Đàm phán vòng đầu giữa Mỹ và Iran kết thúc với 'tiến triển đáng khích lệ', theo trung gian

Vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran nhằm đạt được một thỏa thuận cuối cùng để chấm dứt chiến tranh đã kết thúc với "những tiến triển đáng khích lệ", theo các bên trung gian là Qatar và Pakistan.

Các cuộc đàm phán bắt đầu vào hôm 21/6 tại Thụy Sĩ, sau thỏa thuận ban đầu giữa hai nước vào tuần trước.

Trong một tuyên bố chung hôm 21/6, Qatar và Pakistan cho biết một "ủy ban cấp cao" đã được thành lập để giám sát "lộ trình hướng tới việc đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày". Các cuộc đàm phán kỹ thuật sẽ tiếp tục trong suốt tuần này.

Trước đó, một nhà ngoại giao Mỹ tham gia vào đàm phán cho biết các cuộc thảo luận tập trung vào "làm rõ một số thông điệp gây nhầm lẫn từ phía Iran" về việc mở lại Eo biển Hormuz và thực thi lệnh ngừng bắn ở Lebanon.

Tuyên bố chung của các bên trung gian cho biết một "đường dây liên lạc" đã được thiết lập "để tránh các sự cố và hiểu lầm nhằm mục đích đảm bảo an toàn cho các tàu thương mại đi qua Eo biển Hormuz".

Nhà ngoại giao Mỹ cho biết các cuộc thảo luận cũng tập trung vào các "yếu tố" của một thỏa thuận hạt nhân, đồng thời nói thêm rằng cả hai phái đoàn, đang gặp nhau tại thành phố Lucerne của Thụy Sĩ, sẽ dùng "công việc của ngày hôm nay làm điểm khởi đầu cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo trong tương lai".

Thỏa thuận ban đầu đạt được vào tuần trước bao gồm cam kết đạt được một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày, cũng như chấm dứt giao tranh trên "tất cả các mặt trận" – bao gồm cả ở Lebanon – và mở lại Eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, kể từ đó, giao tranh giữa Hezbollah và lực lượng Israel ở miền nam Lebanon đã leo thang, cùng với các cuộc không kích của Israel mà Bộ Y tế Lebanon cho biết đã khiến hàng chục người thiệt mạng, bao gồm cả phụ nữ và trẻ em.

Sự leo thang đó đã khiến Mỹ tuyên bố một lệnh ngừng bắn mới giữa Israel và Hezbollah vào hôm 19/6. Các cuộc đụng độ và không kích tiếp diễn đã khiến Iran tuyên bố đóng cửa Eo biển Hormuz hôm 20/6 – mặc dù dữ liệu theo dõi cho thấy các tàu thuyền vẫn tiếp tục đi qua khu vực này.

"Các bên đã nhất trí thành lập một cơ chế hòa giải, gồm các bên [Mỹ-Israel và Iran], cùng Cộng hòa Lebanon, cũng như được các bên trung gian hòa giải hỗ trợ, để đảm bảo việc tuân thủ chấm dứt các hoạt động quân sự ở Lebanon."

Trước đó, khi các cuộc đàm phán giữa các phái đoàn Mỹ và Iran tại Lucerne, Thụy Sĩ bắt đầu, ông Trump đã đăng trên mạng xã hội rằng Iran "phải ngay lập tức ngăn chặn các lực lượng ỦY NHIỆM được trả lương hậu hĩnh của họ tại Lebanon gây rối" và đe dọa sẽ "đánh mạnh vào Iran một lần nữa" nếu họ không làm vậy.

Trưởng đoàn đàm phán của Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, đã đáp trả rằng: "Họ không nghĩ rằng nếu những lời đe dọa của họ có tác dụng, thì họ sẽ không rơi vào tình cảnh tuyệt vọng này ngày hôm nay sao?... Cho dù họ nói bao nhiêu đi nữa, chính chúng tôi mới là những người hành động."

Hôm 21/6, các bản tin cho thấy giao tranh ở Lebanon đã giảm nhưng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định rằng quân đội Israel sẽ vẫn ở miền nam Lebanon chừng nào còn cần thiết, để bảo vệ miền bắc Israel.

Thủ lĩnh Hezbollah, Naim Qassem, đã bác bỏ bất kỳ sự hiện diện quân sự nào của Israel ở miền nam Lebanon và tuyên bố Hezbollah sẽ tự vệ.

Phát biểu trước cuộc đàm phán tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock của Thụy Sĩ, trưởng đoàn đàm phán của Mỹ, Phó Tổng thống JD Vance, cho biết Tổng thống Trump đã yêu cầu các nhà đàm phán "bắt đầu một chương mới".

