Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Addunyaa irratti qamadii oomishuun kan beekamtu Indiyaan midhaan nyaataa bal'inaan alatti erguu jalqabdeetti, garuu yaaddoon akkuma itti fufetti jira.

Indiyaan yeroo waraana Yuukireen kanatti addunyaa sooruu dandeessii?

Ministirri Muummee duraanii Haayilamaariyaam Dassaalany waraanni Yukireen keessa adeemaa jiru Afrikaan dhiheessii soorataan of akka dandeessu ''carraa guddaa'' akka uumu himan.

'Waraanni Yukireen Afrikaan nyaataan akka of dandeessu carraa uuma' – MM duraanii Itoophiyaa

Gabaa keessatti qooda guddaa kan qabu gosti zayitaa 'Palm' jedhamuun beekamus ta'e zayitni suufii gatiinsaanii tasaa akka malee dabaleera. Kunis fayyadamtoota irratti dhiibbaa uumee jira.

Maraammartoo hanqina zayita nyaataa Itoophiyaa keessaa, sababootni ijoo maali?

Waraanni Yukireen uummata addunyaa miiliyoonaan lakkaawwaman beelessuu malaa jedhan hoogganaan dhaabbata Nyaataa Addunyaa.

Midhaan harka nuusa addunyaaf kan dhiyeessan Raashiyaafi Yukireen wal waraanuun eenyufaa miidha?

Tibbana Itoophiyaa keessatti gatiin zayitii nyaataa dabaluun akka malee odeeffamaa jira. Gatiin Zayitii nyaataa maaliif yeroo hedduu dabala kan jedhu hundaafuu gaaffiidha.

Soorata zayitii malee bilcheessuu dandeenyaa? Ogeeyyiin maal jedhu?

Hoogganaan dhaabbilee addunyaa gurguddoo xaa'oo oomishan keessaa tokkoo waraanni Yukireen keessa adeemaa jiru dhiheessii soorataafi gatii nyaataa addunyaaf hamaadha jedhan.

Waraanni Yukireen dhiheessii 'soorata addunyaaf hamaadha'

Mala saayinsawaan haala gahaa taheen qo’atamee badaa waa’eensaa hin himamne. Tahus  iddoowwan Itoophiyaa baayyeefi lafa lammiileen Itoophiyaa jiranitti gosa nyaataa gabateerraa hin dhibne dha-buddeenni.

Buddeenni yeroo baayyee soorannu fayyaa keenyaaf bu'aa hangamii qabaa?

Guddina daa'immanii sirrii mirkanneessuuf wantoota barbaachisan keessaa nyaanni eddoo guddaa akka qabu oggeessi fakkaa ni dubbatu. Keessattuu Dokitarri daa'immanii BBC dubbisee fi oggeessoonni sirna nyaataa dhimma kanaarratti qabxiilee maatii fayyadu danda'an murteessoo kaasaniiru.

Ijoolleen guddina gaarii akka qabaatanniif gosni nyaataa caalaa gorfamu jiraa?

Gaheen soorataa inni guddaan qaamaaf humna kennuufi dhibee ofirraa loluuf gargaaruu erga ta'ee guyyaatti si'a meeqa nyaachuu qabna?

Guyyaatti maal fa'a nyaachuu qabna, yeroo meeqa haa nyaannu?

Nyaatni ofii isaan hamaa miti. Ta’us garuu malli ittiin nyaati bilcheeffamuu, hangi nuti nyaannu fi irra daddeebi’uun, bu’aa nyaaticha irraa argannuu hir’isuu irraa eegale hanga miidhaa fayyaa geessisuu danda’a jedhu ogeeyyiin.

Gosootni nyaataa shan yeroo hedduu nyaachuu hin qabne isaan kami?

Dhaabbata Biyyoota Gamtoomaniitti, Sagantaan Nyaata Addunyaa (WFP) akka jedhutti Gaanfa Afrikaa keessatti gogiinsa walitti fufiinsaan uumameen namootni miliyoona 13 ta’an beela hamaaf saaxilamaniiru.

