ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣመሪካ ብሰንኪ ስግኣት "ዓቢ መጥቃዕቲ ኣየር" ሩስያ ንግዚኡ ኣብ ኪቭ ዝርከብ ኤምባሲኣ ከምዝዓጸወት ድሕሪ ምግላጻ፡ ሓያለ ሃገራት ኣውሮጳ'ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክወስዳ ጀሚረን ኣለዋ። ፕረዚደንት ጆ ባይደን፡ ኪቭ ነቲ ካብ ኣመሪካ ዝረኸበቶ ባሊስቲክ ሚሳይላት ኣብ ውሽጢ ሩስያ ንዝርከቡ ዒላማታት ንምህራም ክትጥቀመሎም ድሕሪ ምፍቃዱ ከቢድ ወጥሪ ሰፊኑ ይርከብ። ባይደን፡ ዩክረይን ዝጠለበቶ ጸረ-ሰብ ነቶጒቲ’ውን ክህባ ተሰማሚዑ’ሎ። 

ኲናት ዩክረይን፡ ኪቭ ፍሉይ ሚሳይላት ብሪጣንያ ናብ ውሽጢ ሩስያ ተኲሳ ተባሂሉ

ፕረዚደንት ዘለንስኪ፡ ኣብቲ ዝመጽእ ዘሎ ሓድሽ ዓመት ኣውሮጳ፡ እቲ ኲናት ‘ብዲፕሎማስያዊ ኣገባብ’ ከብቅዕ እዩ ዝብል ተስፋ ሰኒቑ ኣሎ። ፕረዚደንት ባይደን ድማ፡ ዩክረይን ነቲ ካብ ኣመሪካ ዝተወሃባ ናይ ነዊሕ ርሕቀት ሚሳይላት ተጠቒማ ኣብ ውሽጢ መሬት ሩስያ ክትሃርም ፈቒዱ ኣሎ።
እዚ ዝርርብ ሰላም ግን፡ ንክልቲኦም ተጻባእቲ እንታይ ማለት እዩ? እንታይ ትጽቢት'ከ ክግበር ይከኣል?


ኲናት ዩክረይን፡ ተስፋታት ስምምዕ ሰላም ኣሎ ዶ?

እቲ ብወገን ሞስኮ ዝወጸ መግለጺ፡ ሓሙሽተ ሚሳይላት ብጸረ-ሚሳይል ተሃሪሙ ከምዝበርዓነ፡ ሓደ ድማ ተሃሪሙ ከምዝዓነወን፡ ፍንጭልጫሉ ኣብ ሓደ ወተሃደራዊ መዓስከር ዓሊቡ ባርዕ ከምዘስዓበን ገሊፁ።

ሩስያ፡ ኣብ ኑክሌራዊ ፖሊሲኣ ዝገበረቶ ለውጢ እንታይ'ዩ?

ምብታኽ እዚ 1170 ኪሎ ሜትር ዝዝርጋሕ ናይ ቴሌኮምዩኒኬሽን ገመድ - መንቀሊ እቲ ጸገም ይጻረ’ዩ ዘሎ- ኣብ እዋን እቲ ምስ ሩስያ ዘሎ ወጥሪ እናሓየለ ኣብ ዝመጽኣሉ ግዜ ‘ዩ ተኸሲቱ ዘሎ።

ምብታኽ  ገመድ ትሕቲ ባሕሪ ጀርመንን-ፊንላንድን ከቢድ ሻቕሎት ፈጢሩ

ስርዓት ታክቲካዊ ሚሳይል [ኣታክ'ኤምስ]፡ ክሳብ 300 ኪ.ሜ ንዝበጽሕ ዕላማታት ክሃርም ዝኽእል፡ ካብ ምድሪ ናብ ምድሪ ዝኸይድ ባሊስቲክ ሚሳይል ኰይኑ፡ ንዩክረይን ብፍሉይ ኣገዳሲ ዝገብሮ ዝጓዓዞ ርሕቐት እዩ።

ሩስያ-ዩክረይን፡ ሚሳይላት ኣመሪካ ኣንፈት'ቲ ኲናት ክቕይር ይኽእል'ዶ?

ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲንን ሰበስልጣን ሩስያን እንታይ ከምዝብሉን ዝህብዎ ግብረመልስን እዩ ወሳኒ። ፑቲን ዛጊት ዝዀነ ምላሽ’ኳ እንተዘይሃበ ቅድሚ ሕጂ ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ብዙሕ ተዛሪቡ እዩ።

ሩስያ፡ ‘ንሳልሳይ ኲናት ዓለም ዝመርሕ' ውሳነ ባይደን ከቢድ ቍጥዐ ፈጢሩ

ፕረዚደንት ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ኣቐዲሙ ምዕራባውያን ሃገራት ከምዚ ዓይነት ስጕምቲ ንከይወስዳ ኣጠንቂቑ ምንባሩ ዝዝከር ኰይኑ፡ እዚ ስጕምቲ እዚ ንወተሃደራዊ ኪዳን ኔቶ "ቀጥታዊ ተሳትፎ" ኣብ ኲናት ዩክረይን ዝውክል እዩ ምባሉ ይዝከር።

ዩክረይን፡ ግዝኣት ሩስያ ንምጥቃዕ ሚሳይላት ኣመሪካ ክትጥቀም ባይደን ኣፍቂዱ

ምሽጥር እቲ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኖርወይ ልጓም ዓጢቑ ዝተቐልቐለ ቤሉጋ ዝተብሃለ ዓሌት ነባሪ ዓሳ፡ ኣብ መወዳእታ ዝተፈትሐ ይመስል። እዚ ደቂ ዓዲ ህቫልዲሚር ኢሎም ዝሰየምዎ ንወተሃደራዊ ዕላማ ዝሰልጠነ ነባሪ ዓሳ፡ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት ናይ ሩስያ ሰላሊ እዩ ተባሂሉ፡ ቀንዲ ኣርእስተ ዜና መራኸብቲ ሓፋሽ ኰይኑ ነይሩ።


ብዛዕባ እቲ ሩስያ ትኽሰሰሉ ንዓለም ዘዘራረበ 'ሰላሊ ዓሳ' ዝወፀ ምስጢር

ትራምፕ፡ ናብ ዋይት ሃውስ ተመሊሱ ክወስዶ ዝኽእል ውሳነታት ክትንበዮ ምፍታን ከቢድ እዩ።ንመንገዲ ሰላም መትከላዊ ዲፕሎማሲን ትዕግስቲን ዘይምፍታዉ፣ ሂብካ ኣብ ምቕባል ንዝድረኽ ፖለቲካን ህዝበኛነትን ዘለዎ ሕርያን ግን ዘይልወጥ ይመስል።
እዚ ድማ ኣብ ገለ ከባቢታት ኣፍሪቃ ዕድላትን ሓደጋታትን ክህልዎ ይኽእል።


ስግንጢር ትራምፕ፡ ንኣፍሪቃ ክፈጥሮ ዝኽእል ዕድላትን ሓደጋታታትን 

ሎሚ ሶርያ ኣብ ኣርባዕተ ዝተፈላለዩ ክፋላት ተመቒላ ተበታቲና ትርከብ።ገሊኡ ግዝኣታት ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ኣሳድ፡ ካልእ ድማ ኣብ ትሕቲ ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ጕጅለታት ወዲቑ ይርከብ።ኣብ ሶርያ፡ መን ኣየናይ ከባቢ ይቈጻጸር፡ ካብ ምጅማር እቲ ኲናት ኣትሒዙ ተቐያይሩ እዩ።


ሶርያ፡ ድሕሪ 13 ዓመታት ቅልውላው ኣብ ኢድ መን ኣላ?

ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ሩስያን ዩክረይንን ኣብ ለካቲት 2022 ኲናት ካብ ዝጅምር ንደሓር እቲ ዝዓበየ መጥቃዕቲ ድሮን ኣብ ነንሕድሕደን ኣካይደን እየን።
ዩክረይን ልዕሊ 80 ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ኣንጻር ሩስያ ከምዘውፈረት ይንገር። ሩስያ ብግደኣ ኣብ መላእ ዩክረይን ኣብ ዝርከቡ ዒላማታት ልዕሊ 140 ድሮናት ከምዝለኣኸት ይግለጽ።


ወተሃደራዊ ሓለፍቲ ካብ ኲናት ዩክረይን እንታይ ክመሃሩ ይኽእሉ?

ፕረዚደንት ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ግብረሽበራን ኣኽራርነትን ንኣፍሪቃ “ምሉእ ደገፍ" እዩ ዝበሎ ሓሳብ ኣቕሪቡ።

ፑቲን ንሃገራት ኣፍሪቃ  ‘ምሉእ ደገፍ’ ክገብር ምዃኑ ቃል ኣትዩ

ሩስያ ኣብ ዩክረይን ኲናት ካብ ዝጅምር ንደሓር እቲ ዝኸፍአ ክሳራ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ከምዘጋጠማ ሓላፊ ስታፍ ምክልኻል ዓባይ ብሪጣንያ ንቢቢሲ ሓቢሩ።
ኣድሚራል ሰር ቶኒ ራዳኪን፡ ሓይልታት ሩስያ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ብማእከላይ ገምጋም ኣስታት 1500 ኣባላቱ “ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ” ከምዝሞቱን ከምዝቖሰሉን፡ እዚ ድማ እቲ ኲናት ኣብ ለካቲት 2022 ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ቍጽሪ ዝተቐተሉን ዝቘሰሉን ወተሃደራታ ናብ 700 ሽሕ ከምዝበጽሖን ገሊጹ።

