د اوکرایین دویم لوی ښار په منځ کې توغندی لګېدلی

ژوندی پوښښ

نورسعید او ګوربت ننګیال

1. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲وروستی, د روسیې فوټبال ملي لوبډله او کلبونه د فیفا او اروپا له سیالیو څخه وايستل شول

   فیفا او د اروپا د فوټبال سازمان يواېفا (UEFA) د روسیې ټول کلبونه او ملي ټیمونه له ټولو سیالیو څخه ایستلي دي.

   تر دې مخکې د اولمپیک نړیوالې کمېټې سپارښتنه کړې وه چې د روسیې او بېلاروس ورزشکارانو او چارواکو ته دې اجازه نه ورکول کېږي چې په نړیوالو سیالیو کې ګډون وکړي.

   دا په دې مانا ده چې د روسیې نارینه ټیم به په راتلونکې میاشت د نړیوال جام په موخه لوبه کې برخه وانخلي. په داسې حال کې چې د ښځو ټیم به په دوبي کې د اروپا په سیالیو کې ګډون ونکړي.

   فیفا او يواېفاپه یوه ګډه اعلامیه کې وویل چې "فوټبال په بشپړ ډول متحد دی او په اوکرایین کې د اغېزمنو خلکو سره په بشپړ ډول پیوستون څرګندوي."

2. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲

3. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲وروستی, د بېلاروس سره پر پوله د اوکرایین او روسیې د استازو ترمنځ د خبرو لومړۍ ورځ پای ته ورسېده

   د اوکرایین او روسیې ترمنځ د خبرو لومړی پړاو پای ته ورسېد. پلاوي د مشورې لپاره خپلو پلازمېنو ته ستانه شول. تمه کېږي چې د خبرو دوهم پړاو هم ترسره شي.

   اوکرایین ویلي چې اوربند او د روسي پوځيانو دوتلو غوښتونکي دي، په داسې حال کې چې کرملین ویلي خپل دریځ نه بیانوي.

   د روسیې مرکچي ولادیمیر میډینسکي ویلي، له اوکرایین سره د خبرو په لومړي پړاو کې داسې ټکي رامنځ ته شوي چې پر اساس یې د ګډ دریځ وړاندوینه کېدی شي. ویل کېږي چې بل پړاو به په څو ورځو کې د بېلاروس - پولنډ پرپوله ترسره شي.

4. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲بريتانيا د روسيې پر بانکونو او لېږد رالېږد نور بنديزونه لګوي

   د بريتانيا د بهرنيو چارو وزيرې لېز ټرس د بريتانيا د پارلمان غونډې ته وويل، چې د روسيې پر ضد د نورو بنديزونو په صورت کې به د روسيې د ملي پراختيايي بانک په ګډون د درې نورو روسي بانکونو شتمنۍ په بشپړه توګه کنګل کړي.

   نوموړې وویل، کېدی شي بریتانیا او متحدین یې د دې بندیزونو په پایله کې له اقتصادي ستونزو سره هم مخ شي، خو دا ستونزې "د اوکرایین د خلکو د کړاوونو پرتله هېڅ نه دي".

   په ورته وخت کې پر روسي بېړيو هم بنديزونه لګول شوي.

5. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲

   د اوکرایین ولسمشر ولودیمیر زیلینسکي وايي راتلونکي ۲۴ ساعته یې د هېواد لپاره خورا مهم ديداسې حال کې چې پر دغه هېواد د روسیې پوځي یرغل پنځمې ورځې ته رسېدلی دی او د اوکرایین سرتېري په ګڼو ځایونو کېهڅه کوي روسي ځواکونه په شا وتمبوي.

   د بي بي سي خبريال جېمز واټر هاوس يې وروستی حال ورکوي.

6. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲وروستی, ګوتریش: د کړکېچ زیاتوالی چې د ملکي وګړو د مرګ لامل شوی، د منلو وړ نه دی

   د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوتریش د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ بېړنۍ غونډې ته وویل، داسې باوري راپورونه شته چې ملکي اهداف سخت زیانمن شوي دي.

   نوموړي، د تاوتريخوالي زياتوالى چې د ملکي وګړو د وژل کېدو لامل شوى د نه منلو وړ بللی دی.

