"የአሜሪካ ጥቃት ኢራንን የማንበርከክ እንጂ ከኒውክሌር ጋር ምንም ግንኙነት የለውም"- አያቶላህ ኻሜኒ

የቀጥታ ሽፋን

1. 25 ሰኔ 2025የኢራን ፓርላማ ከተመድ የኒውክሌር ተቆጣጣሪ ጋር አገሪቷ መተባባር እንድታቆም ድምጽ ሰጠ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   የኢራን ፓርላማ ከተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የኒውክሌር ተቆጣጣሪ፣ አለም አቀፉ አቶሚክ ኤነርጂ ኤጀንሲ አገሪቷ የሚኖራት ትብብር እንዲቆም የሚያግድ ድምጽ መስጠቱን የአገሪቱ መንግሥታዊ ሚዲያዎች ዘግበዋል።

   አለም አቀፉ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲእስራኤል እና አሜሪካ በኢራን የኒውክሌር ይዞታዎች ላይ የፈጸሙትን ጥቃት ለማውገዝ ፈቃደኛ አልሆነም በማለት የኢራን ፓርላማ አፈ ጉባኤ መሐመድ ባገር ጋሊባ ተናግረዋል።

   በዚህም የኤጀንሲው “አለም አቀፍ ተዓማኒነቱን ለሽያጭ አቅርቧል” ሲሉ ተችተዋል።

   አፈ ጉባኤው የኢራን የኒውክሌር ባለስልጣናት የአገሪቱ “የኒውክሌር ማብላያ ይዞታዎች ደህንንት እስኪረጋገጥ ድርሰ ከኤጀንሲው ጋር ያላቸውን ትብብር ያቆማሉ” ብለዋል።

   አክለውም የኢራን “ሰላማዊ የኒውክሌር መርሃ ግብር በፈጣን ፍጥነት ወደፊት አንደሚራመድ” ተናግረዋል።

   በፓርላማ የተሰጠው ድምጽ ተምሳሌታዊ ሲሆን ውሳኔው ፖሊሲ እንዲሆን በኢራን መንግሥት ባሉ ከፍተኛ ባለሰረልጣናት መጽደቅ ይኖርበታል።

   ከአውሮፓውያኑ 1970 ጀምሮ 191 አገራት የኒውክሌር የጦር መሳሪያዎች ሥርጭት እና መስፋፋትን ለመከላከል ያለመውን 'ትሪቲ ኦን ዘ ነን ፕሮሊፈሬሽን ኦፍ ኒውክሌር ዌፐንስ' የተሰኘውን ስምምነት ፈርመዋል።

   አምስት አገራት አሜሪካ፣ ሩሲያ፣ ዩናይትድ ኪንግደም፣ ፈረንሳይ እና ቻይና የኒውክሌር የጦር መሳሪያ እንዲኖራቸው ተፈቅዶላቸዋል።

   ለዚህም ምክንያቱ ስምምነቱ ሥራ ላይ ከመዋሉ በፊት የኒውክሌር የጦር መሳሪያ ገንብተው ሙከራ አድርገው በማጠናቀቃቸው ነው።

   ኢራን የስምምነቱ ፈራሚ አባል ናት።

2. 25 ሰኔ 2025ትራምፕ በኢራን የስርዓት ለውጥ አልፈልግም አሉ

   

   ከጥቂት ቀናት በፊት በኢራን የኒውክሌር ይዞታዎች ላይ ጥቃት የፈጸሙት የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በኢራን የስርዓት ለውጥ እንደማይፈልጉ ተናገሩ።

   “ሁሉም ነገር በተቻለ ፍጥነት ተረጋግቶ ማየት እፈልጋለሁ። የአገዛዝ ለውጥ ሁከት ይፈጥራል፤ እናም በእውነቱ ያን ያህል ቀውስ ማየት አንፈልግም” ሲሉ ተናግረዋል።

   ትራምፕ በተጨማሪም የሩሲያው አቻቸው ፕሬዚዳንት ቭላድሚር ፑቲን በኢራን ግጭት ላይ እገዛ ለማድረግ መደወላቸውን ገልጸዋል።

   ከፑቲን የቀረበላቸውን እርዳታ ውድቅ አድርጌያለሁ ያሉት ትራምፕ በምላሹም “ከኢራን ጋር እርዳታ አልፈልግም፤ እገዛ የምፈልገው ካንተ ጋር ነው” ብለው ምላሽ እንደሰጡ ተናግረዋል።

3. 25 ሰኔ 2025የጸና የሚመስለው የእስራኤል እና ኢራን የተኩስ አቁም

   

   ከአስራ ሁለት ቀናት ገደማ በኋላ ኢራን እና እስራኤል ጸጥታ ሰፍኖባቸዋል።

   የአገራቱ ነዋሪዎችም ለሁለት ሳምንታት ያህል ሰቀቀን ሆኖባቸው ከነበረው ፍንዳታዎች፣ የጥቃት ማስጠንቀቂያዎች ድምጽ እፎይ ብለዋል።

   ለመሆኑ በትናንትናው እለት አገራቱን አስመልክቶ የተፈጠሩ አዳዲስ ክስተቶች ምንድን ናቸው?

