Ndị uweojii Naịjirịa akpọọla Joe Ajaero oku ọzọ

Mkpuchi Na Eme Ozugbo

Jessica Nwankwo, Chinonso Ugorji, Michael Ngene, Ikechukwu Kalu, Michael Ilediagu, Adline Okere, Uche Akolisa

1. 5 Ọgọọst 2024Praịm Minista mba Bangladesh agbaala arụkwaghịm ma rie mbọmbọ ọsọ

   Praịm Minista Bangladesh bụ Sheikh Hasina agbaala arụkwaghịm ma rie mbọmbọ oge ndị na-eme ngagharịiwe megide gọọmenti wụchiri n'obi ọchịchị.

   Ụfọdụ na-ekwu na ọ gawara India mana e nweghị onye ma ebe ọ nọ n'ihi na akụkọ kwuru na ndịagha ji ụgbọelu helikọpta buru ya na nwanne ya nwaanyị gawa ebe a ga-enye ha nchekwa.

   Igwe mmadụ na-eme mkpesa wụchiri ebe obibi Hasina dị na Dhaka na-agbanyeghị na e tinyere iwu mgbachi obodo ma gbubie ikuku nzikọrịtaozi ịntaneeti.

   E gburu opekatampe mmadụ iri itolu (90) n'ụbọchị Sọnde 4 Ọgọst 2024 oge ndị uweojii na ndị na-eme ngagharịiwe busoro onwe ha agha nke mere ka ọnụọgụ ndị nwụrụ n'ihi ngagharịiwe ahụ na nso nso a ruo ihe karịrị narị atọ (300).

   Nke a bụ nkwafu ọbara kachasị njọ a na-ahụta na mba ahụ dị na ndịda Eshịa kemgbe e kepụtara ya n'afọ 1971.

   Ngagharịiwe ụmụakwụkwọ ahụ malitere n'ọnwa Julaị iji kpochapụ ikenye ndị mmadụ oke n'ọrụ obodo mana o mechara bụrụzie nke e ji akpọ oku ka Hasina gbaa arụkwaghịm dịka ọ nọrọla ihe karịrị afọ iri abụọ (20) n'ọkwa.

2. 5 Ọgọọst 2024Ndịisi mba UK ga-enwe ọgbakọ pụrụiche maka ọgbaghara na-eme n’obodo ha

   Isiụlọọrụ Praịm minista mba Briten bụ Downing Street ekwuola na ha ga-enwe ọgbakọ ọnọdụ gbata gbata dịka a nwụchiri ihe karịrị mmadụ 150 n’ọgbaghara na-eme na mpagara dị iche iche na UK n’izuụka a.

   Nke a na-abịa dịka Praịm minister Kier Starmer katọrọ nwakpo e mere n’ụlọ ndina ebe ndị gbara ọsọndụ dị na Rotherham ma kwee nkwa na ndị so n’ime ọgbaghara a “ga-atụ ahụhụ ruru ha.”

   Ndị uweojii zara oku maka ọgbaghara dapụtara na Rotherham, Middlesbrough, Bolton na ebe ndị ọzo na UK n’ụbọchị Sọnde.

   Ọgbakọ a na-abịa n’ime ụbọchị isii ọgbaghara dapụtara maka ọgbugbu e gburu ụmụaka atọ site n’ịsụ ha mma na Southport n’izuụka gara aga.

   A na-atụ anya na ọgbakọ a ga-akọwa etu ọgbaghara mere na ngwụcha izuụka siri daa nakwa ihe ndị a na-eme iji gbochie ya. Ndị mịnịsta nakwa ndịisi ọrụ nchekwa ga-anọ n’ọgbakọ a.

   Na mgbasaozi Praịm minister mere n’ụbọchị Sọnde, o kwuru na ndị ọbụla so n’ime ọgbaghara ahụ ga-ata onwe ha ụta maka isonye na ya.

   “Ndị bi na mba nwere ikike inwe nchekwa, mana anyị ahụla ka e si awakpo ebe obibi nakwa ebe okpukperechi ndị Alakụba,” ka praịm minista kwuru.

   Na Rotherham, e merụrụ ndị uweojii iri ahụ, dịka otu onye nọzi n’ọnụ ọnwụ dịka ndị na-eme ngagharịiwe tụrụ ha osisi ma gbaa ha ikuku e ji emenyụ ọkụ bụ ‘fire extinguishers’.

