ရန်ကုန်မြို့လို လူဦးရေထူထပ်ပြီး တိုက်ခန်းနေလူဦးရေများပြားတဲ့ ရပ်ကွက်တွေမှာတော့မီးပြတ်ချိန်များလာတာနဲ့အမျှ အထပ်မြင့်တွေဆီရေတင်ဖို့ခက်လာပြီး သောက်သုံးရေမရတာတွေပါရှိလာပါတယ်။
စစ်ကောင်စီက လာမယ့်လတွေအတွင်းမှာ အွန်လိုင်းထီလုပ်ငန်းကို မိတ်ဆက်နိုင်ဖို့ ပြင်ဆင်နေပါတယ်။
အွန်လိုင်းထီစနစ်ဟာ လက်ရှိမှာ ရောင်းအားကျဆင်းနေတဲ့ အောင်ဘာလေထီနေရာမှာ ဖြည်စွက်နေရာယူပြီး ရောင်းအားတက်လာနိုင်မှာပါလား။
ဝါရင့်ထီကိုယ်စားလှယ်တွေကရော စစ်ကောင်စီရဲ့ ဒီအွန်လိုင်းထီစနစ်ကို ဘယ်လိုသဘောထားပါလဲ။ အပြည့်အစုံကို ဒီလင့်ခ်ကနေ ဝင်ရောက်ဖတ်ရှုနိုင်ပါပြီ။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Khin Mg Win
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
ချင်းပြည်ထောင်(Chin Land) တည်ဆောက်ရေးဟာ အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်ဖြစ်တယ်လို့ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF)က ဒီနေ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်မှာကျရောက်တဲ့ ၇၄ နှစ်မြောက် ချင်းအမျိုးသားနေ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပြောလာပါတယ်။
လက်ရှိမှာ အာဏာသိမ်းထားတဲ့စစ်တပ်ကြောင့် ချင်းပြည်ထောင်လူထုတစ်ရပ်လုံး အတိဒုက္ခရောကနေကြရတဲ့အချိန်ဖြစ်တာကြောင့် ချင်းအမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်ကို အမြင့်ဆုံး မြှင့်ရမယ့်အချိန်ဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ချင်းပြည်ထောင်ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှာ ပင်လုံသဘောတူညီချက်နဲ့ ဗြိတိသျှလက်အောက်က ဗမာ၊ ရှမ်း ကချင်နယ်မြေတွေနဲ့အတူ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ဆောက်ခဲ့ပေမဲ့ ချင်းအမျိုးသားတွေရဲ့ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့်နဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ဖော်ဆောင်ကျင့်သုံးရေး ကြိုးပမ်းမှု ယနေ့တိုင် အကောင်အထည်မဖော်နိုင်သေးဘူးလို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဒါ့ပြင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ပေါ်လာတဲ့ တော်လှန်ရေးဟာ ပြည်သူလူထုက ကိုယ့်ရဲ့အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြန်လည်ရသူတဲ့ ၊ ပြည်ထောင်စုအဖွဲ့ဝင် ပြည်ထောင်တွေက ကိုယ့်ကြမ္နာကိုယ်ဖန်တီးမှုကို ဖော်ဆောင်တဲ့၊ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်မှုကို ဖော်ဆောင်တဲ့ ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးဖြစ်တယ်လို့လည်း ထုတ်ပြန်ချက်မှာဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒါကြောင့် စစ်အာဏာရှင် စနစ်အပါအဝင် ဘယ်လိုအာဏာရှင်စနစ်ကို မဆိုဆန့်ကျင်ပြီး ပြည်ထောင်စု မျှော်မှန်းချက်အတွက် တိုက်ပွဲဝင်ရမှာဖြစ်သလို ချင်းပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေ စုစည်းပြီး အာဏာရှင်စနစ်ကို ပြည်သူ့အင်အားနဲ့ ချုပ်ငြိမ်းစေရမယ်လို့လည်း CNF က ပြောထားပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ
အဆိုတော် ချမ်းချမ်းရဲ့ သန်လျင်မြို့နယ်မှာရှိတဲ့နေအိမ်ခြံဝန်းကို စစ်ကောင်စီ က မနေ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက် ညနေပိုင်းက လာရောက်ချိပ်ပိတ်သွားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ပိုင်ရှင်ဟာ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေန့ တရားစွဲဆိုခံထားပြီးဖြစ်တာကြောင့် ချိပ်ပိတ်ခံရတဲ့ အဆောက်အအုံကို လွှဲပြောင်း ရောင်းချတာ မလုပ်ဖို့ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ ဝင်တွေအပြင် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးဘက်ကပါ လာရောက် ချိပ်ပိတ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
အဆိုတော် ချမ်းချမ်းဟာ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်တဲ့အကြောင်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းထုတ်ဖော်ပြောဆိုထားသူဖြစ်ပြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(က)စာရင်းမှာ ပါ၀င်နေတာကြောင့် လက်ရှိမှာ ပြည်ပမှာ တိမ်းရှောင်နေရသူဖြစ်ပါတယ်။
ဒါ့ပြင် တင်ဆက်သူ မောင်မောင်အေးရဲ့ တာမွေမြို့နယ်က နေအိမ်လည်း မနေ့ တစ်နေတည်းမှာပဲ ချိပ်ပိတ်ခံခဲ့ရတယ်လို့ သိရပါတယ်။
စစ်ကောင်စီဟာ သူတို့ကိုဆန့်ကျင့်ပြီး ၊NUG ကို ထောက်ခံမှုတွေရှိတဲ့ အနုပညာရှင်တွေနဲ့ ထင်ရှားသူတွေရဲ့ နေအိမ်တွေကို ချိပ်ပိတ်တာတွေနဲ့ နောက်ပိုင်ဆိုင်မှုသိမ်းဆည်းတာတွေကို ခပ်စိပ်စိပ်ပြုလုပ်တာလာ တွေ့ရပါတယ်။
အဆိုတော် လင်းလင်းနဲ့ သရုပ်ဆောင်ချစ်သုဝေတို့ ဇနီးမောင်နှံ ပိုင်ဆိုင်တဲ့ သင်္ကန်းကျွန်းမြို့နယ်က နေအိမ်၊ နောက် လူမှုကွန်ယက်မှာလူသိများသူ ပန်ဆယ်လိုရဲ့နေအိမ်တို့လည်း ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းအတွင်း ချိပ်ပိတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