   • የአሜሪካ የመከላከያ የደህንነት ኤጀንሲ አሜሪካ በኢራን ላይ የፈጸመችው ጥቃት የኒውክሌር ማብላያ ይዞታዎችን እንዳላወደመ እና ምናልባትም በወራት ወደኋላ ሊመልሰው እንደሚችልያደረገው ቅድመ ግምገማ ማሳየቱን የአሜሪካ ሚዲያዎች ዘግበዋል።
   • ይህንን ግምገማ የዋይት ሃውስ የፕሬስ ሴክሬታሪ ካሮሊን ሌቪት “ፍጹም የተሳሳተ” ብለውታል።
   • ዶናልድ ትራምፕ በኢራን ላይ የፈጸሙት ጥቃት የኒውክሌር ይዞታዎቿን ሙሉ በሙሉ ያወደመ ነው በሚለው አቋማቸው ጸንተዋል።
   • በእስራኤል እና ኢራን መካከል ያለው የተኩስ አቁም የጸና የሚመስል ሲሆን ሁለቱም ይህንኑ ዕውቅና ሰጥተዋል።

   • የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሁለቱም አገራት የተኩስ አቁም ስምምነት ጥሰዋል በሚል ኃይለቃል በመናገር ጣልቃ መግባታቸውን ተከትሎ መጽናቱም ተገልጿል።
   • የእስራኤል እና የኢራን መንግሥታት በቅርቡ በነበረው ጥቃት ሁለቱም ድል አድራጊነታቸውን አውጀዋል።
   • ትራምፕ በኔዘርላንድስ የሰሜን አትላንቲክ የጦር ቃል-ኪዳን ድርጅት (ኔቶ) ስብሰባን እየተካፈሉ ሲሆን፤ ዋነኛው አጀንዳው የጥምረቱ አባል አገራት ለመከላከያ የሚያደርጉት መዋጮ ላይ ያተኮረ ነው ተብሏል።

4. 25 ሰኔ 2025የኢራን የኒውክሌር ይዞታዎች ጥቃት ላይ የሾለከውን የደህንነት ግምገማ የትራምፕ ልዩ መልዕክተኛ "ክህደት" አሉት

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   የኢራን የኒውክሌር ይዞታዎች ጥቃት ላይ የአሜሪካ መከላከያ (ፔንታጎን) የደህንነት ግምገማ ሾልኮ መውጣቱን የትራምፕ የመካከለኛው ምስራቅ ልዩ መልዕክተኛ “የአገር ክህደት” ሲሉ ጠርተውታል።

   ፔንታጎን የአሜሪካ ጥቃት የኢራን ኒውክሌር ይዞታዎችን አላወደመም የሚለው ግምገማው በሚዲያዎች ሾልኮ መውጣቱን ተከትሎ ነው፤ ልዩ መልዕክተኛው ስቲቭ ዊትኮፍ ውግዘታቸውን ያሰሙት።

   “በጣም አሳፋሪ ነው፤ የአገር ክህደት ነው። ምርመራ ተካሂዶ ጥፋተኛው አካል ተጠያቂ ሊደረግ ይገባል” ሲሉ ለፎክስ የዜና ወኪል ተናግረዋል።

   ልዩ መልዕክተኛው አገራቸው በሶስቱ የኒውክሌር ማብላያ ይዞታዎች ላይ የፈጸመችውን ጥቃቶች ግምገማ ሪፖርቶች ማንበባቸውን ገልጸው “ሙሉ በሙሉ ስለመውደማቸው ምንም ጥርጥር” የለውም ብለዋል።

   የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ልዩ መልዕክተኛቸው ከፎክስ ጋር ያደረጉትን ቃለ ምልልስ በመቀነጫጨብ በትሩዝ ሶሻል ማህበራዊ ገጻቸው ላይ አጋርተዋል።

   “በፎርዶው [የኒውክሌር ማብላያ] ላይ 12 በንከር በስተር ቦምቦችን ጥለናል። የይዞታውን ጣሪያ ጥሶ እንዳለፈ እንዲሁም ሙሉ በሙሉ እንደወደመ ምንም ጥርጥር የለውም። እናም ግባችንን እንዳላሳካን እየወጡ ያሉ ሪፖርቶች እርባና ቢስ ናቸው” ሲሉ አጣጥለዋል።

