Dadweyne aad u tiro badan oo isugu soo baxay Mashhad si ay uga qaybgalaan aaska hoggaamiyihii sare ee geeriyooday ee Iran

Dadweyne aad u fara badan ayaa safaf dhaadheer ka sameeyay waddooyinka magaalada barakeysan ee Mashhad si ay uga qaybgalaan aaska hoggaamiyihii sare ee geeriyooday ee Iran, Ayatollah Cali Khamenei.

Khamenei waxaa lagu aasi doonaa xarunta Imaam Rida (Imam Reza), oo ah goobta ugu barakeysan ee Muslimiinta Shiicada ee Iran. Aaskiisu wuxuu soo afjarayaa lix maalmood oo baroor-diiq qaran ah oo ka dhacay shan magaalo oo ku yaalla Iran iyo sidoo kale dalka deriska la ah ee Ciraaq.

Aaska ayaa imaanaya kadib markii Iran iyo Maraykanku isweydaarsadeen weerarro, kuwaas oo halis gelinaya heshiis hordhac ah oo lagu doonayay in lagu soo afjaro dagaalkii uu ku dhintay Khamenei.

Horraantii maanta, Ciidanka Ilaalada Kacaanka Iran (IRGC) ayaa ku eedeeyay Maraykanka inuu habeenkii duqeeyay laba buundo oo ku yaalla khadka tareenka ee isku xira caasimadda Tehran iyo magaalada Mashhad, iyagoo sheegay in tallaabadaas loo qaaday "si loo hadheeyo" munaasabadda aaska.

Ayatollah Cali Khamenei iyo xubno ka tirsan qoyskiisa ayaa lagu dilay weerar ay Israa'iil ku qaadday hoygiisa ku yaallay Tehran 28-kii Febraayo, oo ahayd maalintii ugu horreysay ee dagaalkii u dhexeeyay Iran, Maraykanka iyo Israa'iil.

Waxa xilka hoggaamiyaha sare kala wareegay wiilkiisa Mojtaba Khamenei, kaas oo aan tan iyo markaas lagu arag meel fagaare ah, iyadoo wararku sheegayaan inuu si daran ugu dhaawacmay isla weerarkaas.

Mojtaba oo 56 jir ah kama uusan qaybgelin munaasabadihii aaska ee ka dhacay Tehran iyo Qom, mana jirto wax muujinaya inuu ka soo qaybgeli doono aaska ka dhacaya Mashhad.

Subaxnimadii Khamiista, diyaarad sidday naxashyada Cali Khamenei, gabadhiisa uu awowga u yahay, sodoggiis, gabadhiisa iyo xaaska Mojtaba ayaa ka degtay magaalada Mashhad, kaddib markii ay ka soo duushay Ciraaq. Halkaas waxaa kumannaan qof ay ka qaybgaleen socodad baroor-diiq ah oo lagu qabtay labada xaram ee Shiicada ee magaalooyinka Najaf iyo Karbala.

Galabtii, muuqaal uu baahiyay telefishinka dowladda Iran ayaa muujiyay kumannaan baroor-diiqayaal ah oo xiran dhar madow, kuwaas oo ku socday waddo weyn oo ku taalla bartamaha Mashhad. Dad badan ayaa lulayay calanka Iran iyo calamo guduudan oo astaan u ah aargudasho.

Qaar ka mid ah dadka ayaa sidoo kale watay sawirrada hoggaamiyihii geeriyooday iyo boorar ay ku qornaayeen baaqyo lagu dalbanayo geerida Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump, kaas oo, isaga iyo Ra'iisul Wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu, lagu sheegay inay amar ku bixiyeen weerarkii wadajirka ahaa ee lagu qaaday Iran afar bilood ka hor, kaas oo sababay dagaalka.

Waddada dusheeda waxaa surnaa boorar ay ku qornaayeen halku-dhegyo rasmi ah, oo ay ka mid ahayd: "Waa inaan kacnaa."

"Geerida hoggaamiyaha waxay nooga culus tahay geerida waalidkeen," ayay Hoda, oo ah haweeney 35 jir ah oo guri-joog ah, u sheegtay wakaaladda wararka AFP. "Kaliya geerida Trump iyo Netanyahu ayaa dejin karta xanuunkeenna."

