Itoophiyaan lammilee 274 Saa’ud Arabiyaa irraa gara biyyaatti deebifte

Haguuggii Tamsaasa Kallattii

1. 10 Fuulbaana 2020Looreetiin nageenyaa DRC doorsifamnaan UN eegumsa taasiseef

   

   Madda suuraa, Getty Images

   Lammiin Rippabilika Dimokiraatawaa Koongoo (DRC) badhaasa noobelii nageenyaa badhaafamanii turan doorsisni waan itti hammaateef, Dhaabbati Biyyoota Gamtoomanii (UN) eegumsa gochaafii jira.

   Dr Deenis Mukwege kutaa baha DRC lolaan hunkuramaa jirtu keessatti yakka gudeeddii raawwatamu hambisuuf hojii hojjetaniin bara 2018 badhaasa Noobelii nageenyaa argatan.

   AFP’n akka gabaasetti namni kun qaamoleen baha biyyattii keessatti dhiittaa mirga namoomaa raawwatan seeratti yaa dhiyaatan jedhee waan qabsaa’aa tureef doorsifameera.

   Dr Deenis Mukwege doorsisni ajjeechaa akka irratti raawwatamaa ture himeera.

   Ergaa Tiwiitara isaarratti barreesseen humnoonni nageenyaa UN bakka inni jiru bakka Panzi jedhamu keessatti bobbaafamuu ibseera.

   Loltoonni UN, namoota dhibamanii hospitaala seenan irra haleellaan akka hin geenyeef gara hospitaala naannawa kanaatti ergaman, kanaafis Dr Deenis Mukwege galateeffateera.

   Maxxansa X irra dabri

   Qabiyyee X hayyamtaa?

   Barreeffamni kun qabiyyee [social_media-site]n dhiyaatan qaba. Tarii 'cookies' fi teknolojiiwwan biraa fayyadamuu waan danda'aniif, osoo tokkoonsaa gadi hin buufamiin dura hayyama keessan gaafanna. Osoo hin simatin dura Ximaammata cookies fi imaammata mateenyaa dubbisuu barbaadda ta'a. Qabiyyee kana ilaaluuf 'waliigaluun itti fufi' filadhu.

   Accept and continue

   Hubachiisa: Qabiyyee marsariitiiwwan alaatiif BBCn itti gaafatamummaa hin fudhatu.

   Xumura maxxansa X

2. 10 Fuulbaana 2020Atakaaroo daa'ima maaskii hin kaawwanneen balaliin xiyyaaraa haqame

3. 10 Fuulbaana 2020US barattoota Chaayinaa 1,000 irraa visa mulqite

   

   Madda suuraa, Getty Images

   US barattoota Chaayinaa 1,000 caalan eeyyama biyyattii isan tursu ykn 'visa' isaanii mulqite.

   Sababni ammoo rakkoo nageenyaa uumuu danda’u jettee waan shakkiteefi.

   Tarkaanfiin kun isa pirezidaanti Tiraampi Caamsaa darbe lammiileen Chaayinaa hariiroo jabduu humna waraanaa waliin qabu jechuuun dubbatan waliin wal qabata.

   Barattoonni Chaayinaa ragaa kuufamee fi beekumsa teeknooloojii humna waraanaa US hataa jiru jechuun dubbatanii turan Tiraampi.

   Bara 2018-19tti lammiileen Chaayinaa 370,000 ta’an yuunivarsitiiwwan US keessatti barachaa turan.

   Namoonni 'visan' irraa mulqame barattoota eebbaaf ga’anii fi qorannoo gaggeessaa jiran kanneen rakkoo nageenyaa hamaaf sodaatamaniidha jetti US.

   Chaayinaan dhimma kanarratti homaa hin jenne.

   Barattoota paartii fi humna waraanaa waliin hidhata hin qabne fudhachuu akka itti fuftu US himteetti.

   Taatee kana booda barattoonni Chaayinaa yuunivarsitiiwwan US iddoo garaagaraa jiran rifaatuu keessa galuu fi gaaffiin itti heddummaataa jiraachuu dubbatan.

4. 10 Fuulbaana 2020Ashamaa!, Deebineerra

   Gabaasi kallattii keenya kan Fulbaana 10 bara 2020 asirraa eegala.

   Filaannoo Naannoo Tigraay irratti fuulleeffachuun odeessaalee gaggabaaboo isin biraan gahaa turree asii gaditti argattu.

   Oolmaa Gaarii!

