Кыргызстан

Дүйнө

Аялзат

Башкы бет

Видео жаңылыктар

Видео

Биздин видеолор

Kyrgyz

Адам канчалык кадыр-баркка ээ болбосун  ушак анын аброюна абдан чоң көлөкө түшүрүшү мүмкүн. Ошол эле маалда адамдын кызыктай жүрүм-турумдарын дагы ачыктап коет. Айрым учурда жөн гана убакыт  өткөрүүгө жардам берет. Көптөр ушакты уят жана абийирдүү адамга жарашпаган аракет деп эсептейт.

Адамдар эмне үчүн ушакташат? Эволюция боюнча эксперттердин жообу

Кыргыз өкмөтү бюрократияны кыскартуу боюнча негизги багыттарды аныктаганын, анын алкагында натыйжасыз жана бирин-бири кайталаган мамлекеттик түзүмдөрдү жоюу пландалып жатканын кабарлады. Бирок кайсы структуралар жөнүндө сөз болуп жатканы ачык айтылган жок.

Кыргыз өкмөтү бирин-бири кайталаган мекемелерди кыскартуу аркылуу бюрократияны жоё алабы?

Кыргызстанда калкты гепатиттин В түрүнө каршы акысыз эмдөө кампаниясы токтоп калды. Өлкөгө вакцина алып келүү боюнча келишим түзүү кечеңдеп жатат. Эмдөө жараяны былтыр да, мурдагы жылы да ийгиликтүү аяктаган эмес. Расмий статистикага караганда, жарандардын дээрлик тең жарымы үч дозаны толук алган жок. 

Гепатит жуктургандар көбөйдү, эмдөө өнөктүгү үзгүлтүккө учурады

Улуу Британиянын Уилтшир округунда мугалимдер “начар башкарууга” нааразы болуп, эки күндүк иш ташташты.

Британия: "Начар башкарууга" нааразы мугалимдер иш таштады

ККыргызстанда эки ай ичинде эле ууру жол менен иштеген онго жакын диний лагерь, медресе аныкталды. Аларда болжол менен үч жүздөн ашуун балдар окуп келишкен. Кыргызстандын мыйзамы жеткинчек жана өспүрүм балдарды диний уюмдарга тартууга жол бербейт. Мыйзамсыз иштеп жаткан лагерлердин ишин укук коргоо органдары иликтеп баштады. 

"Зыяндуу идеология". Тымызын иштеген диний лагерлер

“XIX кылымдын 60-70-жылдарына чейин күйөө кызды ала качуу деген бир да  болбогон. Эгер кокусунан бир ала качуу боло калса, эки айыл же эл жасоо курашып, жылкы алышып, эр өлүшүп чоң калаба чыккан. Кыргыз эли Россия падышалыгына карап баш ийгенден баштап, кыз ала качуу, ал турсун кызды үйүнөн тартып кетүү, кайындуу кыздарды да башка кишилер ала качуулар көбөйгөн”. 

Кыз ала качуу кыргыз элинде салт эмес, салтты бузган көрүнүш 

Көптөгөн жоокерлери окко учуп, жарадар болуп же  согуштан чаалыккан украин өкмөтү учурда көбүрөөк кишилерди мобилизациялоо аракетин көрүүдө. Аскердик кызмат өтөөдөн качкан эркектер аскер комиссариатынын желдеттеринен жашырынууга мажбур болууда.


Аскерге чакыруу отряддары жана аскерден качкан украин эркектери

Кыргызстанда Жогорку Кеңеш бейөкмөт уюмдар жөнүндө курч талкууларды жараткан мыйзам долбоорун үчүнчү окууда кабыл алуунун алдында турганда, "Бир дүйнө" укук коргоо уюмунун башчысы Төлөйкан Исмаилова Кыргызстандагы эл аралык финансы уюмдарына кайрылып, эгер мыйзам кабыл алынса алардын ишине олуттуу коркунуч алып келерин эскертти. 

"Репрессиялык бийлик". Кыргызстандагы бейөкмөт уюмдардын кайрылуусу 

Аскерлерге зомбулук көрсөттү деп, камакка алынган Коргоо министрлигинин үч кызматкерине даттанган жоокерлер кайрадан тосмо арыз жазып беришкен. 


