Soomaaliya oo ku dhow in ay ka mid noqoto Dallada Bulshada Bariga Afrika

Tebin toos ah

1. 31 Luulyo 2023Salaadiinta Somaliland oo ka hawlgalaya xallinta dabley saldhig ka samaystay buurta Gacan-libaax

   Qaar ka mid ah salaadiinta Somaliland ayaa sheegay in ay ka hawlgelleyaan xallinta dableyda hubaysan ee saldhigga ka samaystay buurta Gacan-libaax oo ku taalla meel u dhaxaysa Hargeysa, Berbera iyo Burco.

   Salaadiinta ayaa sheegay in ay arrintaa kusoo afjarayaan waanwaan nabadeed. Sidoo kale salaadiinta ayaa sheegay in arrinta muranka doorashada ee sababtay ciidanka buurta isku urursaday ay rabaan in ay kusoo dhammeeyaan qaab heshiis lagu yahay.

   Suldaan Xasan Suldaan Cabdillaahi Suldaan Cabdiraxmaan oo ka mid ah dhowr iyo labaatan suldaan oo ergo ahaan hawshan u galay ayaa BBC u warramay.

2. 31 Luulyo 2023Weriyaha Yurub ku nool ee ku hajabay inuu magangalyo ka codsan doono Soomaaliya

   Dadka isticmaala baraha bulshada ee dalka Spain ayaa toddobaadkan weriye caan ka ah dalkaas soo xusuusiyay hadal uu sanado kahor yiri.

   Barnaamij soo jeediyaha' Herrera en COPE ' ee dalka Spain, Cralos Herreram ayaa bishii February ee sanadkii 2016 sheegay in marka uu eego xaaladda dowladda dalkaas ay taasi ku qasbeyso inuu magangalyo ka codsado Soomaaliya...Sii akhri

3. 31 Luulyo 2023Soomaaliya iyo Ruushka: Saaxiibtinimadii qurxooneed ee isku badashay cadaawada.

4. 31 Luulyo 2023Laba nin oo Ciraaqiyiin ah oo mar kale Kitaabka Quraanka ku gubay Sweden

   

   Xigashada Sawirka, Wikipedia

   Laba nin oo asal ahaan kasoo jeeda Ciraaq ayaa ka dhabeeyay balantii ay ku galeen in ay Qur’aanka ku gubi doonaan afaafka baarlamaanka baarlamaanka Sweden.

   Waxa ay ku tunteen dhulkana ku laadeen kitaabka Quraanka, kadibna dab qabadsiiyeen xaashimaha kitaabka, si lamida sidii la sameeyay mudaaharaad ka dhacay bannaanka masaajidka weyn ee magaalada Stockholm bil ka hor.

   Mid ka mid ah nimankaas oo lagu magacaabo Salwaan Najem ayaa horay ugu hanjabay inuu sii wadi doono gubista Quraanka ilaa kitaabkan laga mamnuuco gebin ahaanba dalka Sweden. Gubista qur’aanka kariimka ah ayaa ka cadhaysiisay dalal badan oo kuwa muslimiinta u badan, waxayna su’aalo ka keeneen siyaasadda Sweden ee xoriyatul qawlka.

5. 31 Luulyo 2023Wasiirka TikTok-giisu doodda ka dhex dhaliyay baarlamaanka iyo waxa uu ku jawaabay

6. 31 Luulyo 2023Kooxda Wagner ee Ruushka oo go'aan cusub ku dhawaaqday

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Madaxa kooxda calooshood u shaqeystayaasha ah ee Wagner ayaa sheegay inay sii wadi doonaan howlahooda ay ka wadaan Afrika iyo Belarus, balse hadda aysan qoreynin dagaalyahano cusub.

   Kooxdu waxay go'aan ka gaadhaysay ujeeddooyinkeeda xiga, Yevgeny Prigozhin ayaa sidan ku yiri fariin maqal ah oo lasoo dhigay kanaalka Telegram ee kooxdan.

