'ਇੰਡੀਅਨ ਰੌਬਿਨ ਹੁੱਡ', ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਪੇ ਮਰਦੇ ਵੇਖੇ ਤੇ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਜੁਰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਪੈਰ ਧਰ ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ 'ਮਸੀਹਾ' ਬਣਿਆ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, RAJESH JOHARI
- ਲੇਖਕ, ਨਿਤਿਨ ਸੁਲਤਾਨੇ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
- ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
- ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂ: 18 ਮਿੰਟ
ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਮੁੰਡਾ। ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਣਗੌਲਿਆ ਵਰਗ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦੇਖੀ। ਮੈਂ ਸੱਤਾ ਅੱਗੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਦੇਖੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖੀ। ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣੇ।
ਅਖੀਰ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਮੁੰਡਾ ਬਾਗ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿ ਉਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵੀ ਪਸੀਨੇ ਕਢਾ ਦਿੱਤੇ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਕੇ, ਉਹ ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਰੌਬਿਨ ਹੁੱਡ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਫਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਤੰਟਿਆ ਭੀਲ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਇੰਡੀਅਨ ਰੌਬਿਨ ਹੁੱਡ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਤੋਂ 180 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਇਸ ਕਬਾਇਲੀ ਨੇਤਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਕਬਾਇਲੀ ਸਮਾਜ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਭਾਈਚਾਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਅਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਅਨਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲੜਾਈ ਲੜੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਜਾਇਆ ਪਰ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਬਹੁਤ ਬੁਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ ਉਹ ਇੰਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ ਕਿ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਉਹੀ ਹੈ।
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸੂਬੇ ਸਣੇ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬੋਰਡ ਨੇ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਰਾਹੀਂ 'ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰʼ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ʻਤੰਟਿਆ ਮਾਮਾʼ ਸਾਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਬਾਬਾ ਭਾਂਡ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਜਨਨਾਇਕ ਤੰਟਿਆ ਭੀਲ' ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੰਟਿਆ ਮਾਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਪਰਿਵਾਰ
ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਤੰਟਿਆ ਮਾਮਾ ਦੇ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਮਾੜ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਂਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਖਾਨਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੰਡਵਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਤਪੁੜਾ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਹਿਲੀਜ਼ ʼਤੇ ਹੈ।
200 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪੂਰਾ ਇਲਾਕਾ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਸੀ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੋਲਕਰ ਅਤੇ ਭੋਂਸਲੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਿਮਾੜ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੀਲ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਤੰਟਿਆ ਭੀਲ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਜੰਗਲ ਭੀਲਾਂ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਅਮੀਰ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਹੜੱਪ ਲਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਭੀਲ ਸਨ।
ਇਹ ਗਰੀਬ ਭੀਲ ਕਬੀਲੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਚੁਕਾਉਣ ਲਈ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਤੰਟਿਆ ਮਾਮਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਤਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਭਾਊਸਿੰਗ ਨਿਮਾੜ ਦੇ ਖੰਡਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਿਰਦਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਪੋਖਰ ਉੱਥੋਂ ਅੱਠ-ਦਸ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਜੱਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਾਟਿਲ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਨੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹੜੱਪ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਭਾਊਸਿੰਗ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਜੀਵਨੀ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਲਈ ਖੇਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਖੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਖੰਡ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਲਗਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਰਕਮ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਵਜੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ, ਭਾਊ ਸਿੰਘ ਕੋਲੋਂ ਖੇਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਖਾਣ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਭਰਨ ਲਈ ਭੀਖ ਮੰਗਣੀ ਪਈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਤੰਗ ਆ ਗਿਆ।
ਤੰਟਿਆ ਭਾਊ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਇਹ ਤੰਟਿਆ ਅੱਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਤੰਟਿਆ ਮਾਮਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਤਾਤਿਆ ਦਾ ਤੰਟਿਆ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਾਤਿਆ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਜਨਵਰੀ 1842 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੇਖਕ ਬਾਬਾ ਭਾਂਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਦਾ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਬਾਇਲੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਜਾਣਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, MAHARASHTRA GOVERNMENT
ਅੱਖਾਂ ਮੁਹਰੇ ਗੁਆਏ ਮਾਪੇ
ਤਾਤਿਆ ਹੋਰਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਆਮ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਤ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਤਰਸਯੋਗ ਹਾਲਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੋਕੇ ਕਾਰਨ ਭਾਉ ਸਿੰਘ ਤੰਗ ਆ ਗਏ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਰਕਮ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੰਦ ਅਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਿਸਤਰੇ ʼਤੇ ਪਈ ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਉੱਠੀ।