5. 9 Fuulbaana 2020Itoophiyaatti har'a namoonni 916 Covid-19n qabamanii, 17 ammoo du’an

   Itoophiyaatti qorannoo koronaavaayirasii sa'aatii 24 darban keessatti saamuda 15,561 taasifame keessaa namoota 916 irratti vaayirasichi argamuun yoo mirkanaa'u, 17 ammoo dhibee kanaan lubbuun darbeera.

   Guyyaa har'aa 377 dabalatee namoonni amma yoonaatti bayyatan ammoo kuma 23,054 ta’eera.

   Akkasamumas lakkoofsi waliigalaa namoota vaayirasiin qabamuun mirkanaa’ee 61,700 gahuu isaa ibsi guyyuu Ministeera Fayyaa Itoophiyaa ni mul'isa.

   

6. 9 Fuulbaana 2020Daangaa nannoolee Amaaraafi Tigraayirratti maaltu umamee?

7. 9 Fuulbaana 2020Museeveeniin dargagoota mo'achuun yaadaan malee lolaan miti jedhan

   Miidiyaa hawaasummaa irratti dargaggoota waliin wal’aansoo walqabaan jira kan jedhan Pirezedantiin Yugaandaa Yuweerii Museeveenii, "Gariin isaanii na qoccolu/ na arrabsullee. Ati baayyee nama gadheedha naan jedhu," jedhan.

   Haata'u malee, dargaggoota mo'achuudhaaf humnaan deemuurra yaadaan amansiisanii mo'achuun caalaa bu'a qabeessa akka isaan taasise himan.

   "Nuti walii keenya irratti miidhaa geessisuu hin qabnu” kan jedhan Museeveeniin, dargagoota aangoo akka gadi dhiisaniif isaan qeeqaniin dura hojii manaa keessan hojjetadhaa jedhan.

   Akka Pirezedaantichaatti, warri isaan qeeqan dura rakkoo misoomaa Yugaandaa furuuf hojjechuu, akkasumas milkaa’ina Konfedereeshinii Afrikaa Bahaatiif dursa carraaqu qabu.

   Yaada kanaanis dargaggoo isaaniin falma hedduu mo'acha'u isaanii dubbataniiru.

   Maxxansa X irra dabri

   Qabiyyee X hayyamtaa?

   Barreeffamni kun qabiyyee [social_media-site]n dhiyaatan qaba. Tarii 'cookies' fi teknolojiiwwan biraa fayyadamuu waan danda'aniif, osoo tokkoonsaa gadi hin buufamiin dura hayyama keessan gaafanna. Osoo hin simatin dura Ximaammata cookies fi imaammata mateenyaa dubbisuu barbaadda ta'a. Qabiyyee kana ilaaluuf 'waliigaluun itti fufi' filadhu.

   Accept and continue

   Hubachiisa: Qabiyyee marsariitiiwwan alaatiif BBCn itti gaafatamummaa hin fudhatu.

   Xumura maxxansa X

8. 9 Fuulbaana 2020Bataskaanni Ortodoksii Itoophiyaa amantoota miidhamaniif birrii mil. 40 gumaachite

   

   Bataskaanni Ortodoksii Itoophiyaa ajjeechaa Hacaaluu Hundeessaa booda amantoota miidhamaniif birrii miliyoona 40 gumaachite.

   Miseensa koree namoota miiidhaman deebisanii bayyanachisuuf hundaa’e kan ta’a Qees Muluqan Birhaanuu, gargaarsi kun amantoota buufataalee lallabaa 10 keessatti miidhaman 12,719 ta’aniif kennama jedhan.

   Gargaarsi gochuun kan barbaachises ayyaanaafi akkasuma, deebi’anii hojii akka eegaluu danda’aniif ta’uu ibsan.

   Namoota miidhaman gargaaruuf Bataskaanichi waliigalatti birrii miiliyoona 44.5 baasuu fi amantootarraa walitti qabuu ibsan.

   Gargaarsa birri miliyoona 40 kennamerraa hafe birri miliyoonni 4.5 odeeffannoon dhabuun namootni gargaarsa hin arganne yoo jiraatanif jedhameetu kaa’ame jedhu.

   Gargaarsi kun kan hiramee akkaata miidhama namootaa irratti hundaa’uun ta’u kan himan Qees Muluuqan, kan du’aan, miidhama qaamaan cimaa irra ga’eefi kanneen wal’aansi isaan barbaachisu jedhamuun adda baafamuu dubbatan.