မြန်မာစစ်တပ်ကို စစ်လက်နက်တွေ၊ ငွေကြေးနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ထောက်ပံ့ခဲ့တဲ့ အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေထဲက အစိုးရတွေ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေရှိတဲ့အကြောင်း စစ်တပ်ကို စောင့်ကြည့်တဲ့ Justice For Myanmar(JFM)အဖွဲ့က သတင်းထုတ်ပြန်လာပါတယ်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီး PT. Pindad က ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို ကျည်ဆံတွေတင်ပို့ခဲ့တာ၊ ထိုင်းအစိုးရရှယ်ယာအများစုပါဝင်နေတဲ့ ထိုင်းကုမ္ပဏီ PTT Public Co. Ltd ရဲ့ ကုမ္ပဏီခွဲ တစ်ခုက မြန်မာ့ဓာတ်ငွေ့ရှာဖွေထုတ်ယူရေး စီမံကိန်းတွေမှာ ပါ၀င်နေတာ၊ ဗီယက်နမ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနပိုင် ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ Viettel Global က စစ်တပ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီးနဲ့ မိုင်တဲလ်မှာ ပူးတွဲရင်းနှီးမြှုပ်နှံနေတာ၊ ဖီလစ်ပိုင်စစ်လက်နက်ထုတ်ကုမ္ပဏီ(UDMC)က မြန်မာစစ်တပ်က ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုန်း သတ်ဖြတ်မှုစတင်တယ်လို့ စွပ်စွဲခံထားရတဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်ထဲ နယ်မြေရှင်းလင်းမှုတွေလုပ်ချိန်မှာ မြန်မာကို ကီလို ၄၅၀ ရှိတဲ့လက်နက်တွေ တင်ပို့ခဲ့တာတွေ ရှိခဲ့တယ်ဆိုပြီး JFM က ထောက်ပြပြောဆိုပါတယ်။
ဒီလိုစီးပွားရေး ဆက်နွယ်မှုတွေဟာ စစ်တပ်ရဲ့အခွင့်ရေးချိုးဖောက်မှုတွေနဲ့ရာဇဝတ်မှုတွေမှာ တိုက်ရိုက်အနေနဲ့ရော ကြံရာပါ အနေနဲ့ပါ ပါဝင်ပတ်သက်နေတယ်လို့လည်း JFM က ပြောပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပြီးတဲ့နောက်ပိုင်း အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေက စစ်ကောင်စီနဲ့ သူ့ရဲ့စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအပေါ် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေ မချမှတ်တာကို JFM က ထောက်ပြပါတယ်။
အာဆီယံအစိုးရတွေ၊ ကုမ္ပဏီတွေဟာ စစ်ကောင်စီနဲ့ သူ့ရဲ့မဟာမိတ်တွေရဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်တာ၊ စစ်လက်နက်နဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာပစ္စည်းထောက်ပံ့တာ ချက်ချင်းရပ်တန့်တာ၊ အာဆီယံရဲ့ဆွေးနွေးဖက်တွေဖြစ်တဲ့ ဩစတြေးလျ၊ ဂျပန်၊ တောင်ကိုးရီးယား၊ ဗြိတိန်၊ ကနေဒါ၊ ဥရောပသမဂ္ဂနဲ့ အခြားနိုင်ငံတွေဟာ စစ်ကောင်စီနဲ့ သူ့ရဲ့ စီပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ မိတ်ဖက်တွေအပေါ် ပစ်မှတ်ထားဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေ မဖြစ်မနေချမှတ်ရဖို့ JFM က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, social media
ရန်ကုန်တိုင်း၊ မြောက်ဒဂုံမြို့နယ်၊ ၄၈ ရပ်ကွက်ထဲက ထားဝယ်ချောင်ရဲစခန်းဟာ မနေ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်ညပိုင်းက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရပါတယ်။
ထားဝယ်ချောင်ရဲစခန်းကို မနေ့ည ၇ နာရီကျော်ကျော်မှာ ၄၀ မမ ဗုံးသီး၊ မိုင်းတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ မြို့ပြပျောက်ကျားအဖွဲ့တွေက လူမှုကွန်ယက်ကနေ သတင်းထုတ်ပြန်ပါတယ်။
အဲဒီတိုက်ခိုက်မှုမှာ စစ်ကောင်စီ ကားတစ်စီးပျက်စီးပြီး အကျအဆုံးလည်းရှိတယ်လို့လည်း သတင်းထုတ်ပြန်ပေမဲ့ ဘီဘီစီအနေနဲ့ သီးခြားအတည်မပြုနိုင်သေးပါဘူး။
မနေ့ညပိုင်းက ရဲစခန်းအနီး ဘုရင့်နောင်လမ်းပေါ်မှာ အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်ခံတွေ ကြားခဲ့ရတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။
ထားဝယ်ချောင်ရဲစခန်းဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ နိုဝင်ဘာလတုန်းကလည်း တိုက်ခိုက်ခံရမှု ဖြစ်ခဲ့ပါသေးတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Terry Win
မြန်မာနိုင်ငံမှာစစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု တစ်နှစ်ကျော်လာပြီဖြစ်ပေမဲ့ မြန်မာ့အရေးကို စိုးရိမ်ကြောင်းသာပြသနေတဲ့ ကုလသမဂ္ဂကို ဆန္ဒပြမေးခွန်းထုတ်တဲ့ လူထုစုဝေးပွဲ တစ်ခုကို အမေရိကန်ရောက်မြန်မာတွေက ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်မှာ ပြုလုပ်သွားပါတယ်။
နယူးယောက်ခ်မြို့က ကုလသမဂ္ဂရုံးချုပ်ရှေ့မှာ အမေရိကန်ရောက်မြန်မာတွေ စုပေါင်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Terry Win
ပြည်တွင်းမှာ အရပ်သားတွေ ဘယ်လောက်အထိ အသက်ထပ်ဆုံးရှုံးမှ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုတွေ ထွက်လာမှာလဲဆိုပြီး ကုလသမဂ္ဂကို မေးခွန်းထုတ်ဆန္ဒပြတာဖြစ်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် အာဏာသိမ်းတစ်နှစ်ပြည့်အတွင်း စစ်တပ်ကြောင့်သေဆုံးခဲ့ရသူတွေ အတွက်မေတ္တာပို့ ဆုတောင်းလမ်းလျှောက်တာ၊ လွမ်းသူ့ပန်းချတာတွေပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
