 افغانستان

پښتونخوا

نړۍ

ښځې

فوټبال نړیوال جام ۲۰۲۶

ساینس او ټکنالوژي

هنر او ادب

حقیقت موندنه

کور پاڼه

ژوندۍ ټلويزوني خپرونه

نړۍ دا وخت

ویډیو

وګورئ

ژوندۍ راډیويي خپرونه

رادیويي پروګرامونه

واورئ

ساينس او ټکنالوژي

یوې نوې څېړنې موندلې، په سرطان له هرو ۱۰ اخته کسانو څه باندې یو کس د سرطان ناروغۍ له کبله نه، بلکې د زړه او د رګونو د بندېدو له امله مري. څېړنه وايي، په سرطان ناروغۍ له اخته ۳٫۲۳ میلیون ناروغانو ۳۸ سلنه یې د سرطان له کبله مړه شوي، ۱۱ سلنه نور د زړه د ناروغۍ او د وینې د رګونو د ستونزو له کبله.

له سرطان ناروغۍ رغېدلي 'د زړه ناروغۍ لوړ خطر لري'

تاسو ته به د مهربانۍ ګټه څه وي. سړی په خپل زړه کې تودوالی احساسوي او یا ښه احساس کوي؟ دا به رښتیا وي، خو اوس ساینسپوهان او اکاډمیک کسان په نویو موندنو کي مومي چې مهرباني تر دې ډېر څه کولای شي – مهرباي مو ژوند اوږدولای شي.

مهرباني څه ته وايي او څه ګټه لري؟

د نړیوال روغتیايي سازمان د وروستيو شمېرو له مخې له ۱۹۷۵ میلادي کال راهیسې تر اوسه چاغښت په نړۍ کې درې برابره ډېر شوی دی.د دغه سازمان د شمېرو له مخې، په ۲۰۱۶ میلادي کال کې له ۱٫۹ میلیاردو څخه زیات عمرخوړلو کسانو زیات وزن درلود چې په دوی کې له ۶۵۰ میلیونو څخه زیات چاغ وو.

د چاغۍ په اړه ناسم باورونه

هګۍ چې بشپړ او له پروتین ډک خواړه بلل کیږي، په اسانۍ پخیږي او لاسرسی هم ورته سخت نه دی. د امریکايي پوهنتون کنکتیکت د تغذیې برخې کارپوه کرېسټوفر بلسو وايي: "هګۍ د انسان د ودې لپاره ټول مناسب او لازم مواد لري، نو شک نشته چې هګۍ ګڼ ګټور ویټامینونه لري."

هره ورځ د هګۍ خوړل ګټه لري که تاوان؟

نیو زیلنډ کې څېړونکي وايي، تر۴۰ کلنۍ د ډېر عمر لرونکو خلکو د تګ چټکتیا دا ښیي چې ماغزه او بدن یې په کوم سرعت زړېږي. د یوه ساده ازمېښت په مرسته چې د انسان د تګ سرعت معلوموي، څېړونکو د وګړو د زړښت بهیر معلوم کړ. څېړونکي خپله مونده عالي بولي

په ۴۵ کلنۍ ورو تګ "د ژر زړېدو نښه ده"

افغانستان

د یوې څېړنې له مخې په افغانستان کې ۲۱ سلنه مړینه د زړه د ناروغۍ له امله ده چې دا کچه په نړۍ کې ۱۷٫۵ سلنه ده. د روغتیا د نړیوال سازمان له خوا د افغانستان د عامې روغتیا وزارت د هېواد په ۲۲ ولایتونو کې د زړه د ناروغۍ په اړه څېړنه شوې ده.

افغانستان کې هرو سلو کسانو کې ۲۱ د زړه له ناروغۍ مري

په امریکا کې درمل پلوري شرکت سي وي اېس (CVS) د معدې د سوځېدو د یو ډول درملو پلورنه وروسته له هغه درولې چې څېړنو وښوده دا درمل له سرطان سره اړیکه لري. وړاندې په دغه هېواد کې ځینو نورو درملتونونو هم د دې درملو پلور بند کړی و. د معدې د سوځېدو درملو کې د ناپاکو مایعاتو کارېدنې په ځینو هېوادونو کې خلک اندېښمن کړي دي.