5. 25 ሰኔ 2025የአሜሪካ ጥቃት የኢራን ኒውክሌር ይዞታዎችን እንዳላወደመ የደህንነት ግምገማ አሳየ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   አሜሪካ በኢራን ላይ የፈጸመችው ጥቃት የኒውክሌር ማብላያ ይዞታዎችን እንዳላወደመ የአሜሪካ መከላከያ ማዕከል (ፔንታጎን) የደህንነት ግምገማ አሳየ።

   ቅድመ ግምገማው ጥቃቱ የኢራንን የኒውክሌር መርሃ ግብር ምናልባትም በወራት ወደኋላ ሊመልሰው እንደሚችል ነው ያሳየው።

   ኢራን ያበለጸገችው የዩራኒየም ክምችት አሜሪካ ቅዳሜ፣ ሰኔ 14/ 2017 ዓ፣ም በፈጸመችው ጥቃት አለመውደሙን የአገሪቱ የመከላከያ ደህንነት ኤጀንሲ ግምገማን የሚያውቁ ምንጮች ለቢቢሲ የአሜሪካ አጋር ሲቢኤስ ተናግረዋል።

   ዋይት ሃውስ በበኩሉ "ይህ ፍጹም የተሳሳተ" ግምገማ" በማይረባ የደህንንት ማህበረሰብ ሾልኮ የወጣ ነው" ሲል ውድቅ አድርጎታል።

   የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በበኩላቸው የኢራን የኒውክሌር ይዞታዎች ሙሉ በሙሉ ወድመዋል በማለት በድጋሚ አጽንኦት ሰጥተው፤ "በታሪክ ውስጥ ስኬታማ ከሆኑ ወታደራዊ ጥቃቶች መካከል አንዱ የሆነውን ለማዋረድ" በሚዲያዎች የሚደረግ ሙከራ ሲሉ ከሰዋል።

   የአሜሪካ ጥቃት የኢራን ኒውክሌር ይዞታዎችን እንዳላወደመ የደህንነት ግምገማ አሳየ

6. 25 ሰኔ 2025ኢራን ለእስራኤል ሲሰልሉ ነበር ያለቻቸውን ሦስት ሰዎች ሰቀለች

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   ኢራን ለእስራኤል ሲሰልሉ ነበር ተብለው የተከሰሱ ሦስት ሰዎችን በስቅላት መቅጣቷን የአገሪቱ የፍትሕ ተቋማት የዜና ምንጭ አስታወቀ።

   ‘ሚዛን’ የተባለው የኢራን ፍትሕ ተቋማት የዜና ወኪል እንደዘገበው በስቅላት የተቀጡት ግለሰቦች በተጨማሪም በአገሪቱ ውስጥ ግድያዎችን ለመፈጸም የሚያስችሉ “ቁሳቁሶችን” በድብቅ ለማስገባት በመሞከር ተከስሰዋል።

   የዜና ወኪሉ በስቅላት የተቀጡት ሰዎች ስምን የዘረዘረ ሲሆን፣ እነሱም ኢድሪስ አሊ፣ አዛድ ሾጃይ እና ራሱል አሕማድ ራሱል ናቸው።

   ግለሰቦቹ እስራኤልን “የሚተባበር ድርጊት” በመፈጸም ተይዘው ነው ለስቅላት ላበቃቸው የፍርድ ሂደት የበቁት።

   እስራኤል በኢራን ላይ የከፈተችውን ጥቃት ተከትሎ ለ12 ቀናት በቆየው የሁለቱ አገራት ግጭት ወቅት የእስራኤል የሰላዮች እና ተባባሪዎቻቸው በኢራን ውስጥ የተለያዩ ተግባራት መፈጸማቸው ሲነገር ቆይቷል።

   ይህንንም ተከትሎ ኢራን ለቀናት በዘለቀው ግጭት ወቅት ከእስራኤል ጋር ግንኙነት አላቸው ተብለው የተከሰሱ 700 ሰዎች በቁጥጥር ስር መዋላቸውን ለኢራን መንግሥት ቅርበት ያለው ‘ኑር ኒውስ’ የተባለው መገናኛ ብዙኃን ዘግቧል።

7. 24 ሰኔ 2025ከትራምፕ ቁጣ በኋላ የእስራኤል-ኢራን የተኩስ አቁሙ የፀና ይመስላል

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   የእስራኤልን ጥቃት ተከትሎ ለ12 ቀናት ከኢራን ጋር ሲካሄድ የነበረውን ድንበር ዘለል ግጭትን ለማስቆም የተኩስ አቁም ስምምነት መደረሱን ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ያስታወቁት ማክሰኞ ማለዳ ላይ ነው።

