Tunajua nini kuhusu shambulizi la makombora dhidi ya makao makuu ya Ayatollah Khamenei?

Jeneza la Kiongozi wa Jamhuri ya Kiislamu ya Iran limewekwa hadharani katika msikiti wa Tehran kwa ajili ya "kuagwa na shughuli za mazishi," na sala ya mazishi imeswaliwa juu yake.

Katika siku zijazo, litapelekwa katika miji ya Qom, Najaf, na Karbala, na siku ya Alhamisi, litazikwa katika kaburi takatifu la Imam Reza mjini Mashhad.

Licha ya ukweli kwamba zaidi ya miezi minne imepita tangu shambulio la vikosi vya Marekani na Israel dhidi ya makao makuu ya Amiri Jeshi Mkuu, maafisa wa Iran bado hawajaweka wazi ukubwa wa shambulio hilo wala kuzungumzia suala hilo rasmi na kwa usahihi.

Bado kuna utata na maswali mengi kuhusu matukio ya tarehe 29 Machi, 1404.

Uchunguzi unaonyesha kuwa tangu shambulio dhidi ya "Makazi ya Kiongozi," hakuna picha zilizochapishwa za eneo ambapo Kiongozi wa Jamhuri ya Kiislamu aliuawa, hakuna ripoti rasmi iliyotolewa kuhusu shughuli za uokoaji, na hata maelezo sahihi kuhusu idadi ya waliouawa na waliokuwepo katika Makazi ya Kiongozi hayajachapishwa.

Ripoti hizi zinataja tu majina ya makamanda mashuhuri wa kijeshi, kama vile kamanda wa Walinzi wa Mapinduzi, Ali Shamkhani, baba yake Mojtaba Khamenei, na wanafamilia wengine wanne.

Pia kuna uwezekano kwamba maafisa wa usalama au wafanyakazi wa utawala na huduma huenda waliuawa katika mashambulio hayo, kwani televisheni ya taifa ya Iran imerusha mahojiano na familia ya Baghbani, ambaye aliuawa katika eneo la tukio.

Uchambuzi wa simulizi mbalimbali unaonyesha kuwa mtu pekee aliyesema kuwa aliuona mwili wa Ali Khamenei kwa karibu ni mwanawe, Mojtaba Khamenei. Ujumbe wa kwanza uliotolewa wakati wa kuchaguliwa kwake kuwa kiongozi na kuhusishwa naye unasema: "Nilipata fursa ya kuona mwili wake baada ya kuuawa kwake shahidi; nilichokiona kilikuwa ni kama mlima wa nguvu, na nilisikia kuwa mkono wake mzima ulikuwa umekunjwa ngumi." (Machi 11, 1404)

Simulizi ya Mojtaba Khamenei kuhusu kumuona baba yake na kauli yake ya "nilisikia" kwamba mkono wake ulikuwa umekunjwa imezua mjadala kwenye mitandao ya kijamii. Watumiaji wamehoji kuhusu hali halisi ya tukio hilo, wakiuliza kwa nini alisema "nilisikia" ikiwa "aliuona" kwa macho yake? Pia kumekuwa na maoni kwamba huenda hakuona maelezo yote kwa kina.

Eneo linalozunguka makao makuu ya kiongozi wa zamani wa Jamhuri ya Kiislamu ya Iran bado limezungukwa na ua na vizuizi vya kiusalama, na picha za milipuko hiyo zinatokana na picha na video za angani zilizochapishwa na vyombo vya habari vya kigeni kufuatia mashambulizi ya makombora au mabomu.

Baada ya Ali Khamenei kuuawa, eneo hilo lililengwa mara kadhaa zaidi. Mnamo Machi 5, baada ya mashambulizi makali katika eneo hilo, jeshi la Israeli lilitoa ramani na picha za 3D za jengo la makao makuu ya Amiri Jeshi Mkuu, likitangaza kwamba jengo hilo lilikuwa kituo muhimu zaidi cha amri cha Jamhuri ya Kiislamu na kwamba kulikuwa na makazi makubwa chini yake kwa maafisa wakuu wa serikali.