   Ụfọdụ ndị otu ahụ kọwara mpio ụlọ ndina ahụ ka ha nwee ike banye n’ime ya ma gbaa ụfọdụ ihe e ji ekpo atịtị ọkụ.

3. 5 Ọgọọst 2024Unu abọọla chi?

   Anyị ji obiọma anabata gị n'ọgbakọ BBC Igbo ebe ị ga-akụ maka akụkọ ndị gbapụtara ihe n'ụwa.

   Gbaa jii ma soro anyị taa.

4. 4 Ọgọọst 2024Etu ndị ojiegbe si gbuo mmadụ asatọ n’Onuime nke Imo Steeti

   Ndị ojiegbe wakporo obodo Umucheke Okwe dị n’okpuruọchịchị Onuimo nke Imo Steeti n’ụbọchị Satọde 3 Ọgọst, 2024 ma gbagbuo mmadụ asatọ.

   Ndị e gburu gụnyere President General obodo ahụ bụ Hyginus Ohazuruike na mmadụ asaa ndị ọzọ bụ ndịisi obodo ahụ.

   Anya hụrụ ka ihe a jiri mee kwuru na mmadụ asaa nọ na-enwe ọgbakọ n’ụlọahịa PG ahụ dị n’ime ahịa obodo ha mgbe ndị ojiegbe wakporo ma gbuo ha.

   Onye a hụrụ a kwuru na a mabeghi ihe mere ndị ojiegbe jiri gbagbuo mmadụ asaa ahụ.

   Dịka ọ dị ugbua kọmishọna ndị uweojii bụ Aboki Danjuma na onyeisioche okpuruọchịchị Onuimo bụ Emeka Obi na ndị ọrụ nchekwa ọzọ agaala mgbaru ebe ihe a mere.

   Danjuma kwuru na ha na-enyo na ọ bụ otu IPOB/ESN kpara arụ a ma kwuo na ha na-eme nyocha iji nwụchie ha.

   Ọ gara n’ihu kasie ezinaụlọ ndị a e gburu egbu obi nakwa ndị obodo niile.

   Cheta na ndị ojiegbe n’oge gara aga gburu otu onyendu otu All Progressive Congress (APC) na mmadụ asaa ndị ọzo n’otu obodo a.

   N’otu aka ahụ ndị ojiegbe wakporo ma gbuo ndị uweojii anọ tinyere otu onye nwagbọghọ ọrụ ndọrọ ego bụ POS n’Irete dị n’Owerri.

   E nwekwaala ọtụtụ akụkọ mwakpo na ogbugbu ndị mmadụ na mpaghara dị iche iche n’Imo steeti kamgbe izuụka gara aga.

5. 4 Ọgọọst 2024Mba dị iche iche agwala ụmụafọ ha bi na Lebon kwakọro pụọ na agha nwereike ịda

   Mba Amerịka agwala ụmụafọ ha bi na mba Lebanon ka ha si n’obodo ahụ pụọ ngwa ngwa maka na agha nwereike ịda na Middle East.

   Ọtụtụ mba ndị ọzọ gụnyere UK enyekwala otu ndụmọdụ ahụ.

   Mba Iran aṅụọla iyi imegwara mba Isreal bụ ndị ọ na-ebo ebubo igbu onyeisi ndị otu Hamas, Ismail Haniyeh na Tehran n’ụbọchị Wenezde.

   Isreal ekwubeghi okwu banyere nke a. Ogbugbu ya na-eso ogbugbu mba Isreal gburu otu onyeisi ọchịagha otu Hezbollahbụ Faud Shukr na Beirut.

   Mba ndị si mpaghara West na-atụ ụjo na Hezbollah bụ otu agha Iran na-akwado ma nwere mgbọrọgwụ na Lebanon nwereike iso megwara mba Isreal bụ nke Isreal n’ọnwa ha ga-agbarịazụ megwara n’ụzọ ga-adị egwu.

   Mba Amerịka na ndị ọzọ na-agbasi mbọ ike ịhụ na ha gbochiri nsogbu nwereike ịdapụta na mpaghara ahụ.

   Na nzaghachị nsogbu niile a, mba UK, Sweden, France na Jordan agwala ụmụafọ ha ka ha si na Lebanon pụọ, dịka a na-akagbuo ọtụtụ ohere iji ụgbọelu efepu n’otu ọdọụgbọelu mba a nwere dị na Beirut.

6. 4 Ọgọọst 2024Igbo mma mma nụ ooo!

   Daalụ maka ịnọnyere anyị n'ọgbakọ BBC Igbo.