   ነገር ግን ከረፋድ ጀምሮ ሁለቱም አገራት ጥቃት እንደተፈጸመባቸው በመግለጽ አንዳቸው ሌላኛቸውን ሲከሱ እና የተኩስ አቁም ስምምነቱ አለመከበሩን ሲገልጹ ነበር።

   ለእስራኤል በማገዝ ዕሁድ ዕለት ከባድ የቦንብ ድብደባ በኢራን የኒውክሌር ተቋማት ላይ የፈጸመችው አሜሪካ እና ሰኞ ምሽት የተወሰኑ ሚሳዔሎች የተተኮሱባት ኳታር ያሳኩት እንደሆነ የተነገረለት የተኩስ አቁም ዕውን እየሆነ ይመስላል።

   ኢራን እና እስራኤል የተኩስ አቁሙን በመጣስ መካሰሳቸውን ተከትሎ በአገራቱ ላይ ቁጣቸውን የገለጹት ትራምፕ በተለይ በወዳጃቸው እስራኤል ላይ ጠንከር ያለ ቁጣ ከመሰንዘራቸው በተጨማሪ ከእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታኒኣሁ ጋር በስልክ ተነጋግረዋል።

   ከሁለቱ አገራት በኩል ለቀናት በዘለቀው ግጭት የመጨረሻ የነበሩት ጥቃቶች ሌሊት ላይ ኢራን ወደ እስራኤሏ ቤርሼባ የተሰነዘረው እና የሰው ሕይወት የጠፋበት ጥቃት ሲሆን፣ በእስራኤል በኩል ደግሞ በሰሜናዊ ኢራን ላይ ጥቃት ፈጽመዋል።

   የተኩስ አቁሙ በፕሬዝዳንት ትራምፕ ይፋ ከሆነ በኋላ ኢራን እና እስራኤል ጥቃቱ መቀጠሉን እና አጸፋ እንደሚመልሱ ከገለጹ በኋላ ግጭቱ እንደማይቆም ተሰግቶ የነበረ ቢሆንም፣ ከሰዓት በኋላ መጠቃቃቱ ጋብ ብሎ ተኩስ አቁሙ የያዘ መስሏል።

   የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤኒያሚን ኔታኒያሁ የጦር አውሮፕላኖቻቸው ጥቃት እንዲያቆሙ ያዘዙ ሲሆን፣ የኢራኑ ፕሬዝዳን ማሱድ ፔዜሽኪያን እስራኤል ጥቃቷን እስካቆመች ድረስ አገራቸው ተኩስ አቁሙን እንደምታከብር አሳውቀዋል።

8. 24 ሰኔ 2025የመንግሥታቱ ድርጅት እስራኤል በእርስ ቤት ላይ የፈጸመችው ጥቃት የዓለም አቀፍ ሕግ ጥሰት ነው አለ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   እስራኤል ትናንት ሰኞ ኢራን ውስጥ የሚገኘውን ኤቪን የተባለው እስር ቤት ላይ የፈጸመችው ጥቃት በዓለም አቀፍ ሕግ ላይ የተፈጸመ “ከባድ ጥሰት ነው” ሲል የመንግሥታቱ ድርጅት ወቀሰ።

   ኢራን እንዳለችው እስራኤል በእስር ቤቱ እና በተያያዥ የእስር ቤቱን ከፍሎች ላይ በፈጸመችው ጥቃት ጉዳት አድርሳለች።

   የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የሰብአዊ መብቶች ጽህፈት ቤት ጥቃቱን አስመልክቶ በሰነዘረው አስተያየት ድርጊቱ የሕግ ጥሰት መሆኑን አመልክቷል።

   "ኤቪን እስር ቤት ወታደራዊ ተቋም አይደለም፤ ስለዚህም እስር ቤቱን ዒላማ ማድረግ የዓለም አቀፍ ሕግ ጥሰት ነው” ሲሉ የጽህፈት ቤቱ ቃል አቀባይ ታሚን አል-ኺታን ጄኔቫ ውስጥ ለጋዜጠኞች ተናግረዋል።

   ኤቪን እስር ቤት የኢራን የፖለቲካ ተቃዋሚዎችን፣ የሰብአዊ መብት ተከራካሪዎችን እና ጋዜጠኞችን ጨምሮ በሺዎች የሚቆጠሩ እስረኞች የሚገኙበት ነው።

   በኢራን መንግሥት ቴሌቪዥን የተጠቀሱት የአገሪቱ ፍትህ መሥሪያ ቤት ቃል አቀባይ አስግሃር ጃሃንጊር እንደተናገሩት በእስር ቤቱ ላይ በተፈጸመው ጥቃት ቢያንስ አንድ ሰው ተገድሏል።