Ndani ya Iran, hadithi ya siku hiyo muhimu na ya kihistoria imesimuliwa, polepole na bila utaratibu, kwa wiki kadhaa, na watu tofauti. Makamanda wa kijeshi, wafanyakazi wa misaada, maafisa wa serikali, na majirani wote wamesimulia sehemu za kile walichokiona au kusikia.

Simulizi hizi wakati mwingine zinakamilisha na wakati mwingine huibua maswali mapya kuhusu siku ya shambulio.

Kinachofuata ni mkusanyiko wa simulizi ambazo zimechapishwa tangu Machi 29 kuhusu shambulio la "Nyumba ya Uongozi", mauaji ya Ali Khamenei, na hatima ya Mojtaba Khamenei, na kwa sasa ndio picha pekee inayopatikana ya moja ya siku za siri zaidi na zisizoripotiwa sana katika historia ya Jamhuri ya Kiislamu wakati wa Vita vya Siku 40.

Kuanzia kukataa kimyakimya hadi tangazo rasmi

Wakati wa kuanza kwa shambulio la Marekani na Israel dhidi ya ofisi na makazi ya Ali Khamenei saa 3:35 asubuhi siku ya Jumamosi,

Labda ni watu wachache waliodhani kuwa Ali Khamenei alikuwa akilengwa, kwani iliaminika kuwa angeweza kuwa mahali popote isipokuwa ofisini kwake.

Hossein Alaei, kamanda wa zamani wa Kikosi cha Walinzi wa Mapinduzi ya Kiislamu (IRGC), aliambia kipindi cha "Iranian Circle" katika mahojiano ya video kwamba siku tatu kabla ya shambulio la tarehe 29 Machi, alimwambia Ali Shamkhani—mshauri wa Ali Khamenei—kwamba shambulio jipya dhidi ya Iran lingeanza kwa mauaji ya Kiongozi huyo, "lakini alisema hawakuweza kumpata kiongozi wa mapinduzi."

Shirika la Habari la Fars pia liliripoti kauli ya Nasser Rafiei, mzungumzaji katika ofisi ya Ali Khamenei, likimnukuu Gholamali Haddad Adel, ambaye ni baba mkwe wa Mojtaba Khamenei.

Bw. Rafiei alisema kuwa wanafamilia wa Ali Khamenei walikuwa katika makazi yao kwa sababu, kutokana na ukaribu wa kufikiwa kwa makubaliano kati ya Iran na Marekani, walikuwa wamehakikishiwa kuwa "hakutakuwa na shambulio dhidi ya makazi ya Kiongozi."

Mbali na simulizi hizo, baadhi ya maafisa wa Jamhuri ya Kiislamu ambao baadaye walithibitisha kuwepo kwao eneo la tukio hawakutoa maoni yoyote kuhusu hali ya kiongozi wa Jamhuri ya Kiislamu siku ya kwanza ya shambulio, na badala yake walionyesha taswira ya "kudhibitiwa kikamilifu kwa hali hiyo."

Mojawapo ya simulizi muhimu zaidi ilitolewa na Waziri wa Mambo ya Nje Abbas Araqchi. Jioni ya tarehe 29 Machi, takriban saa saba au nane baada ya shambulio hilo, aliambia kituo cha NBC kwamba "karibu maafisa wote wako salama kabisa" na kwamba hali ilikuwa imedhibitiwa.

Katika mahojiano hayo hayo, Bw. Araqchi alisisitiza kuwa "huenda tumepoteza kamanda mmoja au wawili, lakini hili si jambo kubwa."

Kauli za Bw. Araqchi zilikuja miezi michache baadaye, tarehe 5 Juni, alipotoa maelezo mapya kuhusu tukio hilo, akisema kuwa wakati wa shambulio hilo, alikuwa amekwenda ofisini kwa Ali Khamenei kuwasilisha ripoti kuhusu mazungumzo ya Geneva, na kwamba yeye pamoja na msafara wake walibaki salama katika sehemu nyingine ya eneo hilo la majengo.

Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran alisema kuwa kwa hakika alikuwa akifahamu kina na ukubwa wa shambulio hilo.

Siku hiyo hiyo, Hamid Rasaei, mbunge na mtu wa karibu na vuguvugu la msimamo mkali, aliandika kwenye mtandao wa kijamii wa X: "Ninaandika nikiwa na taarifa kwamba Imam Khamenei ana afya njema kabisa na yuko salama; kama ilivyokuwa katika vita vya siku 12, anaongoza mapambano dhidi ya kiburi cha kimataifa na kutetea taifa tukufu la Iran."

Bwana Rasaei pia aliandika, "Bendera ya mapinduzi haya itakabidhiwa kwa mmiliki wake wa asili na Seyyed Ali Khamenei."

Taarifa hizi zilikanushwa vilivyo saa chache baadaye wakati habari za kifo cha Kiongozi wa Jamhuri ya Kiislamu zilipotolewa.

Ali Bagheri Kani, naibu katibu wa Baraza Kuu la Usalama la Kitaifa, pia alitoa maelezo ya siku ya shambulio hilo katika kipindi cha televisheni mnamo Juni 13.

Kakake Ali Bagheri Kani, Misbah al-Huda Bagheri Kani, alikuwa mkwe wa Ali Khamenei na pia aliuawa katika eneo hilo hilo katika siku ya kwanza ya shambulio la Marekani na Israel.

Bwana Bagheri Kani alisema katika kipindi hiki cha televisheni kwamba wakati wa mlipuko huo, alikuwa katika mkutano ambao ulikuwa umbali wa mita 30 kutoka ofisi ya Ali Khamenei, na kwamba wakati wa mkutano huu, kulikuwa na mazungumzo ya shambulio "linalokaribia" dhidi ya Iran, na hakuna mtu aliyefikiria kwamba shambulio hilo lingetokea wakati huo huo.

Aliendelea kwa kusema kwamba wakati wa shambulio la "Kituo cha Uongozi", "tulisikia athari tatu, lakini baadaye ikawa wazi kuwa idadi ya makombora ilikuwa kubwa na kwamba makombora kadhaa labda yalilenga shabaha kwa wakati mmoja."

Ali Bagheri Kani ameongeza kuwa "zaidi ya kombora moja lilipiga mahali ambapo Ali Khamenei alikuwepo, na makombora mengine yalipiga sehemu nyingine za jengo hilo."

Kwa kujibu jinsi alivyojua kuhusu kuuawa kwa Ali Khamenei, alisema, "Mtu ambaye alikuwa ameona tukio hilo alituambia kwamba "ameuawa kishahidi."

Bwana Bagheri Kani alikuwa amesikia asubuhi hiyo kutoka kwa Ali Larijani, wakati huo Katibu wa Baraza Kuu la Usalama la Taifa, kwamba "nafasi ambayo mimi (Ali Larijani) niliiona, hapakuwa na kitu chochote kilichosalia pale."

Jambo lingine ni kwamba kufuatia shambulio dhidi ya makazi ya Kiongozi wa Jamhuri ya Kiislamu ya Iran, taarifa za kuuawa kwa Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh, mke wa Ali Khamenei, pia zilitangazwa na televisheni ya taifa ya Iran.

Siku chache baadaye, barua ya kwanza iliyodaiwa kuandikwa na Mojtaba Khamenei ilifichua kuwa mama yake alikuwa hai. Baadaye, Mohammad Hossein Khoshvak, shemeji yake Mustafa Khamenei (mtoto wa kwanza wa Ali Khamenei), alisema kuwa Bi. Khojasteh Bagherzadeh alikuwa amelazwa hospitalini wakati wa shambulio hilo na hivyo alinusurika.

Katika kauli nyingine, Hassan Khojasteh Bagherzadeh, shemeji yake Ali Khamenei, aliwataka watu katika kipindi cha televisheni "kumwombea binti wa pili wa kiongozi huyo aliyeuawa shahidi."

Akielezea hali ya "binti wa pili" wa Ali Khamenei, alisema, "Ni kana kwamba mgeni ameangukia jangwani."