   Odeeffannoon namoota miidhaan irra ga’ee Baankii Daldalaa Itoophiyaa waliin ta’uun maqaa isaaniin herreega qusannaa banuudhaan,mallaqni gargaarsa kallattiin achirratti dabarfameef jedhu.

   Bataskaanni kun Arsii, Bahaa, Harargee Bahaa, Harargee Lixaa, Baalee, Shawaa Bahaa, Iluu Abbaa Booraa, Horroo Guduruu, Wallagaa fi Jimmaatti argamu.

   Namoota kunneen itti fufiinsaan hundeessuuf, qabeenya jalaa bade deebisuuf, mana jalaa diigame deebisuuf gargaasa birrii biliyoona sadii walitti qabuuf sochiin taasifamaa jiraachuu himan.

   Bataskaanni kun namoota sababa amantii isaaniin ji’a Onkoloolessaa hanga Waxabajjii gidduutti nannoolee adda addaatti miidhaan irra ga’e gargaaruuf murteessuu Qees Muluqan himaniiru.

9. 9 Fuulbaana 2020Barattoota Boosiniyaa daree alaatti barachuu eegalan

   

   Madda suuraa, Rooyitars

   Barsiisonni Boosiniyaa ganna kana bakkeetti daree qopheessuun barattoota barsiisuu eegalan.

   Akka gabaasa Rooyirarsitti, mana barnootaa Kachuunii keessattiraaasa/bakkeett barsiisuu jalqabuuf karoorfame ture, weerarri koronaavaarasiimmoo saganticha saffisiise.

   Barsiisaan Mirza Begovich jedhaman dareen alatti barsiisuun barattootaa fi barsiisootni qilleensa haaraa akka argatan fayyadeera jedha.

   Tola ooltonni fi arjoomtoonnis sagantaa daree alaatti baratamu kana deeggaraniiru.

   Wayita haalli qilleensaa mijaataan jirutti bakkeetti baratu,fuulfuraafimmoo qoosaas dhiyeeffamuu taasisuuf karoorfameera jedhame.

   Barattoonni akka walirraa hiiqaniif garee xixiqqaatti qoodamanii kan baratan wayita ta’uu, barattoonni kaan mansaaniirraabarnootasaanii hordofanillee jiru.

   Weerarri Covid-19 erga jalqabee biyyatti keessatti namoonni 21,961 vaayirasichaan qabaman keessaa 669 du’aniiru.

   

   Madda suuraa, Rooyitars

10. 9 Fuulbaana 2020Naannoon Tigraay attamiin addatti filannoo gaggeessuurra gahe?

11. 9 Fuulbaana 2020MM Abiyi Pirofeesar Bayyanaa Pheexiroos qorannoo imaammataarratti muudan

    

    Ministirri Muummee Abiy Ahimad har’a Pirofesar Bayyanaa Pheexiroos Itti-aanaa daarektara Inistitiiyuutii Qorannoo Imaammataa gochuun muuduu isaanii Waajirri Ministeera Muummee fuula Feesbuukii isaarratti ibse.

    Pirofeesar Bayyanaa Pheexiroos miseensa mana maree duraanii kan turaniifi dura taa’aa Sooshaal Dimokiraatik Paartiis turaniiru.

    Dura taa'aa MADIRAK ta'uun kan tajaajilan Pirofeesar Bayyanaan, nama siyaasaa gameessa mootummaarratti qeeqa dhiyeessuun beekaman keessaa tokko.

    Yuunvarsiitii Finfinneetti hayyuu Baayoloojii kan ta’an Pirof. Bayyanaan, A L I bara 1984 miseensa mana maree mootummaa ce’umsaa ta’uunis tajaajilaniiru.

12. 9 Fuulbaana 2020Ameerikaan xumura ji'a Fulbaanaa kanatti loltoota 2,200 Iraaqii baasuufi

    

    Madda suuraa, Reuters

    Baha Giddugaleessaatti hogganaan waraana Ameerikaa ibsi kenne akka agarsiisutti, US torbanoota muraasa dhufan keessatti looltota Iraaq jiran keessa harka sadii baasuufi.

    Jenaraal Keenat Makenzii, Fulbaana keessa lakkofsi looltota achi jiran 5200 irraa gara 3,000tti ni hir’ifama jedhan.

    Warri achitti hafan ammoo qaamolee nageenya Iraaq hambaa gartuu IS biyyatti keessatti hafanii ''akka balleessaniif'' gorsaa fi gargaarsa kennu.