ዩክረይን፡ መዓልታዊ ኣስታት 1500 ወተሃደራት ሩስያ 'ተቐቲሎምን ቆሲሎምን' 

ብሓፈሻ ኣመሪካ ኣብ ኣውሮጳ ልዕሊ 100 ሽሕ ወተሃደራት’ያ ኣዋፊራ ዘላ። ኣብ ዝሓለፈ ዘበነ ስለጣኑ ትራምፕ ካብቶም ኣብ ኣውሮጳ ተዋፊሮም ዘለዉ ሰራዊት ኣመሪካ ንገሊኦም ክስሕቦም ምዃኑ ይሕብር ነይሩ’ዩ።
ሕጂ እተተመሪጹ’ውን ብተመሳሳሊ ነቶም ኣብ ኣውሮጳ ተዋፊሮም ዘለዉ ሰራዊት ኣመሪካ ናይ ምምላስ ስጉምቲ ክወስድ ከምዝኽእል ይግመት።
ብዙሓት ኣውሮጳ ኣብ ምክልኻል ነብሳ ክትክእል ከምዘለዋ’ዮም ዝዛረቡ።


መረጻ ኣመሪካ፡ ህላወ ወተሃደራት ኣመሪካ ኣብ ኣውሮጳ ከብቕዕ ተኽእሎ ኣሎ ድዩ?

እቲ ኣብ ጫፍ ሰሜናዊ ማያት ቅድሚ ምውዳቑ ን86 ደቓይቕ ኣብ ኣየር ዝጸንሐ ሚሳይል ብመጠን ዝተወንጨፎ ርሕቀት ክብረወሰን ዝሓዘ ኰይኑ’ሎ።
ክሳብ 7,000 ኪ.ሜ (4,350 ማይልስ) ብራኸ ዝተወንጨፈ እዚ ሚሳይል ንጎኒ እንተዝውንጨፍ ከኣ ተወሳኺ ርሕቐት ምሸፈነ ነይሩ።

ሰሜን ኮርያ ዝተኸልከለ ሚሳይል ተኲሳ

ማዕከናት ዜና ሩስያ ከምዝጸብጸብኦ፡ እቲ ንጉግል ተሰሊዑ ዘሎ መቕጻዕቲ ምስ ምእጋድ 17 መደበራት ተለቪዢን ሩስያ ኣብ ዩቱብ ዝተሓሓዝ እዩ። 

'ዱስልዮን'፡ ሩስያ ንትካል ጉግል ዝቐጽዖ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ መጠን ገንዘብ

ኣመሪካ ብሰንኪ ቁጠባውን ወተሃደራውን ሓይላ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ብዙሓት ዓለማዊ ትካላት [ኪዳናት] ብዘለዋ ዓቢ ተራ ኣገዳሲት እያ።
ብዛዕባ ዓለማዊ ሳዕቤን ናይዚ ሃገራዊ መረጻ፡ ንኣስተንትኖ ናብ ገለ ተዓዘብቲ ኣቕኒዕና።


መረጻ ኣመሪካ 2024፡ ዓለማዊ ሳዕቤኑ እንታይ ክኸውን ይኽእል?

እቲ እናዓረገ ዝኸይድ ዘሎ ግጭት፡ ኣብ ዝምድናታት ዝተፈላለያ ሃገራት ብፍላይ ከኣ ኣብ መንጐ ዓበይቲ ሓይልታትን ዓለም ጸቕጢ ይፈጥር ከምዘሎ ይግለጽ። ኣመሪካ ንእስራኤል ከም እትድግፍ ኣፍሊጣ’ያ - ንሩስያን ቻይናን ግን ኣብ ቅድሚአን ዘሎ እንታይ እዩ? ከመይ ምላሽ ክህባሉ ኸ ይዀና?

ግጭት ኢራን-እስራኤል፡ ሩስያን ቻይናን ኣበይ እየን ክቘማ?