   ښاغلي ګوتريش وايي، "دا د اوکرایین لپاره یوه تراژیدي ده، خو دا یو لوی سیمه ییز بحران هم دی چې زموږ ټولو لپاره احتمالي ویجاړونکې پایلې لري."

7. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲وروستی, د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلې ځانګړې غونډه؛ انتونیو ګوتریش د جګړې د پای ته رسولو غوښتنه وکړه

   د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوتریش د اوکرایین په اړه د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلې ځانګړې غونډې ته وویل، "هلته جګړه باید ودرول شي."

   د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلۍاوس د اوکرایین د کړکېچ په اړه د بحث لپاره بېړنۍ غونډه کوي.

   د عمومي اسمبلۍځانګړې غونډهپه تېرو اوو لسیزو کې یوازې لس ځله ترسره شوي ده.

   روسیې د دغه پرېکړه لیک پر ضد رایه ورکړه، په داسې حال کې چې چین، هند او متحده عرب اماراتو برخه په کې نه وه اخیستې.

8. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲د سولې په خبرو کې څه تېرېږي؟

   د بېلاروس پر پوله د روسیې او اوکرایین د چارواکو ترمنځ د سولې خبرې روانې دي.

   دا لومړی ځل دی چې روسي او اوکراييني چارواکي د روسیې له برید وروسته سره ګوري، که څه هم له دې ډول خبرو اترو هيله کمه ده.

   له خبرو اترو مخکې اوکرایین د اوربند او روسيي پوځيانو د بېرته وتلو غوښتنه وکړه.

   په ورته وخت کې، روسي مذاکره کوونکي داسې یوې موافقې ته د رسېدو خبره کړې چې دواړو لورو ته ګټه رسوي

   د اوکرایین په پلاوي کې د دغه هېواد د دفاع وزیر او د بهرنیو چارو مرستیال وزیر شامل دي.

   د راپورونو له مخې، د روسيې پلاوي کې د روسیې مرستیال دفاع وزیر او په بېلاروس کې د دغه هېواد سفیر هم شامل دی.

9. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲اوکراييني چارواکي: پر خارکيېف د روسيې هوايي بريد کې لسګونه ولسي وګړي وژل شوي

   اوکراییني چارواکي وايي، روسیې په ختیځ خارکیېف کې د درنو توپونو په ترڅ کې لسګونه ولسي وګړي وژلي دي. د اوکراییني چارواکو په وینا په دې بریدونو کې په سلګونو نور ملکي وګړي ټپیان شوي همدي.

   د اوکرایین د کورنیو چارو د وزیر سلاکار انتون هرشینکو پرفېسبوک لیکلي چې روسي ځواکونو د استوګنې سیمې بمبار کړې دي، چې په ترڅ کې یې په لسګونو ملکي وګړي وژل شوي او سلګونه نور ټپیان شوي دي.

   د وژل شویو ملکي وګړو کره شمېرتراوسه معلومت نه دی.

   د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمېشنرې ميچل باچله نن سهار وویل، لږ تر لږه ۱۰۲ ملکي وګړي وژل شوي او ۳۰۴ نور ټپیان شوي دي.

   اغلې باچله وویل، ملکي وګړي په عمده توګه د توغنديو، درنو وسلو او هوايي بريدونو کې وژل شوي دي. دې اندېښنه وښوده چې کېدی شي د مړينې کچه لوړه وي.

10. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲د اوکرایین او روسیې تر منځ د خبرو پیل تصویرونه

    د اوکرایین او روسیې تر منځ د جګړې پای ته رسولو په موخه د خبرو پیلېدو تصویرونه خپاره شوي دي.د خبرو له پیله مخکې د اوکرایین ولسمشر ولودمیر زیلنسکي له روسي ځواکونو وغوښتل چې وسله پر ځمکه کېږدي.د دې خبرو له پیله مخکې د اوکرایین ولسمشر ولودمیر زیلنسکي وویل، سملاسي اوربند او د روسي ځواکونو اوربند غواړي. بل لور روسیه وايي، داسې هوکړه غواړي چې دواړو لوریو ته ګټوره وي.

11. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲وروستی, د روسیې او اوکرایین تر منځ د خبرو پیل

    پر اوکرایین د روسیې یرغل پر پنځمه ورځ اوکرایین او روسي استازو د بېلاروس په سرحدي سیمه کې خبرې پیلېږي.

