پایان مذاکرات برجام؛ مکانیسم حل اختلاف فعال نشد و به ایران فرصت دادند

در پایان مذاکرات ایران و کشورهای باقی‌مانده در برجام، مکانیسم حل اختلاف این توافق که می‌تواند به ارجاع دوباره پرونده به شورای امنیت منجر شود، فعال نشد.

با این حال، کونگ فو، یکی از معاونین وزیر خارجه چین که در محل مذاکرات حضور دارد، به کسری ناجی خبرنگار اعزامی بخش فارسی بی‌بی‌سی به وین گفت که این موضوع، در ماه آینده میلادی (ژانویه) بار دیگر بررسی خواهد شد.

به گفته این مقام چینی، پکن با فعال شدن این مکانیسم مخالف است، چرا که "به شکل اتوماتیک به بدتر شدن اوضاع" منجر خواهد شد.

ارجاع دوباره پرونده ایران به شورای امنیت می‌تواند به بازگشت گسترده تحریم‌های بین‌المللی منجر شود. این تحریم‌ها هم‌اکنون به دلیل برجام لغو شده‌اند.

اما در عین حال خروج آمریکا از برجام و تحریم‌های یک‌جانبه این کشور علیه ایران موجب شده تا اقتصاد ایران با مشکلات بسیاری روبه‌رو شود.

اقدام واشنگتن با پاسخ‌ ایران و اقداماتی همانند آغاز غنی‌سازی اورانیوم روبه‌رو شد.

کشورهای باقیمانده در برجام روز جمعه در وین جمع شدند تا درباره آینده این توافق رایزنی کنند.

نمایندگان ایران، آلمان، بریتانیا، چین، روسیه، فرانسه و اتحادیه اروپا در این نشست شرکت داشتند.

تصمیم ماه ژانویه این کشورها برای بررسی یا فعال کردن احتمالی مکانیسم حل اختلاف، به گام‌های بعدی ایران درباره برجام بستگی دارد.

ایران تهدید کرده که در اوایل ماه ژانویه یک گام دیگر برای فاصله گرفتن از برجام برخواهد داشت.

کسری ناجی، گزارشگر بی‌بی‌سی در محل مذاکرات می‌گوید که اگر مکانیسم حل اختلاف برجام به کار بیافتد "این احتمال وجود دارد که در جریان یک روند چند ماهه، همه تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران بازگردند."

مقامات ایرانی گفته اند در صورتی که نتوانند از منافع مثبت برجام برخوردار شوند بازهم تعهدات بیشتری را کنار خواهند گذاشت.

آنان این اقدام را در چارچوب برجام و قطعنامه ٢٢٣١ شورای امنیت مجاز دانسته اند.

از جمله حواشی جلسه روز جمعه در وین این بود که محل برگزاری نشست به درخواست ایران تغییر کرد.

این درخواست برای دور شدن از تجمع احتمالی معترضان ایرانی در برابر محل نشست مطرح شد.

این جلسه در حالی برگزار شد که ایران از ماه مه سال جاری تا کنون در اعتراض به کم کاری کشورهای اروپایی در تامین خواسته های خود در زمینه جبران نتایج خروج ایالات متحده از برجام تعهدات خود را در چند مرحله کاهش داده است.

کشورهای اروپایی عضو برجام این اقدام را قابل قبول ندانسته و از ایران خواسته اند تا از کاهش بیشتر تعهداتش خودداری کند.

چند روز پیش وزیر خارجه فرانسه هشدار داد که در صورتی که ایران تعهدات خود را کاهش دهد ممکن است "مکانیسم ماشه" را به جریان اندازد.

در قطعنامه مصوب شورای امنیت روند رسیدگی به شکایات اعضای برجام در مورد نقض تعهدات یکدیگر پیش بینی شده است. این روند به شکلی است که شکایت اعضای برجام، به ویژه اگر از اعضای دایم شورای امنیت و دارای حق وتو باشد، به احتمال زیاد به بازگشت تمامی تحریم های بین المللی مصوب شورای امنیت علیه ایران منجر می شود.

همچنین، این هفته نمایندگان کشورهای آلمان، بریتانیا و فرانسه در سازمان ملل در نامه مشترکی به دبیرکل سازمان گفتند که برنامه های موشکی بالستیکی ایران در چند مورد محدودیت های پیش بینی شده در قطعنامه ٢٢٣١ را نقض کرده است. آنان از دبیرکل خواستند تا این موضوع را در جلسه شورای امنیت برای بررسی پیشرفت قطعنامه که روز ١٩ دسامبر برگزار می شود گزارش دهد.

وزیر خارجه ایران با رد این اتهام، اروپاییان را به خاطر اینکه در حمایت از ایران به اقدامات موثرتری علیه خروج آمریکا دست نزده اند مورد سرزنش قرار داد. ایرانیان گفته اند که برنامه موشکی آنان قابل مذاکره و مصالحه نیست.

احتمال دارد در نشست وین شکایات متقابل ایران و کشورهای اروپایی از هم مطرح شود.