Markii dambe, gaari xamuul ah ayaa si tartiib ah u qaaday naxashka Khamenei isagoo dhex maraya dadweynihii badnaa, wuxuuna ugu dambayn gaaray xarunta xarunta Imaam Rida (Imam Reza) markii habeen la gaaray.

Imaam Rida wuxuu ahaa imaamkii siddeedaad ee Shiicada, waana kan keliya ee 12-ka imaam ee la rumaysan yahay in lagu aasay gudaha Iran. Qabrigiisa, oo la dhisay qarnigii 9-aad isla markaana leh qubbad dahab ah iyo minaarado dhaadheer, waxaa sannad kasta booqda malaayiin qof.

Khamenei wuxuu ku dhashay magaalada Mashhad, oo ah magaalada labaad ee ugu weyn Iran, kuna taalla waqooyi-bari dalka. Waxbarashadiisii diinta ayuu ka bilaabay xarumaha diinta ee magaaladaas, ka hor intii uusan u guurin Qom, oo ah xarunta ugu weyn culimada Shiicada ee Iran.

Sannadkii 1989-kii ayaa loo magacaabay hoggaamiyaha sare ee Iran, kaddib geeridii aasaasihii Jamhuuriyadda Islaamiga ah, Ayatollah Ruuxollah Khumeyni.

Mudadii 37-ka sano ahayd ee uu talada hayay, Khamenei wuxuu si adag u maamulayay siyaasadda Iran iyo ciidamada qalabka sida. Wuxuu si xooggan u cabburiyay mucaaradka gudaha, mararka qaarna wuxuu adeegsaday awood ciidan. Arrimaha dibadda, wuxuu had iyo jeer qaatay mowqif adag, gaar ahaan xiriirka colaadeed ee Iran kala dhexeeyay Maraykanka iyo Israa'iil.

Hoggaanka Iran ayaa doonayay in munaasabadaha aaska ee si taxaddar leh loo abaabulay ay muujiyaan midnimo iyo awood, kaddib dagaalkii ay kumannaan qof ku dhinteen iyo dibadbaxyadii ballaarnaa ee bishii Janaayo, kuwaas oo kumannaan kale lagu dilay markii ciidamada ammaanku si xooggan u xakameeyeen.

Si kastaba ha ahaatee, baroor-diiqda qaran waxaa hadheeyay dib u soo cusboonaanshaha colaadda u dhexeysa Iran iyo Maraykanka.

Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa ka digay in weerarrada Maraykanku ay noqon karaan "kuwo aad uga sii daran," kaddib habeenkii labaad ee duqeymo la fuliyay Khamiistii. Militariga Maraykanka ayaa sheegay in weerarradu ujeeddadoodu ahayd in la wiiqo awoodda Iran ee ay ku beegsan karto maraakiibta ganacsiga ee maraya marin-biyoodka Hormuz.

Ciidanka Ilaalada Kacaanka Iran (IRGC) ayaa sheegay in ciidamada Iran ay weerareen saldhigyo ciidan iyo kaabayaal uu Maraykanku ku leeyahay Kuwait, Baxrayn iyo Qatar, iyagoo ku tilmaamay jawaab celin.

Saddex toddobaad ka hor, Maraykanka iyo Iran waxay kala saxiixdeen heshiis is-afgarad (MoU) oo dhigaya in la joojiyo colaadaha dhammaan jihooyinka isla markaana dib loo furo marin-biyoodka Hormuz. Heshiiskaas wuxuu sidoo kale labada dhinac siiyay laba bilood oo ay ku gaaraan heshiis kama dambays ah oo ku saabsan barnaamijka nukliyeerka Iran, cunaqabateynta Maraykanka iyo xabbad-joojin joogto ah.

Toddobaadkii hore, dowladda Qatar oo dhex-dhexaadinaysay wada-hadallada ayaa sheegtay in wafdiyada Iran iyo Maraykanku ay horumar ka sameeyeen wada-hadallo dadban oo ka dhacay Doha, kaddib afar maalmood oo ay isweydaarsanayeen weerarro. Waxay intaas ku dartay in kulanka xiga uu dhici doono marka ay dhammaadaan munaasabadaha aaska Khamenei.

Laakiin Arbacadii, Madaxweyne Trump ayaa wariyeyaasha u sheegay inuu rumeysan yahay in heshiiskii is-afgaradka (MoU) uu hadda "soo afjarmay."