Bw. Khojasteh Bagherzadeh hakutoa maelezo zaidi kuhusu ukubwa wa majeraha au hali ya kimwili ya Hoda Khamenei, jambo lililozidisha sintofahamu kuhusu hali ya afya ya familia ya Ali Khamenei.

Siku moja baada ya mashambulio ya Marekani na Israel dhidi ya makao makuu ya Kiongozi Mkuu wa Jamhuri ya Kiislamu, majira ya saa 11:00 alfajiri (saa tano asubuhi) tarehe 1 Machi, televisheni ya taifa ya Iran ilithibitisha kuuawa kwa Ali Khamenei katika matangazo ya habari za dharura.

Taarifa rasmi ya kwanza ya Jamhuri ya Kiislamu kuhusu tukio hilo ilisema kuwa Kiongozi Mkuu wa Jamhuri ya Kiislamu "alikuwa akitekeleza majukumu yake na alikuwa mahali pake pa kazi wakati wa kuuawa kwake shahidi."

Pia, asubuhi ya Jumapili, tarehe 1 Machi, Baraza Kuu la Usalama wa Taifa lilitoa taarifa iliyozungumzia tu habari za kifo cha Ali Khamenei bila kutaja maelezo yake.

Simulizi za waokoaji na mashuhuda

Katika wiki za hivi karibuni, baadhi ya wafanyakazi wa uokoaji, maafisa wa serikali, na hata jirani anayeishi ng'ambo ya barabara kutoka makao makuu ya Ali Khamenei wameelezea matukio ya siku ya kwanza ya vita hivyo vya siku 40 kupitia mahojiano na hotuba.

Ingawa ni simulizi zilizotawanyika, kwa pamoja zinatoa taswira ndogo ya ukubwa wa shambulio hilo na matokeo yake—picha zinazoweza kuchukuliwa kama mifano michache tu ya hali halisi.

Ghodratollah Mohammadi, mkurugenzi wa Idara ya Zimamoto ya Tehran, alikuwa mmoja wa maafisa wa kwanza kuzungumzia saa za awali baada ya shambulio hilo.

Katika mahojiano ya televisheni, alisema kuwa shambulio lilipoanza, jambo kuu lililowatia wasiwasi waokoaji lilikuwa hali ya "nyumba ya kiongozi."

Alieleza kuwa vituo saba hivi vya zimamoto viliitwa eneo la tukio kutoka pande mbalimbali na kuagizwa kuingia katika eneo hilo kupitia "milango tofauti," na yeye mwenyewe alikuwa miongoni mwa watu wa kwanza kuingia ndani.

Bw. Mohammadi alielezea hali katika eneo hilo kama "ghasia za moshi na moto," na kusema kuwa hali ilikuwa ngumu kiasi kwamba jukumu muhimu zaidi la vikosi vya uokoaji katika saa za awali lilikuwa kumtafuta kiongozi wa Jamhuri ya Kiislamu katikati ya vifusi.

Hakutoa maelezo zaidi kuhusu mahali ambapo mwili wa Ali Khamenei ulipatikana au maendeleo ya operesheni ya utafutaji, lakini kauli hizi zinaonyesha kuwa katika saa za awali za shambulio, vikosi vya uokoaji vilikuwa vikimtafuta Ali Khamenei ili kufahamu hatima yake.

Amir Hossein Mir Mohammad Sadeghi, naibu mkuu wa kitengo cha uandikishaji na uratibu katika Shirika la Wajitolea la (Red Crescent), pia ni mmoja wa watu wanaosema walikuwepo karibu na ofisi ya Ali Khamenei siku ya shambulio hilo.

Anakumbuka kuwa hawakuwa na simu za mkononi kutokana na masharti ya kiusalama na walikuwa wakisubiri nje ya eneo hilo baada ya mashambulizi ya awali, wakati sauti za ndege za kivita na milipuko ziliposikika tena.