ਭਾਊ ਸਿੰਘ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਗਏ। ਤਾਤਿਆ ਨੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਲੈ ਲਈ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾਉਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਤਿਆ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਸਤੀ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤਿਰਕਮਥਾ (ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਤੀਰ), ਛੋਟੀ ਕੁਹਾੜੀ ਅਤੇ ਬਰਛੀ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸੀ।
ਬਿਮਾਰ ਭਾਊ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵੀ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਤਿਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੋਖਰ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ੱਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ 30 ਸਾਲ ਦੇ ਤਾਤਿਆ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਭੀਕੀ ਨਾਲ ਪੋਖਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਭੀਕੀ ਵੀ ਪੋਖਰ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਪਰ ਪੋਖਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਤਿਆ ਫਿਰ ਉਸੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਟਿਲ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮੰਗੀ, ਪਰ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਕਰਜ਼ਾ ਦਿਖਾਇਆ। ਤਾਤਿਆ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਦਿਖਾਈ।
ਪਰ, ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਾਟਿਲ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧੇ-ਸਿੱਧੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਉਹ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ੇ ਚੁਕਾ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਕੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ।
ਤਾਤਿਆ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਖੰਡਵਾ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਸਿਸਟਮ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਫੈਸਲਾ ਤਾਤਿਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਤਿਆ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਦਾ ਇਹ ਤਾਤਿਆ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ।
ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਤਾਤਿਆ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹ ਲਿਆ। ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ। ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉੱਪਰਲੀ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਵਾਇਆ।
ਪਰ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਝੂਠੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਫਸਾਇਆ ਅਤੇ ਤਾਤਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪਾਟਿਲ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ
ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਤਾਤਿਆ ਫਿਰ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਵੀ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ʻਕਰਜ਼ ਚੁਕਾਉਣ ʼਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਵਾਂਗਾʼ ਕਿਹਾ।
ਪਰ ਪਾਟਿਲ ਦੀ ਧੀ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਪਤਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਾਤਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ਭੀਕੀ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਤਾਤਿਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਤਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਧੋਖੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਪਰ ਤਾਤਿਆ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈਆਂ। ਭੀਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਪਾਟਿਲ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਾਤਿਆ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਰਚੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਤਾਤਿਆ ਨੂੰ ਫਿਰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਵੱਢ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਮਕਾਇਆ। ਫਿਰ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਪਾਟਿਲ ਨੂੰ 100 ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾ ਕੇ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਤਾਤਿਆ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਹੀਰਾਪੁਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।
ਪਰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਝੂਠੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਈ। ਤਾਤਿਆ ਵੀ ਉਹ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿਆਰੋ ਪਿੰਡ ਆ ਗਏ।
ਉੱਥੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੀ ਸੀ ਉਦੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਾਟਿਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਚੋਰੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਫਸਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਾਟਿਲ ਤਾਤਿਆ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਧੋਖਾਧੜੀ ਰਚੀ ਗਈ। ਤਾਤਿਆ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਔਖਾ ਤਜਰਬਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਜੇਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦੋਸਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ।
ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਅਕਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ। ਤਾਤਿਆ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਕਾਰਨ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਟਿਲ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ।
ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤਾਤਿਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਕੀ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਸਹੀ ਹੈ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, RAJESH JOHARI
ਤਾਤਿਆ 'ਤੰਟਿਆ' ਬਣ ਗਿਆ
ਪਾਟਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਤਾਤਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਪਰ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਤਾਤਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਵਿਚੋਲਗੀ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ 100 ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਦਲੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਵਾਇਆ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਾਟਿਲ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ।