   N'ebe a, anyị na-ewete akụkọ ndị gbapụtara ihe n'ụwa.

7. 3 Ọgọọst 2024A na-eme ngagharịiwe na Sunderland n'ihi ụmụaka atọ e gburu na Southport

   Ndị na-eme ngagharịiwe awakpoola ndị uweojii na ụlọorụ ha dịka e jichara mma magbuo ụmụntakịrị nwaanyị atọ na Southport.

   Kọmịshọna ndị uweojii Northumbria kọwara ọgbaaghara dị na Sunderland bụ nke dugara ndị uweojii anọ ụlọogwụ dịka nke ihe mgbawa obi.

   N’oge ọgbaaghara ahụ, ndị na-eme ngaharịiwe ji okwute na ihe dị iche iche meruo ndị uweojii ahụ ma gbaa ụlọọrụ ndị uweojii ọkụ mana ugbua e bidola mkpocha na nzacha na mpaghara ahụ.

   Oge ọ na-agwa ndị ntaakụkọ okwu n’ụbọchị Satọde na City Hall, Kọmịshọna ndị uweojii bụ Susan Dungworth kwuru na ndị ahụ aka ha dị n’ọgbaaghara ahụ na-akwalite atụmatụ mkpọrọmaasị.

   Ọ sị na ngagharịiwe ahụ jupụtara n’ọgbaaghara, izụ ndị mmadụ ohi na ịwakpo ụlọahia ndị mmadụ bụ ihe na-esoghi na ngagharịiwe n'ụzọ udo. O kwuru na ọ bụ agwa ndị omekome.

8. 3 Ọgọọst 2024E gbuola mmadụ 32 na mwakpo e mere n’egberemmiri Somalia

   E gbuola opekatampe mmadụ iri atọ na abụọ (32) ma merụọ ndị ọzọ ahụ oge onye ogburu mmadụ gbuo onwe ya tiwara ogbuniigwe n’egberemmiri dị n’isi obodo Sọmalịa.

   Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii Sọmalịa bụ Abdifatah Adan Hassan kwupụtara nke a n’ụbọchị Satọde 3 Ọgọst 2024.

   Hassan kwuru na ihe ruru mmadụ iri isii na atọ (63) nwetara mmerụahụ dịka ụfọdụ n’ime ha bụ nnukwu mmerụahụ.

   Ihe onyonyoo vidio gosiri ụfọdụ ndị nwuru anwụ nakwa ndị merụrụ ahụ na mpaghara Abdiaziz dị na Mogadishu.

   Ụlọmgbasaozi dị ma mba ahụ kwuru na ndị mere ya bụ mwakpo bụ ndịagha al-Shabab nke nọ n’isi ọtụtụ mpaghara dị n'etiti na ndịda Sọmalịa.

9. 3 Ọgọọst 2024Ndị ekperima awakpoola ụlọnche ndịagha n’Ebonyi steeti

   Ndị ekperima amataghị ndị ha bụ wakporo ụlọnche ndịagha dị na mpaghara Amangwu, n’okporoụzọ siri Amasiri gawa Owutu na Edda dị n’Okpuru ọchịchị Edda nke Ebonyi steeti.

   Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii Ebonyi steeti bụ Joshua Ukandu kwuru na e mere mwakpo ahụ n’ụzọ ụtụtụ Fraịde 2 Ọgọst 2024.

   O kwuru na o doghị anya ma e gburu mmadụ n’oge mwakpo ahụ mana a na-enyo enyo na ọ bụ ndị ekperima na-eji ọgbaatumtum akpa arụ na mpaghara ahụ mere ya.

10. 3 Ọgọọst 2024Donald Trump ekwetala ka ya na Kamala Harris wee nrụrịtaụka

    Onye bụbu onyeisiala mba Amerịka Donald Trump ekwuola na ya ga-ezute osote onyeisiala mba Amerịka bụ Kamala Harris na nrụrịtaụka n’abali 4 Septemba, 2024.

    Donald Trump mere ka a mata nke a n’ozi o wepụtara n’akara mgbasaozi ‘Truth Social’ ya banyere ntụliaka mba Amerịka nke a ga-eme n’ọnwa Novemba 2024.

    Trump kwuru na ọ bụ ụlọ mgbasaozi Fox News ga-ahazi nrụrịtaụka ahụ a ga-eme na Pennsylvania. Ọ bụ ndị ntaakụkọ Bret Baier na Martha MacCallum ga-achịkọta ya.

