Кыргызстан

Дүйнө

Аялзат

Башкы бет

Видео жаңылыктар

Видео

Биздин видеолор

Kyrgyz

2024-жылы Орусияда 5-9-класстар үчүн жаңы тарых китеби пайда болот. Анын жалпы мазмуну азырынча белгисиз, бирок окуу китебинин автору, тарыхчы Александр Чубарьян Россия Улуу Британиядан айырмаланып, “классикалык” колониялык мамлекет болбогонун баса белгилегиси келет. Ал үчүн “империя” терминин кайра карап чыгуу пландалып жатканын автор буга чейин билдирген. Би-Би-Си маектешкен тарыхчылар жана деколониалист активисттер империянын “түрлөрүнүн” ортосунда эч кандай айырма жок экенин, тигил же бул жол менен Орусия элдерди жана аймактарды басып алып, аларды баш ийдиргендигин белгилешет; ал эми Чубарьян  сунуш кылган ыкма жок дегенде проблемалуу жерлерди тарыхтан “тазалоого” же “актоого” аракет кылат.

“Орус тарыхы — согуш тарыхы”. Эмне үчүн Кремль Россияны классикалык империя деп эсептегиси келбейт?

Бишкекте кичиавтобуста топтошуп алып уурулук кылган шылуундардын айыбы ачылып калганда кайра кол салууга чейин барганы чөнтөк уурулардын ашынып баратканын көрсөттү. Алар менен күрөшүү милициянын колунан келбей калдыбы деген талкуу жанданды.

Чөнтөк уурулар кутурду, милиция утулдубу?

Мэрия “Тулпар” төлөм системасына биротоло өтүү чечимин кабыл алды.
20-августтан баштап автобус менен троллейбустарда жол кирени накталай акча менен төлөй албайсыз. 

Бишкек тыгылган, кир, түтөгөн  маршруткаларды сүрүп чыга алабы? 

Конституциялык сот жарандык активист Алтын Капалованын балдарына матроним берүү жөнүндө арызын карап, четке какты. Бирок аял-эркек теңчилиги үчүн эрезеге жеткен жарандарда тандоо мүмкүнчүлүгү болуш керек деп чечти. Эл ичиндеги консервативдүү катмар бул чечимди улуттук наркка бүлүк салган коркунуч катары карап, бул арызды баштаган активистке, аны караган Конституциялык сотко каршы курч билдирүүлөрдү жасоодо. Би-Би-Си Алтын Капалованын өзүн маекке тартып, чоң талаш-талкуунун чордонунда калган сот чечиминин чоо-жайын, анын максат-мүдөөсүн сурады. 

"Эркектер өлүп-тирилип кетейин деп жатат". Алтын Капалованын Би-Би-Сиге  маеги 

Патроним-матроним талкуусу кыргыздын кыргызча ысымы, кыргыз жаранынын тегин аныктоо формасы, аты-жөнүн жазуу иденттүүлүктүн маселеси экенин да бир ирет көрсөттү. Демек, зарылчылык эбак жаралып, калдайып маңдайыбызга турган соң, терең ойлонуп, чечип алуу кажет. 

Адам ысымы, аты-жөнү, теги – улуттук иденттүлүктүн маселеси

Кылмыштарды каттоо бюросунун маалыматы боюнча 2017-2022-жылдарда Индияда себи аз болуп калган үчүн эле 35 493 келин өлүмгө учураган, бул күнүнө орточо алганда жыйырмадан туура келет. 

"Себи жок деп мени далай жигит чанып кетти". Индиялык кыздын арманы

Бишкектин “Жал” кичи районунда жайгашкан Эне жана баланы коргоо улуттук борборунда балдарын алып келген ата-энелердин кезеги түнкү саат үчтөн башталат. Антпесе кезек жетпей, ал күнү балдары медициналык кароодон өтпөй калышы мүмкүн. Ата-энелерди бушайманга салган ооруканадагы кезек көйгөйүн кабарчылар барып көрүп келди. 

"Жалдагы" ооруканада жарым түндө кезек күткөндөр 

Жогорку Кеңештин депутаты Надира Нарматова “Медиахаб” коомдук фондунун кызматкери, журналист Асел Шамилованын үстүнөн сотко кайрылганы жатат. Депутат журналист анын кадыр-баркына шек келтирген берүү жасап, аны каралаганын айтууда. Бул окуя аталган эл өкүлүнүн бейөкмөт уюмдар жөнүндө мыйзам долбоорунун айланасында коомдук сын пикир курчуган учурда болуп жатат.   

"Олуттуу коркунуч". Бейөкмөт уюмдарды беймаза кылган долбоор 

Чүйдүн Дмитриевка айылында террорчулукка шектүүнү кармоо учурунда жай тургундардын жеке менчик мүлкү да жабыркады. Жөн жерден үй-жайынан кур калган карапайым жарандардын маселеси эми кантип чечилет? Бөөдө күйүп кеткени үйүнүн чыгымын ким көтөрөт?

Дмитриевкадагы чуу: талкаланган мүлктү ким төлөйт?

Бишкектеги Ак-Ордо жаңы конушунда үйү түрттүрүлүп, төрт баласы менен көчөдө калган келиндин окуясы президенттин жеке көзөмөлүнө алынды. 5 -мартта Садыр Жапаров баш калкалар жери жок калган Марал Шаболотовага барып жолукту. 