Kulingana naye, wakati wa wimbi la pili la mashambulizi, vikosi vilivyokuwepo vililazimika kujilaza chini. Wakati huo huo, mifumo ya ulinzi wa anga nayo iliamrishwa.

Bw. Mir Mohammad Sadeghi anasema kuwa katika saa za awali baada ya shambulio, alimuona Ali Larijani, Katibu wa Baraza Kuu la Usalama wa Taifa, na kusisitiza kuwa "kama sikosei," alimuona pia Ali Akbar Salehi, aliyekuwa Waziri wa Mambo ya Nje.

Amir Hossein Mir Mohammad Sadeghi alisema kuwa marafiki zake pia walikuwa wamemwona Abbas Araqchi.

Maelezo mengine kuhusu ugumu wa operesheni ya utafutaji yalitolewa na mtoto wa Abdolrahim Mousavi, kamanda mkuu wa jeshi. Alisema kuwa baba yake aliondoka nyumbani asubuhi ya tarehe 29 Machi kuhudhuria mkutano katika ofisi ya Ali Khamenei. Kulingana naye, ilichukua takriban siku thelathini kuupata mwili wa Abdolrahim Mousavi kutoka kwenye vifusi.

Hivyo basi, operesheni ya utafutaji na uokoaji iliendelea kwa wiki kadhaa, na nguvu ya mlipuko huo huenda ilikuwa kubwa kiasi kwamba haikuwa rahisi kupata sehemu za miili yao.

Ukweli kwamba mahali pa kujifichia hapo huenda kulikuwa chini sana ardhini unaweza kuwa ulifanya kazi ya kuwatoa huko kuwa ngumu zaidi.

Lakini maelezo ya kina zaidi yaliyochapishwa tangu siku ya shambulio dhidi ya nyumba ya Ali Khamenei yanatoka kwa Ashraf Khadem, mkazi wa muda mrefu wa Mtaa wa "Keshordost" ambaye anaishi "mkabala kabisa na nyumba hiyo."

Bi. Khadem, ambaye anasema ameishi eneo hilo tangu mwaka 1988, anaelezea siku ya tukio hilo kama ifuatavyo: "Mlipuko uliposikika, mwanzoni nilidhani jengo lilikuwa limeanguka. Mke wangu alienda dirishani na kuona watu wakikimbia kuelekea kwenye nyumba hiyo huku wakipiga kelele, 'Wameishambulia nyumba hiyo.'"

Anasema nguvu ya mlipuko huo ilikuwa kubwa kiasi kwamba nyumba yao ilijaa moshi na vumbi, "kiasi kwamba ungeweza kuandika kwenye vigae kwa kidole chako."

Kulingana naye, ndani ya muda mfupi, mitaa ya jirani ilijaa wazima-moto, polisi, vikosi vya usalama, na wananchi, na maafisa waliwaonya wakazi kuwa kulikuwa na uwezekano wa kuwepo kwa kombora ambalo halikulipuka vizuri katika eneo hilo na kwamba walipaswa kuondoka eneo hilo.

Katika sehemu nyingine ya simulizi yake, Bi. Khadem anazungumzia ofisi ya wana wa Ali Khamenei, ambayo ilikuwa upande wa pili wa barabara kutoka nyumbani kwake. Anasema kuwa siku ya shambulio hilo, alimwona Massoud Khamenei akitoka kwenye jengo hilo baada ya shambulio.

Kulingana naye, Massoud Khamenei alikuwa na msukosuko mkubwa wa hisia, hakuweza kutembea, na mkewe alimsaidia kuingia kwenye gari aina ya Pride na kuondoka eneo hilo.

Ashraf Khadem, akisema kwamba alirudi nyumbani kwake siku moja baada ya mashambulizi, anaendelea: "Mnamo Machi 11, yapata saa kumi na moja na robo saa kumi na moja, makombora matano yaligonga maegesho ya ghorofa nyingi ya Makazi ya Kiongozi.