   Dagaalyahannada Wagner ayaa door muhiim ah ka qaatay duulaankii Ruushka ee Ukraine. Bishii Juun, dhowr kun oo iyaga ka mid ah ayaa ka qayb qaatay gadood muddo gaaban socday oo ka dhan ahaa hoggaanka militariga Ruushka.

   Farriintiisa maqalka ah, Mr Prigozhin wuxuu ku sheegay in inta badan dagaalyahannada Wagner ay hadda ku jiraan fasax, sababtoo ah "waxay ku jireen muddo dheer oo shaqo ah". Waxa uu sheegay in kooxdu ay go'aan ka gaari doonto hawlaha mustaqbalka, kuwaas oo loo fulin doono "weynaanta Ruushka". Kooxdu waxay sii ahaan doontaa " mid ka hawl gasha Afrika iyo xarumaha tababarka ee Belarus", ayuu ku daray fariintiisa - kaas oo lagu daabacay barta Grey Zone ee kooxdu ku leedahay Telegram.

7. 31 Luulyo 2023Halkee ku dambeeyay madaxweynihii Niger ee xilka laga tuuray?

   

   Xigashada Sawirka, CHAD PRESIDENCY

   Madaxweynihii xilka laga tuuray ee dalka Niger ayaa markii ugu horreysay la arkay tan iyo markii milatarigu ay xireen afgambina ay ku sameeyeen toddobaadkii la soo dhaafay.

   Maxamed Bazoum ayaa kula kulmay hoggamiyaha Chad Mahamat Idriss Déby caasimadda Niger ee Niamey.Mr Déby ayaa hormuud u ah dedaallo xal loogu raadinayo xaaladda ka taagan Niger, iyadoo wadamada galbeedka Afrika ay u qabteen milatariga in muddo toddobaad ah kaga noqdaan go’aankooda afgambiga.

   Madaxda milatariga ayuu sidoo kale la kulmay madaxweynaha chad.

   Gen Abdourahmane Tchiani, madaxii ciidamada madaxtooyada ayaa si iskiis ah ugu dhawaaqay inuu yahay hoggaamiyaha Niger Jimcihii la soo dhaafay.

   .

8. 31 Luulyo 2023Gobol dhan oo xayiraad loo galiyay bililiqo dadkiisu gaysteen

   

   Xigashada Sawirka, AFP

   Guddoomiyaha gobolka Adamawa ee dalka Nigeria ayaa ku dhawaaqay bandow 24- saac ah kadib markii la bililiqeystay baqaarro cuntooyin ah oo ku yaalla caasimadda, Yola ee gobolkaas.

   Muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada ayaa lagu arkayay boqollaal qof oo jabsanaya baqaarro kana qaadanaya jawaanno galley ah, kartoomo baasto ah iyo agab kale.

   Guddoomiyaha goblka Axmadu Umaru Fintiri, ayaa laamaha ammaanka faray in ciidamo loo daad gureyo goobaha muhiimka ah si ay u dhaqan galiyaan bandowga la soo rogay.

   Bishii la soo dhaafay Nigeria ayaa meesha ka saartay kabkii shidaalka taasi oo keentay in sicirka shidaalku uu sare u kaco.Dhaqaalaha dalkaas ayaa horey waxaa u wiiqay cudurkii covid-19.

9. 31 Luulyo 2023Faa'idooyinka caafimaad ee malabka laga helo

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Malabka iyo dawooyinka dabiiciga ah ee aysan dhaqaatiirta soo qorin ayaa ku habboon in marka ugu horreysa loo isticmaalo la tacaalidda qufaca, sida ay muujineyso talo cusub oo ka soo baxday khubarada.

   Xeel dheerayaasha dhinaca caafimaadka ayaa sheegay in daawooyinka qallajiyaha ee loo yaqaanno Antibiotics-ka ee ay soo qoraan dhaqaatiirta ay si dhif ah wax uga qabtaan qufaca, sababtoo ah inta badan saameyntooda ayaa ah mid aad u yar.