    د اوکرایین ولسمشرۍ ماڼۍ وايي، دوی د سملاسي اوربند او روسي ځواکونو وتلو غوښتنه کوي.

    بل لور د روسیې مرکچي پلاوی یو غړی ولادیمر میدینسکي وايي، مسکو داسې هوکړه غواړي چې دواړو لوریو ته ګټه ورسوي.

    د خبرو له پیله مخکې د اوکرایین ولسمشر ولودمیر زیلنسکي له روسي ځواکونو وغوښتل چې وسله پر ځمکه کېږدي.

    نوموړي دغه راز له اروپايي ټولنې وغوښتل چې اوکرایین ته سملاسي غړیتوب ورکړی.

12. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲ملګري ملتونه: ۴۲۲ زره کسان له اوکرایینه تښتېدلي دي

    د ملګرو ملتونو کډوالو چارو اداره وايي، داسې رپوټونه یې ترلاسه کړي چې ښيي په اوکرایین کې ریل ګاډو ته د خلکو ختلو مخه نیول شوې ده.

    د ملګرو ملتونو 'یو این ایچ سي ار' ادارې یوې ویاندې په یوه ټویټر پیغام کې ویلي، دوی د دې رپوټونو کروالي په هکله معلومات راټولوي او په خبره یې تر اوسه ۴۲۲ زره کسان له اوکرایینه ګاونډیو هېوادونو ته تښتېدلي دي.

    دغه ویانده زیاتوي:

    ''ملګري ملتونه له دې هېواده تښتېدلي کسان د کډوالو په حیث پېژني.''

    د ملګرو ملتونو دا اداره وايي، تر اوسه په اوکرایین کې دننه هم نژدې ۱۰۰ زره کسان بې ځایه شوي دي.

13. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲اوکرایین چارواکي وايي له ۵۰۰۰ زیات روسي پوځیان یې وژلي دي

    کیېف کې د دفاع وزارت مسوولین وايي، د روسیې یرغل په څلورو لومړنیو ورځو کې تر ۵۰۰۰ زیات روسي پوځیان وژل شوي دي.

    پر فېسبوک یوه خپره شوې اعلامیه کې اوکراییني چارواکو ویلي، د اټکل له مخې نژدې ۵۳۰۰ روسي پوځیان د اوکرایین جګړه کې وژل شوي، ۱۹۱ ټانکونه، ۲۹ جنګي الوتکې، ۲۹ چورلکې او ۸۱۶ زغروال ګاډي د اوکراییني پوځ لخوا له منځه وړل شوي دي.

    په داسې حال کې چې د بریتانیا دفاع وزارت چارواکي وايي، روسیې پوځ ته پر اوکرایین د یرغل لومړي پړاو کې دروند زیان اوښتی، بي بي سي نه شي کولای د اوکرایین حکومت شمېرې تایید کړي.

    د اوکرایین چارواکو د یکشنبې پر ورځ د روسیې دفاع وزارت له لوري د هغو څرګندونو وروسته دا شمېرې خپرې کړې، چې وايي، پوځ ته زیانونه اوښتي، خو کره شمېرې یې یادې نه کړې.

    بل لور ملګري ملتونه وايي، د دوی مبصرینو د جګړې لومړیو څلورو ورځو کې لږ تر لږه د ۹۴ ملکي کسانو وژل کېدل تایید کړي دي.

    ملګري ملتونه وايي، جګړې سخت بشري عواقب درلودل او د تلفاتو شمېر ښايي زیات شي.

14. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲اوکراییني استازي له روسیې سره د سولې خبرو لپاره رسېدلي دي

    عبدالجلیل عبدالرسولوف

    اوکراییني چارواکي وايي، د دوی استازي د اوکرایین او بېلاروس تر منځ د پولې سیمې ته له روسي مرکچیانو سره د خبرو لپاره رسېدلي دي.

    د دوی په وینا په خبرو کې مهم ټکی د اوربند او له اوکراییني خاورې د روسي پوځیانو شاتګ دی.

    مخکې ویل کېدل، چې دا خبرې د لوژستیکي ستونزو او امنیت مسائلو له کبله ځنډول شوې دي.