    Ji’a darbe Pirezdantiin US Doonald Tiraamp loltoota Iraaq keessa jiran hunda saffisaan akka achii baasu mirkaneesse ture.

    Loltoonni US Iraaq keessa jiraachuun isaanii erga ajjeechaa jenaraal Iraan Qasiim Solimaanii Amajjii keessa haleellaa xiyyaara rimootiin to'atamtuun raawwatee booda Iraaq keessatti dhimma ijoo ta'eera.

13. 9 Fuulbaana 2020Namichi maanguddoo ganna 86 gudeede du'aan akka adabamu gaafatame

14. 9 Fuulbaana 2020Afgaanistaanitti haleellaa Pireezidantii Itti aanaarratti qiyyaafateen namoonni 10 du'an

    

    Madda suuraa, Reuters

    Magaalaa guddoo Afgaanistaan Kaabuul keessatti haleellaa boombii pireezidantii itti aanaa biyyattii Abdullaa Saaleeh irratti qiyyafateen yoo xiqqaate namootni 10 ajjeefaman.

    Hoogganaan tikaa biyyattii duraanii Saaleeh sababa ibiddaan fuulaa fi harka isaaniirra miidhaa salphaan qaqqabus lubbuun oolaniiru.

    Haleellaan kun kan raawwatame aanga'ootni Afgaan Taalibaan waliin marii isaanii kan jalqabaa wayita jalqabanitti.

    Abdullaa Saaleeh aanga'oota Afgaan warra Taalibaaniin ifatti morman yoo ta'an yaalii ajjeechaa bara darbe irratti aggaamamee lubbuu namoota 20 galaafate dabalatee yaaliiwwan ajjjechaa hedduu oolaniiru.

    Dubbii himaan warra Taalibaan Zaabihullaah Mujaahiid ergaa tiwitara gubbatti maxxanseen haleellaa kana keessaa harka hin qabnu jedheera.

    Dubbii himaan Ministeera dhimma biyya keessaa Taareeq Ariyaan haleellaan kun Saaleeh irratti kan qiyyaafatee fi isaanii gara hojii deemu konkolaataa isaanirratti darabatamuu dubbatan.

    Namootni naagaa naannichaa hojjetan 10 ta'an haleellaa kanaan ajjeefamuu fi eegduu Saaleeh dabalatee namootni 15 miidhamuus dubbatan.

    Haleella kanaan booda Saaleeh ibsa kennaniin hojii siyaasaa isaanii akka itti fufan dubbatan.

    Pireezidantiin biyyattii Ashiraaf Gahaanii haleellaa kana balaaleffataniiru.

15. 9 Fuulbaana 2020Covid-19 Itoophiyaatti - Bitootessaa hanga Hagayyaa

16. 9 Fuulbaana 2020Mammaaksa Guyyuu BBC

    

    Akkam isan?

    BBC Afaan Oromoorraa #mammaaksaguyyuubbc erga isinii dhiyeessuu eegallee ganna lama dabreera - Caamsaa 2018 keessa eegalle.

    Ergasiis mammaaksota godinaalee Oromiyaa garagaraa irraa akkasumas biyyoota addunyaa garagaraa irraa nuuf ergaman dhibbatti lakka'aman suuraa waliin dabaallee isan biraan geenye.

    Adeemsi haga ammaa jiru maal fakkaata? Guca armaan gadii faayyadamuu dandeessan.

    Gaaffiifi yaada qabdan nutti himaa - dhiyaadhaa.

    Hiikni mammaaksa har'aa isiniif maali?

    https://bbc.com.im/afaanoromoo/oduu-52613918%3C/a%3E%3C/p%3E%3C/div%3E%3Cdiv dir="ltr" class="css-1k9op6x e17x9cvu0">

    Hidhaa kana yoo bantan mammaaksota dhiyeenya nu ergitan keessaa muraasa ni argattu.

    Ulfaadhaa!!

17. 9 Fuulbaana 2020'Filannoon Tigraay akka mana seeraan ala ijaarame 'mana caraqaati'' - MM Abiy

18. 9 Fuulbaana 2020Aanga'oonni TPLF dorgomaa jiran eenyufaadha?

    

    Madda suuraa, Kominikeeshinii Naannoo Tigraay

    Aanga’oonni TPLF kanneen mootummaa giddu-galeessaa akkasumas manneen maree federaalaa keessa turan filannoo naannoo tigraay keessatti buufataalee filannoo garaagaraatti morkattootasaanii waliin dorgomaa jiru.

