስራኤል - ሓማስ እንታይ እያ ትደሊ ዘላ?

ሪፓብሊክ ቱርኪ ብ29 ጥቅምቲ መበል 100 ዓመታ ጸንቢላ። ብኣቦ ቱርኪ ዝፍለጥ ኣታተርክ፡ ዘመናዊትን ካብ ሃይማኖት ነጻ ዝኾነት ሃገር ይሓልም ኔሩ። ፕረዚደንት ረሲፕ ታይብ ኤርዶሃን ነቲ ኦቶማን ቱርኪ ኣብ ዓለምለኻዊ መድረኻት ዝነበሮ ጽልዋ ናይ ምምላስ ድሌት ኣለዎ።

ኤርዶሃን፡ ንቱርኪ ዓለማዊት ጐብለል ናይ ምግባር ሕልሙ ይገሃድ ዶ ይኸውን? 

ኤርትራ ምስ እስራኤል ፍሉይ ምስጢራዊ ዝምድና ከምዘለዋ ካብ ገለ ሃገራት ዓረብ ብመገዲ ማዕከናት ዜና፡ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ብተደጋጋሚ ክሲ ከቐርበላ ጸኒሑ እዩ።


ኣብ ኤርትራ መደበር እስራኤል ተጠቒዑ ድዩ? ኤርትራኸ እንታይ ትብል?

ኣሜሪካ፡ ብተደጋጋሚ ንእስራኤል ዘይናጋዕ ደገፍ ከም እትገብር ቃል ትኣቱ ኣላ፤ ነዚ ድማ ብወተሃደራዊ ሓገዝ ደጊፋቶ እያ። ኣብቲ ዞባ ዝነበረ በሰላታት ሕሉፍ ምትሕልላኽ ገና ኣይሓወየን ዘሎ፤ ስለዚ ደረት ምትእትታው ኣሜሪካ ኣበይ ኣሎ?

ኣሜሪካ ማዕረ ክንደይ ንእስራኤል ክትከላኸለላ ትኽእል?

ብሕጽር ዝበለ ኣገላልጻ፤
ጸረ-ሴማውነት፤ ንኣይሁድ ከም ህዝቢ ፍጹም ምጽላእ ወይ'ውን ብዝተፈላለየ መገዲ ዝግለጽ፡ ኣብ ልዕሊኦም ግጉይ ኣረኣእያን ስምዒትን ምሕዳር ኰይኑ ንነዊሕ ዘመናት ዝጸንሐ እዩ።
ጸረ-ጽዮናውነት፤ ንህላወ ሃገረ እስራኤል ምቅዋም ተባሂሉ ክግለጽ ይከኣል።

ጸረ-ሴማውነትን ጸረ-ጽዮናውነትን እንታይ እዩ?

ትካላት ረድኤት ሕቡራት ሃገራት እቲ ኣብ ሞንጐ እስራኤልን ሓማስን ዝቕጽል ዘሎ ጐንጺ ጠጠው ክብል ይሓታ ኣለዋ። ቀዳማይ ሚኒስትር እስራኤል ቤንጃሚን ኔታንያሁ ግን፡ ምቁራጽ ተጻብኦ “ንሓማስ ኢድ ምሃብ’ዩ” ብምባል ነቲ ዝቐርብ ዘሎ ጻውዒታት ነጺጉ።

ኔታንያሁ፡ ‘እዚ እዋን ኲናት’ዩ’ ብምባል ምስ ሓማስ ተኹሲ ደው ምባል ነጺጕ

ሓይልታት ምክልኻል እስራኤል፡ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ባሕሪ ጀኒን ኣብ ዝርከብ "ቀጽሪ ግብረሽበራ" ዝበለቶ ከምዘጥቅዐ ተገሊፁ። 

እስራኤል፡ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ባሕሪ መጥቃዕቲ ፈፂማ

ሓይሊ ኣየርን ሓይሊ ባሕርን እስራኤል ኣብ ቓዛ ንዝርከብ ነፍሲ ወከፍ ጥርጡር መሕብኢ ሓማስን ፍልስጤማዊ እስላማዊ ጅሃድን መኽዘን ኣጽዋርን ክሃርም ጸኒሑ’ዩ፡ ኣብዚ መስርሕ ድማ ብርክት ዝበሉ ሰላማውያን ሰባት ከምኡ’ውን ውሑዳት ኣዘዝቲ ሓማስ ቀቲሎምን ኣቝሲሎምን ኣለዉ። እስራኤል ኣብ ቓዛ ዝተሓነየትሉ ወራር ዘይጀመረት ደኣ ስለምንታይ እዩ?