9. 24 ሰኔ 2025እስራኤል የተኩስ አቁሙን እስካልጣሰች ድረስ ኢራን እንደምታከብር ፕሬዝዳንቷ ተናገሩ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   የኢራኑ ፕሬዝዳንት ማሱድ ፔዜሽኪያን በአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ይፋ የተደረገውን የተኩስ አቁም ስምምነት አገራቸው እንደምታከብር ተናገሩ።

   ፕሬዝዳንቱ ኢራን ከእስራኤል ጋር የተደረሰውን ተኩስ አቁም የምታከብረው እስራኤልም ተገዢ ስትሆን እንደሆነ መናገራቸውን መንግሥታዊው የእስላማዊ ሪፐብሊክ ዜና ወኪል - ኢርና ዘግቧል።

   ፕሬዝዳንት ፔዜሽኪያን ከማሊዢያው ጠቅላይ ሚኒስትር አንዋር ኢብራሒም ጋር በስልክ በተወያዩበት ጊዜ፤ እስራኤል የተኩስ አቁሙን “የማትጥስ ከሆነ፣ ኢራን አትጥስም” በማለት ተኩስ አቁሙ የሚጸናው ሁለቱም አገራት ሲያከብሩት መሆኑን አመልክተዋል።

   ፕሬዝዳንቱ ጨምረውም "አንዳንድ ችግሮች እና ቅሬታዎች ቢኖሩም ኢራናውያን በጠላት የሚፈጸምን ወረራ በአንድነት እስከ መጨረሻው እንደሚጋፈጡ በድጋሚ አሳይተዋል” ብለዋል።

10. 24 ሰኔ 2025የተኩስ አቁም እና በኢራን እስራኤል ግጭት ምን ያህል ሰዎች ሞቱ?

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    ዛሬ ማከሰኞ ማለዳ ተግባራዊ የሆነ በእስራኤል እና በኢራን መካከል የተኩስ ማቆም ይፋ ሆኗል። ነገር ግን ሁለቱም ወገኖች የተኩስ አቁሙን በመጣስ እየተካሰሱ ነው። ዛሬ ጠዋት ተኩስ አቁም መደረጉ መገለጹን ጨምሮ አስካሁን ምን ተከሰተ?

    * ዶናልድ ትራምፕ በአሜሪካ እና በኳታር አማካኝነት የተደረሰውን የተኩስ አቁም በመጣስ በእስራኤል እና በኢራን ላይ ቁጣቸውን ገለጹ

    * ትራምፕ ለጋዜጠኞች እንደተናገሩት ሁለቱም አገራት "የሚያደርጉትን. . . ነገር አያውቁም” ሲሉ ቁጣ በተቀላቀለበት እና መደበኛ ባልሆነ አገላለጽ ወቅሰዋል

    * ቀደም ሲል በኢራን የሥርዓት ለውጥ እንዲደረግ ሃሳብ ሲያንሸራሽሩ የቆዩት ትራምፕ፣ ዛሬ ይህንን ሃሳብ እንደማይደግፉት ተናግረዋል

    * እስራአል በዛሬው ዕለት ከቴህራን አቅራቢያ ያለ የራዳር ማዕከልን መምታቷን እና ጠቅላይ ሚኒስትር ኔታኒያሁ ከፕሬዝዳንት ትራምፕ ጋር በስልክ ካወሩ በኋላ የጦር አውሮፕላኖቹ እንዲመለሱ መደረጋቸው ተገልጿል

    * የጠቅላይ ሚኒስትር ኔታኒያሁ ጽህፈት ቤት ኢራን በሚሳዔል ጥቃቶች የተኩስ አቁሙን ሦስት ጊዜ ጥሳላች በማለት ሲከስ፣ ኢራን አስተባብላለች

    * ይህ በእንዲህ እንዳለ ለ12 ቀናት በተካሄደው የእስራኤል ጥቃት 606 ሰዎች መገደላቸውን የኢራን ጤና ሚኒስቴር አስታውቋል፤ ሌሎች ምንጮች ግን የሞቱት ሰዎች በሁለት እጥፍ ይጨምራል ብለዋል

    * የዛሬው ተኩስ አቁም ተግባራዊ ከመሆኑ ቀደም ብሎ ኢራን ቤርሼባ ላይ በፈጸመችው ጥቃት አራት እስራኤላውያን ሲገደሉ፣ በኢራን ጥቃት በአጠቃላይ 28 ሰዎች ተገድለዋል።

11. 24 ሰኔ 2025ከተኩስ አቁሙ በኋላ የኢራን እና የእስራኤል ከተሞች ዛሬ

    የአሜሪካው ፕሬዝዳንት በኢራን እና እስራኤል መካከል ሲካሄድ የሰነበተውን ጥቃት ለማስቆም የሚያስችል የተኩስ አቁም ከማክሰኞ ማለዳ ጀምሮ ተግባራዊ እንደሆነ አስታውቀዋል።

    ነገር ግን ሁለቱም አገራት አልዳቸው ሌላቸውን ጥቃቱን በመቀጠል ቢከሱም፣ እንደሰሞኑ ተከታታይ የአየር እና የሚሳዔል ጥቃት ስለመፈጸሙ በይፋ የተነገረ ነገር የለም።

    የሁለቱን አገራት ዜጎች ተኩስ አቁሙ የሰላም ተስፋን ፈጥሮላቸዋል። ከግጭቱ ጋብ ማለት በኋላ የሁለቱ አገራት ከተሞችን የሚያሳዩ ምሥሎች እነሆ. . .