    Pirezidaantiin naannichaa Dabratsiyoon Gabramikaa’el(PhD) paartiisaanii bakka bu’uun magaalaa Addigiraat keessatti dorgomaa jiru.

    Achuma Adwaatti Itti Aanaa dura taa’aan TPLF, Ministira Daldalaa kan turan, Fatlaworqi Gabragzaabeer(Monjoriinoo) fi Mana Maree Bakka Bu’oota Uummataatti walitti qabaa koree dhimma seeraa kan turan Asmallaash Waldasillaasee TPLF bakka bu’uun ni dorgomu.

    Naannoo Filannoo Maqaleetti ammoo, yeroo darbe fedhiisaaniitiin aangoo kan gadi dhiisan Afa-yaa’ii Mana Maree Federeeshinii duraanii Keeriyaa Ibraahim, akkasumas obboleessa Obbo Geetaachoo Asaffaa kan ta’an Daani’eel Asaffaa TPLF bakka bu’anii dorgomaa jiru.

    Pirezidaantiin Yuunivarsitii Addigiraat Dr Zaayid Nagaash ammoo naannoo Addigiraatitti kaadhimamaa paartii TPLF ta’uun dorgomaa jiru.

    Ministirri kominikeeshinii duraanii Obbo Geetaachoo Raddaa ammoo TPLF bakka bu’uun Allaamaaxaa keessatti dorgomaa jiru.

    Pirezidaantiin Yuunivarsitii Maqalee Pirofeesar Kindaya Gabrahiwot ammoo magaalaa Maqaleetti dorgomaa jiru.

19. 9 Fuulbaana 2020'Filannoon Tigraay mirga heera mootummaatti fayyadamuu malee fallaa isaa miti'

    

    Madda suuraa, Anadolu Agency

    Filannoon Naannoon Tigraay har’a gaggeessaa jirtu mirga federaalizimii heerri biyyaa naannooleef kennee kan hojiirra oolchu malee faallaa federaalizimii miti jedhan Obbo Getaachoo Raddaa dubbi himaan TPLF gaaffii fi deebii BBC ‘News Day’ waliin taasisaniin.

    Geetaachoon itti dabaluunis adeemsi naannichaa faallaa mootummaa federaalaa ykn kan heera motummaas miti jedhan.

    Mootummaa jiddugaleessaa fedhii aangoorra turuu qabuuf jecha filannoon akka dheeratu murteesse malee fedhii naannoolee kaaniis miti jechuun falmu.

20. 9 Fuulbaana 2020Manneen hidhaa haalaan rukkatan akkasii agartanii beektuu?

    

    Madda suuraa, AFP

    Biyyattiin giddugala Ameerikaatti argamtu El Saalvaador, yakka gareen raawwatamuun yeroo dheeraaf dararamaa turte.

    Manneen hidhaa biyyattis waliigalatti haala nageenyi isaanii eegameen, hidhamtoota 18,051 qofa qabachuu danda'a.

    Haatahu malee, yeroo ammaa manneen hidhaa biyyattii keessa namoota 38,000 oltu hidhaa jira.

    Ho'i garmalee, kutaalee qulqullini hin eegamnee fi TB'n koroonaavaayirasiin dura lubbuu hidhamtoota hedduu ya galaafate.

    Asitti walirraa hiiquun waan hin yaadamnedha. Yoo tarii Covid-19 as keessa ni ka'a taanaan, haalaan daddarbuun isaa yaaddoo namootaati.

    Pireezidantiin bara dabre aangoo qabatan Nayib Bukele, warreen gurmaa'anii miidhaa geessisaniif gara laafina tokkollee akka hin qabne imaammata keessa galchan - manneen hidhaa keessatti dabalatee.

    Miseensonni garee kana keessaa qabamanii hidhaman, namni dhufee akka isaan daawwatu hin heeyyamamuuf, bilbilas takkaa hin argatan. Sa'aatii 24 guutuu kutaa keessa turu.

    Suuraaleen kunis mana hidhaa eegumsa olaanaa naannoo Izalco, Sonsonate jedhamutti kan kahe wayita tahu, hidhamtoota gareen gurmaa'anii haaleellaa raawwatan irratti sakatta'insi wayita godhamu agarsiisa.

    

    Madda suuraa, EPA

    

    Madda suuraa, Reuters