እስራኤል ንቓዛ ቅድሚ ምውፋራ ዘጨነቓ ዘይተፈትሐ እንተታት?

ሕዝቡላህ፡ ብኢራን ዝድገፍ፡ ሺዓ እስልምና ዝእምነቱ ፖለቲካዊ ውድብን ጉጅለ ኣባላት ፓርላማ ሊባኖስን ኮይኑ ካብ 1992 ጀሚሩ ብ ሓሰን ነስረላሕ ይምራሕ። እቲ ስሙ ንባዕሉ ኣምላኻዊ ውድብ ማለት እዩ። 

ሊባኖስ ዝመደበሩ ጸረ-እስራኤል ምንቅስቓስ ሕዝቡላህ እንታይ እዩ?

እቲ መርበብ ገለርያታት ነቲ ሰራዊት ንዘለዎ ቴክኖሎጅያውን ስለያውን ብልጫታት እውን ከምዘፍሽልን፡ ንናይ ከተማታት ውግእ ኣጸጋሚ ከም ዝገብሮን ንወተሃደራት እስራኤል ከቢድ ሓደጋ ከም ዝኸውንን  ዶክተር ሪቸሞንድ-ባራክ ትገልጽ።

ገለርያታት ሓማስ፡ ብኸመይ እዮም ንእስራኤል ኣጸገምቲ ኰይኖም ዘለዉ?

እስራኤላዊት ኣዳላዊት ፊልም ሻይሊ ኣታሪን ውልዶ ጓላን፡ ሰብኣያ ምስቶም ዕጡቓት ኣብ ዝቃለሰሉ ዝነበረ እዋን ካብ ገዛአን ኣምሊጠን ን27 ሰዓታት ብምሕባአን ብህይወት ተሪፈን።

ህልቂት ኪቡዝ፡ 'ምስ ህጻን ጓለይ ን27 ሰዓታት ተሓቢእና'

ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢራን ዝሃቦ ርእይቶ፡ እቲ ውግእ ናብ ዞባዊ ግጭት ከምርሕ ከምዝኽእል ዘመላኽት፡ ዝሃቦ እቲ ዝሓየለ መጠንቀቕታ’ዩ።

ኢራን፡ ንእስራኤል ብትሪ ኣጠንቂቓ

ኣገልግሎት ስለያ እስራኤል ነቲ ብፍልስጤማውያን ዕጡቓት ዝተፈጸመ ከቢድ መጥቃዕቲ ኣቐዲሙ ምክልኻል ብዘይምኽኣሉ ኣብ ትሕቲ ክትትል ይርከብ።  

ግብጺ ቅድሚ መጥቃዕቲ ሓማስ ንእስራኤል ኣጠንቂቓ ነይራ ድያ?

ብዙሓት ሰባት፡ ዕጡቓት ሓማስ ኣብ ከባቢ ቓዛ ኣብ ዝርከቡ ማሕበረሰባት ድላዮም ኣብ ዝፈጸሙሉ ነዊሕ ሰዓት፡ ሓይልታት ምክልኻል እስራኤል ኣበይ ነይሮም ኢሎም ይሓቱ። ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ወተሃደራውን ስለያውን ዓቕሚ እስራኤል፡ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ እቲ ዝበለጸ ኣብ ዓለም ድማ ሓደ ካብቶም ብሉጻት ከም ዝዀነ ክሕሰብ ጸኒሑ እዩ።

እስራኤል መጥቃዕቲ ሓማስ ንምምካት ስለምንታይ ደንጒያ?

ትማሊ ሰኑይ ኣብ ዶብ ምስ ሊባኖስ ምስ ዕጡቓት ኣብ ዝተኻየደ ግጭት ሓደ ላዕለዋይ መኮነን እስራኤል ከም ዝተቐትለ ሰራዊት እስራኤል ኣረጋጊጹ።

ሓደ ላዕለዋይ መኮነን እስራኤልን ዕጡቓትን ብወገን ዶብ ሊባኖስ ኣብ ዝተወልዐ ግጭት ተቐቲሎም 

ብሓፈሻ ኣብ ናይዚ ዓመት መወዳእታ ዘለዋ ሰለስተ ኣዋርሕ፡ ጠለብ ነዳዲ ካብ ቀረብ ክዛይድ ትጽቢት ከምዘሎ ዝሓበረት እታ ክኢላ ስነ-ቝጠባ "እዚ ድማ ንምውሳኽ ዋጋታት ከምዘጠናኽር" ኣተንቢሃ።