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    

    የፎቶው ባለመብት, AFP via Getty Images

    

    የፎቶው ባለመብት, AFP via Getty Images

12. 24 ሰኔ 2025የኢራን መገናኛ ብዙኃን በሰሜናዊ ኢራን ፍንዳታዎች በመሰማታቸው ‘ተኩስ አቁሙ ተጥሷል’ እያሉ ነው

    በኢራን እና በእስራኤል መካከል የተኩስ አቁም መደረጉ ቢነገርም በሰሜናዊ ኢራን ማዛንዳራን ግዛት ውስጥ ፍንዳታዎች መሰማታቸውን ነዋሪዎች ተናግረዋል።

    ለኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘብ ጓድ ቅርብ የሆነው ‘ፋርስ’ የተባለው የዜና ወኪል እንዳለው ከዋና ከተማዋ ቴህራን በስተሰሜን ማዛንዳራን ግዛት ውስጥ በምትገኘው ባቦልሳር ከተማ ውስጥ ፍንዳታዎች ተሰምተዋል።

    ይህ እበእንዲህ እንዳለ ከፊል መንግሥታዊ የሆኑት ‘መህር’ እና ‘ኢስና’ የተባሉት የዜና ወኪሎች በሰሜናዊ ግዛት ውስጥ በሚገኙ የተለያዩ ስፍራዎች ፍንዳታዎች መከሰታቸውን እና የአየር መከላከያ መሳሪያዎች ተኩስ መሳማቱን በመጥቀስ የተኩስ አቁሙ “ተጥሷል” ብለዋል።

    በተጨማሪም የኢራን መንግሥት ቴሌቪዥን ፍንዳታዎች መከሰታቸውን እና የግዛቲቱን አስተዳዳሪ ቃል አቀባይ ክስተቱን በተመለከተ ዝርዝር ጉዳዮች ገና አለመታወቃቸውን መናጋራቸው ገልጿል።

13. 24 ሰኔ 2025ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እስራኤል በኢራን ላይ ጥቃት እንዳትፈጽም አስጠነቀቁ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በማኅበራዊ ትስስር መድረካቸው ላይ ባሰፈሩት ጽሁፍ እስራኤል በኢራን ላይ ጥቃት መፈጸም የለባትም በማለት ማስጠንቀቂያ አስተላለፉ።

    ፕሬዝዳንቱ ትሩዝ በተባለው የራሳቸው ማኅበራዊ ሚዲያ መድረክ ላይ "እስራኤል፤ እነዚያን ቦምቦች አትጣይ። በጥቃቱ የምትቀጥይ ከሆነ ከፍተኛ ጥሰት ነው። [የጦር አውሮፕላን] አብራሪዎችሽን አሁኑኑ ወደ ቤታቸው መልሺ!" ብለዋል።

    ይህ የፕሬዝዳንቱ ማስጠንቀቂያ የመጣው ከዛሬ ጠዋት ጀምሮ ተግባራዊ የሚሆን የተኩስ አቁም በኢራን እና በእስራኤል መካከል መደረጉን ካስታወቁ በኋላ ነው። እስራኤል በትራምፕ ሃሳብ መስማማቷን ስታሳውቅ፣ ኢራን ደግሞ ጥቃቱን የምታቆመው እስራኤል ካቆመች ብቻ ነው ብላለች።

    ነገር ግን ረፋድ ላይ የእስራኤል ጦር ሠራዊት ከኢራን የተወነጨፈ ሚሳዔል አክሽፊያለሁ ቢልም ኢራን ግን ምንም ዓይነት ጥቃት አለመዘንዘሯን አስታውቃለች።

    ዶናልድ ትራምፕ ቆየት ብለው ለጋዜጠኞች እንደተናገሩት ሁለቱም አገራት የተኩስ አቁሙን ጥሰዋል በሚል ከስሰዋቸዋል።

    "ሆን ብለው ማድረጋቸውን እርግጠኛ አይደለሁም" ያሉት ፕሬዝዳንቱ "ዛሬ ጠዋት የእስራኤልን ሁኔታ አልወደድኩትም፤ ይህንንም ማስቆም እችል እንደሆነ አያለሁ።”