ယူကေနိုင်ငံမှာရောက်နေတဲ့ ကရင်နီ အသိုင်းအဝိုင်းက အမျိုးသမီးတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ မထူးမေက လတ်တလော ကရင်နီဒေသမှာ ဖြစ်နေတဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဗြိတိန်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး လစ္စ ထရပ်စ္စ ကို ရေးသားခဲ့တဲ့ စာကို ဝန်ကြီး ကိုယ်စား အာရှရေးရာ အငယ်တန်း ဝန်ကြီး အမန်ဒါမေးလ်လင်းက အကြောင်းပြန်စာပေးပို့ခဲ့ပါတယ်။
မထူးမေက ဗြိတိန်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဆီကို ပြီးခဲ့တဲ့လ ၁၈ ရက်နေ့က ရေးသားတဲ့ စာကို ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းက အကြောင်းပြန်တာပါ။
သူ ၃ ကြိမ်ပို့ခဲ့တာ အခု နောက်ဆုံးစာကျမှ ပြန်လာတာလို့ ဆိုပါတယ်။
ခရစ္စမတ် အကြိုနေ့က ကလေးငယ်နဲ့ အမျိုးသမီးတွေ အပါအဝင် လူပေါင်း ၃၅ ယောက်ဝန်းကျင်ကို စစ်ကောင်စီတပ်တွေက မီးရှို့ သတ်ဖြတ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက် ကရင်နီ လူမျိုး တစ်ယောက်အနေနဲ့ သူ့ဒေသမှာ ဖြစ်နေတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေကို သိရှိအောင်နဲ့ နိုင်ငံတကာအနေနဲ့ တတ်နိုင်တဲ့ဘက်က ဝိုင်းဝန်း ကူညီအောင် ဆိုပြီး စာရေးသားခဲ့တာလို့ သူက ဆိုပါတယ်။
သာမန် မြန်မာ နိုင်ငံသား တစ်ယောက်အနေနဲ့ ယူကေက ဝန်ကြီး ဆီကို ရေးတဲ့ စာကို အရေးတယူ တုံ့ပြန်လာတဲ့ အတွက် အံ့သြ ဝမ်းသာမိတယ်လို့ မထူးမေက ပြောပါတယ်။
ပြန်စာထဲမှာ ကရင်နီဒေသကို မေ့မထားဘူး၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကရင်နီပြည်နယ်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ တိုက်ပွဲတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ယူကေအနေနဲ့ အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေတယ်၊ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ပဋိပက္ခတွေ ပိုမြင့်တက်လာတာကိုလည်း စိုးရိမ်ပူပန်တယ်လို့ ရေးသားထားပါတယ်။
အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက် ယူကေအနေနဲ့ လူ ငါးသိန်း ကျော်ကို လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီတွေ ရောက်အောင် ပေးပို့ခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်းနဲ့ လိုအပ်နေတဲ့ နေရာတွေကို ဆက်လက် ကူညီသွားမယ် လို့လည်း ပြောထားပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းမှု တစ်နှစ်မြောက်တဲ့ နေ့တုန်းကလည်း ယူကေရောက် မြန်မာနိုင်ငံက တိုင်းရင်းသားတွေ ဖြစ်တဲ့ ချင်း၊ ကချင်၊ ကရင်၊ ကယန်း၊ ရှမ်း စတဲ့ တိုင်းရင်းသားတွေကို ကိုယ်စားပြုသူတွေက ဒေါင်းနင်းလမ်းက ဝန်ကြီးချုပ်နေအိမ်ကို သွားရောက်ပြီး NUG အစိုးရကို အသိအမှတ်ပြုဖို့၊ စစ်ကောင်စီကို အသိအမှတ် မပြုဖို့နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လိုအပ်နေတဲ့ အကူအညီတွေ ပိုမိုတိုးမြှင့်ပေးရေး တောင်းဆိုမှုတွေအပါအဝင်မြန်မာ နိုင်ငံက အခြေအနေတွေကို ရေးသားထားတဲ့ စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့ကြရာမှာ ကရင်နီလူမျိုး မထူးမေလည်း ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Ma Tu May
ယူကေနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေး၊ ဓနသဟာယနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးဌာန FCDO က မြန်မာနိုင်ငံကို အများစုအားဖြင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီတွေ ပုံမှန် ပေးအပ်နေရာမှာ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကူညီမှု ပမာဏက ပေါင် ၁၈ သန်းအထိ ရှိသွားပြီ ဖြစ်တယ်လို့ FCDO ရဲ့ အလတ်တန်း အရာရှိကြီး တဦးက ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့မှာ ဗြိတိသျှပါလီမန်အတွင်း အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဘယ်ရွန်ဘွဲ့ခံ အမျိုးသမီး ကယ်ရိုလိုင်း ကော့က်စ်က မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မေးခွန်းတခု မေးမြန်းရာမှာ FCDO အရာရှိကြီးဖြစ်သူ လော့ဒ် တာရစ် မာမွတ် အာမက်က အခုလို ပြောကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