Maegesho haya, ambayo yalikuwa yameunganishwa na makazi, hapo awali yalikuwa mahali pa wanawake kufanyia maombi. Mimi mwenyewe nilikuwa nimewahi kufika huko mara nyingi. Ilikuwa maegesho ya ghorofa 10 hadi 12 yaliyojaa magari. Sijui ni kwa nini yalilengwa. Makombora matano hadi sita yaligonga maegesho."

Jirani huyu, Ali Khamenei, pia anatoa picha ya hali ya sasa ya eneo hilo. Anasema kwamba eneo hilo limezungukwa na vitalu vya zege vya New Jersey, ili watu wasiweze kuona eneo hilo, na unapoangalia majengo kutoka paa la nyumba yako, nafasi ya kijani ya eneo hilo imetoweka na hakuna kinachoonekana ila "rundo la udongo."

Ingawa masimulizi haya yanasimulia maelezo tofauti, yanatoa picha ya uharibifu mkubwa, operesheni ndefu ya utafutaji, na mazingira ya "kutojali uongozi," ambayo sehemu kubwa yake bado haijasemwa katika simulizi rasmi ya Jamhuri ya Kiislamu.

Mojtaba Khamenei alikuwa wapi?

Katika wiki za kwanza baada ya shambulio hilo, maafisa wa serikali, watu walio karibu na ofisi ya Kiongozi Muadhamu wa Jamhuri ya Kiislamu ya Iran, na watu binafsi waliodai kuwepo kwenye eneo la tukio waliwasilisha maelezo tofauti kuhusu mahali Mojtaba Khamenei alikuwa, jinsi alivyookolewa, na ukubwa wa majeraha yake.

Mkusanyiko wa akaunti hizi unaonyesha kwamba Mojtaba Khamenei alikuwepo kwenye jumba la "Beit Rahbari" wakati wa shambulio hilo. Majibu ya awali yalilenga zaidi "afya" yake, lakini akaunti tofauti za majeraha yake na jinsi alivyonusurika ziliwasilishwa katika vyombo vya habari na mitandao ya kijamii; kutoka kwa kukatwa mguu hadi majeraha makubwa usoni mwake.

Ni vyema kutambua kwamba katika anga ya vyombo vya habari tangu vita vya siku 40, mtu pekee ambaye amesema kwamba alikutana na Mojtaba Khamenei ni Masoud Pezzekian.

Mnamo Mei 7, katika mkutano wa vyama na wafanyabiashara wa soko, Bw. Pezzekian aliwasilisha maelezo ya mkutano wake wa kwanza na Mojtaba Khamenei. Kando na taarifa za Bw. Pezzekian, katika kipindi hiki, ni jumbe zilizoandikwa tu zinazohusishwa na Bw. Khamenei ndizo zimechapishwa.

Uhakiki wa habari na taarifa za maafisa unaonyesha kwamba habari rasmi ya kwanza kuhusu Mojtaba Khamenei ilichapishwa kwenye vyombo vya habari mnamo Machi 12, siku tatu baada ya vita kuanza.

Siku hiyo, Shirika la Habari la Mehr liliandika, "Kulingana na habari za kuaminika zilizopokelewa," "Imamu wa Uislamu na Waislamu, Mojtaba Khamenei, yuko katika afya kamilifu... Hivi sasa anashughulikia masuala ya mashahidi wa familia, kusimamia masuala, kushauriana, na kupitia upya masuala muhimu ya nchi."

Mehr hakutoa maelezo zaidi juu ya suala hili.

Mahmoud Naboyan, naibu mwenyekiti wa Kamisheni ya Usalama wa Kitaifa na Sera za Kigeni ya Bunge la Iran amesema katika mkutano wa hadhara mjini Arak: "Bwana, yu mzima wa afya na tafadhali tuma dua kwa ajili ya afya yake."

Baada ya hapo, Meysam Motiei, mmoja wa waimbaji ibada katika programu za mazishi ya Ali Khamenei, alisema katika mkutano katika uwanja wa Vanak wa Tehran kwamba aliuliza watu kuhusu hali ya Mojtaba Khamenei na aliambiwa kwamba "yu mzima wa afya," bila majeraha yoyote usoni au macho, na " "anadhibiti hali hiyo kikamilifu."