    Cheta na osote onyeisiala mba Amerịka Kamala Harris kpọrọ oku ka Donald Trump zute ya na nrụrịtaụka dịka ha na-akwado ntụliaka onyesiala mba Amerịka.

11. 2 Ọgọọst 2024Rwanda emechiela ụlọụka 4,000 maka ịda iwu

    E mechiela ihe karịrị ụlọụka puku anọ (4,000) na Rwanda n’ime otu ọnwa gara aga n’ihi erubeghị isi n’ụkpụrụ ahụike, nke gụnyere inwe ihe mkpuchi ụda.

    ọnọdụ ahụ emetụtala ụlọụka ndị ọlọrọọhụrụ na ụlọ okpukperechi ndị alakụba nke ụfọdụ n’ime ha dị na mpaghara ọgba na egberemmiri.

    Minista na-ahụ maka Okpuru ọchịchị na mba ahụ bụ Jean Claude Musabyimana gwara ndị ntaakụkọ na ha emeghị nke ahụ iji gbochie ndị mmadụ ikpe ekpere kama ọ bụ iji hụ maka ahụike na ezi ọnọdụ ndị na-efe ofufe.

    Ihe a bụ nke mbụ a na-agbachi ụlọ okpukperechi n’igwe kemgbe afọ ise e tinyere iwu ga-ebelata ifesa ụlọ okpukperechi na Rwanda.

    Iwu ahụ bụ nke manyere ndị na-ekwusa oziọma ka ha buru ụzọ nata ọzụzụ tupu ha e mepee ụlọụka.

    Iwu ahụ chọkwara ka ha hazie onwe ha n’ụzọ dabara adaba ma zeghara iji ngwa egwu ndị na-eme oke mkpọtụ eme ihe.

    Oge a nabatara iwu ahụ n’afọ 2018, e mechiri ihe ruru ụlọụka narị asaa (700).

    N’oge ahụ, onyeisiala Rwanda bụ Paul Kagame kwuru na ya bụ mba achọghị ọtụtụ ụlọ okpukperechi ma kwuo na ịlekọta ọnụọgụ ụlọụka dị etu ahụ bụ nke kwesịirị mba ndị ọnọdụ akụnaụba ha gbagotere agbagote.

12. 2 Ọgọọst 2024Gịnị na-esere Whatsapp na Gọọmentị etiti?

    Ngalaba gọọmentị na-echekwa ọdimma na ego mmadụ bụ FCCPC n'ịchafụ apụtala kọwaa ihe mere ha ji manye ụlọorụ nwe Whatsapp na Facebook ụgwọ $220m dịka nha.

    N'ozi ha wepụtara n'akara Twitter ha, ha kọwara na ọ bụ n'ihi ịda iwu na nchekwa njirimara ndị mmadụ nakwa ịkpaso ndị Naịjirịa agwa dị iche na nke ha kpasara ndị mba ọzọ mere ha ji daa ha nha ahụ.

    FCCPC sị "FCCPC nyochara Whatsapp na soshal midia ndị Meta ọzọ ma chọpụta na ha dara ụfọdụ iwu nke gụnyere ịnapụ ụmụ Naịjirịa ikike ihazi njririmara ha nakwa ikesa njirimara ahụ na anataghị ndị Naịjirịa ikike ime nke a"

    Ha kwukwara na iwu ha nyere ha bụ iji mee ka ha gbanwee usoro ọrụ ha ma kwụsị ịmegbu ndị Naịjirịa ma hụkwa na ha tozuru ebe iwu ala Naịjirịa si ha rue.

    "Iji hụ na ihe a emeghi ọzọ nakwa ị manye ha dịka ihe ha mere si dị bụ ihe mere anyị ji daa ha nha $220m" ka ngalaba ahụ kọwara n'akara Twitter ha.

13. 1 Ọgọọst 2024E kpobala ndị ọrụ nchekwa n’Imo steeti

    E zipụla ndị ọrụ nchekwa n’igwe n’akụkụ Imo steeti dị iche iche iji buo agha megide ọnọdụ enweghị nchekwa tọpụrụ ọgọdọ na steeti ahụ na nso nso a.

    Nke a dị n’ihe onyonyoo ọnụ na-ekwuru ndị uweojii Imo steeti bụ Henry Okoye zipụrụ n’ụbọchị Tọzde 1 Ọgọst 2024.

    Dịka Okoye siri kwuo, ndị ọrụ nchekwa ahụ e zipụrụ sitere n’ụlọọrụ nchekwa niile dị n’Imo steeti, nke gụnyere ndịagha, ndị uweojii, ndị DSS, ndị Civil Defense, ndị Road Safety, ndị Immigration na ndị Fire Service.