   Inta badan qufaca ayaa qofka uga dhammaada si iskiis ah markii uu socdo muddo labo ilaa saddex usbuuc ah.

   Taladan cusub oo dhaqaatiirta kale xitaa ku boorrisay in ay Malabka tixgalin siiyaan ayaa looga gol leeyahay in lagu xakameeyo dhibaatooyinka ka dhasha dawooyinka qallajiye-ahaanta loo adeegsado.

   Noocyo badan oo ka mid ah dawooyinkaas ayaa marka dambe sababa in uu jirka iska caabbin ku sameeyo oo ay wax tar la'aan noqdaan.

   In si xad dhaaf ah loo isticmaalo qallajiyeyaasha ayaa waxaa ka dhasha caabuq ay adag tahay in si fudud loo daaweeyo, kaasoo abuura unugyo ka hor taga falgalka dawada.

   Biyo kulul oo lagu qaso Malab - oo inta badanna lagu daro liin dhanaan iyo sanjabiil - ayaa aad looga yaqaannaa in guryaha laga isticmaalo, si loogu daweeyo qufaca iyo xanuunnada yar yar ee ku dhaca dhuunta.

   Talo soo jeedintaan cusub oo ay si wada jir ah u soo saareen khubarada Machadka qaran ee caafimaadka iyo xannaanada waddanka Ingiriiska iyo waaxda caafimaadka dadweynaha ee (PHE) ayaa lagu sheegay in dawooyinkaas dabiiciga ah ay ka waxtar badan yihiin kuwa ay dhaqaatiirta soo qoraan.

   Dawooyinka loogu tala galay qufaca ayaysan qudhooda meesha ka saarin, balse waxa ay hoosta ka xarriiqeen in Malabku uu ku jiro kaalinta koowaad.

10. 31 Luulyo 2023Faa'iidooyinka aadan ogeyn ee uu leeyahay qajaarka

11. 31 Luulyo 2023Tirada dhimashada qarax ka dhacay Pakistan oo korortay

    

    Xigashada Sawirka, EPA

    Ugu yaraan 44 qof ayaa ku dhintay qarax ka dhacay dalka Pakistaan oo lala beegsaday meel uu dibadbax ka dhigayay xisbiga Islaami ah.

    In ka badan boqol qof ayaa sidoo kale ku dhaawacantay qarax oo ka dhacay degmada ku taalla waqooyi galbeed ee dalka Pakistaan laguna magacaabo Bajaur, halkaas oo ay kulamo ku lahaayen wadaadda xisbiga Jamiat Ulema-e-Islam-Fazl.

    Booliska ayaa BBC-da u sheegay in ay hayaan caddeymo muujinaya in qaraxu ahaa qof walxaha qaraxa isku soo xiray.

    Wararka ayaa sheegaya in la soo gabagabeeyay howlihii lagu badbaadinayay dadka dhaawacyadu soo gaareen isla markaana dhamaantood la geeyay cusbitaallada.

    Saraakiisha ayaa ka digaya in dhimashadu ay ka badan karto tirade hadda ee afartan iyo afarta ah, maadama 15 ka mid ah dadka dhaawacyada qaba ay xaaladoodu liidato.

12. 31 Luulyo 2023Maxaan u neceb nahay baranbarada?

13. 31 Luulyo 2023Dhageyso: Tillaabooyin laga qaadayo milatariga afgambiga ka sameeyay Niger

    Dalalka urur goboleedka ECOWAS ayaa isku raacay in cunnaqabatayn dhaqaale oo degdeg ah lagu soo rogo madaxdii afgambiga millatari ka sameysay dalka Niger.

    Waxay sidoo kale muddo hal toddobaad ah u qabteen madaxda militariga in ay kaga noqdaan go,aankooda afgembi. Safiirka Niger u fadhiya Maraykanka ayaa BBC-da u sheegay inuu soo dhawaynayo faragelinta milatari haddii aan xal nabadeed laga gaarin xiisadda tagan.