    له دې مخکې د یکشنبې پر ورځ د اوکرایین ولسمشر ولودمیر زیلنسکي وویل، له دې خبرو د ډېر مهم پرمختګ تمه کوي. خو نوموړی وايي، د دې لپاره چې پر اوکرایین د جګړې نه ختمولو تور پورې نه شي، نه غواړي دا کوچنی فرصت هم ضایع کړي.

15. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲اوکرایین د اروپا تر ټولو لوی اتومي انرژۍ مرکز نیولو په تړاو د روسیې ادعا رد کړه

    اوکرایین چارواکو د روسیې هغه ادعا رد کړې چې وايي، ځواکونو یې د زاپوریژیا په نامه اتومي انرژۍ مرکز نیولی چې په اروپا کې تر ټولو لوی دغه ډول مرکز بلل کېږي.

    د اوکرایین انرژواتوم دولتي اتومي شرکت مسوولینو انټرفاکس خبري اژانس سره خبرو کې د مسکو دا ادعا ''جعلي او دروغ'' بللې.

    له دې مخکې د دوشنبې پر سهار روسیې وویل، پوځیانو یې دا اتومي بټۍ نیولې او چارې یې د معمول په څېر روانې دي.

    د روسیې دفاع وزارت یوه چارواکي تورنجرال ایګور کوناشینکوف په یوه اعلامیه کې وویل:

    ''روسي پوځیان د زاپوریژیا اتومي انرژۍ مرکز شاوخوا سیمې بشپړ کنټرول په لاس کې لري او ساتنه یې کوي.'' نوموړي زیاته کړه:

    ''مسوول کسان پرلپسې د مرکز چارې سمبالوي، راډیو اکتیف حالت څاري چې په عادي ډول روان دی.''

16. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲وروستی, د سولې خبرو له اعلان سره سره د پلازمېنې کیېف پر لور د روسي ځواکونو یرغل روان دی

    د بي بي سي خبریاله لیزدوسیت له کیېفه په خپل رپوټ کې وايي، سلګونه زره خلکو تېرې دوې شپې د ریل ګاډو په تیاره تمځایونو کې تېرې کړې.

    د ګرځبندیز له پای ته رسېدو سره سم دوی له دې ځمکتلونو راووتل، خو نیم ساعت به لا نه و تېر شوی، چې د هوايي بریدونو سایرنونه وغږېدل او دوی بېرته همدې پناه ځایونو ته منډه کړه.

    دوی ته دا یو فرصت و، چې خواړه راپیدا کړي، تازه هوا تنفس کړي او وګوري چې له دوې ورځې جګړې وروسته د ښار حالت څنګه شوی.

    دا خورا بې ثباته، نامعلوم او د ولسمشر زیلنسکي په خبره ډېر سخت وضعیت دی. نن سهار مو له اوکراییني پوځیانو واورېدل چې پر ښار یې د روسي ځواکونو یو شمېر بریدونه په شا تمبولي دي.

    بل لور له لمر خاته سره سم د هوايي بریدونو سایرنونه واورېدل شول او کرۍ شپه د ښار په شاوخوا کې د چاودنو غږونه اورېدل کېدل.

    دا په دې مانا ده، چې د روسیې او اوکرایین تر منځ د خبرو له اعلان سره سره روسي ځواکونه هڅه کوي، چې د ښار مرکزي برخو ته ورسېږي.

    بل لور د بېلاروس ولسمشر په ټیلیفوني خبرو کې خپل اوکراییني سیال ته ډاډ ورکړی، چې د پولې تر سیمې به د مذاکراتي پلاوي خوندي رسېدو لپاره اقدامات وشي.

    خو له همدې ټیلیفوني خبرو سملاسي وروسته د بېلاروس له خاورې پر اوکرایین توغندي وتوغول شول، چې دا ژمنه یې په ملنډو بدله کړه.

    ولسمشر زیلنسکي وايي، دې خبرو ته ډېر هیله من نه دی، خو په وینا یې غواړي اوکرایینیانو ته وښيي چې د دې جګړې پای ته رسولو لپاره له زړه هڅې کوي، چې نن یې پنځمه ورځ ده.

17. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲د روسیې او اوکرایین تر منځ خبرو ته ځای چمتو شوی

    په داسې حال کې چې پر ګاونډي اوکرایین د روسیې یرغل پنځمه ورځ پیل شوه، بېلاروس چارواکي وايي، د اوکراییني او روسي استازو تر منځ یې د خبرو لپاره اسانتیا چمتو کړې ده.

    اوکرایین په داسې حال کې له بېلاروس سره د پولې سیمې ته د دې خبرو لپاره دیپلوماتان استوي چې رپوټونو کې ویل شوي، بېلاروس واکمن الکساندر لوکاشینکو د روسیې یرغل کې د ونډې اخیستو لپاره د خپلو ځواکونو استولو ته چمتو دی.

    بل لور د بېلاروس بهرنیو چارو وزارت پر خواله رسنیو د خبرو لپاره د یوه داسې مېز تصویر خپور کړی، چې د روسیې او اوکرایین بېرغونه ورته ایښي او ورسره لیکلي دي:

    ''د روسیې او اوکرایین تر منځ په بېلاروس کې د خبرو لپاره ځای چمتو شوی دی، د پلاویو راسېدو ته تمه کېږي.''

    د بېلاروس بهرنیو چارو وزارت یوه ویاند اناتولي ګلاز په دې هکله وویل، د غونډې ځای ته به د پلاویو له رسېدو سره سم خبرې پیل شي.

    بل لور د اوکرایین ولسمشر دې غونډې ته ډېر هیله من نه ښکاري. نوموړی وايي:

    '' د تل په څېر زه باوري نه یم چې دا غونډه به کومه پایله ولري، خو پرېږدئ، چې دوی کوښښ وکړي.''

18. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲وروستی, د کیېف ګهیځ

    په کیېف کې اوس د ګهیځ نژدې اته بجې دي او د پلازمېنې اوسېدونکو ته اجازه ورکړل شوې، چې د ګرځبندیز له پای ته رسېدو وروسته د ریل له تمځایونو ووځي، چې پکې پټ شوي وو.

    د خوراکي توکو دکانونو ته اجازه ورکړل شوې، چې دروازې پرانیزي، ښاري ټرانسپورټ هم فعالیت پیلوي، خو د ریل ګاډو شبکه به د معمول برعکس خورا لږ فعالیت ولري.

    د اونۍ پای شپه کې د پلازمېنې په منځ او شاوخوا کې د یو شمېر درنو چاودنو غږونه اورېدل شوي دي. د روسیې له دې توغندیزونو بریدونو او په ډېری سیمو کې له روانې جګړې سره سره د پلازمېنې کنټرول د اوکراییني چاراکو په لاس کې دی.

    پر ګرځېدو راګرځېدو بندیز به د نن شپې لس بجې بیا پیل او د سبا سهار تر ۷ بجو به دوام وکړي. له کیېف ښاریانو غوښتل شوي چې له سختې اړتیا پرته د ورځې اوږدو کې هم له پناه ځایونو بهر نه شي.

19. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲توغندیز ګوزارونه شوي

    په چیرنیهف ښار کې کرۍ شپه د چاودنو غږونه اورېدل شوي، خو یوازې د یوه کس ټپي کېدو رپوټونه ورکړل شوي دي. په اوکرایین کې د مدني دفاع مسوولین وايي، پر دې ښار د توپخانې بریدونه له ځايي وخت سره سم د شپې دوې بجې پیل شول. مسوولین وايي، پر یوې ودانۍ د توغندي لګېدو له کبله اور ولګېد او دغه راز پر یوه بل مېشت ځای او یوه دکان هم توغندي لګېدلي دي. په دې بریدونو کې د یوې ښځې په هکله ویل شوي چې برسېرنه ټپي شوې ده.

20. ۹ کب ۱۴۰۰ - ۲۸ فبروري ۲۰۲۲وروستی, چاودنې او بریدونه

    په همدې حال کې د اوکرایین پر بېلا بېلو سیمو د روسیې د پوځ لخوا بریدونو دوام موندلى.

    چارواکي وايي روسي بالسټیک توغندي له ګاونډي بېلاروس توغول شوي. دا په داسې حال کې ده چې په پام کې ده چې د جګړې پای ته رسولو لپاره، له بېلاروس سره د اوکرايين پر ګډې پولې، روسي او اوکراییني چارواکي خبرو ته سره کېني.