ਜਿਸ ਨੇ ਤਾਤਿਆ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੜੱਪ ਲਈ ਸੀ, ਉਸ ਸ਼ਿਵਬਾ ਪਾਟਿਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੋਹਨ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਾਤਿਆ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਉਹ ਕੁਝ ਦਿਨ ਤਾਤਿਆ ਕੋਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਤਾਤਿਆ ਦਾ ਦਿਲ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਖ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੋਹਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਗਏ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਗ਼ਲਤ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਨਾ ਜਾਵੇ।
ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਤਾਤਿਆ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ-ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਓ, ʻਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦਿਆਂਗੇ।ʼ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੱਲ੍ਹ ਕਾਗ਼ਜ਼ ʼਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹੋ।
ਤਾਤਿਆ ਨੇ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤਾਤਿਆ ਉੱਥੇ ਆਏ, ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਤਾਤਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੋਹਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੋਸਤ ਬਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹੀ ਫਿਰ ਝੂਠੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਤਾਤਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਜ਼ਾ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸੁਣਾਈ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖੰਡਵਾ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਤਾਤਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਸਿਰਫ਼ ਹਨੇਰਾ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਤਾਤਿਆ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਖਿੜਕੀ ਨੂੰ ਚੂਨਾ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਖਾਲ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਤ ਗਏ। ਪੰਜ ਲੋਕ ਬੈਰਕ ਦਾ ਤਾਲਾ ਤੋੜ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।
ਉਹ ਧੋਤੀ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਅਤੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਪਾਰ ਉਤਰ ਗਏ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਤਿਆ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ, 'ਤੰਟਿਆ ਚੱਲਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਦਿਖਾਓ।' ਪੁਲਿਸ ਚੌਕਸ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਤਾਤਿਆ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭੱਜ ਗਏ ਸੀ।
ਹੁਣ ਉਹ ਤਾਤਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਤਾਤਿਆ ਦੇ ਤੰਟਿਆ ਬਣਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤੰਟਿਆ ਹੁਣ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ ਰੋਟੀ, ਆਟਾ ਮੰਗ ਕੇ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫ਼ਲ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਕੁਝ ਲੋਕ ਡਰ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਕੁਝ ਹਮਦਰਦੀ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਖੰਡਵਾ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਤੰਟਿਆ ਦੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲ ਗਈ। ਪੁਲਿਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਤੰਟਿਆ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਨੌਜਵਾਨ ਉਸ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗੇ।
'ਰੌਬਿਨ ਹੁੱਡ' ਬਣਨ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪਿੰਡਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਦਦ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਤੰਟਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਤੰਟਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਲੱਦੀ ਇੱਕ ਬੈਲ ਗੱਡੀ ਲੁੱਟ ਲਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ʻਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਖੋਹਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਖੋਹ ਲਵਾਂਗੇ।ʼ
ਤੰਟਿਆ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਛੋਟੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਚੋਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ।
ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਿਹੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗੇ। ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਣ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਪਾਟਿਲ ਦਾ ਹੱਥ ਸੀ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਟਿਲ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਤੰਟਿਆ ਉਸ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਲੁੱਟਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ।
ਤੰਟਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਗਿਰੋਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਲੁੱਟਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਹਿੰਮਤ ਪਾਟਿਲ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਤੰਟਿਆ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਿਜਨੀਆ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਾਟਿਲ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਤੰਟਿਆ ਦਾ ਗਿਰੋਹ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਲੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਲਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਹ ਪਾਟਿਲ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਡਰੇ ਹੋਏ ਬਿਜਨੀਆ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤੰਟਿਆ ਦੇ ਗਿਰੋਹ ਨੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਧਾਰਨਾ ਸੀ ਕਿ ਭੀਲ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਚੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧੀ ਦਾ ਠੱਪਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਭੀਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜਦੀ ਅਤੇ ਕੁੱਟਦੀ ਸੀ। ਹਿੰਮਤ ਪਾਟਿਲ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਤੰਟਿਆ ਨੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ, ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, UGC
ਹਸਵਾੜਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ। ਪਰ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ ਲਾਹੁਣਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਤੰਟਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਦਾ ਹੱਥ ਵੱਢ ਕੇ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਤੰਟਿਆ ਨੇ ਲੁੱਟੇ ਹੋਏ ਪੈਸੇ ਵੰਡ ਕੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਿਮਾੜ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਗਰੀਬ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ, ਭੀਲਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਉਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤੰਟਿਆ ਨੇ ਨਿਮਾਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ, ਲੋਕ ਵੀ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਣ ਲੱਗਾ। ਤੰਟਿਆ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁੱਸਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡਰਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੰਟਿਆ ਦੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਸਾਲ ਮੀਂਹ ਨਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਦਿੱਕਤ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।
ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਨਾਜ ਵੱਧ ਭਾਅ 'ਤੇ ਵੇਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੰਟਿਆ ਕੋਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖੇ ਮਰਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੰਡਵਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਟਰੱਕ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਅਨਾਜ ਵੰਡਿਆ।
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੰਟਿਆ ਮਾਮਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਮਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਾਂ ਦਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਮੁਸੀਬਤ ਵੇਲੇ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਮਾਮਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ।
ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤੰਗ-ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੱਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੰਟਿਆ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਹੋਣ ਲੱਗਾ।
ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੰਟਿਆ ਦਾ ਉਲੇਖ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੌਬਿਨ ਹੁੱਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਲੱਗਾ।
ਬਿਜਨੀਆ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਟਕਾਇਆ ਫਾਂਸੀ ʼਤੇ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, ANI
ਬਿਜਨੀਆ ਤੰਟਿਆ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਸੀ। ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਜਾਲ ਵਿਛਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਜਨੀਆ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸੂਚਨਾ 'ਤੇ ਫੜਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਕਤਲ ਅਤੇ ਡਕੈਤੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਹਿੰਮਤ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਭੂਈਫਲ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਬਿਜਨੀਆ ਨੂੰ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੀ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਬਿਜਨੀਆ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੇਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਦਰੱਖ਼ਤ 'ਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦੋ ਦਿਨ ਉੱਥੇ ਲਟਕਦੀ ਰਹੀ।
ਇਹ ਤੰਟਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖ਼ਬਰ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬਿਜਨੀਆ ਕੋਲੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ।
ਤੰਟਿਆ ਖ਼ੁਦ ਖ਼ਬਰੀ ਬਣ ਕੇ ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਟਿਆ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਦੇਖਾ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸੱਚ ਦੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਭੱਜ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਤੰਟਿਆ ਵੱਲੋਂ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮਾਹੌਲ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਕੇਂਦਰੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈਮਿਲਟਨ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੰਡਵਾ, ਬੈਤੂਲ, ਹੋਸ਼ੰਗਾਬਾਦ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਲਕਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮ ਗਾਰਡ ਟੀਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੰਟਿਆ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਦੇਖੇ ਗਏ ਪਰ ਤੰਟਿਆ ਵੀ ਤਿਆਰ ਸੀ।
ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਹੈਮਿਲਟਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਕੁਐਡ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਤੰਟਿਆ ਦੀ ਸਾਖ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਪੁਲਿਸ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਲੋਕ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ।
ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੰਟਿਆ ਕੁਲੀ ਬਣ ਕੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੰਟਿਆ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਇਨਾਮ ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਕਮ ਲੈ ਲਈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਸਾਮਨੈਸੇ ਮੈਹੀ ਨੇ ਤੰਟਿਆ ਹੂ ਇਹ ਬੋਲ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ।
ਕਦੇ ਨਾਈ ਬਣ ਕੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਤੰਟਿਆ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।
ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਜ ਮੁਕਤ ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇ। ਹੋਰ ਮਦਦ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।
ਇਨਾਮ 2500 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ
ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਹੋਲਕਰ, ਘਾਟਖੇੜੀ ਸੰਸਥਾ, ਮਕਡਾਈ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਤੰਟਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ 200 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਧ ਗਈਆਂ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਕਮ ਵਧਾ ਕੇ 10,500 ਰੁਪਏ ਅਤੇ 2,500 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਤੰਟਿਆ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ, ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜ ਕੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਕਸ ਜਨਤਾ ਦੇ ਨਾਅਕ ਵਾਂਗ ਬਣਨ ਲੱਗਾ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਦੂਜੀ ਪੁਲਿਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਬਣਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਤੰਟਿਆ ਫੌਜ' ਜਾਂ ʻਤੰਟਿਆ ਪੁਲਿਸ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਹ ਫੌਜ ਈਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਵੀ ਅੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਪੁਲਿਸ ਲਗਭਗ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀ ਰਹੀ। ਪੁਲਿਸ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਹੱਲ ਲੱਭਦੀ ਸੀ।
ਪਰ 50 ਪਾਰ ਚੁੱਕੇ ਤੰਟਿਆ ਇਸ ਤੋਂ ਥੱਕਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਹੋਲਕਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਯਤਨ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, UGC
ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾਇਆ
ਖਰਗੋਨ ਦੇ ਬਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਗਣਪਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੰਟਿਆ ਦੀ ਗੋਦ ਲਈ ਹੋਈ ਭੈਣ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਉਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਸੀ। ਤੰਟਿਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹੋਲਕਰ ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ।
