Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine: Ông Zelensky phải 'giải trình' cho tham nhũng trong chính phủ

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky "phải giải trình" cho tình trạng tham nhũng trong chính phủ của mình, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov đã bị cách chức, nói với BBC.

Ông Fedorov, một bộ trưởng được nhiều người yêu mến, người đã hiện đại hóa lực lượng vũ trang và tiên phong trong việc dùng drone trong chiến tranh, đã bị sa thải vào tháng trước sau khi được cho là có bất hòa với người đứng đầu lực lượng vũ trang Ukraine.

Ông nói với BBC rằng cuộc điều tra rửa tiền được công bố vào tuần trước làm dấy lên những câu hỏi về việc liệu ông Zelensky có biết về khả năng tham nhũng trong nhóm thân cận của mình hay không.

Ông Fedorov cũng lặp lại quan điểm rằng "nền dân chủ không nên trở thành con tin của Putin", nhưng không tuyên bố rõ tham vọng chính trị của riêng mình chỉ vài ngày sau khi đăng một video kêu gọi tổ chức bầu cử ở Ukraine.

Những người ủng hộ Fedorov đã biểu tình hàng tuần trên đường phố Kyiv kể từ khi ông bị cách chức, kêu gọi tổng thống phục chức cho ông.

Khi được hỏi liệu ông có nhớ công việc cũ hay không, người đàn ông 35 tuổi trả lời "Không", viện dẫn áp lực không ngừng của việc vừa điều hành cuộc chiến của Ukraine với Nga vừa cải tổ bộ quốc phòng.

Các cuộc biểu tình kết thúc vào hôm 19/8 sau khi người thay thế ông được xác nhận bổ nhiệm, chỉ vài giờ sau khi ông đăng một video trên YouTube kêu gọi cải cách chính trị.

Ukraine đã trong tình trạng thiết quân luật kể từ cuộc xâm lược toàn diện của Nga năm 2022, đồng nghĩa các cuộc bầu cử bị đình chỉ.

Nhưng Fedorov nói rằng việc khởi xướng cuộc thảo luận về bầu cử là "quyền đạo đức" của ông.

"Chúng tôi không nên sợ thảo luận về điều đó. Đó chính là dân chủ. Nếu tôi không thể chia sẻ ý tưởng của mình và cởi mở những điều đó với chính xã hội của mình, thì chúng tôi đang chiến đấu vì điều gì?"

Ông nói rằng nếu không bao giờ tổ chức bầu cử, "thì chúng tôi không còn là một nền dân chủ nữa".

Trong tuyên bố bằng video trước đó, Fedorov lập luận rằng "người dân không thể sống mãi trong trạng thái không hiểu vì sao những quyết định nhất định được đưa ra".

Ông tránh chỉ trích trực tiếp tổng thống và từ chối trả lời liệu ông có ủng hộ Zelensky giành chiến thắng trong bất kỳ cuộc bầu cử nào hay không.

Video của Fedorov về vấn đề tham nhũng chính trị được công bố tuần trước xuất hiện cùng ngày với thông báo mở cuộc điều tra rửa tiền nhằm vào các nghị sĩ và ngân hàng.

Cơ quan chống tham nhũng của Ukraine cho biết họ đã phát hiện một âm mưu biển thủ hơn 3 triệu USD bằng tiền Ukraine để nộp tiền bảo lãnh cho một cựu bộ trưởng năng lượng bị cáo buộc rửa tiền.

Một quan chức cấp cao trong văn phòng của ông Zelensky, bị cáo buộc có liên quan, đã bị cách chức.

Ông Fedorov cho biết vụ việc đặt ra những câu hỏi liệu tổng thống có biết về khả năng tham nhũng trong nhóm thân cận của mình hay không.

"Hãy để ông ấy trả lời câu hỏi này... Tôi tin rằng ông sẵn sàng đối mặt với những câu hỏi như vậy. Trách nhiệm của ông là nói cho tất cả chúng ta biết liệu ông có biết về tất cả những điều đó hay không... Tôi không muốn đưa ra bất kỳ giả định nào."

Trước đó, một phát ngôn viên của tổng thống nói với BBC News:

"Vì cựu bộ trưởng này là thành viên của mọi chính phủ kể từ năm 2019, thật kỳ lạ khi ông ấy diễn đạt như thể đây bằng cách nào đó là những chính phủ khác khi không có ông ấy. Như mọi người đều nhớ, chúng tôi đã không nghe thấy những tuyên bố mạnh mẽ như vậy từ ông ấy vào thời điểm đó."

Fedorov khẳng định ông đã loại bỏ các yếu tố tham nhũng khỏi hoạt động đấu thầu quốc phòng nhưng cảnh báo rằng điều đó vẫn đang ảnh hưởng đến năng lực ở tiền tuyến của Ukraine.

