گزارش مؤسسه پژوهش‌های صلح اسلو: جهان در اوج تنش‌های نظامی پس از جنگ جهانی دوم قرار دارد

نتایج یک پژوهش که روز سه‌شنبه در نروژ منتشر شد، نشان می‌دهد که جهان در سال ۲۰۲۵ بالاترین سطح درگیری‌ها از زمان پایان جنگ جهانی دوم را تجربه کرده است. این گزارش همچنین از افزایش قابل‌ توجه حملات به غیرنظامیان ابراز نگرانی کرده و نسبت به تشدید این روند هشدار داده است.

گزارش سالانه «روندهای درگیری» مؤسسه پژوهش‌های صلح اسلو نشان می‌دهد که در سال گذشته میلادی در سراسر جهان «۶۵ مورد درگیری» ثبت شده است، درگیری‌هایی که دست‌کم یک دولت در آن‌ها نقش داشته و تعدادشان از سال ۱۹۴۶ تاکنون بی‌سابقه بوده است.

درگیری‌های مستقیم میان کشورها هم به بالاترین سطح در۸۰ سال اخیر رسیده و تعداد آن‌ها نسبت به سال قبل دو برابر شده و به ۸ مورد افزایش یافته است.

این درگیری‌ها شامل تنش‌های مرزی میان هند و پاکستان، افغانستان و پاکستان، کامبوج و تایلند، همچنین جنگ روسیه در اوکراین و عملیات نظامی اسرائیل در سوریه بوده است.

سیری آس روستاد، پژوهشگر این مؤسسه، به خبرنگاران گفت: «متأسفانه نکات مثبت زیادی برای گفتن وجود ندارد. معمولاً می‌توانم جنبه‌ای امیدوارکننده پیدا کنم، اما امسال اعداد و ارقام واقعاً شوکه‌کننده هستند.»

سال گذشته سومین سال مرگبار از زمان پایان جنگ سرد بود. «حدود ۲۴۵ هزار نفر» در نتیجه مستقیم جنگ‌ها و خشونت‌های سیاسی جان خود را از دست دادند. از این تعداد، نزدیک به «۷۶ هزار و ۵۰۰ نفر» قربانی حملات مستقیمی شدند که غیرنظامیان را هدف قرار داده بود؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ حدود «۱۴ هزار و ۲۰۰ نفر» بود.

بخش عمده این افزایش به جنگ میان ارتش و نیروهای شبه‌نظامی در سودان مربوط می‌شود. برآوردها نشان می‌دهد محاصره و کشتارهای گسترده در شهر فاشر در منطقه دارفور حدود ۶۰ هزار کشته بر جای گذاشته است.

از زمان پایان جنگ سرد، تنها در سال‌های ۱۹۹۴ و ۲۰۲۱ میزان تلفات انسانی بیشتر بوده است که این به دلیل نسل‌کشی رواندا و جنگ منطقه تیگرای اتیوپی بود است.

آقای روستاد گفت: «آنچه در پنج یا شش سال گذشته رخ داده این است که چندین درگیری بزرگ به‌طور هم‌زمان در جریان است و انگار یکی جای دیگری را می‌گیرد. جهان هیچ فرصتی برای آرامش پیدا نمی‌کند.»

«این وضعیت با گذشته فرق دارد، چون اکنون در سراسر جهان یک سطح بالا و مداوم از درگیری‌های شدید وجود دارد.»

مطالعه مؤسسه پژوهش‌های صلح اسلو بر پایه داده‌هایی تهیه شده است که برنامه «داده‌های درگیری اوپسالا» ، وابسته به دانشگاه اوپسالا، گردآوری کرده است.

این برنامه سه نوع اصلی خشونت سازمان‌یافته را از یکدیگر تفکیک می‌کند: «درگیری‌های مرتبط با دولت‌ها، درگیری‌های میان گروه‌های غیردولتی و خشونت‌های یک‌جانبه علیه غیرنظامیان.»

بر اساس این گزارش، آفریقا با ۲۹ درگیری همچنان بیشترین آسیب را از درگیری‌های دولتی متحمل شده است. پس از آن آسیا، خاورمیانه، قاره آمریکا و اروپا قرار دارند.

این پژوهشگر موسسه صلح اسلو همچنین اسرائیل را «در حال حاضر یکی از تهاجمی‌ترین کشورهای جهان» توصیف و به نقش این کشور در درگیری‌های مختلف در غزه، سوریه، لبنان، ایران و همچنین علیه حوثی‌های یمن اشاره کرده است.

سیری آس روستاد در مورد آمریکا هم گفت بازگشت دونالد ترامپ به قدرت نه‌تنها با افزایش تنش‌ها و خشونت‌ها همراه بوده، بلکه موانع تجاری جدیدی نیز ایجاد کرده است.

به گفته او، «همکاری‌های بین‌المللی در حال محدود شدن است. شورای امنیت سازمان ملل در شرایط کنونی کارایی لازم را ندارد و جهان به سمت قطبی‌تر شدن حرکت می‌کند.»