“Арызыбыздан баш тартабыз”. Кой-Таштагы аскерлердин аноним каттары

БУУ баш болгон бир катар эл аралык уюмдар Кыргызстанда журналисттерди массалык кармоону айыптап, аларга каршы кылмыш иштерин токтотууга чакырууда. Алардын арасында "Жарандык укуктарын коргоочулары",  Human Rights Watch, Адам укуктары боюнча эл аралык өнөктөштүк, Норвегиялык Хельсинки комитети, «Кырсыктагы адам», Адам укуктарынын Хельсинки комитети, Адам укуктарынын эл аралык федерациясы жана Кыйноолорго каршы күрөшүүнүн дүйнөлүк уюму жана башкалар бар.

Эл аралык коомчулук журналисттерди массалык кармоону айыптады

Адамдар жыл сайын өздөрүнө берген убаданы аткарбай, кийинки жылга калтыргандыктан, психологдор айткандай  “жалган үмүт синдромуна” чалдыгышат.
Эксперттер мындай ооруга чалдыкпоо үчүн чыныгы кол жете турган максаттарды коюуну сунуштайт.

Жашооңузду 2024-жылы кантип   өзгөртө аласыз?

Бизде даңазаланып жаткан хан, датка, баатыр дегендер  Нүзүптөй он миңдеген регулярдуу аскерлерди жетектеп, Ташкент, Коженттей шаарларды багындырмак түгүл, Кара-Колго же Токмокко, Жалал-Абадга деле  ээлик кыла алышпаган, аркаларынан аттуу-тондуу, жарактуу 100 жигитти деле ээрчите алышкан эмес, бардык күчтөрү  кошуна уруулар менен  жоолашканга, чабышканга чыккан “кызыл союлдардан” болушкан. Алардын фонунда Нүзүп миңбашы  лилипуттардын арасындагы Геркулестей  тарыхый фигура  болуп саналат.

Нүзүп миңбашы ким болгон?

Түштүк Корея өз жанын кыйгандарды азайтуу үчүн жаңы чараларды көргөн жатат. Биринчи кезекте психикалык саламаттыкты текшерүүлөр жана дарыгерлердин кеп-кеңештери көбөйтүлмөкчү. K-Pop жана Самсунг сыяктуу глобалдык компаниялар менен дүйнөгө таанымал бул өлкө өз жанын кыйгандардын көрсөткүчү боюнча дагы дүйнөдө алдыда турат.

"Мен башкаларды куткаргыча, өз бир тууганым өз жанын кыйды"

Курманбек Бакиевге кун төлөткүсү келгендердин сунушу жана ага каршылардын Бишкекте болгон митинги бозгундагы экс-президентке каршылык маанайдын дагы эле курч экенин көрсөттү. Бакиевдин ойлогону, көксөгөнү -  Кыргызстандын бийлигин көндүрүп, 13 жыл мурдагы кандуу окуяларды кайра каратууга жетишүү.  Бул үчүн ар кандай жол издеп, туш-туш жакка киши салып, акча салып, тынбай аракет көрүүдө.

"Арам ой ишке ашпайт". Бакиевге Бишкектен кол кезешти

Кара-Көл шаарында жоголду деген тестиер үч бала тогуз күндөн кийин табылды. Бул тууралуу шаар милициясынан Би-Би-Сиге билдиришти. 

Кара-Көлдө жоголгон үч тестиер табылды

Советтик Орусияда башкалардын үстүнөн арыздануу көнүмүш адат болгон – Украинада согуш башталганы андай адаттын кайтып келгенин көрүүгө болот.

"Саткындарды жазалагыла". Орусияда “тоголок арыз” жазгандар көбөйдү

Кыргызстандын эгемен тарыхындагы саясий жана коомдук окуяларда көрүнүктүү орду бар чыгаан саясатчы, коомдук ишмер Топчубек Тургуналиев 82 жашында дүйнөдөн кайтты. Кыргызстанда коммунисттик башкарууга биринчилерден болуп каршы чыгып, эң алгачкы демократиялык саясий кыймылдын башында туруп, эгемендик үчүн күрөшкөн, бийликтеги адилетсиздикке, коррупцияга, үй-бүлөлүк башкарууга каршы башын сайып кармашып, түрмөгө түшсө да эрки сынбаган, "абийир туткуну" атыккан ишмердин бейнесине сүртүмдөрдү сунуштайбыз. 