Ông Vance nói thêm rằng nếu giới lãnh đạo Iran sẵn sàng từ bỏ vai trò "gây bất ổn khu vực" và từ bỏ "tham vọng vũ khí hạt nhân trong dài hạn", thì Mỹ "sẵn sàng thay đổi căn bản mối quan hệ với nước này".

Iran khẳng định chương trình hạt nhân của họ là vì mục đích hòa bình.

Ông Vance tham gia đàm phán cùng con rể của ông Trump là Jared Kushner và đặc phái viên Steve Witkoff. Ông Ghalibaf đi cùng Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.

Cùng có mặt tại Thụy Sĩ là Thủ tướng và Tổng tư lệnh quân đội Pakistan cùng Thủ tướng Qatar. Pakistan đã đóng vai trò trung gian hòa giải trong suốt cuộc chiến và đã tổ chức một vòng đàm phán trước đó giữa Mỹ và Iran.

Qatar cũng đã làm trung gian hòa giải và vào cuối ngày 21/6, Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdul Rahman Al Thani cho biết ông hoan nghênh việc tiếp tục các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Tổng thống Mỹ và Tổng thống Iran đã ký một thỏa thuận sơ bộ vào đầu tuần trước, nhằm mục đích chấm dứt chiến tranh ngay lập tức.

Theo thỏa thuận, Iran sẽ mở lại Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển quan trọng mà 20% lượng dầu mỏ và khí đốt thiên nhiên của thế giới đi qua. Việc đóng cửa eo biển này đã đẩy giá nhiên liệu lên cao và làm gián đoạn nền kinh tế toàn cầu.

Mỹ cũng đồng ý dỡ bỏ lệnh phong tỏa quân sự đối với các tàu thuyền đến và đi từ các cảng của Iran.

Thỏa thuận ban đầu cũng bao gồm kế hoạch "tái thiết" Iran trị giá 300 tỷ USD và việc Mỹ chấm dứt "tất cả các loại lệnh trừng phạt" đối với nước này.

Tuy nhiên, vấn đề chương trình hạt nhân của Iran, lý do chính mà Mỹ đưa ra cho cuộc xung đột, vẫn cần được đàm phán. Trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân thời Obama với Iran và tái áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế.

Hôm 21/6, theo dữ liệu vị trí từ trang web theo dõi hàng hải MarineTraffic, một số tàu thuyền dường như vẫn đang đi vào, đi ra và quá cảnh qua Eo biển Hormuz, bất chấp tuyên bố của Iran – mà phía Mỹ phản đối – rằng họ đã đóng cửa eo biển này.

Bốn tàu chở dầu đã đi qua eo biển này vào cuối buổi chiều 21/6. Bốn tàu khác, tất cả đều là tàu chở hàng hoặc tàu vận tải, dường như đang di chuyển về hướng đông sau khi neo đậu tại khu vực tiếp giáp phía tây của eo biển kể từ cuối tuần trước. Theo hướng ngược lại, bốn tàu khác dường như đang rời khỏi eo biển theo hướng tây sau khi xuất phát từ vùng biển ngoài khơi bờ biển Iran.

Dữ liệu theo dõi có thể không ghi nhận đầy đủ mọi hoạt động di chuyển vì một số tàu có thể đã tắt thiết bị định vị.

Thỏa thuận ban đầu cũng kêu gọi chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, nhưng kể từ đó, các cuộc không kích của Israel tại Lebanon đã giết chết ít nhất 67 người, trong khi các cuộc tấn công của Hezbollah đã giết chết 5 binh sĩ Israel.

Israel khẳng định rằng cuộc xung đột với Hezbollah tách biệt với cuộc chiến nhằm vào Iran, mà nước này cùng với Mỹ phát động vào ngày 28/2.

Lebanon bị cuốn vào cuộc chiến không lâu sau đó, khi Hezbollah phóng tên lửa vào Israel để trả đũa một cuộc không kích khiến lãnh tụ tối cao của Iran thiệt mạng.

Israel đáp trả bằng cách phát động một chiến dịch ném bom trên khắp Lebanon và chiếm đóng khoảng 5% lãnh thổ phía nam của nước này – với hy vọng đẩy lùi các chiến binh Hezbollah khỏi biên giới phía bắc Israel – và tuyên bố không có ý định rút quân.

Kể từ ngày 2/3/2026, 4.057 người đã thiệt mạng ở Lebanon, theo Bộ Y tế nước này. Ít nhất 34 binh sĩ Israel đã thiệt mạng ở Lebanon và 4 thường dân ở miền bắc Israel, theo chính quyền Israel.

Lana Lam, Emma Pengelly & Richard Irvine-Brown tường thuật bổ sung