    ፕሬዝዳንቱ ጨምረውም ኢራን "ወደፊት ፈጽሞ ኒውክሌር መሳሪያን አትገነባም” በማለት በኢራን ሁኔታም ደስተኛ አለመሆናቸውን አመልክተዋል።

14. 24 ሰኔ 2025ኢራን በአሜሪካ ወታደራዊ ጦር ሠፈር ላይ የተፈጸመው ጥቃት “ከኳታር ጋር የሚያገናኘው የለም” አለች

    የኢራን ውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ሰኞ ዕለት በአሜሪካ በሚተዳደረው አል ኡዲድ የጦር ሠፈር ላይ የተፈጸመው ጥቃት ከኳታር ጋር “የሚያገናኘው የለም” አሉ።

    የጦር ሰፈሩ የሚገኘው ኳታር ቢሆንም ቃል አቀባዩ ኢስማኤል ባጋህኢ ግን የኢራን እርምጃ “ራስን የመካለከል ነው” ብለዋል።

    ባጋህኢ በኤክስ ገጻቸው ላይ በለጠፉት ጽሑፍ "ኢራን ኳታርን እና ሌሎች ጎረቤት አገራትን በተመለከተ ለመልካም ጉርብትና ፖሊሲዋ ሙሉ በሙሉ ቁርጠኛ ነች" ብለዋል።

    "የአሜሪካ/እስራኤል የወንጀል ጥቃቶች እና በኢራን ላይ ያላቸው የተሳሳቱ ፖሊሲዎች በእኛ እና በቀጠናው ወንድማማች አገሮች መካከል መለያየት መፍጠር የለባቸውም" ብለዋል።

    

15. 24 ሰኔ 2025ኳታር ለተባበሩት መንግሥታት በጻፋቸው ደብዳቤ ኢራን ሰኞ ዕለት የፈጸመችውን ጥቃት ኮነነች

    ኳታር ኢራን ሰኞ ዕለት በአሜሪካ አል ኡዲድ የጦር ሠፈር ላይ የፈጸመችውን ጥቃት በመኮነን ለተባበሩት መንግሥታት ዋና ጸሃፊ ደብዳቤ ጻፈች።

    የኳታር ውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር ባወጣው መግለቻ ላይ ደብዳቤው ጥቃቱ የኳታር "ሉዓላዊነት እና ግዛታዊ አንድነት" ላይ የተፈጸመ "እጅግ አደገኛ እና ግልጽ ጥሰት" መሆኑን ገልጿል።

    ደብዳቤው የኢራን አብዮታዊ ዘብ የሚሳኤል ጥቃት "ለአካባቢው ሰላም እና ደህንነት ቀጥተኛ ስጋት" መደቀኑንም ያብራራል።

    "የኳታር መንግሥት ከዚህ ግልጽ ጥቃት ተፈጥሮ እና መጠን ጋር ተመጣጣኝ በሆነ መልኩ በዓለም አቀፍ ሕግ መሠረት ምላሽ የመስጠት መብቱ የተጠበቀ መሆኑን አፅንዖት ሰጥቷል" ሲል መግለጫው አክሎ ገልጿል።

    የኳታር መንግሥት የኢራን አምባሳደርን ጠርቶ ማናገሩንም አስታውቋል።

    የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴሩ ሰኞ ዕለት በዩናይትድ ስቴትስ ጦር ሰፈር ላይ የተፈፀመውን የሚሳኤል ጥቃትን ሙሉ በሙሉ ማክሸፏን ገልጿል።

16. 24 ሰኔ 2025የእስራኤል መከላከያ ኢታማዦር ሹም ለኢራን “በኃይል ምላሽ ይሰጣል” አሉ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    የእስራኤል መከላከያ ኃይል ኢታማዦር ሹም ኢራን “ለፈጸመችው ከባድ ጥሰት” መከላከያ “በኃይል ምላሽ ይሰጣል” ሲሉ ተናገሩ።

    የኢራን መከላከያ ኃይል ኢታማዦር ሹም አብዶልራሂም ሙሳቪ ግን ወደ እስራኤል ሚሳዔል አስወንጭፈዋል መባሉን አስተባብለዋል።

    የእስራኤል መከላከያ አዛዥ የሆኑት ኢያል ዛሚር በመከላከያ የኤክስ ገጽ ላይ “የኢራን መንግሥት የተኩስ አቁሙን በመጣስ ለፈጸመው ከባድ ጥሰት በኃይል ምላሽ እንሰጣለን” ብለዋል።

17. 24 ሰኔ 2025የኢራን ከፍተኛ የደህንነት ምክር ቤት 'ተጨማሪ ጥቃት የሚሰነዘር ከሆነ ምላሽ እንደሚሰጥ' አስጠነቀቀ

    የኢራን ከፍተኛ ብሔራዊ ደህንነት ምክር ቤት በእስራኤል እና በ"አሸባሪ ደጋፊዎቿ” ላይ “ጦርነቱን ለማስቆም” ሲል መግለጫ አውጥቷል።