14. 31 Luulyo 2023Dowlad dooneysa in ay ka hortagto gubista kitaabka Qur'aanka ah

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Danmark ayaa ka fiirsanaysa inay mamnuucdo mudaaharaadyada lagu gubayo Qur'aanka kariimka ah, sababo la xiriira amniga iyo diblomaasiyadda.

    Wasaaradda arrimaha dibadda ee Denmark ayaa sheegtay in iyadoo ilaalineysa xoriyatul qawlka ay haddana muhiim tahay, in la ogaado in tillaabooyinka lagu gubayo Qur’anaka ay faa'iideysanayaan kooxaha xagjirka ah oo khatarta ku ah ammaanka.

    Xukuumadda Copenhagen ayaa ka fikireysa hab sharci ah oo ay ku farageliso xaaladaha qaarkood, oo ay ku jiraan mudaaharaadyada ujeedkoodu yahay in diimaha lagu wax yeelleeyo.

    Ra'iisul wasaaraha Sweden ayaa sidoo kale sheegay in howshan oo kale ay halkaas ka bilaabatay.

    Labada waddan ee Scandinavian-ka ayaa la kulmay cadaadis toddobaadyadii la soo dhaafay, ka dib markii mas'uuliyiintu ay fasaxeen mudaaharaadyo is daba joog ah oo muran dhaliyay oo lagu gubaya Qur’anaka Kariimka ah, taasoo kicisay xiisad diblomaasiyadeed oo kala dhexeysa dhowr waddan oo Muslimiin u badan.

15. 30 Luulyo 2023Ruushka oo ku hanjabay in uu hubka niyukleer ka isticmaali doono haddii uu guuleysto weerar celis ka Ukraine

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Madaxweynihii hore ee Ruushka Dmitri Medvedev ayaa yiri “waa inaan isticmaalnaa hubka niyukleer ka haddii weerarka Ukraine uu guuleysto”.

    Medvedev oo sidoo kale ah gudoomiye ku xigeen ka Golaha Amniga Ruushka oo uu gudoomiye ka yahay madaxweyne Vladimir Putin ayaa bartiisa rasmiga ah ee baraha bulshada fariintan soo dhigay.

    “Qiyaas haddii weerarka, oo ay taageerayso NATO uu noqdo mid guuleysta, isla markaana ay soo galaan dhulka yaga, markaa dabadeed waan ku qasbanaan doonnaa inaan isticmaalno hubka niyukleer ka iyadoo la eegayo wareegtada madaxweynaha Ruushka” ayuu yiri.

16. 30 Luulyo 2023Maxaa baajiyay kulankii galabta ee kooxaha Horseed iyo Jeenyo?

    

    Xigashada Sawirka, Xiriirka Kubadda Cagta Soomaaliya

    Galabta waxa baaqday kulan dhex mari lahaa kooxaha kubadda cagta ee Horseed iyo Jeenyo oo ku balan sanaa ciyaar ka tirsan koobka Janaraal Daa’uud.

    In kastoo illaa hadda wasaaradda ciyaaraha iyo xiriirka kubadda cagta aanu mid kood na ka hadal sababta baajisay kulanka, haddana BBC-du waxay ogaatay in uu jiro khilaaf u dhaxeeya hogaanka xiriirka kubadda cagta iyo wasaaradda kaas oo keenay in ciyaartu baaqato.

    Waxa jiray kulan guddiga arimaha bulshada ee Golaha Shacabka ee Barlamaanka Federaalku ugu yeeray hogaanka xiriirka, balse markii dambe baaqday, taas oo loo malaynayo inuu ka carooday wasiirka ciyaaraha Maxamed Barre.

    Wasiirka Ciyaaraha Maxamed Barre oo BBC-du wax ka waydiisay sababta ciyaarta baajisay ayaa ku gaabsaday in arimo farsamo dartood loo baajiyay kulanka.

    Illo wareedyo ku dhow dhow xiriirka ayaa BBC-da u sheegay in go’aanka joojinta ciyaarta uu ka yimid wasaaradda ciyaaraha.