د معدې درمل که سرطان پیدا کوونکي زهر؟

لرغونپوهانو په خاورینو لوښو کې د حیواناتو داسې وازدې موندلې دي، چې د برونزي او اوسپنیز پېر د کوچنیو ماشومانو پر خوارکي رژیم کمیابه رڼا اچوي. په دې موندنه کې ویل شوي د حیواناتو شیدې به ماشومانو ته د مور د تي د شیدو د بشپړوونکو خواړو په توګه ورکول کېدې چې په چټکه وده کې یې مرسته وکړای شي.

زرګونه کاله مخکې ماشومانو ته څنګه خواړه ورکول کېدل؟

د امریکا په متحده ایالتونو کې یوې څېړنې ښودلې چې د ماشوم د اصلاح په موخه هغه په یوه ځای کې کښېنول چې د یوې مودې لپاره ونه ښورېږي او له چا سره خبرې ونه کړي، ماشوم ته تاوان نه لري.

یوه ځای کې 'جزايي کول' ماشوم ته ګټه لري که تاوان؟

یوې نوې پوهنتوني څېړنې ویلي هغه کسان چې کرۍ ورځ د حیواني ډاکټرانو ازمېښتځیو کې له څارویو یا څاروي پالنې سره تېروي، تر ډېره د نورو کسانو پرتله ژوره اندېښنه او ان د ځانوژنې سوچ ورته پیدا کېږي.

د حیواناتو ډېره پالنه د اندېښنې او ځانوژنې لامل ګرځي

دا څه یوه عادي پېښه نه وه: یو سړي چې په ختيځه فرانسه کې یې خپل تشناب سينګاراوه وښویید او سر یې د ځینو په پلګو کې بند شو چې ان تر پر پنځو ورځو ځوړند پاتې و. د فرانسوي رسنیو د راپور له مخې، کله چې روغتیاپال دې سړي ته چې ۶۰ کاله عمر یې درلود ور ورسېدل لا هم په هوښ کې و.

د سړي سر پنځه ورځې په ځینه کې بند و

د بي بي سي تولیدونکي کتي برانډ د خوب له متخصص او ارواپوه رسیل فوسټر، تاریخ لیکونکي ګرېګ جینر او د معاصر تاریخ ماهر پروفیسر ساشا هینډلي سره د چپرکټ اغېز پر جنسي اړیکو(سکس) او ټولنیز حالت غږېږي.

چپرکټ له کومه راغی؟ په اړه یې ۱۳ مهم ټکي

ساینس پوهان پر یوه داسې تخنیک کار کوي چې له مخې به یې یوه ماشیني اله وکولی شي چې زخم ته غوږ ونیسي. په دې اله کې نسب شوي برېښنایي سېنسرونه به دا مالومولی شي چې په زخم کې د ننه څه روان دي، او د حالت مالومولو لپاره به د پټۍ یا بنداژ لېرې کولو ته اړتیا نه وي

داسې ماشین چې زخم ته غوږ نیسي

هند کې ډاکټرانو د ماشوم له خولې ۵۲۶ غاښونه وایستل .ډاکټرانو د یوه اوه کلن ماشوم له خولې نه ۵۲۶ غاښونه ایستلي. دا ماشوم له ډېر وخت راهیسې له ناطبیعي پړسوب کړېده. د دغه اوه کلن ماشوم د لاندېنۍ ژامې غاښونو له مودو راهیسې پړسوب او درد درلود.

هند کې ډاکټرانو د ماشوم له خولې ۵۲۶ غاښونه ایستلي

ستاسې غږ

په هر ځای او وخت کې چې کله هم د وړانګو خبره یاده شي نو عام وګړي او ان د مسلک خاوندان د اټومي بمونو، په اټومي تاسیساتو کې د چاودنو او له وړانګو سره تړاو لرونکو نورو خطرناکو مسائلو په اړه فکر کوي. د محمد تنها لیکنه.

په زهرو لړلې ګوړه - په افغانستان کې د وړانګو غیر معیاري کارول

څېړونکي وايي، د هغو کسانو لپاره دا خطر خورا زیات دی چې تر لسیزې یې هم ډېره موده تر ناوخته پورې کار کړی وي. هغه کسان بیا په دې پایلو کې شامل نه دي بلل شوي، چې یا پرې مخکې د دماغي سکتې حمله شوې او یا نیمايي ورځ کار کوي.

روغتیايي څېړنې