د ایران اټومي پروګرام په هکله د سپوږمکۍ انځورونه څه وايي؟

د ایران د پلازمېنې تهران شمال ختیځ ته د جاجرود د سنجریان کلي سپوږمکۍ انځورنه په رسنیو کې خبرساز شول.

دا انځورونه د امریکا فاکس نیوز شبکې په داسې مهال خپاره کړل چې د ایران اټومي پروګرام په تېره د ممکنه پوځي اړخونو په هکله یې جنجال زیات شوی دی.

دغه رپوټ کې د سپوږمکۍ انځورونو سندولو سره ادعا شوې چې وروستیو میاشتو کې په سنجریان کلي کې داسې چارې لیدل شوې چې ښايي د ایران اټومي پروګرام پوځي برخې سره تړلې وي.

انځورونه څه ښيي؟

فاکس نیوز کې خپاره شوي انځورونه ښيي چې دې سیمه کې د تېر کال له مني تر ژمي خاورې اېستل شوې او ښايي ودانۍ جوړې شوې وي.

اټکل کېږي چې د خاورو اېستلو ځای کې د ښکاره شواهدو له مخې تر ځمکې لاندې ودانۍ جوړې شوې دي.

که څه هم د سپوږمکۍ انځورونه په وضاحت د ځمکې پر مخ بدلون ښيي، خو بي بي سي پخپله دغه ځای کې د ځمکنیو ودانیو جوړېدل نه تاییدوي.

د فاکس نیوز سرچینې

فاکس نیوز خپل رپوټ امریکا کې د پوهنو او نړیوال امنیت په نوم موسسې له څېړنیز رپوټ برابر کړی او د دې موسسې رپوټ هم د اسراییل له خوا د خپرو شویو سندونو له مخې جوړ شوی دی.

اسراییل وايي، موساد د ۱۳۹۶ کال جدي میاشت کې د ایران اټومي پروګرام پټو سندونو ساتلو ځای ته ځان ورساوه او د ایران اټومي پروګرام د "پوځي اړخونو" ډیجیټل سندونه او په زرګونه مخه نور سندونه یې ترلاسه او له دغه هېواد و اېستل.

د دې سندونو په هکله د اسراییل د لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو خبري غونډه باندې لومړیو کې د ایران چارواکو ملنډې ووهلې، خو وروسته مالومه شوه چې د اټومي انرژۍ نړیوال اژانس هغو سیمو ته هم تللی چې اسراییل یې د دې سندونو له مخې ځای ښودلی و.

دا ډول د دې سندونو په هکله د امریکا د هغه وخت له ولسمشر ډونلډ ټرمپ سره د اسراییلي چارواکو تر لیدنې وروسته واشنګټن له اټومي تړون ووت او د امریکا دا پرېکړه هم د همدې سندونو له مخې بلل کېږي.

هغه سندونه چې اسراییل وايي، له ایران یې راوړي د هغه ټولیز رپوټ سرچینه هم ده چې د پوهنو او نړیوال امنیت موسسې برابر کړی دی.

دغه رپوټ کې د شلو مرکزونو نوملړ دی چې د دې سندونو له مخې د اماد پلان سره تړلي دي.

ویل کېږي سنجریان کلي کې یوه وداني هم د دې مرکزونو له ډلې ده.

خو رپوټ دا هم وايي، چې د اټومي انرژۍ نړیوال اژانس او د لوېدیځ استخباراتي ادارې تر دې مخکې هم له دې مرکز خبرې وې.

د اسراییل د سندونو له مخې دغه مرکز کې د زورورو باروتو یا چودېدونکو موادو په هکله څېړنې او د اټومي وسلو د جوړولو اړوند ازموینې کېږي.

بي بي سي پخپله دا ادعا نه شي تاییدولی او ایران هم دا ادعا ردوي.

اماد پلان او له محسن فخریزاده سره یې تړاو؟

لکه چې وویل شول په سنجریان کلي کې وداني د دې خبر موضوع ده او د اسراییل سندونه دا وداني د اماد پروګرام برخه بولي.

د اماد پروژې یا پلان خبره پر ۱۳۸۹ کال او د اټومي انرژۍ نړیوال اژانس رپوټ کې په رسمي ډول راپورته شوه.

دغه رپوټ کې ویل شوي و، اژانس ته رسېدلي اطلاعات وايي، ایران پر ۱۳۶۰ کلونو او د ۱۳۷۰ لسیزې لومړیو کې داسې پټ اټومي فعالیت پیل کړ چې ښايي پوځي اړخ یې هم درلود.

د ۱۳۷۰ لسیزې پای کې یې د محسن فخري زاده په څار د اماد پلان په نوم دوام ور کړ. د اماد پلان ډېرې چارې تر ۱۳۸۱ او ۱۳۸۲ روانې وې.

د ښاغلي فخریزاده په څار د مطالعې موضوع پر دریو اړخونو ولاړه وه؛ د شنې مالګې، ډېرو ځواکمنو باروتو او د شهاب ۳ توغندي لپاره د داسې کوپړۍ یا سروکي د ډیزانولو په هکله څېړنې، چې د داسې سروکي لېږدولو وړتیا ولري چې د ځمکې له اتومسفیر ووځي او بېرت ورته را وګرځي.

د اټومي انرژۍ نړیوال اژانس د ۲۰۱۱ کال د نومبر پر ۸ خپل رپوټ کې داسې اټکل وکړ چې دا ټولې څېړنې د ایران پوځي پروګرام سره تړلې دي.

دغه رپوټ کې راغلي و، استخباراتي مالومات وايي، ایران د ۲۰۰۳ کال پای کې اماد پلان ځنډولی دی.

محسن فخریزاد د ۱۳۹۹ کال جدي میاشت کې تهران ته نږدې ترور شو او ایران یې پړه پر اسراییل واچوله.

اسراییل تل وايي، ایران اټومي وسلې جوړوي، خو تهران دا ادعا ردوي، مګر اسراییل هغه سندونه چې وايي، پر ۱۳۹۶ کال یې تر لاسه کړي د ایران د اماد پلان د پټ دوام په هکله شواهد بولي.

د ایران اټومي پروګرام اوس بې ساري پړاو ته رسېدلی او تر ۶۰ سلنه سوچه والي پورې یې د یورانیمو بډایولو اعلان کړی دی، داسې سوچه والی چې د اټومي انرژۍ نړیوال اژانس په خبره، د اټومي وسلو جوړېدو لپاره له اړین سوچه والي سره واټن نه لري.

په دا مهال ایران کې واکمن سیاسي چاپېریال له نړیوالې ټولنې سره نوي تړون ته د رسېدو لرلید هم پیکه کړی دی، ځکه رسنۍ او په تېره د ایران او امریکا د اټومي تړون مخالفان د دغه هېواد د اټومي پروګرام اړوند شکمنو ځایونو کې هر ګام په ذره بین څاري.