Жер мунапысы: Ак-Ордодогу элди үч көтөргөн окуя 

Кыргызстанда жер мунапысы алкагында дээрлик 29 миң гектар жер трансформация болгону жатат. Айыл чарба министрлиги бул жараянды алдыдагы эки-үч айда аягына чыгарууга ниеттенүүдө.
Эң алды Бишкектеги Сокулук жана Аламүдүн райондоруна караштуу 2009-жылга чейин сугат жана айдоо жерлерге турак жай тургузуп алган жарандардын маселеси чечилип жатат. 

Жер трансформация неге жай жүрүп жатат?

Дүйнө жүзүн каптаган кымбатчылык быйыл Кыргызстанды да кыйгап өткөн жок. Азык-түлүк жана энергетикалык каатчылык коронавирус пандемиясы менен жарыша эле башталган. Украинадагы согуш аны ого бетер оорлотуп, көйгөйлөр андан бетер курчуду.  

К﻿ымбатчылык кендирди кескенде: баалар кайда баратат? 

Шведдик эко-активист Грета Тунбергдин Англиядагы университетке коюлган жалпы баасы 24 миң фунт турган эстелиги коомчулукта талаш-талкууну жана нааразылыкты жаратты.

Шыктанууга эмес, талкууга себеп: Грета Тунбергдин эстелиги

Президенттик администрация демилгелеп жаткан бул мыйзам долбоору менен бейөкмөт уюмдарынын ишмердигин текшерип-тескөөгө кенен жол ачылганы жатат. 
Жарандык коомдун айрым өкүлдөрү бул демилгенин артында Кремлдин кулагы көрүнүп жатат деп божомолдоодо.  

Бейөкмөт уюмдарды беймаза кылган долбоор кайрадан талкууда

Жогорку Кеңештин депутаты Элвира Сурабалдиева “Бишкекасфальстсервис” муниципалдык ишканасында 1 миллиард сомго жакын каражат уурдалган деп айыптоодо. Сөз болуп жаткан акча борбордогу жолдорду оңдоп-түзөөгө бюджеттен бөлүнгөн каражат. 

Б﻿ишкектин өңгүл-дөңгүл көчөлөрү: сапатсыз жолдор үчүн ким жооп берет?

Кыргызстанда президент Садыр Жапаровдон оппозиция алтындын отчетун талап кылып жатканда жер-жерлерге ноябрда болуучу курултайга делегаттарды шайлоонун талкуусу күч алууда.

Элдик курултай: күрөштүн күзгү сезону

Индияда аялдар айыз күнүн белгилеген тактаны эшик же дубалга илип коюга өтүштү. Муну менен индус кыз-келиндер этек кири тууралуу жабык теманы ачыктап жатышат. Бирок бул жерде негизгиси - алар өздөрүнүн менструалдык циклин жакшы түшүнүп алгылары келет.

Эмнеге Индияда аялдар айыз календарын эшикке илип коюшат?

Иса Ахунбаев атындагы КММАнын медициналык биология, генетика жана паразитология кафедрасынын окутуучусу Курсанбек Раимкулов  Кыргызстандагы мите курт оорулары боюнча Би-Би-Синин суроолоруна жооп берди. 

Паразитолог: Мите курттар көбүнчө жаш балдарга жабышат 

Министрлер кабинетинин төрагасы Акылбек Жапаров ишмерлер, журналисттер менен жолукту. Бул эмне болду, маалымат жыйынбы, брифингби же сый тамакпы деп ар ким ар башка жоромолдоп жатат. Анысына мейли, Акылбек Жапаров жаманыбызды жашырып, жакшыбызды ашырбайлыбы деген тейде чакырык салды. 

Дүң эткен кабарга дүрбөп, кайра эле "дүлөй" болуп калабыз...

Советтик кызыл желекти желбиретип украин аскерлерин тосуп алган улгайган украин апанын  видеосу Кремлдин пропагандасынын активдүү куралына айланды. Би-Би-Си “Z бабушканы” таап, анын окуясынын чындыгын билип келди. 

"Бабушка Z": Кремль пропагандасынын иконасы 

Психологдордордун айтымында, саясый маселелерде катуу талам талашуу жана татаал мамилелердин психикалык саламаттыгыбызга тийгизген таасири бир үй-бүлөдөгүлөрдүн бири-бирине жат болуп кетишин күчөтүүдө.

Эмне үчүн ата-энесинен жат болгон балдар көбөйүүдө?

Кыргыз тарыхында казак эли менен болгон мамилелер олуттуу орундардын бирин ээлеп келет. Жакшылыктар да, келишпөөчүлүктөр да бар. Алардын бири, Кенесары хандын кыргыздарга жортуулу.

Кенесары хандын кыргыздарга биринчи жортуулу эмнеге көмүскөдө калып келет?

Селсаяктар көбөйдү деп калышат. Бирок азырынча Би-Би-Сиде аны тастыктаган же четке каккан маалымат жок. Бир нече селсаякты кепке тартканга аракет кылдык. Алар акча же спирт ичимдигин сурагандыктан маек андан ары уланган жок. Алардын бири эч нерсе сурабай эле жооп берүүгө макул болду. 

Селсаяк: Кымбатчылык бизди дагы кыйнап бүттү... 

Сиз бир күнү өлөсүз. Сиз тааныган-билгендин баары да бир күнү өлөт. Айрым психологдордун ою боюнча, мындай жагымсыз чындык ар бир кишинин түпкү аң-сезиминде сакталып жатат. 

Коом