Түбөлүк демократтын татаал жолу

Өткөн аптада балдардын зомбулук көргөн окуялары элдин көңүлүн бурду. Араван районунда жаш эне эгиз кыздарын шымына заара ушатып койгону үчүн катуу сабап жаткан видео тарап,  21 жаштагы Д.С. аттуу аял кармалып, абакка киргизилди. Андан кийин Бишкекте түнкү саат 23:30 чамасында  таштанды челекке ташталган жаңы төрөлгөн ымыркай табылды. 

Сабалган эгиз кыздардын атасы: "Моралдык жоопкерчиликти сезбейм" 

Улуттук статистикалык комиттеттин берген маалыматында, 2022-жылы кризистик борборлорго кайрылгандардын саны 14525 болду. 10 миңге жакыны үй-бүлөдө зомбулукка кабылган. Бул андан мурдагы жылга караганда эки миңге көп. Үй-бүлөдөгү зордук-зомблуктан улам барар жери жок калган айымдар үчүн Кыргызстанда түрдүү кризистик борборлор бар. Аларга берилчү алгачкы жардам тууралуу “Аялзат” кризистик борборунун психологу Айнур Кыдыралиева менен баарлаштык. 

Психолог: Кризистик борборго келгендер дарбазадан чыккандан да коркушат

Нарын районунун Орто-Нура айылында киши колдуу болгон жети жаштагы кыздын өлүмүнө шектелип кармалган 64 жаштагы зөөкүр 12 жылга эркинен ажыратылды. Жабырланган тарап нааразы болуп, сот чечимин талашып, кийинки инстанцияга арыз жазды.

Жети жашар кызды өлтүргөн зөөкүрдүн соту

Жаңы Карабак согушу бир суткадан көбүрөөк созулду: таанылбаган республика куралын таштоого жана куралдуу бөлүктөрүн таркатууга макул болду. 21-сентябрда Азербайжан менен Карабак армяндарынын өкүлдөрү жолугушуп, алардын мындан аркы биргелешкен келечегин талкуулашат. Алар Тоолуу Карабактын тургундарына эми эмне болот деген негизги маселени чечиши керек.  

Карабакта ок атышуу токтоду. Таанылбаган республика эми эмне болот?

Байкоочулар Кыргызстандагы кабелтең саясатчыны камоо саясий кырдаалдын курчушуна алып келбейби деген кабатыр ойлорун айтууда. Анткени Мадумаров парламентте отурганда кырдаалды стабилдүү кармоочу фактор болуп келген, эми анын күчтүү электораты козголсо, бул саясий күчтөрдү чабыштырууну көздөгөн тышкы оюнчуларга аябай жакшы шарт түзөт дейт айрым эксперттер. 

"Чыккынчылык"  жана чоң чыр санаасы

Эхинококкоз боюнча Бишкекте өтүп жаткан дүйнөлүк конгресске дүйнөнүн 23 өлкөсүнөн кесипкөй адистер жана эксперттер чогулду. Эхинококоз боюнча дүйнөлүк конгресс дүйнөнүн орус тилдүү бөлүгүндө биринчи жолу болуп жатат. Анткени дал ушул региондо бул оорунун жайылыш деңгээли жогору. Эң биринчи Кыргызстандын өзүндө эхинококкоз боюнча абал оор, 100 миң кишиге алты оорулуу туура келет.

Эхинококкоз:  Ичегиси ириген иттер жана караңгы кожоюндар 

Кыргызстанда кезектеги жаңы окуу жылы башталар алдында "Билим берүү жөнүндө" жаңы мыйзамга кол коюлду. Мектеп директорлору менен анын окуу жана тарбия боюнча орун басарларынын эмгек акысы 50% көбөйдү. Өткөн жылы мугалимдердин эмгек акысы отуз жылда биринчи жолу  масштабдуу түрдө 80-100% көтөрүлгөн эле. Соңку чаралар улуттук билим берүүнүн деңгээлин технологиялык атаандаштык күчөгөн азыркы дүйнөдөгү талаптарга ылайык көтөрүү максатын көздөйт. Эгемендиктин өткөн жылдарында  билим берүүнүн сапаты түшүп,  аны жакшыртуу үчүн мамлекеттик масштабдуу чаралар зарыл болууда. Азыркы жасалма интеллект дүркүрөп өнүккөн глобалдык рынокто атаандашууга кудуреттүү болуш үчүн Кыргызстанга биринчи кезекте сапаттуу билим берүү керек.  

Коом