Người Việt Nam thiệt mạng khi chiến đấu cho Nga trong cuộc chiến với Ukraine là ai?

Một người Việt Nam được xác định đã thiệt mạng khi chiến đấu cho Nga trong cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine, theo cuộc điều tra của BBC.

Ông Can Van Binh (tiếng Nga: Кан Ван Биня, có thể là Cấn Văn Bình) xuất hiện trong hai bản tin của chính quyền thành phố Khasavyurt ở Cộng hòa Dagestan thuộc Liên bang Nga, trong đó cho thấy thông tin ông được tuyển mộ và thông báo ông đã tử vong khi chiến đấu cho Nga.

Ông nằm trong số hơn 1.500 công dân nước ngoài từ hàng chục quốc gia đã thiệt mạng khi chiến đấu cho quân đội Nga mới được BBC xác định gần đây.

Kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược Ukraine vào tháng 2/2022, chính quyền Việt Nam chưa bao giờ công khai việc công dân của mình tham chiến cho quân đội Nga hay liệu họ có thiệt mạng trong lực lượng này hay không.

Chính quyền địa phương Nga nói gì về ông Binh?

Trên kênh Telegram chính thức của Khasavyurt ngày 4/6/2024, ông Can Van Binh được miêu tả là một "công dân Việt Nam" sinh sống tại thành phố này.

Ông đã gặp Thị trưởng Khasavyurt, ông Korgoli Korgoliyev, để bày tỏ "nguyện vọng lên đường tham gia chiến dịch quân sự đặc biệt", cách mà Nga gọi cuộc chiến của mình tại Ukraine.

Ông Korgoliyev được mô tả là đã cảm ơn ông Binh "vì tinh thần nghĩa hiệp, đồng thời nhấn mạnh rằng đây là một hành động dũng cảm và đáng kính của một con người không đứng ngoài cuộc trong cuộc chiến chống lại chủ nghĩa tân phát xít."

Thị trưởng Khasavyurt cũng khẳng định chính quyền thành phố sẽ hỗ trợ cho "lính tình nguyện" Binh, bao gồm cả trợ cấp tài chính lẫn các nhu cầu thiết yếu khác.

Thông báo không nói rõ các khoản hỗ trợ đó là gì và cũng không nêu cụ thể thời điểm ông Binh nhập ngũ hay vị trí ông được điều đến trên chiến trường.

"Bài trừ chủ nghĩa phát xít" là một trong những lý do chính mà phía Nga dùng để biện minh cho việc họ tấn công Ukraine. Tuyên bố của Tổng thống Nga Vladimir Putin rằng "Ukraine là một quốc gia tân phát xít" đã bị bác bỏ rộng rãi.

Đến ngày 18/6/2025, tức hơn một năm sau, chính quyền Khasavyurt thông báo trên kênh Telegram rằng ông Binh đã "hy sinh khi đang làm nhiệm vụ" và tổ chức lễ truy tặng Huân chương Dũng cảm cho ông.

Tại đây, vợ và em trai ông đã gặp Quyền Thị trưởng Arslan Arslanov và một số quan chức khác của thành phố Khasavyurt.

Thông báo của chính quyền Khasavyurt gọi ông Binh là "anh hùng", đồng thời cho biết các quan chức có mặt gửi lời chia buồn sâu sắc, đồng thời bày tỏ sự trân trọng trước "lòng quả cảm và tinh thần xả thân" của ông.

"Chiến công của Can Van Binh sẽ mãi mãi ghi dấu trong tâm trí chúng ta. Lòng dũng cảm và sự hy sinh của anh sẽ là tấm gương cho các thế hệ tương lai, nhắc nhở chúng ta về giá trị của hòa bình và an ninh," ông Arslanov khẳng định.

Sau khi mặc niệm ông Binh, chính quyền đã trao Huân chương Dũng cảm cho vợ ông. Bà bày tỏ lòng biết ơn chân thành trước sự hỗ trợ và sẻ chia sâu sắc của chính quyền đối với mất mát của gia đình.

Trong video được chính quyền đăng tải về buổi lễ, vợ ông mặc áo khoác hồng, với khuôn mặt đượm buồn khi lắng nghe các quan chức Khasavyurt phát biểu.

Chính quyền địa phương không công bố bất kỳ thông tin nào khác về ông Can Van Binh – như tuổi tác, hoàn cảnh gia đình, nơi thiệt mạng – trên kênh Telegram chính thức. Đây là nền tảng quan chức Nga thường sử dụng để đưa ra tuyên bố và phát tin tức đến người dân.

"Chính quyền [Nga] hầu như không bao giờ nói người lính [trong cuộc chiến với Ukraine] đã thiệt mạng như thế nào trong các thông báo chính thức," phóng viên cấp cao Olga Ivshina của BBC News Tiếng Nga, người thực hiện cuộc điều tra về các công dân nước ngoài thiệt mạng khi chiến đấu cho Nga, nói với BBC News Tiếng Việt.

Trước tình trạng tổn thất kéo dài cùng số lượng người dân Nga đăng ký nhập ngũ có chiều hướng giảm, Moscow nhiều khả năng sẽ tiếp tục mở rộng tuyển mộ lực lượng từ nước ngoài.

Phía chính quyền Nga hiện chưa công bố thêm số liệu thương vong quân sự mới kể từ tháng 9/2022.

Mặc dù chính quyền Việt Nam chưa từng công bố việc công dân của mình tham chiến tại Nga, báo chí Việt Nam hồi đầu năm 2025 từng dẫn lại thông tin từ kênh RT của Nga về việc "chiến binh người gốc Việt" có tên Nikolai, biệt danh "Người Việt Nam", chiến đấu cho quân đội Nga tại Kursk, khu vực biên giới với Ukraine.

Ở phía bên kia chiến tuyến, binh sĩ gốc Việt Nguyễn Lâm Tùng cũng tham gia chiến đấu cho quân đội Ukraine.

Luật pháp Việt Nam cấm công dân làm lính đánh thuê hoặc tổ chức tuyển mộ lính đánh thuê chống lại quốc gia khác.

Cụ thể, Điều 425 Bộ luật Hình sự 2015 quy định người nào làm lính đánh thuê nhằm chống một quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ độc lập, có chủ quyền, thì bị phạt tù từ 5-15 năm.

BBC chưa thể xác định được hoàn cảnh ông Can Van Binh được tuyển mộ vào quân đội Nga, thông tin về quá trình chiến đấu của ông hay ông đã thiệt mạng như thế nào.

BBC News Tiếng Việt đã gửi đề nghị bình luận đến chính quyền Khasavyurt.