Cựu bộ trưởng cho biết ông không liên lạc với tổng thống trong "vài tuần qua", đồng thời nói rằng ông không có bằng chứng cho thấy tổng thống đích thân dính líu đến tham nhũng.

"Trong suốt thời gian làm việc với ông ấy, chưa một lần nào tôi nhận được từ ông bất kỳ nhiệm vụ hay chỉ đạo nào trái với pháp luật hoặc trái với lương tâm của tôi. Đó là trải nghiệm cá nhân của tôi khi làm việc với ông."

Với vai trò bộ trưởng quốc phòng và trước đó là bộ trưởng chuyển đổi số, Fedorov được ghi nhận vì những cải cách của ông nhằm thay thế binh sĩ bằng một "đội quân thiết bị không người lái", cứu nhiều sinh mạng trên chiến trường và cho phép Ukraine thực hiện các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào các mục tiêu quân sự, nhà máy lọc dầu và kho phân phối của Nga, cách biên giới hàng ngàn cây số.

Ông cho biết sẽ tiếp tục thúc đẩy các phương thức mới để tiến hành chiến tranh và xác nhận sẽ thăm Mỹ trong những tuần tới, nơi ông hy vọng được gặp Elon Musk.

Hệ thống liên lạc vệ tinh Starlink của vị tỷ phú này đã đóng vai trò then chốt trong những thành công của Ukraine.

Ông Fedorov muốn thuyết phục ông Musk mở rộng công nghệ này vào không phận Nga để hỗ trợ các cuộc tấn công của Ukraine mà không để Điện Kremlin được hưởng lợi từ việc tiếp cận hệ thống.

"Những công ty công nghệ tốt nhất thế giới đang hỗ trợ chúng tôi và họ sẽ đầu tư vào chiến thắng của chúng tôi, vào việc chấm dứt cuộc chiến này. Và chúng tôi cần duy trì liên lạc với họ bất kể vị trí của tôi là gì. Tôi đã có thành công trong việc hợp tác thành công với họ trước đây và tôi cần tiếp tục duy trì liên lạc với họ vì đất nước tôi," ông nói.

Ông Fedorov chỉ trích tình trạng quan liêu ở Anh và các quốc gia khác đang hỗ trợ Ukraine vì sự chậm trễ trong việc cung cấp vũ khí.

Anh là một trong những nước ủng hộ lâu dài của Ukraine, đã chi 16 tỷ bảng Anh (gần 22 tỷ USD) cho việc cung cấp vũ khí kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Tuần trước, có xác nhận rằng drone do Anh sản xuất đã được sử dụng để tấn công các mục tiêu của Nga.

Fedorov nói rằng ông biết ơn sự hỗ trợ của Anh nhưng đổ lỗi cho "quan liêu và thủ tục hành chính rườm rà" khiến việc nhận các trang thiết bị đã cam kết bị chậm trễ.

"Các chính phủ đang tụt lại phía sau so với thực tế trên thực địa. Đây không chỉ là vấn đề của Anh mà còn của các quốc gia khác, những nước công bố hỗ trợ nhưng cho tới cuối năm nay chúng tôi sẽ không nhận được."

Fedorov kêu gọi tài trợ trực tiếp cho hoạt động sản xuất drone mới nhất của Ukraine, thay vì cung cấp các kỹ năng và trang thiết bị lỗi thời từ các quốc gia khác:

"Chúng tôi không cần sửa chữa xe tăng khi chúng tôi không còn sử dụng xe tăng nữa."

Ông nói rằng việc giao hàng đúng thời hạn sẽ giúp cứu không chỉ sinh mạng người Ukraine.

"Đáng tiếc là những tổn thất, máu và kinh nghiệm quân sự của chúng tôi lại có lợi cho tất cả các vị. Các vị có thể tiếp nhận kinh nghiệm đó để đổi lấy mọi hỗ trợ mà các vị dành cho chúng tôi."

Fedorov phủ nhận có tham vọng chính trị trước mắt nhưng không loại trừ khả năng tranh cử tổng thống trong tương lai.

"Điều đó sẽ phụ thuộc vào việc chúng tôi có thể sớm khởi động lại tiến trình bầu cử dân chủ này đến mức nào, [...] tôi sẽ còn bao nhiêu năng lượng, liệu tôi có giữ được đội ngũ của mình hay không, liệu tôi có thể tự trả lời câu hỏi rằng mình có đảm đương được vị trí tổng thống hay không.

"Điều quan trọng hơn là liệu người dân có nói với tôi rằng: vâng, chúng tôi có thể tin tưởng ông đảm nhiệm vị trí đó, hay không."