Gaanfa Afrikaatti namootni miiiyoona 10 ol beelaaf saaxilaman - UN

Dhaabbata Biyyoota Gamtoomanii jalatti Saganta Nyaataa Addunyaa(WFP) Kaaba Itoophiyaatti beelli hamaan mudachuu akka malu akeekkachiise.

Kaaba Itoophiyaatti beelli hamaan mudachuu akka malu WFP akeekkachiise

Itoophiyaatti qajeelfamni haala soorataa(dietary guideline) yeroo ji’a tokkoof lama gidduutti akka uummataaf ifa taasifamu Inistitiyuutii Fayyaa Hawaasaatti, daariktarri Qorannoon Sirna Nyaataa Dr Maasrashaa Tasammaa BBCtti himaniiru.

Itoophiyaan qajeelfama haala soorataa 'fayyaa-qabeessa' jedhamu ifa gochuuf

Qorannoon oomishni warqee keessattu kibbaa fi kibba lixa Itoophiyaatti bal'inaan ummataan haala garaa garaatiin qophaa'un soorataaf oolu, dandeettii ummata addunyaa miliyoona 100 sooruu qaba jedhe qorannoon.

Warqee Itoophiyaa qalbii qorattoota addunyaa hawwate

Hospitaalli rifaraalaa Ayidar daa'imman kanneen akka Suraafel beelaan guddoo miidhaman wal'aanuuf meeshaaleen jalaa dhumachaa akka jiru hima.

Haati beelaan miidhamuun harmishee gu'e, daa'ima ishee hoosisuu hin dandeenye

Tarii yeroo qophiin addaa ykn ayyaanni gahutti nyaata gaarii tolchuun maatiif dhiyeessuu barbaaddu ta'a. Kun ammaan booda roobootiin hojjatamuu akka danda'amu barameera.

Roobootiin nyaata mi'aawaa akka fedha keessaniitti qopheessu hojii eegaluu dhaggeessanii?

Ministirri Muummee Itoophiyaa Abiy Ahimad, dhibeewwan biyya seenan dabalatee, rakkoon biyyattii hedduun gargaarsa qamadii biyya alaa irraa dhufurraa kan maddudha jedhan.

Itoophiyaan qamadii biyya alaatii galurraa rakkoo akkamii qabdi?

Akkuma umriin keenya dabalaa adeemu fedhiin, waan dursi kenninuufi barmaanni soorata keenyaas jijjiramaa adeema.

Nyaata akkamiitu umurii kamitti qaama keenyaaf barbaachisa?

Yaadni dhalli namaa eegumsa naannoof jecha ilbiisota nyaachuu eegaluu qaba jedhu kan bubbule ta'ullee, hedduu keenya biratti fudhatama hin arganne.

Nyaata ilbiisotarraa tolfamu yeroo dhiyootti gabaa keessatti arguu maltan

Yonaas Girmaa daldala foonii keessa waggoota 20 ol tureera. Hojii kana abbaa isaarraa fudhatee yeroo ammaa kana mana foonii bulchaa jira.

Jaalala foon dheedhii qaala’insi jireenyaa dhaabuu hin dandeenye

Nyaata bineeldotaa qopheessuuf ilbiisonni madda pirootiinii tahuun baayyee barbaadamaa jiru.

Afrikaa Kibbaatti nyaatni bineeldotaa titiisarraa oomishamaa jira

Kibba Itoophiyaa magaalaa Hawaasaatti akkuma gabaa foon dheedhii qotiyyoo kan qurxummiillee akkaan ho'aa jira. Ogeeyyii sirna Sorataa eeggannoo gochuun barbaachisa jechuun gorsu.

Magaalaa foon qurxummii dheedhiin akka foon horii itti nyaatamu, Hawaasaa

''Yeroon dhumaa jira. Rakkoo suukaneessaa kana hanbisuuf deeggarsa namoomaa dhorkaa malee dhiyeessuu qabna,'' jedhan hoogganaan kun ergaa fuula Twitter isaanii gubbaatti maxxansaniin.

Tigraayitti uummatni 'beelaan du'aa jira' jedhan hoogganaan WFP

Addunyaarratti gatiin nyaataa saffisaan qaala’aa jira