ብሰንኪ ግጭት  እስራኤል-ሓማስ ኣብ ሓደጋ ዘሎ ዋጋ ነዳዲ ዓለም 

ሓማስ ካብ ቀዳም ምሸት ጀሚሩ 150 ዒላማታት ከምዝተሃርሙ ይገልጽ። እዚኦም ድማ ወተሃደራዊ ቦታታት፣ ኣባይቲ መራሕቲ እቲ ዕጡቕ ጉጅለ ከምኡ'ውን ብሓማስ ዝመሓደራ ባንክታት ይርከብዎም።
ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ወሰንቲ ዝበሃሉ መጥቃዕቲ እስራኤል ድማ፡ ትማሊ ሰንበት ንግሆ ነቲ ኣብ ጋዛ ከም ማእከል ኣቕረብቲ ኣገልግሎት ኢንተርነት ኮይኑ ዘገልግል ‘ታወር ዋታን’ ዒላማ ዝገበረ እዩ።

ሆስፒታላት ቓዛ ኣዕለቕሊቐን ተባሂሉ

ኣብ መፋርቕ ነሓሰ ፈላማይ ምልክት ስምምዕ ምስ ተራእየ ካብ ቤት ማእሰርቲ ኤቪን ናብ ሓደ ውሑስ ገዛ ተሰጋጊሮም።

እቶም ብ6 ቢልዮን ዶላር ዝተፈትሑ ሓሙሽተ እሱራት በዓል መን’ዮም? 

ሰኔጋላዊ-ኣሜሪካዊ ድምጻዊ ኤኮን፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት፡ ድሕሪ ዓመታት 'የእኔ' ዝብል ሙዚቃ ምስራሕ ከምዝጀመረ ይገልጽ።

ምስ ኢትዮጵያዊ 'ዲሽታ ጊና' ዝተሓባበር ኤኮን፡ ትኹረቱ ናብ ሙዚቃ ኣፍሪቃ ከምዝገብር ኣፍሊጡ

ቱኒዝያዊ ራፐር ኣል ጀነራል ‘ረ'ኢስ ሊ'በለድ’ ወይ ‘ሚስተር ፕረዚደንት’ ዝብል ትረጕም ዘለዎ ዜማኡ ኣዝዩ ኣብ ዝገነነሉ እዋን፡ ወዲ 21 ዓመት ጥራይ እዩ ነይሩ -  ኣብ መወዳእታ 2010።

እቲ ውልቀ-መላኺ ካብ ስልጥን ንምውራድ ዝሓገዘ ራፐር

ካብ ኢትዮጵያ ካብ ዝብገሱ ኣትሒዙ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መንገዲ ብደላሎ፡ ሸፋቱን ዕጡቓትን እናተሳቐዩ ከምኡ’ውን ገንዘብ እናተሓተቱ ድሕሪ ምምጽኦም፡ ኣብ ዶብ ስዑዲ ዓረብ ሞት ከም ዝተጸበዮም ይገልጹ። “ሓለዋ ዶብ ዝትኩስዎ ዓይነት ኣጽዋር ኣብ ብዝሒ ሰባት ዝምርኮስ’ዩ፤ ብዙሕ ሰብ እንተርእዮም ክሳዕ መድፍዕ፣ ውሕዳት እንተዄንካ ሞርታራትን ስናይፐርን ከከም ኵነታቱ እዩ…”

‘ሬሳ ወገናትና ሰጊርና ኢና ስዑዲ ዓረብ ኣቲና’ 

“እዞም ባልዕ ‘ኔክሮሲስ’ እዮም ዝብሃሉ፡ ኣብ ኣካላት እዞም እሽኽ ባሕሪ ብምልጋብ ክሳብ ኣዕጽምቲ እቲ እንስሳ ዝስበር ይበልዕዎም፡ ሓደ እሾኽ ባሕሪ እዞም ባልዕ እዚኦም ኣብ ኣካላቱ እንተበጺሖም ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ክመውት ይኽእል” ይብል።  

ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘጋጥም ዘሎ ጽንተት እሾክ ባሕሪ እንታይ ሓደጋ የስዕብ ይኸውን?

ተንተንቲ ነዳዲ፡ እቲ ኣብ ቀረባ እዋን ዝተራእየ ምንካይ ምህርቲ ነዳዲ፡ ኣብ ዓለምና ዓቢ ወሰኽ ዋጋ ዘይተጻረየ ነዳዲ ከስዕብ'ዩ ዝብል ግምት የብሎምን።