လော့ဒ် အာမက်ဟာ FCDO ရဲ့ အာရှအလယ်ပိုင်းနဲ့ တောင်ပိုင်း၊ အာဖရိက မြောက်ပိုင်း၊ ဓနသဟာယအရေးနဲ့ ကုလသမဂ္ဂ ဆိုင်ရာ အတွင်းဝန် ရာထူး ခန့်အပ်ထားခြင်း ခံရသူ ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်ကောင်စီက အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်း အကူအညီ အထူးလိုအပ်နေတဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွေရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေကို ယူကေနိုင်ငံက ပံ့ပိုးပေးနေရာမှာ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ လူမှုကူညီရေးအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ လူမျိုးစုတွေကို ထောက်ပံ့နေတဲ့ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်းတွေကတဆင့် ထောက်ပံ့နေတာ ဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဒါ့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံမှာ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဆရာဝန်နဲ့ သူနာပြုတွေ ကြုံရတဲ့ အခက်အခဲပေါင်းစုံတို့အတွက်လည်း ယူကေနိုင်ငံက ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းတွေက ပြည်တွင်း ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားပြီး လိုအပ်တဲ့ သင်ကြားမှုကို အင်တာနက်ကတဆင့်ပေးတာ သာမက အာဏာသိမ်းထားတဲ့ အခြေအနေအတွင်း လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်တဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုမျိုး ပေးနိုင်အောင် ကူညီပေးနေတယ်လို့လည်း လော့ဒ် အာမက်က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
မွန်ပြည်နယ် သထုံမြို့နယ်က NLD အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီဝင်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ဦးအောင်ကျော်သူရဲ့ သထုံမြို့က နေအိမ်ကို စစ်ကောင်စီက ဒီကနေ့ လာရောက် ချိပ်ပိတ်သွားခဲ့ပါတယ်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက် မနက် ၁၀ နာရီက လာရောက် ချိပ်ပိတ်သွားတာလို့ ဦးအောင်ကျော်သူရဲ့ မိသားစုနဲ့ နီးစပ်သူက ပြောပါတယ်။
မနေ့တုန်းကလည်း မွန်ပြည်နယ် ဘီးလင်းမြို့နယ်က ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် ဒေါ်သီရိရတနာရဲ့ နေအိမ်လည်း မနေ့က ချိပ်ပိတ်ခံခဲ့ရတယ်လို့ သိရကြောင်း သူတို့က ပြောပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က မြန်မာ နိုင်ငံမှာ အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဦးအောင်ကျော်သူဟာ ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ၅၀၅(က)၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာဥပဒေပုဒ်မ၅၂(က)တို့နဲ့ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ခံထားရပြီးတိမ်းရှောင်နေရ ပါတယ်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့ကလည်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရရဲ့ လျှပ်စစ်နဲ့စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ဦးစိုးသူရထွန်းရဲ့ ရန်ကုန်မြို့ ရွှေဂုံတိုင်က နေအိမ် ချိပ်ပိတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။
အခုဆိုရင် NLD ကိုယ်စားလှယ် ၇၅ ယောက်ရဲ့ နေအိမ်နဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ချိပ်ပိတ်ခံထားရပြီး ကိုယ်စားလှယ်နဲ့ ပါတီ ဆက်နွှယ်သူ အားလုံး ဆိုရင် ၁၂၅ ယောက် ရှိသွားပါပြီ။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ
ပူတာအို မြို့ ဆွမ်ပီယန် ကျေးရွာ အနီး ရှိန်ဂတ်တောင်မှာ တပ်စွဲထားတဲ့ စစ်ကောင်စီဗျူဟာတပ်စခန်းတစ်ခုကို ဒီနေ့ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်မနက်ပိုင်းက ကေအိုင်အေနဲ့ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ် PDF တို့ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က အထိအခိုက်အကျအဆုံးရှိတယ်လို့ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဘက်ကို ကိုးကားပြီး ပူတာအိုဒေသတွင်းသတင်းတွေကဖော်ပြနေပါတယ်။
အဲဒီတိုက်ပွဲအတွင်း လက်နက်ကြီးသံတွေ ကြောင့် ဆွမ်ပီယန်ရွာဒေသခံ တချို့ ဗုံးခိုကျင်းထဲ ပုန်းအောင်းနေခဲ့ရတာရှိတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ "ဆွမ်ပီယန် ရှိန်ဂတ်တောင်မှာ ဒီကနေ့ကျတော့ တရွာလုံးမှာတစ်ယောက်မှ မရှိဘူး။ မနေ့ကလည်း တိုက်ပွဲဖြစ်တယ်ဆိုတော့ စစ်ရှောင်ထဲမှာပဲ ပြေးနေကြတယ်။ ရွာမှာတစ်ယောက်မှ တောင်မရှိတော့ဘူး သူတို့က ဘယ်လိုပြောမလဲ သူတို့ ကေအိုင်အေတွေ ပီဒီအက်ဖ်တွေ ထိုင်စောင့်နေတဲ့ နေရာမှာ စစ်တပ်တွေ ဝင်တိုးတာနဲ့ကြုံတယ်ထင်တယ်" လို့ ဆွမ်ပီယန် ဒေသခံတစ်ယောက်ကပြောပါတယ်။
မနေ့က (ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ရက်)နေ့က တိုက်ပွဲအတွင်းမှာလည်း စစ်ကောင်စီဘက်က တပ်ဖွဲ့ဝင် ၅ ဦးခန့်သေဆုံးတယ်လို့သိရပြီး ဆွမ်ပီယန်ဘက်မှာ စစ်တပ်နဲ့ ကေအိုင်အေ စစ်ရေးတင်မာနေတဲ့ပုံစံဖြစ်နေတယ်လို့ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။