    Labada dhinac ba waxay ka gaabsadeen in ay si faah faah san uga hadlaan sababta dhabta ah ee baajisay ciyaarta oo boqollaal dadweyne ah ay u soo dhaawasho tagi lahaayeen.

17. 30 Luulyo 2023WAR DEGDEG AH: 40 qof oo ku dhimatay qarax ka dhacay Pakistan

    

    Xigashada Sawirka, RESCUE 1122 BAJAUR

    Ugu yaraan 40 ayaa lagu dilay, in ka badan 130 kalena waa lagu dhawaacay kaddib markii uu qarax ka dhacay fagaare ku yaala gobolka woqooyiga galbeed ee Khyber Pakhtunkhwa ee Pakistan sida ay boolisku sheegeen.

    Boolisku waxa kale oo uu sheegay in illaa hadda aan la garanayn waxa sababay qaraxa, kaas oo ka dhacay fagaare ay isugu yimaadeen xisbiga konsarfatifka ee Jamiat Ulema Islam-Fazl (JUI-F), kaas oo lala xiriiriyo islaamka xag jir ka ah, dhulka qabaa’ilka ee Bajaur.

    “JUI-F waxay soo qaban qaabiyeen shirka shaqaalaha magaalada Khar ee gobola Bajaur, halkaas oo 40 qof ay naftooda ku waayeen, iyadoo in ka badan 130 kalena ay ku dhaawacmeen,” sidaas waxa wakaaladda warrarka ee Reuters u sheegay afhayeenka booliska degmada Nazir Khan.

    Afhayeenka boolisku waxa uu sheegay in xaalad deg deg ah looga dhawaaqay isbitaalada Bajaur iyo goobaha la geeyay dadka dhaawaca ah.

    Pakistan waxay waayadan wajahaysay kacdoonka weerarrada kooxaha minditiinta islaamiyiinta ah tan iyo sanadkii la soo dhaafay, kaddib markii ay burburtay xabad joojintii u dhaxaysay kooxda Tehreek-e-Taliban ka Pakistan iyo Islamabad.

18. 30 Luulyo 2023Hogaamiyayaasha Galbeedka Afrika oo ku hanjabay talaabo milatari, haddii aan xukunka lagu soo celin madaxweynihii la afgambiyay ee Niger

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Ururka wadamada Galbeedka Afrika ee ECOWAS ayaa maanta oo Axada u qabtay muddo todobaad ah hogaamiyayaasha milatariga Niger inay xukunka ku soo celiyaan, madaxweynihii ay afgambiyeen ee Mohammed Bazoum, haddii kale ay wajihi doonaan cunaqabatayn iyo suurta gal nimada in xoog la isticmaalo.

    Hogaamiyayaasha gobolka oo ku shirsan caasimadda Nigeria ee Abuja ayaa sheegay in ciqaabta ka dhanka ah saraakiisha afgambiga Niger ay ku jiri karto xayiraad dhaqaale iyo cunaqabatayn xagga safarka ah, iyo dhul ka caagan duulimaadyada.

    Sidoo kale tallaabo milatari ayaa suurta gal ah, taliyayaasha ciidamada ECOWAS ayaa si degdeg ah u kulmi doona, sida ay ku sheegeen war murtiyeedka, waxay kaloo cambaareeyeen taageerada kooxda afgambiga uga timid wadamo shisheeye iyo qandaraas layaal milatari.

    Afgambiga ka dhacay Niger waxa si balaaran u cambaareeyay wadamada dariska ah, iyo saaxiibada caalamiga ah oo ay ku jiraan Maraykanka, Qaramada Midoobay, Midowga Afrika, Midowga Yurub iyo dalkii horey u gumeysan jiray ee Faransiiska.

    Laakiin ninka madaxda u ah kooxda calooshood u shaqaystayaasha gaarka ah ee Wagner Yevgeny Prigozhin ayaa ku tilmaamay warka afgambiga mid wanaagsan, wuxuuna u soo bandhigay taageerada ciidankiisa.

