Muxuu hoggaamiyaha sare ee Iiraan uga maqan yahay aaska aabbihiis Ayatollah Ali Khamenei?

Hoggaamiyaha Sare ee Iiraan, Mojtaba Khamenei, ayaa si muuqata uga maqnaa aaska aabbihii, iyadoo mas'uuliyiin sare oo ka tirsan xukuumadda iyo kumannaan qof ay Axaddii u soo baxeen inay xushmeeyaan aayatullahigii geeriyooday.

Saddexda wiil ee kale ee Ali Khamenei — Masoud, Mostafa, iyo Meysam — ayaa dhammaantood ka qayb galay munaasabadda aaska Axaddii. Waxaa sidoo kale goob-joog ka ahaa mas'uuliyiin ay ka mid yihiin Madaxweynaha Masoud Pezeshkian iyo taliyaha Ilaalada Kacaanka, Ahmad Vahidi.

Mala-awaalka ku saabsan xaaladda Mojtaba ayaa sii socday, iyadoo ay sii hurinayeen warar aan la xaqiijin oo sheegaya inuu ku dhaawacmay duqeymihii wadajirka ahaa ee Mareykanka iyo Israa'iil, kuwaas oo lagu dilay aabbihii. Tan iyo markii loo magacaabay xilkiisa horraantii bisha Maarso, kama uusan soo muuqan fagaaraha dadweynaha.

Ali Khamenei wuxuu hoggaaminayay Jamhuuriyadda Islaamiga ah laga soo bilaabo 1989 ilaa uu geeriyooday bishii Febraayo.

Munaasabadaha rasmiga ah ee aaska Hoggaamiyihii Sare ee geeriyooday ayaa si rasmi ah u bilaabatay Jimcihii, iyadoo toddobaadka soo socda la qaban doono xaflado kala duwan oo ka dhici doona Iiraan iyo Ciraaq.

Mas'uuliyiinta Iiraan ayaa sheegay in la filayo inay munaasabadahaas ka qayb galaan inta u dhexeysa 12 illaa 20 milyan oo qof, kuwaas oo ay ku tilmaameen "aaskii qarniga."

Maydka Khamenei ayaa hadda yaalla gudaha xarunta weyn ee diimeed ee Grand Mosalla ee magaalada Tehran si ay shacabka u sagootiyaan. Salaadda janaasada waxaa hoggaaminaya caalimka caanka ah ee madhabta Shiicada, Jafar Sobhani, oo 97 jir ah kana tirsan culimada wax ka dhiga dugsiyada diinta ee magaalada barakaysan ee Qom.

Axadda waxaa guud ahaan Iiraan looga dhawaaqay maalin fasax qaran ah. Dabayaaqada maalintaasna, maydka Khamenei waxaa laga qaadi doonaa xarunta Grand Mosalla si loogu diyaariyo socodka janaasada ee ka dhici doona caasimadda maalinta Isniinta.

Munaasabadaha ayaa si taxaddar leh loo qorsheeyay loona agaasimay, waxaana maqnaanshaha Mojtaba Khamenei uu kusoo beegmay iyadoo ay jiraan walaacyo laga qabo in Israa'iil ay sidoo kale damacsan tahay inay beegsato oo disho.

Xabbad-joojin jilicsan ayaa hadda u dhexeysa labada dal ee dagaallamaya, iyadoo wada-hadallada lagu raadinayo heshiis nabadeed oo waara ay weli socdaan. Si kastaba ha ahaatee, labada dhinacba waxay ka digeen inay diyaar u yihiin inay dib u billaabaan tallaabooyin milatari haddii loo baahdo.rand Mosalla si loogu diyaariyo socodka janaasada ee ka dhici doona caasimadda maalinta Isniinta.

Shabakadda wararka ee Axios ayaa soo xigatay Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump, oo Sabtidii sheegay in wada-hadalladii nabadda la hakiyay muddo toddobaad ah sababo la xiriira munaasabadaha aaska.

Sida ay sheegtay Axios, Trump wuxuu yiri iyadoo inta badan mas'uuliyiinta sare ee dowladda Iiraan ay ka qayb galayaan aaska, Mareykanku wuxuu "hal mar wada beegsan karaa dhammaantood." Wuxuu intaas ku daray: "Laakiin taas ma sameyn doonno, sababtoo ah markaas cid aan la xaajoonno ma jiri doonto."

