Những xác tàu chiến của Đức Quốc xã nổi lên từ sông Danube

Khi mực nước sông Danube giảm xuống do nắng nóng cực độ, lòng sông hé lộ một tàn tích đáng kinh ngạc thời chiến ở châu Âu.

Tháng này, mực nước sông Danube xuống mức thấp kỷ lục đã làm lộ ra ít nhất 20 tàu chiến Đức gần Prahovo ở phía đông Serbia.

Những thân tàu rỉ sét và cột buồm gãy đang nổi lên từ lòng sông - tàn tích của một hạm đội Biển Đen của Đức Quốc xã bị đánh chìm có chủ đích trong Thế chiến thứ hai.

Các xác tàu đã nổi lên trong những đợt hạn hán trước đây, nhưng nắng nóng và hạn hán cực độ mùa hè này đã làm lộ ra hàng chục con tàu đắm khác.

Một số được cho là chứa vũ khí và chất nổ, biến đoạn sông này, một trong những điểm du lịch đường thủy lớn nhất châu Âu, thành một chiến trường kỳ lạ phơi bày trước mắ.

Đối với những du khách đi du thuyền dọc sông Danube mùa hè này, mực nước giảm đang hé lộ một cảnh quan – và lịch sử – thường bị che khuất dưới lòng sông.

Tám mươi hai năm dưới lòng sông Danube

Câu chuyện về việc vì sao các con tàu này lại nằm dưới đáy sống bắt đầu hơn tám thập kỷ trước.

Năm 1944, quân Đức bắt đầu rút lui trên Mặt trận phía Đông khi Hồng quân Liên Xô tiến sâu vào khu vực, bỏ lại một hạm đội khoảng 200 tàu chiến của Đức Quốc xã mắc kẹt trên một vùng Biển Đen đang nhanh chóng rơi vào tay Liên Xô.

Sông Danube trở thành một tuyến đường thoát hiểm, nhưng Cổng Sắt - một đoạn sông hẹp và vốn dĩ nguy hiểm - đã tạo ra nút thắt cổ chai.

Vào tháng 9/1944, Chuẩn đô đốc Paul-Willy Zieb của Đức đã ra lệnh đánh chìm hơn 200 tàu khi Hồng quân tiến gần.

Các tàu này bị đánh chìm một cách có chủ đích để tránh bị bắt giữ và cản trở bước tiến của Liên Xô.

Phần lớn các tàu vẫn nằm dưới lòng sông kể từ đó, một phần vì nhiều tàu vẫn chứa vật liệu nổ chưa phát nổ và gây nguy hiểm cho hoạt động hàng hải.

Serbia đã triển khai một chương trình ước tính trị giá 30 triệu euro để trục vớt một số tàu, nhưng tiến độ chậm do việc làm sạch lòng sông một cách an toàn rất phức tạp.

Đối với du khách, đây là một cảnh tượng đặc biệt dọc theo con sông dài thứ hai châu Âu, trải dài khoảng 2.850km qua 10 quốc gia, qua nhiều thế kỷ chứng kiến các đế chế sụp đổ và những liên minh thay đổi.

Kenneth Reece, một chuyên gia lập kế hoạch du lịch gần đây đi du thuyền trên hạ lưu sông Danube trên tàu Avalon Passion, cho biết những dấu tích về lịch sử đầy biến động của khu vực hiện hữu trong suốt chuyến đi của họ.

"Chúng tôi đã đến thăm những pháo đài thời trung cổ, nghe những câu chuyện về cuộc sống dưới chế độ cộng sản và độc tài, tìm hiểu về những cuộc chiến tranh đã định hình khu vực này và đi qua những nơi mà một phần lịch sử đó vẫn còn in đậm trong ký ức của người dân," Reece nói.

"Việc nghe về những xác tàu Đức thời Thế chiến II bị đắm dưới sông Danube đã bổ sung thêm một khía cạnh khác… Lịch sử không chỉ nằm trong bảo tàng hay tượng đài. Một phần của nó thực sự nằm ngay dưới lòng đất."

Dòng sông còn hé lộ điều gì nữa?

Những con tàu của Đức Quốc xã không phải là tàn tích duy nhất nổi lên khi mực nước sông Danube giảm xuống.

Tháng Tám vừa qua, mực nước rút đã làm lộ ra một chiếc xe máy của quân đội Đức Quốc xã ở Budapest và một quả bom của Anh nặng khoảng 700kg gần Virt, Slovakia, sau đó đã được kích nổ an toàn.

Tại Gigen ở Bulgaria, mực nước giảm đã để lộ ra tàn tích của cây cầu Constantine cổ đại.

Trong khi gần Ryahovo, các nhà khảo cổ học đã khai quật được ngà và xương voi ma mút lông rậm có niên đại hàng ngàn năm.

"Đối với các nhà khảo cổ học, những khoảnh khắc này vô cùng quý giá," Pavel Popov thuộc Bảo tàng Lịch sử Khu vực ở Pleven nói với Reuters.

"Nó mang lại cho chúng ta cơ hội hiếm hoi để quan sát, ghi chép và nghiên cứu chúng trong môi trường thực tế."

Hạn hán và mực nước dao động không phải là điều mới lạ đối với sông Danube.

Châu Âu là lục địa ấm lên nhanh nhất, theo Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus của EU, với tốc độ ấm lên gấp hơn hai lần mức trung bình toàn cầu.

Nhiệt độ tăng đang khiến các đợt nắng nóng trở nên gay gắt hơn và làm thay đổi lượng mưa, góp phần dẫn đến tình trạng mực nước sông xuống thấp nhiều lần, gây gián đoạn giao thông đường thủy trên sông.

"Dòng sông Danube đã hé lộ những lời cảnh báo từ quá khứ, đồng thời, có lẽ cũng cảnh báo chúng ta về tương lai," Reece nói.

Mực nước thấp có ý nghĩa gì đối với du khách?

Hậu quả đã được du khách đến khu vực này cảm nhận.

Mực nước thấp bất thường trên sông Danube trong mùa hè này đã buộc các công ty khai thác du thuyền trên sông phải hủy chuyến, thay đổi hành trình, chuyển hành khách giữa các tàu và sử dụng xe khách để đi vòng qua những đoạn sông không thể lưu thông.

Tuy nhiên, dòng sông thay đổi cũng có thể làm thay đổi những gì du khách bắt gặp trên đường đi.

"Chúng tôi không hề nhận ra rằng mình sẽ đi thuyền ngang qua những chiến hạm Đức bị chìm," Suzanna Fulton, người vừa đi du thuyền Viking Honir, cho biết. "Đó là một trải nghiệm khiến ta cảm thấy khiêm nhường và thành thật mà nói, rất tuyệt vời."

Reece nói rằng việc nhìn thấy bằng chứng về lịch sử thời chiến của sông Danube khiến vẻ đẹp và sự yên bình của dòng sông trở nên sâu sắc hơn.

"Ngày nay, bạn có thể ngồi trên boong tàu du lịch trên sông trong khi nhâm nhi một ly rượu vang và ngắm nhìn những quốc gia xinh đẹp này trôi qua, nhưng chính khung cảnh này đã chứng kiến ​​chiến tranh, chủ nghĩa phát xít, sự áp bức và nỗi đau khổ tột cùng của con người," Kenneth Reece nói.

"Tôi nghĩ đó là điều đọng lại trong tôi nhiều nhất. Sông Danube không chỉ đơn thuần đưa chúng tôi đi qua châu Âu. Theo nhiều cách, nó đã đưa chúng tôi đi qua lịch sử của châu Âu."