ወራር ሩስያ ኣብ ለካቲት 2022 ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ኣመሪካን ብሪጣንያን ዝርከብአን ምዕራባውያን ሃገራት ብቢልዮናት ዝግመት ወተሃደራዊ ደገፍ ንዩክረይን ከውሕዛላ ምጽንሐን ይፍለጥ። 

ወተሃደራት ሰሜን ኮርያ ኣብ ዶብ የክረይን ተዋፊሮም ኣለዉ- ኔቶ

ኣንጻር ሰራዊት ሱዳን ዝዋግኡ ዘለዉ ሓይልታት ኣደዒም ኣል-ሰሪዕ፡ ሰራዊት ግብጺ ዝጥቀመላ ስራሓት ሩስያ ዝዀነት ነፋሪት ሃሪሞም ከም ዘውደቑ ብሰኑይ ሓቢሮም ነይሮም። ሲቪላውያን ኣብ ምድብዳብ ተዋፊራ ከምዝነበረት'ኳ እቶም ዕጡቓት እንተሓበሩ፡ 'ኣንቶኖቭ' ተባሂላ ትጽዋዕ ነፋሪት ጽዕነት ምዃና ተረጋጊጹ'ሎ።

ሱዳን፡ ሩስያውያን ነይሮማ ዝተባህለት ነፋሪት ተሃሪማ ወዲቓ

"ሩስያ ንእገዳታት ትጻወሮ ከምዘላ ካብ ክረምሊን ክሓልፍ ዝተደለየ መልእኽቲ’ዩ። ብድሕሪ መጋረጃ ከቢድ ሃስያታት ከምዘሎ ንፈልጥ ኢና። ብጂኦፖለቲካዊ ደረጃ ግን ሩስያ እዘን ኵለን መሻርኽቲ ኣለውኣ፤ ኵለን ድማ መሓዙት ሩስያ ኰይነን ክቕጽላ’የን" ኢሉ።

ፑቲን መሻርኽቲ ሃገራት ብምውህሃድ ጸቕጢ ምዕራባውያን ከምዘይሰርሕ ንምርኣይ ይጽዕር

እቲ ሕፁይ ሪፓብሊካን ኣብ ዘካየዶም ጐስጓሳት፡ ኣብ ግዘ ሓድሽ ፕረዝደንትነት ትራምፕ፡ ተፃረርቲ ኣሜሪካ ዝኾና ሃገራት ኣንፃር ረብሓታት ኣሜሪካ ኣይክዋስኣን እየን፡ ምኽንያቱ ብርቱዕን ዘይፅበይኦን ምላሽ ከይበፅሐን ስለዝፈርሓ ብምባል ሞጊቱ እዩ።

ዶናልድ ትራምፕ፡ "ፕረዝደንት ቻይና 'ጨካን ምዃነይ' ስለ ዝፈልጥ የኽብረኒ እዩ"

ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ጥራይ፡ 'ኢንተርፋክስ-ዩክረይን' ከምኡ'ውን 'ኪቭፖስት' ዝተባህላ መርበባት ዜና፡ ብ3 ጥቅምቲ ሽዱሽተ ወተሃደራዊ መኮንናት ሰሜን ኮርያ ብሚሳይላት ዩክረይን ከምዝተቐትሉን ካልኦት ሰለስተ ከምዝቖሰሉን- ንምንጭታት ስለያ ዩክረይን ብምጥቃስ- ጸብጺበን ነይረን። እቶም መኮንናት ኣብ ሓደ ምብራቓዊ ዞባ ዩክረይን ዝርከብ መሰልጠኒ ማእከል'ዮም ነይሮም'ዩ ዝብሃል ዘሎ። እቶም ምንጭታት ከምዝብልዎ፡ እቶም ኮርያውያን ምስ ሩስያውያን ብጾቶም "ተሞክሮ ክለዋወጡ'ዮም" ናብቲ ቦታ ከይዶም። ግና ክሳብ ክንደይ ሓቅነት ኣለዎ?

ኲናት ዩክረይን፡ ወተሃደራት ኮርያ ኣብ ጐድኒ ሩስያ ተሰሊፎም ድዮም?

ሰሜን ኮርያ፡ ንደቡብ ኮርያ ናብ ርእሰተማኣ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ሲዲድኪ ወረቓቕቲ በቲንኪ ብዝብል ክሲ እዩ ዝጅምር።
ነዚ ስዒቡ ነቲ ከም ብሓድሽ ንኣዋርሕ ፈኸም ክብል ዝጸንሐ ወጥሪ ክልቲአን ሃገራት ሰማይ ዘዕረጐ ይመስል።
እተን ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ኣብ ልዕሊ ፒዮንግያንግ ናይ ፕሮፖጋንዳ ወረቓቕቲ ከምዝበተና እዩ ዝንገር። 
መንግስቲ ሰሜን ኮርያ ብወገኑ፡ "ዕጥቃዊ ግጭት ዋላ'ውን ናብ ኲናት" ከምርሕ ዝኽእል ምትንዃይ ክብል ገሊጽዎ።
ስለዚ ድማ፡ ሰሜን ኮርያ ነዚ ክስታት ድሕሪ ምስምዑ፡ ብዓርቢ ዶብ ዝሕልዉ ወተሃደራታ ንተዅሲ ድሉዋት ክዀኑ ኣዚዛ ኣላ።