    ምክር ቤቱ “ለማንኛውም ተጨማሪ ጥቃት"፤ "ቆራጥ፣ ጽኑ እና ወቅታዊ ምላሽ እንደሚሰጥ” አስጠንቅቋል።

    ምክር ቤቱ በመግለጫው የኢራንን ሕዝብ ስላለው "መረዳት፣ ፅናት እና አንድነት" አወድሷል።

    አክሎም “የጠላት ሽንፈት” በኢራናውያን "ፅኑ ቁርጠኝነት፣ ስልታዊ ትዕግስት እና ውርደትን ወይም የአንድ ወገን ማመቻመችን ካለመቀበል" የመጣ ነው ብሏል።

    መግለጫው ኢራንን እና ሠራዊቷን በኢራን ላይ ለሚሰነዘረው ጥቃት "ወሳኝ እና የተሰላ" አጸፋ በመስጠታቸው አመስግኗል።

18. 24 ሰኔ 2025ኢራን ወደ እስራኤል ሚሳዔል አስወንጭፋለች መባሉን አስተባበለች

    የኢራን መገናኛ ብዙኃን ኢራን የእስራኤልን ውንጀላን ማስተባበሏን ዘገበ።

    ኢራን ወደ እስራኤል ሚሳዔል አለማሰወንጨፏን የአገሪቱ መገናኛ ብዙኃን ዘግቧል።

    በሁለቱ አገራት መካከል የተኩስ አቁም መጀመሩ የተገለፀው ከጥቂት ሰዓታት በፊት ነበር።

    ፕሬዚደንት ትራምፕ በሁለቱ አገራት መካከል የተኩስ አቁም ስምምነቱ መጀመሩን በገለፁበት የማኅበራዊ ሚዲያ ልጥፋቸው "እንዳይጥሱት" ተማጽነዋል።

19. 24 ሰኔ 2025እስራኤል ኢራንን የተኩስ አቁም ስምምነቱን በመጣስ ወነጀለች

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    የእስራኤል መከላከያ ሚኒስትር እስራኤል ካትዝ ኢራንን የተኩስ አቁም ስምምነቱን በመጣስ ወነጀሉ።

    አክለውም የእስራኤል መከላከያ ኃይል “ኢራን የተኩስ አቁሙን በመጣሷ በቴህራን ማዕከላዊ ክፍል የሚገኙ ዒላማዎች ላይ ከበድ ያለ ጥቃት በመፈፀም ምላሽ እንዲሰጥ” ማዘዛቸውን ተናግረዋል።

    የእስራኤል መከላከያ ኃይል ከእስራኤል የተተኮሱ ሚሳዔሎችን የአየር መቃወሚያው ማምከኑን ተናግሮ ነበር።

20. 24 ሰኔ 2025እስራኤል ከኢራን ጋር የተኩስ አቁም ለማድረግ ስትስማማ የነዳጅ ዋጋ ቀነሰ

    

    የፎቶው ባለመብት, Getty Images

    እስራኤል ከኢራን ጋር ለሁለት ሳምንታት ከቆየ ግጭት በኋላ የተኩስ አቁም ስምምነት ለማድረግ ከተስማማች በኋላ የነዳጅ ዋጋ በ5 በመቶ ገደማ ቀንሷል።

    ድፍድፍ ነዳጅ ዘይት በበርሜል ወደ 68 ዶላር ዝቅ ብሏል።

    ይህም እስራኤል ሰኔ 13 በኢራን የኒውክሌር ተቋማት ላይ ሚሳይሎችን ከማሰወንጨፏ በፊት ከነበረበት በታች ነው።

    በቅርብ ቀናት ውስጥ ኢራን የነዳጅ እና ጋዝ ዋና የመርከብ መስመር የሆነውን የሆርሙዝ ባህር ሰርጥን በመዝጋት የዓለም አቀፍ አቅርቦቶችን ልታስተጓጉል ትችላለች የሚል ስጋት እየጨመረ በመምጣቱ የዋጋ ጭማሪ ተስተውሎ ነበር።

    የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ የተኩስ አቁም “አሁን ተግባራዊ ሆኗል” ሲሉ የእስያ የአክሲዮን ገበያዎች ተነቃቅተዋል።

    ከዚያ በኋላ እስራኤል በተኩስ አቁሙ መስማማቷን በይፋ አረጋግጣለች።

    የሚሳኤል ጥቃቱ ከተጀመረበት ጊዜ አንስቶ የነዳጅ ዋጋ በበርሚል እስከ 81 ዶላር ደርሶ ነበር።