ဒီနေ့မှာတော့ စစ်ကောင်စီလက်အောက် ခေါင်လန်ဖူးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့က ပူတာအိုဒေသတွင်းပြည်သူတွေလိုက်နာဆောင်ရွက်ဖို့ဆိုပြီးသတိပေးချက်ကိုထုတ်ပြန်လာပါတယ်။ ခေါင်လန်ဖူးဌာနေပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဟာ ည ၈ နာရီကနေ မနက် ၅ နာရီချိန်အထိ နယ်မြေလုံခြုံရေးအတွက် ကင်းလှည့်စစ်ဆေးမှုတွေပြုလုပ်နေပြီး အဲဒီလိုကင်းလှည့်ချိန်မှာ ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှု၊ ထိပ်တိုက်ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုနဲ့မီးလောင်မှုတွေ စတဲ့ထိခိုက်နစ်နာမှုတွေ အချိန်မရွေးဖြစ်ပေါ်နိုင်တာကြောင့် ပြည်သူတွေ ညအချိန်မှာမလိုအပ်ဘဲ အပြင်မထွက်ကြဖို့ ၊ အိမ်တိုင်းမှာ ပုန်းခိုကျင်းတွေ တူးထားကြဖို့ ပါရှိပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ
ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ်က နေပြည်တော်က စစ်အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်ရေးဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုမှာ စစ်ကောင်စီရဲ့ပစ်ခတ်မှုကြောင့် အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ် မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်သေဆုံးခဲ့တာ ဒီနေ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်မှာ တစ်နှစိပြည့်ခဲ့ပါပြီ။
မမြသွဲ့သွဲ့ခိုင်နှစ်ပတ်လည်နဲ့ပတ်သက်လို့ဝမ်းနည်းအမှတ်ရကြောင်း နိုင်ငံတကာသံရုံးတွေရဲ့ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွေမှာ ဖော်ပြလာပါတယ်။
မမြသွဲ့သွဲ့ခိုင်ဟာ ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုအတွင်း ဘတ်စ်ကားမှတ်တိုင်ကိုအကာအကွယ်ယူနေစဉ် စစ်ကောင်စီရဲ့ပစ်ခတ်မှုကြောင့်သေဆုံးခဲ့ရတာဖြစ်ပြီး စစ်တပ်ရဲ့မိုက်ရူးရဲဆန်ပြီး သွေးစွန်းစေတဲ့ အာဏာလုယူမှုကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့ရတဲ့အပြစ်မဲ့ပြည်သူတွေထဲကပထမဆုံး အသက်ပေးခဲ့ရသူတစ်ဦးဖြစ်တယ်လို့အီးယူ ဥရောပ သမဂ္ဂသံရုံးကသူတို့ရဲ့လူမူကွန်ရက်စာမျက်နှာပေါ်မှာရေးသားလာပါတယ်။
သေဆုံးချိန်မှာ အသက် ၁၉ နှစ်သာရှိသေးတဲ့ မမြသွဲ့သွဲ့ခိုင်ဟာကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး ၊ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုနဲ့ အကြောက်တရားတို့အောက်မှာလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေတဲ့မျိုးဆက်တစ်ခုကိုကိုယ်စားပြုတယ်လို့လည်း ရေးသားဖော်ပြထားတာကိုတွေ့ရပါတယ်။
အလားတူပဲ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပြင်သစ်သံရုံးကလည်း ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြတဲ့ အမျိုးသမီးငယ်ကို တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးဝန်ထမ်းတွေက အဝေးက သေနတ်နဲ့ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြသူတွေကိုအချိုးအစားနဲ့မညီမျှတဲ့ လုံခြုံရေးအင်အားနဲ့နှိမ်နှင်းခဲ့တယ်လို့သူတို့ရဲ့လူမူကွန်ရက်စာမျက်နှာမှာထုတ်ပြန်လာပါတယ်။
ဒါ့အပြင် မမြသွဲ့သွဲ့ခိုင်နဲ့အတူစစ်အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက သေဆုံးခဲ့သူတွေနဲ့ကျန်ရစ်သူမိသားစုတွေကို အမှတ်ရနေပြီး အလေးအနက်စာနာကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ မမြသွဲ့သွဲ့ခိုင်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့ကနေပြည်တော် ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းအဝိုင်း အနီးက ဆန္ဒပြပွဲမှာစစ်ကောင်စီဘက်ကပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီးဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ရက်နေ့မှာ သေဆုံးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနောက်ပိုင်းမှာတော့ စစ်ကောင်စီဘက်က ဆန္ဒပြသူတွေကိုပုံစံမျိုးစုံနဲ့ပစ်ခတ်နှိမ်နှင်းတာတွေ လုပ်ခဲ့ပြီးစစ်အာဏာသိမ်းပြီးတနှစ်ကျော်ကာလအတွင်း သေဆုံးသူပေါင်း၁၅၀၀ ကျော်ရှိနေပြီလို့လည်း နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့အေအေပီပီကစာရင်းပြုစုထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, social media
စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ထဲက ကျေးရွာတွေကို ဒီကနေ့ဖေဖော်ဝါရီ၁၉ ရက်မနက်ပိုင်းစလို့ စစ်ကောင်စီတပ်တွေ စစ်ကြောင်းခွဲပြီး ဝင်ရောက်ဖျက်ဆီးမွှေနှောက်တာတွေ လုပ်နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ဘီဘီစီကိုဆက်သွယ်ပြောကြားလာပါတယ်။ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ ယင်းတွေကျေးရွာထဲ ဒီမနက်မှာ စစ်ကောင်စီတပ်တွေဝင်ရောက်လာပြီး နေအိမ် ၁၁ လုံးလောက်ကို မွှေနှောက်ဖျက်ဆီးသွားသလို ကောက်ရှိုးပုံကိုလည်းမီးရှို့ခဲ့ပြီး ရွာအတွင်းပစ်ခတ်တာတွေ လုပ်ခဲ့တယ်လို့ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Voice Of Depeyin
ဒါ့အပြင် ဒီပဲယင်းနယ်ထဲကပဲ ဝပါ ၊ သပြေတောကျေးရွာထဲကို စစ်ကောင်စီတပ်တွေဝင်ရောက်ပြီးကျေးရွာအတွင်းက နေအိမ်တွေကို မွှေနှောက်ရှာဖွေတာတွေလုပ်သလိုနေအိမ်အတွင်းက ပစ္စည်းတွေကို ဖျက်ဆီးတာ၊ ယူဆောင်တာတွေဆက်လုပ်နေတယ်လို့ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။