ਪਰ ਗਣਪਤ ਸਿੰਘ ਪੈਸੇ ਦਾ ਲਾਲਚੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹੋਲਕਰ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਨੌਕਰੀ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੰਟਿਆ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਿਲੀ।
ਈਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਗਣਪਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਤੰਟਿਆ ਹਰ ਸਾਲ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਰੱਖੜੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਗਣਪਤ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਈ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਤੰਟਿਆ ਉਸ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਆਏ।
10 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਰੱਖੜ ਪੁੰਨਿਆ ਸੀ। 11 ਅਗਸਤ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਤੰਟਿਆ ਸੜਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ। ਤੰਟਿਆ ਦੇ ਸਾਥੀ ਭਜ ਗਏ ਪਰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹ ਲਿਆ।
ਤੰਟਿਆ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੱਕ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਣਪਤ ਨੇ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਜੱਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਰੇਡ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 19 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਇੰਦੌਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਰਾਓ ਹੋਲਕਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ 20 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੰਟਿਆ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਪਰ ਨਿਮਾੜ ਵਿੱਚ ਤੰਟਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਖ ਕੇ ਕੇਸ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਚੱਲਣ ਦੇ ਡਰੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਬਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੇਸ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੰਡਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਬਲਪੁਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
ਤੰਟਿਆ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕੱਦਮਾ 26 ਸਤੰਬਰ 1889 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਅਕਸ ਵਾਲੇ ਤੰਟਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀਰ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ।
ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ 29 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 5 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ 9 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੋਈ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਪਰ ਜੱਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪਹੀਆ ਘੁਮਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਦਿਨ, ਤੰਟਿਆ 'ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਘਰ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਾ। ਤੰਟਿਆ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫਸਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਬਿਜਨੀਆ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੰਟਿਆ, ਗੈਂਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ, 19 ਅਕਤੂਬਰ, 1889 ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤੰਟਿਆ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕੂ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੰਟਿਆ ਮਦਦਗਾਰ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਲੋਕ ਨੇਤਾ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, RAJESH JOHARI
ਆਖ਼ਰੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ
ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਤੰਟਿਆ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਿਰੁੱਧ ਪਟੀਸ਼ਨ ਵੀ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਤੰਟਿਆ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਤਰੀਕ ਵੀ 4 ਦਸੰਬਰ 1989 ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਤੰਟਿਆ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਇੱਛਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਤਰੀਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਅਜਿਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਚੀਫ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਗ਼ਲਤ ਸਜ਼ਾ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਚੀਫ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਅਰਜ਼ੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਟਿਆ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਜਬਲਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਲੱਗ ਗਈ। ਤੰਟਿਆ ਭੀਲ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਤ ਵਾਂਗ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਭੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਬਲਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਬਚੀ ਸੀ।
ਜਬਲਪੁਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਅਣਗਿਣਤ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਤੰਟਿਆ ਲਈ ਭੀੜ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਭੀੜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਖ਼ੀਰ, 4 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ, ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਜਬਲਪੁਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਤੰਟਿਆ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਫੈਲ ਗਈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੇਲ੍ਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਤੰਟਿਆ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲਪਾਣੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਪਟੜੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੰਟਿਆ ਮਾਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਬਾ ਭਾਂਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਤੰਟਿਆ ਮਾਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੜੌਦਾ ਅਹੀਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਵੰਸ਼ਜ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਤੰਟਿਆ ਮਾਮਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਕਈ ਭਲਾਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਤੰਟਿਆ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ, ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਫੌਜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਪਿਆਰ ਲਈ, ਉਹ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਸੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂਤਿਆ ਤੋਂ ਤੰਟਿਆ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
