Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Dr Hanii Godaanaa seenaan duubee ishee Boorana Liibanii, hawaasa horsiisee bulaa keessaa jalqaba. Abbaan isheetiis gosuma isaanii keessaayyuu nama carraa  barnootaa argatan kan jalqabaati. Turtiin Dr Hanii waliin taasfne kunooti.

Doktora hawaasa horsiisee bulaa keessaa 'qabxii mul'atee hin beekne' galmeessite

Sammuun dalaguuf oksijinii barbaada. Yoo dhahannaan onnee dhaabate oksijiniin sammuu bira waan hin geenyeef namni suni du’e jedhamee amanama ture.

Yeroo du'uuf jennu sammuu keenya keessatti maaltu ta'a?

Rakkoon hargansuu yoo mudate carraan du’uu keenyaa tilmaamaan 38% akka ta’e Wiirtuun To’annoo Dhukkubaa Ameerikaa (CDC) ni hima. 

Vaayirasii hantuutaan namatti daddarbu, lubbuus galaafatu beektuu?

Dr Zabiibaa Roobaa barnoota fayyaa (Medicine) kan qo'atte yoo ta'u, yeroo ammaa damee fayyaa onneerratti xiyyeffachuun barachaa jirti. Kitaaba 10 barreessiteetti. Amma hawaasa keessaa dhalatteef hospitaala ijaarsisaa jirti.

Dodolaa hanga Saandiyeegoo: Imala Ispeeshaalistii onneefi barreessituu, Dr Zabiibaa Roobaa 

Halluuwwan fincaanii armaan olitti eeramana kunneen dhibee qabaachuu yookiin fayyaa ta'uu keenya guutummaa guutuutti nutti himu jechuu miti. Garuu fincaan keenya akkaataa duraan turerraa halluu geeddarannaan ilaalamuu qabna.

Halluun fincaan keenyaa waa'ee fayyaa keenyaa maal hima? Halluu akkamiitu yaaddoodha?

Iji namaa boca kubbaa kan qabu yoo ta'u qaamni halluu gurraacha qabuu fi walakkaa ijaatti argamu- pupil jedhamu karaa ittiin ifi alaa gara qaama ijaa gara keessaa seenuudha.

Ija keenya ittiin arguu malee akkamiin akka hojjetu hagam beekna?

Waggoota 60 booda, addunyaa amma namni tokko giddu galeessaan waggaa 73 ol jiraata, UN akka jedhutti  bara 2050tti waggaa 77tti ol guddata.

Namoonni dur caala waggaa 100 ol jiraachuun maaliif dabalaa dhufe?

Ministeerri barnootaa Itoophiyaa dhimmaa gulantaa Piroofeesarummaa guutuu kennuu dhorkuu ilaalchisee xalayaa akeekkachiisaa yeroo lama barreesseera.

Murtee falmisiisaa Ministeera Barnootaa Pirofeesarummaa kennuu dhorke

Namoonni hedduun barri jalqaba yunivarsiitii seenan yeroo adda ta’e jireenya isaanii keessatti hin dagatamne akka ta’etti yaadatu.
Barri jalqabaa yunivarsiitii kun afaan Ingiliziitiin ‘Freshman’ jedhamuun beekama.


Barattoonni reefuu yunivarsiitii seenan wantoota gurguddoo gochuu qaban shan

Bara kana namooti dulluma keessa abbaa tahan keessumaa biyyoota lixaa keessatti arguun baratamaa dhufeera.

Dulluma keessa abbaa tahuun balaa qabaa?

Imaluu, mataa keenyarra balal'uu akkasumas warri dhiiraa ishee dhaltuu hawwachudhaaf faaruu faarsuu dabalatee, sammuun tisisaa waan baayyee dalaga.

Sammuun tisisaa amma mataa lilmoo gahu waa'ee sammuu namaa maal akeeke?

Deeffuu fi dhuufuun qilleensa gara keessatti fudhannu, dhugaatii dhugnuu fi baakteeriyaa qaama sirna bullaa’insa soorataa keenya keessa jiranirraa maddu.

Maaliifan dhuufa jettanii yaaddanii beektu?

Dhiibbaa cimaa sanymmaa fayyaa namootaarratti qabaatu ilaalichisee qorattuun wallaansa fayyaafi gaazexessituun saayinsii muddannoo mataashee irraa ka'uun dhimma kanarratti kitaaba barreessite.

Dhiibbaa cimaa sanyummaa fayyaa namootaarratti qabaatu

Saayintistoonni akka jedhatti,  hawaasni Cheemayna ujummoolee dhiigaa arterii hunda caala fayyaa ta'e qabaachusaanii qorannoon mirkaneessan.


Namoota addunyaarratti onneen isaanii suuta dulloomu beektuu?

Kaansariin qaama saalaa dhiiraa yeroo baayyee kan mudatu miti, garuu lakkoofsi namoota addunyaarratti dhibee kanaan qabamanii dabalaa jira.

Penile cancer: Dhibee kaansarii dhiiraa waldhaansisaa hanga qaama saalaa guutummaatti muruu gahu

Furdinni garmalee maali, attamiin safarama?

Uumama namaan addatti ol-ademaa waggaa sagalii  kutaaleen qaamasaa kara faallaan argamaniif wal'aansi baqaqsanii yaaluu wal-xaxaa taasifameef.



Daa'ima onneesaa kara mirgaa jiruuf wal'aansi baqaqsanii yaaluu taasifame

Lakkoofsi dubartoota daa’ima dahuu hin barbaadnu jedhanii dabalaa jira, walumaa galatti daa’ima godhachuunis akkuma kana gadi bu’aa jira.

'Dahuu hin barbaadu' 

Wanti biyya Indoneezhiyaa -Sumaatran irraa argame tokko ammoo hedduuma nama ajaa’ibuu hin oolu. Bineensi jaldeessa gur’aacha fakkaatu oraangutan jedhamu baala mukaa ciree tumee bulleessuun qoricha hojjetee madaa guddaa maddiisaarratti bahe fayyifachuu danda’uu saayintistoonni himan.

Sanyii jaldeessaa baalarraa qoricha hojjetatee madaasaa  fayyifate

Naannoo Tigraayitti hojjetaan Hayidar Riffeeraal Hospitaal Maqaleetti argamutokko meeshaalee wallaansa fayyaa miliyoona hedduu akka baasan tilmaamamurra miidhaa geessisuu daarektarri hospitaalichaa Dr. Abrahaa Gabre-Igzihaabeer BBCtti himan.

Maqalee- Hospitaala Ayidaritti hojjetaan meeshaa wallaansa fayyaa mil. hedduutti tilmaamu mancaase

Maanguddoon ganna 62 kun Hospitaala Waliigalaa Masaachusetis (MGH) keessatti wal’aansa baqaqsanii yaaluu torban lama dura era argatee booda Roobii darbe kana gara manasaatti deebi’e.

Namtichi kaleen booyyee dhaabameef gara manasaatti deebi’e

Afaanoromoo

Kolfuu akkaan jaalanna. Nam baacoo nutti himu jajuun uumama keenya keessa waan jiru fakkaata.    
Haatahu malee qo'annoon haaraa, dhala namaa qofa miti - bineensonnis akka walirratti baacan ykn walitti qoosan mul'iseera. 

Bineensonni akka walitti qoosan quba qabduu?

Barsiisaan Itoophiyaa keessaa jijjiirama hawaasaarratti qorannoo taasiseen badhaafame, badhaasni kun "hojiiwwan gara fuulduraatti hojjetuuf itti gaafatamummaa" kan isaa kenne tahuu hime.

Qorannoo wal'aansaa