    Ọ sịrị na nke a bụ na ngbakwunye nyere ndị ọrụ nchekwa e zipụrụ oge gara aga ịchọpụta ma nwụchie ndị omekoome n’ogbe dị iche iche na steeti ahụ.

    Cheta na kemgbe mkpụrụ ụbọchị atọ gara aga, ndị ekperima egbuola ndị uweojii anọ na mmadụ nkịtị abụọ na mwakpo ha mere aghara aghara n’akụkụ Imo steeti dị iche iche.

14. 1 Ọgọọst 2024Atọhapụla Gershkovich na ndị mkpọrọ na mgbanwerịta mba Amerịka na Rọshịa

    Mba Amerịka ekwuola na ndị mkpọrọ 24 so na mgbanwerịta ha na mba Rọshịa nakwa ndị mba ndị ishi ọcha ndị ọzọ gụnyere Amerịka na Jamanị mere.

    Ndị gụnyere na ndị mkpọrọ so na mgbanwerịta a bụ onye ntaakụkọ Wall Street Journal ma bụrụkwa onye mba US; Evan Gershkovich, nakwa onye bụbụ onyeagha n'elu mmiri bụ Marine Paul Whelan, dịka Onyeisiala Joe Biden si wee kwuo.

    N'aka ọzọ, ma sonyekwa na nkwekọrịta ha, onye mba Russian na-elekọta anya na nche na-ememina ndị mmadụ bụ Vadim Krasikov, ga-esi mba Jamanị alọta.

    Evan Gershkovich

    Onye ntaakụkọ sị na mba Amerịka bụ Evan Gershkovich ka a tụrụ na mkpọrọ afọ iri na isii na mbido Julaị.

    Onye ntaakụkọ Wall Street Journal (WSJ) ka ndị ọrụ nchekwa nwuchiri n'ọnwa Maachị ka ọ na-arụ ọrụ ya n'obodo Yekaterinburgnke na-eteghị aka na Moscow.

    Prosecutors accused him of working for the Central Intelligence Agency (CIA), accusations that Mr Gershkovich, the WSJ and the US government vociferously deny.

    Ka e jidere ya, ha tụrụ ya na mkpọrọ nke Lefortovo na Moscow.

    Otu ụbọchị ahụ e kpere ikpe Gershkovich bụkwa ụbọchị a mara Alsu Kurmasheva ikpe afọ isii na ọma ka e kpechara ya ikpe nzuzo.

    Ọ bụ onyeisis ndị ntaakụkọ Radio Free Europe/Radio Liberty nke ndị Amerịka na-etinye ego na ya. Mba Rọsha boro ya ebubo ịgbasa ozi ụgha.

    Di ya sị na a nwuchiri ya maka akwụkwọ "Say no to war" nke ụlọọrụ ya bipụtara n'afọ 2023 bụ nchịkọta akụkọ ndị mmadụ kọrọ maka ahụmihe ha n'agha mba Rọshịa na Yukren.

    Odoziakụ Kurmasheva ji akwukwọmba ikikere mba Amerịka na Rọshịa ma ya ma di ya na ụmụ ya abụọ bi na Prague. Ejidere ya n'afọ Juune 2023 n'ọdọụgbọelu Kazan ka o si Rọshịa alọta ebe o gara leta nne ya.

    E nyere Paul Whelan dị afọ 54 ikpe ụlọmkpọrọ afọ 16 n'afọ 2020 ka anwuchiri ya na Moscow maka na ha boro ya ebubo inyopu na nzuzo n'afọ 2018.

    Onye mba US a bụkwa onye bụbụ onye agha mmiri a kpọrọ Marine bụ onye mba Kanada, Amerịka, Briten nakwa Ireland.

    Onye ọkaiwu ya sị na e ji ya n'ụlọ mkpọrọ dị na mpaghara Mordovia.

    Dịka ọ pụrụ n'ọrụ ndị agha, n'afọ 2008 maka ajọ agwa, ọ malitere ọrụ nchekwa a na-akpọtụrụ na-aga njem ma na-alọta site na Rọshịa na mba ndị ọzọ.

    Dizemba afọ 2018 ka ndị ụlọọrụ FSB nke Rọshịa nwuchịrị ya n'ebubo na " ejidere ya ebe ọ na-enyopụ" obodo. Ndị ezinaụlọ ya si na ebubo ndị ahụ abụghị eziokwu.