19. 30 Luulyo 2023Milatariga Niger oo uga digay wadamada gobolka iyo kuwa reer galbeedka fara galin ay ku sameeyaan dalkooda

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Hogaamiyayaasha afgambiga Niger ayaa uga digay wadamada reer galbeedka iyo kuwa gobolka faro galin milatari oo ay ku doonayaan in dib talada loogu soo celiyo madaxweynaha xukunka laga qaaday.

    War ka soo baxay milatariga ayaa lagu sheegay in urur goboleedka Ecowas uu diyaarinayay sidii uu ogolaansho ugu heli lahaa “qorshe xad gudub oo ka dhan ah Niger”

    Urur ka ay ku mideysan yihiin wadamada Galbeedka Afrika kama jawaabin eedda loo jeediyay. Waa kulan looga hadlayo afgambiga, kaas oo la cambaareeyay.

    Dhinaca kale boqollaal qof oo taageersan afgambiga ayaa dibad bax ka dhigay dibadda safaaradda Faransiiska ee caasimadda Niamy, kaddib markii la joojiyay gargaarkii Faransiisku uu siin jiray wadankaasi.

    Qaar kamid ah kuwa dibad baxayay ayaa ku qaylinayay “Ruushku ha noolaado”, “Putin ha noolaado”, “ ha dhaco Faransiisku”, sida ay soo werisay wakaaladda warrarka ee AFP.

    Waxa jira warwar ku aadan in afgambigan uu Niger u dhaweeyo Ruushka. Wadamada dariska la ah Niger ee Burkino Faso iyo Mali ayaa aad ugu sii dhawaanaya Ruushka tan iyo markii afgambigu ka dhacay.

    Gen Abdourahmane Tchiani oo ahaa madaxii ilaalada madaxtooyada Niger, haddana isku magacaabay hogaamiyaha Niger ayaa u digay wadamada Ecowas iyo wadamo aanu magacaabin oo reer galbeed ah inay talaabo qaadaan.

    “Waxan mar kale ugu celinaynaa Ecowas iyo cid kastoo kale sida ay nooga go’an tahay inaan difaacno dhulka aabaheen,” ayaa lagu sheegay war laga akhriyay telefishanka.

20. 30 Luulyo 2023Xul ka gabdhaha kubadda cagta Morooko oo guushii ugu horreeyay ka gaaray koobka aduunka

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Morooko ayaa guusheedii ugu horreysay ee tartanka kubada cagta gabdhaha ee koobka aduunka heshay, kaddib markii ay afka ciida u dartay xul ka gabdhaha ee Kuuriyada Koonfureed.

    Ibtissam Jraidi ayaa madaxa ugu dhalisay goolkii ugu horreeyay ee xulka kubadda cagta Morooko ay ka dhaliyaan koobka aduunka, iyadoo ku hubsatay goolka kooxda Kuuriyada Koonfureed daqiiqadii lixaad.

    Xul ka gabdhaha ee Morooko ayaa qiimaynta xulal ka aduunka uga jira kaalinta 72-aad, halka xulka ay ka adkaadeen ee Kuuriyada Koonfureed ay qiimaynta uga jiraan kaalina 17-aad.

    Gabadha lix iyo toban jir ka ah ee badalka ku soo gashay ee Casey Phair una ciyaaraysay Kuuriya koonfureed ayaa ciyaarta laga saaray, kaddib markii kaar ka cas loo taagay.

    Gabadha daafaca ka ciyaarta ee xulka Morooko ee Nouhaila Benzina ayaa taariikh cusub u dhigtay koobka kubada cagta aduunka ee gabdhaha, waxayna noqotay gabadhii ugu horreysay oo iyadoo xijaab xiran koob kan ciyaarta.

    Xul ka gabdhaha Kuuriyada Koonfureed ayaa laga badiyay labadii ciyaarood ee ay dheeleen, halka xulka Morooko kulan koodii koowaad lix iyo eber looga badiyay.