"မနေ့ကလည်း ဘဲ့တယ်ရွာကိုဝင်တယ်။ ဒီကနေ့လည်းစစ်ကြောင်းတွေ ခွဲပြီးဝင်နေတာ။ ယင်းတွေကအိမ်တလုံးတော့ မီးရှို့ခံရတယ်။ သူတို့ဝင်လာတော့ ရွာသားတွေကပြေးရတယ်။ ပြန်ထွက်သွားရင်ပြန်လာပေါ့။ ဒီဘက်မှာတော့ အဲလိုပဲနေနေရတယ်။ အခုလည်း သတင်းပေးတဲ့လူပြောတဲ့အတိုင်း စစ်ကောင်စီကိုဆန့်ကျင်တယ်ထင်တဲ့အိမ်တွေကိုရွေးလုပ်သွားတာ" လို့ဒေသခံတစ်ဦးက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Voice Of Depeyin
ဒါ့အပြင် ဒီပဲယင်းနယ်ထဲမှာ ရှိတဲ့ စစ်ကောင်စီလက်အောက်က ပညာရေးဝန်ထမ်းတွေ နုတ်ထွက်ဖို့ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေက သတိပေးထုတ်ပြန်ပြီးနောက်ပိုင်း နုတ်ထွက်ဖို့သတိပေးတဲ့ ပညာရေးဘုတ်အဖွဲ့မှာပါဝင်တဲ့ ဒေသခံတွေရဲ့ နေအိမ်တွေကို စစ်ကောင်စီတပ်တွေဝင်ရောက်စီးနင်းတာတွေလည်းရှိတယ်လို့ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။
လက်ရှိမှာတော့ ဒီပဲယင်းနဲ့ရေဦးနယ်ထဲမှာ စစ်ကောင်စီတပ်တွေနဲ့ ပျူစောထီးအင်အားအများအပြား စစ်ကြောင်းခွဲပြီး ကျေးရွာတွေအတွင်း လှည့်လှည်ဝင်ရောက်ပစ်ခတ်နေတာကြောင့် ဒေသခံတွေ သတိနဲ့နေထိုင်နေရပြီး ဘေးလွတ်ရာတိမ်းရှောင်ဖို့အသင့်အနေအထားနဲ့နေထိုင်နေရတယ်လို့ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။
လက်ရှိမှာတော့ ဒီကနေ့ထပ်မံစစ်ဘေးတိမ်းရှောင်ရတဲ့ကျေးရွာတွေထပ်ရှိလာတာကြောင့် ဒီပဲယင်းနယ်ထဲမှာ တပတ်အတွင်း စစ်ဘေးရှောင် ၂၀၀၀ လောက်ထပ်တိုးလာတယ်လို့လည်း စစ်ရှောင်အရေးကူညီပေးနေသူတွေကပြောပါတယ်။ဒီပဲယင်းနယ်ထဲကကျေးရွာတွေအတွင်း စစ်ကောင်စီနဲ့ပျူစောထီးအင်အားသုံးပြီး ကျေးရွာတွေအတွင်း ဝင်ရောက်ပစ်ခတ်၊ မွှေနှောက်၊ ဖျက်ဆီးတာတွေမကြာခဏလုပ်လေ့ရှိတဲ့အကြောင်းဒေသခံတွေကပြောဆိုထားပေမယ့် စစ်ကောင်စီဘက်ကတော့ ဒါတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီးတုံ့ပြန်ပြောဆိုတာမရှိပါဘူး။
ရန်ကုန်တိုင်း၊ မှော်ဘီမြို့နယ်မှာရှိတဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်ရဲ့ လေတပ်ဌာနချုပ်ထဲကို မနေ့ဖေဖော်ဝါရီ၁၈ ရက်က ဝင်ရောက်ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ရန်ကုန်တိုင်းပြည်သူ့အင်အားစုကထုတ်ပြန်လာပါတယ်။
တိုင်းရင်းသားဒေသတွေကိုဗုံးကျဲတိုက်ခိုက်နေတဲ့Fighter ဂျက်လေယာဉ်တွေထားရှိတဲ့နေရာကို ဗုံးဆင်ပြီး မနေ့ည ၁၁ နာရီခွဲမှာ အဝေးထိန်းခလုတ်နှိပ်ဖောက်ခွဲခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့People ‘s Force (Yangon) ရဲ့ထုတ်ပြန်ချက်မှာပါရှိပါတယ်။
ဒီလိုလေတပ်စခန်းဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်ခံရမှုသတင်းတွေထွက်ပေါ်လာပြီးနောက်ပိုင်းမှာတော့တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြစ်တဲ့ လေယာဉ်တွေတိုက်ခိုက်ခံရကြောင်း စစ်ကောင်စီတပ်တွေကြားသတင်းပေးပို့နေတဲ့အသံဖိုင်တစ်ခုလည်း လူမှုကွန်ရက်ပေါ်ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။
ဘီဘီစီအနေနဲ့ဒီအသံဖိုင်နဲ့ပတ်သက်လို့သီးခြားအတည်ပြုနိုင်တာမရှိပါဘူး။စစ်ကောင်စီသတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းကတော့ အဲဒီလိုတိုက်ခိုက်ခံရတဲ့ဖြစ်စဉ်မရှိဘူးလို့ ငြင်းဆိုပါတယ်။
အလားတူ မနေ့ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့မှာလည်း မုံရွာအနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (နမခ) မုံရွာလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်ကိုလည်း 107 MM ရှော့တိုက်ဒုံးခြောက်လုံးနဲ့ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ Freedom Revolution Force က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, မင်္ဂလာဒုံလေတပ်ဌာနချုပ် (MWD-ပုံဟောင်း)
လေးကေကော် စစ်ဘေးရှောင် ခြောက်ထောင်နီးပါး ယာယီတိမ်းရှောင်ခိုလှုံနေရတဲ့ မြန်မာထိုင်းနယ်စပ် သောင်ရင်းမြစ်ဘေးမှာ မကြာခဏ မိုးရွာသွန်းနေတဲ့အတွက် နေရေးထိုင်ရေးအခက်တွေ့နေတဲ့အပြင် မိုးမိလို့ စစ် ရှောင်ကလေးသူငယ်နဲ့ သက်ကြီး ဘိုးဘွားတွေ ဖျားနာနေကြပြီး ယာယီအမိုး အကာ့ ဆေးဝါးစားနပ်ရိက္ခာတွေ လိုအပ်နေတယ်လို့ စစ်ရှောင်အရေးကူညီဆောင်ရွက်နေသူက ပြောပါတယ်။
"မိုးက ၃ ရက်ဆက် ရွာတော့ စစ်ရှောင်စခန်းက အမိုးအကာတွေ မလုံတော့ဘူး ဖြစ်တာပေါ့။ မနေ့က ၁၈ ရက်တနေ့လုံး မိုးကြီးတာ ဆိုတော့ မိုးရေရော တောင်စောင်းကုန်းစောင်းက စီးလာတဲ့မိုးရေတွေရောက စစ်ရှောင် တဲ တွေ ကနေဖြတ်စီးနေတော့ လူနေလို့ မရတော့ ဘူး။ တစ်ညလုံး မအိပ်ရဘူး။ မြေကြီး တွေ စိုနေတော့ ကလေးငယ်တွေ ၊ အဘိုး အဘွားတွေ အဆုတ်အအေးမိတာ မိုးစိုလို့ ဖျားတာတွေ ဖြစ်ကြတယ်။ စားစရာ အခြောက်အခြမ်းတွေ မိုးစိုကုန်တာရှိတော့ နေရာ့ရ၊ ချက်ပြုတ်ဖို့ ထပ် နေရာရွေ့ ရတော့ ဖြစ်တာပေါ့။ မိုးက အခုထိလည်း ရွာ လိုက် ရပ်လိုက်ပါပဲ။ သူကြီး စစ်ရှောင်စခန်း ဘက်ကတော့ ဆေးအဖွဲ့ ရှိပေမယ့် အဲဒီဘက်ကို သွား ပြီး ကုသဖို့ ကလည်း သွားဖို့ လာဖို့ အခက်အခဲ တွေ ရှိ နေတယ်" လို့ စစ်ဘေးရှောင် အစု အဖွဲ့ များ ထံ သွားရောက်ကူညီ နေသူ တစ်ဦး ကပြောပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ
ဒီရက်ပိုင်း အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်တွေနဲ့ KNLA တပ်တွေကြား ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနေသည့် တိုက်ပွဲတွေ ကြောင့် စစ်ရှောင်စခန်းကို နေရာအတည်တကျ အခိုင်အမာတည်ဆောက် စုစည်း နေထိုင်ဖို့ လုံခြုံရေး အရ အဆင်မပြေတာ ကြောင့် ခြုံတော၊ ဝါးတောတွေနဲ့ သောင်ရင်းမြစ် သဲသောင်ခုံ နေရာတွေမှာ အစုအဖွဲ့ လိုက် စစ်ရှောင်နေထိုင်နေရပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ
မန္တလေးမြို့မဟာအောင်မြေမြို့နယ်အတွင်းမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်နေ့ညနေပိုင်းက ဖမ်းဆီးခံလိုက်ရတဲ့ မန္တလေးသပိတ်တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၂ ဦးနဲ့ အလွတ်တန်းသတင်းထောက်၂ ဦးကို ဒီကနေ့ထိဘယ်မှာဖမ်းဆီးထားတယ်ဆိုတာမသိရဘဲ အဆက်အသွယ်ပြတ်တောက်နေတယ်လို့ မန္တလေးသပိတ်အင်အားစုတွေကထုတ်ပြန်လာပါတယ်။
သပိတ်တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေဖြစ်တဲ့ ကိုသူရအောင်၊ ကိုရဲဇင်ထွန်း ခေါ် ကိုဖိုးလုံးနဲ့ အလွတ်တန်းသတင်းထောက်နှစ်ဦးဖြစ်တဲ့ကိုစိုးလင်းအောင်နဲ့ ကိုလှမျိုးအောင်တို့ကို လာရောက်ဖမ်းဆီးတဲ့အချိန်က ရိုက်နှက်ဖမ်းဆီးသွားခဲ့တာဖြစ်ပြီး ဖမ်းဆီးခံရသူတွေရဲ့အသက်အန္တရာယ်ကို စိုးရိမ်တယ်လို့လည်း ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
ဖမ်းဆီးခံရပြီးဆယ်ရက်ကျော်ကြာတဲ့အထိ ဘယ်မှာဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားတယ်ဆိုတာမသိရတဲ့အတွက် ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက်ပိုင်းအဖြစ်အပျက်အားလုံးကို စစ်ကောင်စီဘက်က တာဝန်ယူရမှာဖြစ်တယ်လို့သပိတ်အင်အားစုတွေကဆိုပါတယ်။
ဒါ့အပြင်ဖမ်းဆီးခံထားရသူအားလုံး မိသားစုနဲ့အမြန်ဆုံးအဆက်အသွယ်ရဖို့ကိုလည်း မန္တလေးသပိတ်အင်အားစုတွေ ဒီနေ့မှာ ထုတ်ပြန်တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
မန္တလေးမြို့ဟာ စစ်အာဏာသိမ်းတာကို ဆန့်ကျင်တဲ့သပိတ်တွေအားကောင်းခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်ကလည်း သပိတ်မှာပါဝင်သူတွေကို ပုံစံမျိုးစုံနဲ့ဖမ်းဆီးတာတွေလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ ဖေဖော်ဝါရီ ပထမပတ်ကစလို့ မန္တလေးမြို့တွင်းမှာ စစ်ကောင်စီတပ်တွေက မြို့နယ်၊ ရပ်ကွက်နဲ့လမ်းတွေကို ပိတ်ဆို့စစ်ဆေးတာတွေစလုပ်ခဲ့ပြီး ဒီကနေ့ထိတင်းကျပ်စစ်ဆေးတာတွေကို မြို့တွင်းမှာဆက်လုပ်နေတယ်လို့ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, မန္တလေးသပိတ်အင်အားစု
စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်ထဲက ချောင်းဦးကျေးရွာကို မနေ့ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ မနက်ပိုင်းက စစ်ကောင်စီတပ်တွေဝင်ရောက်မီးရှို့ခဲ့လို့ဒေသခံနေအိမ် ၄၀၀လောက် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့တယ်လို့ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။
အခုလို နေအိမ်တွေကိုမီးရှို့ဖျက်ဆီးတဲ့လုပ်ရပ်ကို ပုလဲနယ်ထဲက ဇီးဖြုကုန်းကျေးရွာမှာရှိတဲ့ ပျူစောထီးနဲ့စစ်ကောင်စီတပ်တွေ လုပ်တာဖြစ်ပြီး ရွာအနီးတိုက်ပွဲမရှိဘဲအကြောင်းမဲ့ ဝင်ရောက် ပစ်ခတ်မီးရှို့တာဖြစ်တယ်လို့ဒေသခံတွေကဆိုပါတယ်။
"ဘာတိုက်ပွဲမှလည်းမဖြစ်ဘူး။ မနက်ပိုင်းရွာထဲစဝင်ကတည်းက ပစ်ခတ်ပြီးဝင်လာတော့အကုန်ထွက်ပြေးရတယ်။ ပြီးတော့ မီးတင်ရှို့သွားတာပဲ။အကြောင်းမဲ့ကိုလုပ်တာ" လို့ဒေသခံတစ်ဦးက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။
ဒီဖေဖော်ဝါရီလထဲမှာပဲ ပုလဲနယ်ထဲ ပန်းရွာ၊ မွေ့တုံ၊ အင်မထီး၊ ကိုင်းတွင်း၊ မင်းတိုင်ပင်၊ လှော်ကားကြီးကျေးရွာတွေကို စစ်ကောင်စီတပ်တွေက မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုတွေလုပ်ခဲ့ပြီး ဒေသခံနေအိမ် ရာချီမီးလောင်ဆုံးရှုံးခဲ့ကြရတယ်လို့ဒေသခံတွေကပြောဆိုထားပါတယ်။
ပုလဲနယ်ထဲက ကျေးရွာတွေကို စစ်ကောင်စီတပ်တွေဝင်ရောက်မီးရှို့တဲ့ဖြစ်စဉ်တွေမှာဆိုရင် စစ်ကောင်စီနဲ့ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေကြားထိတွေ့တိုက်ပွဲတွေဖြစ်ပြီးတဲ့နောက် နီးစပ်ရာကျေးရွာတွေကို ဝင်ရောက်ပစ်ခတ်မီးရှို့တဲ့ဖြစ်စဉ် တွေရှိသလို တိုက်ပွဲတွေမရှိဘဲ စစ်ကောင်စီနဲ့ပျုစောထီးအင်အားသုံးပြီး ရွာတွေကို မီးရှို့တဲ့ဖြစ်ရပ်တွေလည်းရှိတယ်လို့ဒေသခံတွေကဆိုပါတယ်။
အခုလိုကျေးရွာနေအိမ်တွေမီးရှို့ဖျက်ဆီးခံလိုက်ရတဲ့ ဒေသခံတွေဟာဆိုရင် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းတွေ မလုပ်ဆောင်နိုင်ဘဲ စားနပ်ရိက္ခာအထောက်အပံ့တွေရဖို့တောင်ခက်ခဲတဲ့အခြေအနေ တွေရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ဒေသခံတွေကဆိုပါတယ်။