Madaxweynuhu wuxuu kaloo sheegay inuu la yaabay markii uu arkay dadka reer Iiraan oo ooyaya, isagoo sheegay inuu u haystay in dadku ay necbaayeen Khamenei. Wuxuu yiri: "Waxaa laga yaabaa inay yihiin illin been abuur ah."

Iyadoo ka jawaabeysa hadalka Trump, haweeney baroordiiqeysay oo lagu magacaabo Zahra Safaei, 50 jir ah, ayaa wakaaladda wararka ee Reuters u sheegtay: "47 sano ka hor kacaan uma aynaan sameynin si aan ilmo been abuur ah u daadinno. Shuhadadaas oo dhan uma aynaan hurin nafahooda si aan ilmo been abuur ah u daadinno."

Sida ay weriyeen The Associated Press iyo The Guardian, qaar ka mid ah dadkii ka qaybgalayay munaasabadda Axaddii ayaa ku dhawaaqayay baaqyo lagu dalbanayay geerida Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump. Intii lagu jiray gabay la tirinayay ka hor salaadda, gabayaa Mohammad Rasouli ayaa yiri: "Dilka Trump waa mas'uuliyaddeenna."

Waxaa sidoo kale la maqlayay Rasouli isagoo hoggaaminaya hal-ku-dhegyo ay ka mid ahaayeen "Dhimasho ha ku timaaddo Mareykanka" iyo "Dhimasho ha ku timaaddo Israa'iil."

Sidoo kale, magaalada waxaa lagu arkayay dad sita boorar ay ku qornaayeen hal-ku-dhegyo ay ka mid yihiin "Dila Trump," "Dila Bibi" (iyadoo "Bibi" loola jeedo Ra'iisul Wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu) iyo "Waan aargudan doonnaa."

Munaasabadaha ka dhacaya magaalada Tehran oo keliya ayaa la filayaa inay soo jiitaan in ka badan 10 milyan oo qof oo ka kala imanaya daafaha Iiraan si ay uga qayb qaataan baroordiiqda. Waxaa la adkeeyay ammaanka, iyadoo warbaahinta rasmiga ahna looga digay khatarta ciriiriga dadweynaha oo sababi kara isku-buuqasho.

Wakaaladda wararka ee dowladda Iiraan, IRNA, ayaa Axaddii sheegtay in in ka badan 4,000 oo qof ay booqdeen xarumaha caafimaadka ee ku yaalla gudaha iyo agagaarka xarunta Grand Mosalla, inkasta oo aan wax dhimasho ah la diiwaangelin.

Sawirrada laga soo qaaday aaska ayaa muujinaya dadkii baroordiiqayay oo lagu buufinayo ceeryaamo biyo ah si looga qaboojiyo kulaylka, halka shaqaalaha caafimaadkuna ay haweeney waayeel ah ku qaadayeen sariir caafimaad (stretcher).

Naxashka Khamenei ayaa lagu soo bandhigay iyadoo ay barbar yaallaan naxashyada afar qof oo qaraabadiisa ah oo lagu dilay duqeymihii ka dhacay Tehran, kuwaas oo ay ku jirto gabadhiisa uu awoowga u ahaa ee hal sano jirka ahayd, Zahra Mohammadi Golpayegani.

Intii uu talada hayay, Ali Khamenei wuxuu ku dhaqmay siyaasad iska horimaad la leh dalalka Reer Galbeedka, wuxuuna sannado badan taageero siinayay kooxo hubeysan oo ka soo horjeeda Mareykanka iyo Israa'iil oo ka hawlgala Bariga Dhexe, kuwaas oo ay ka mid yihiin Xamaas ee Gaza, Xisbullah ee Lubnaan, iyo Xuutiyiinta ee Yemen.

Kadib marka la soo gabagabeeyo socodka janaasada ee ka dhacaya Tehran maanta oo Isniin ah, naxashka Khamenei waxaa loo qaadi doonaa magaalada Qom maalinta Talaadada. Arbacadana waxaa loo gudbin doonaa goob muhiim u ah madhabta Shiicada oo ku taalla dalka deriska la ah ee Ciraaq, ka hor inta aan Khamiista lagu aasin magaaladiisii uu ku dhashay ee waqooyi-bari Iiraan, Mashhad.