စစ်ကိုင်း၊ ပုလဲနယ်ထဲမှာဆိုရင် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဒေသခံနေအိမ်တွေအကြိမ်ကြိမ်မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရတဲ့ဖြစ်စဉ်တွေ ရှိခဲ့သလို စစ်ကောင်စီနဲ့ပျူစောထီးတွေအင်အားသုံးလုပ်ဆောင်တာ ဖြစ်တယ်လို့ကိုယ်တိုင်ကြုံရတဲ့ ဒေသခံတွေကပြောဆိုကြပေမယ့် စစ်ကောင်စီဘက်ကတော့တစုံတရာ တုံပြန့်ပြောဆိုတာမရှိပါဘူး။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Pale Entertainment
ရှမ်း၊ကယားနယ်စပ်မှာရှိတဲ့ ဖယ်ခုံနဲ့မိုးဗြဲမြို့ကကျေးရွာတွေအနီးမှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေကြားထိတွေ့တိုက်ပွဲတွေပြင်းထန်နေပြီးစစ်ကောင်စီဘက်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ဒေသခံကျေးရွာတွေကိုမီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုတွေလုပ်နေတယ်လို့လူမှုကူညီရေးလုပ်ဆောင်နေသူတွေကပြောဆိုထုတ်ပြန်လာပါတယ်။
မနေ့ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ရက်နေ့မှာတော့ မိုးဗြဲမြို့အပြင် ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်းကဝှါရီဆူပလိုင်ကျေးရွာတွေဘက်မှာ စစ်ကောင်စီက ဒေသခံနေအိမ်တွေကိုမီးရှို့ဖျက်ဆီးတာကြောင့် ဒေသခံတွေရွာလုံးကျွတ်ဘေးလွတ်ရာထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်လို့ Kayan Rescue ကလည်းထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈မှာ ဖလိုင်ကျေးရွာနဲ့လွယ်စတုံးကျေးရွာတွေနားမှာ တိုက်ပွဲတွေပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေအပြင်လက်နက်ကြီးအင်အားအဆမတန်သုံးခဲ့တယ်လို့လည်း မိုးဗြဲဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ကထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
ဒီတိုက်ပွဲမှာတော့ စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်က ၁၅ ဦးထက်မနည်းသေဆုံးပြိး မိုးဗြဲဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဘက်ကလည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေရှိတယ်လို့ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ရဲ့ထုတ်ပြန်ချက်မှာဖော်ပြထားပါတယ်။
စစ်ကောင်စီဘက်ကတော့ ကယားပြည်နယ်ကတိုက်ပွဲတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီးသတင်းထုတ်ပြန်တာမရှိပါဘူး။
လက်ရှိ ရှမ်းကယားနယ်စပ်မှာဖြစ်နေတဲ့ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ဒေသခံအများစုလည်းဘေးလွတ်ရာကိုထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရပြီး ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာလည်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအခက်အခဲတွေရှိနေတယ်လို့ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးနေသူတွေကပြောပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Kayan Rescue Committee -KRC
တနင်္သာရီတိုင်း မြိတ်ခရိုင်၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်အတွင်းက ပဝကျေးရွာနားမှာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက် ညနေ ၃ နာရီလောက်မှာ စစ်ကောင်စီတပ်တွေနဲ့ ဒေသခံ PDFတပ်တွေ အကြား တိုက်ပွဲတွေ ထပ်ဖြစ်နေပြီး စစ်ကောင်စီတပ်တွေက ရွာထဲကို လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ ပစ်ခတ်နေတာကြောင့် ပဝရွာကနေ စစ်ရှောင် ထွက်ပြေးရတဲ့ ရွာသူရွာသားပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်ရှိတယ်လို့ ဒေသခံက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။။
မနေ့ကလည်း အဲဒီပဝရွာနားတဝိုက်မှာ မနက်ပိုင်းကစလို့ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ခဲ့သလို အနီးအနားကရွာတွေနားမှာလည်း တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒေသအတွင်းမှာရှိပြီး လယ်နဲ့ ခြံလုပ်ငန်းတွေလုပ်ကိုင်ရာ ဂုံမင်းတောနဲ့ အုန်းပင်ကွင်း လို့အမည်ရတဲ့ နေရာတွေမှာ ရောက်လာတဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်တွေဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းက မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်တာခံခဲ့ရတယ်လို့လည်း ဒေသခံက ပြောပါတယ်။
စစ်ကောင်စီတပ်တွေက ပဝကျေးရွာအပြင် အနီးတဝိုက်ရွာတွေဖြစ်တဲ့ လယ်သစ်ရွာ၊ သက်ကယ်ကျော်ရွာ၊ ပိန်းတောရွာတွေကို လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ ပစ်ခတ်တဲ့အတွက် ရွာသူရွာသားတွေဟာ ကြောက်လန့်တကြား စစ်ရှောင်ထွက်ပြေးနေကြရပါတယ်။
အဲဒီရွာတွေဟာ အိမ်ခြေ ၄၀၀ ကျော်ကနေ ၁၀၀၀ ကြားမှာရှိတဲ့ ရွာကြီးတွေ ဖြစ်ပြီး လယ်သစ်ရွာက စစ်ရှောင်ပြေးသူ ၁၀၀၀ ကျော်ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
စစ်ရှောင်ပြေးကြသူတွေဟာ အနီးအနားက ရွာတွေကို ပြေးကြသလို တောတောင်ထဲမှာ ခိုလှုံနေကြရသူတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Myeik Now
