Ўзбекистон: Россия гази неча пулга тушаяпти? У бу қишдан чиқиш учун етадими? - Видео O'zbekiston Dunyo Yangiliklar
Сурат манбаси, REUTERS/ANTON VAGANOV
Россияга газ экспорт қилиб келган Ўзбекистон энди Россиядан табиий газ сотиб оладиган бўлди. Украина уруши боис Европа Россия газидан воз кечди, Россиянинг "газ шантажи" иш бермади. Ўзбекистон эса аномал совуққа дуч келди. Энди эса Россия билан газ битими атрофида саволлар юзага келган.
Алоқадор мавзулар:
- Ўзбекистон ҳукумати Озодлик суриштирувига журналист-блогерлар орқали ёпиқ жавоб берди. Аммо бу саволларни янада кўпайтирди
- Озодлик суриштируви: Ўзбекистон гази сувдан ҳам арзон сотилганми?
- Украина мулозими: Россия қаҳратон қишда ўзбекларни ҳам газ билан шантаж қилди
- Ўзбекистон: Энергетика инқирози 2024-йил қишида ҳам такрорланадими?
- Россия билан газ ҳамкорлиги, Ўзбекистон сиёсати ва матбуотидаги ташвиқот
Бир вақтлар Россия ва Хитойга газ экспорт қилган Ўзбекистон энди уни сотиб олишни йўлга қўймоқда. Аммо шундай бўлса-да, саноати шиддат билан ривожланаёт ички бозорни таъминлаш осон бўлмаяпти.
Ўзбекистон 2020 йил Россияга газ экспорт қилиш бутунлай тўхтатган бўлса, Хитойга экспорт қилиш йилдан йилга кескин тушиб кетмоқда.
Ўзбекистон шу йилнинг январидан май ойигача Хитойга экспорт қилинадиган газ ҳажмини қарийб 61 фоизга камайтирди ва 118 миллион долларлик газ сотди.
Аммо экспорт кескин тушган бўлса ҳам Ўзбекистон ички истеъмол учун газ етказиб беришда қийналмоқда.
Айни мақолада Google YouTube томонидан тақдим қилинган контент мавжуд. Биз бу контент юкланмасидан аввал сизнинг розилигингизни сўраймиз, чунки улар куки ва бошқа технологиялардан фойдаланган бўлиши мумкин. Сиз Google YouTube ҳаволасида кукиларга доир ва шахсий маълумотларга оид қоидалар ҳақида аввал ўқиб, кейин қабул қилишга рози бўлишингиз мумкин. Кўриш учун “қабул қилиш ва давом этиш”ни танланг.
Охири YouTube пост
Айниқса бу муаммо қиш мавсумида яққол кўриниб қолмоқда. Қаҳратон қишда аҳолининг эҳтиёжини қондириш учун ҳатто мамлакат ичидаги айрим бизнесларга газ етказиб бериш ҳам тўхтатилди.
Иқтисоди ўсаётган Ўзбекистон ушбу эҳтиёжни қондириш учун энди фаол газ импорт қилувчи давлатга айланмоқда.
Ўзбекистон ва Россия 2 йил муддатга газ савдоси бўйича шартнома имзолади.
Сурат манбаси, Getty Images
Шартномага кўра, шу йилнинг 1 октяридан бошлаб Россиянинг "Газпром экспорт" ширкати Ўзбекистоннинг "UzGastrade" акциядорлик жамиятига газ етказиб беришни бошлайди.
Ўзбекистон юзага келаётган ички эҳтиёжнинг бир қисимини қондириш учун Россиядан йилига 2 миллиард 800 миллион кубометр газ олишни режалаштирган.
Икки давлат ўртасидаги ушбу шартномани айрим мутахассислар саволлар ва бироз ишончсизлик билан кутиб олган.
Таҳлилчи Алишер Илҳомовнинг айтишича, Россиянинг Лукойл ширкати Ўзбекистонда йилига ўртача 6 миллиард куб газ қазиб олган. Энди Ўзбекистон Россиядан газ олмоқда.
"Нархлар бир неча маротаба қиммат бўлса керак", дейди у.
Таҳлилчи энди қишда одамлар совуқда қолмайди деган умидларни савол остига олган.
Россия билан шартноманинг газ нархлари жамоатчиликка очиқланмагани, саволлар пайдо қилган.
Энергетика вазирлиги Би-би-сининг нархлар борасидаги сўровига тижорат сирлари очиқланмаслигини айтди.
"Шартномани ишончнома ёрдамида Энергетика вазири Жўрабек Мирзамаҳмудов имзолагани билан унинг ижрочиси "УзГазтрейд" ҳисобланади. Уларнинг эса тижорат сири сифатида айрим рақамларни очиқламасликка ҳаққи бор. Биз имкониятимиз даражасидаги рақамларни очиқладик. Керакли параметрларни бердик. Тижорат сирларини очолмаймиз", дейилади матбуот хизмати жавобида.
Энергетика вазирлиги сотиб олинадиган нархлар ҳақида "минтақадаги бозор нархлари асосида" дейилган жумла ишлатган.
Иқтисодчи Отабек Бакировнинг очиқ манбаларга таяниб ёзишича, Россия Хитойга минг куб газни ўртача 290 доллардан, Туркманистон эса 240 доллар атрофида сотади. Бу нархга транзит харажатлари кирмайди.
"Агар шу нархларга ўлчов олинса, импорт ва ички нархлар ўртасида ўртача 200 атрофида фарқ юзага чиқади. Буни қоплашга бюджетда ҳеч қандай имконият йўқ, агар яна қарз олинмаса. Шунинг учун вазирлик эҳтиёткорлик билан "амалга оширилиши режалаштирилаётган ислоҳотлардан келиб чиқиб" деган иборани ҳам қўллаган. Бу балки 1 октябрдан кейин ҳеч бўлмаса бизнес учун амалдаги тарифларни бозор нархларига яқинлаштириш мумкинлигига ишора беради", дейди Отабек Бакиров.
Ўзбекистонда ички бозор учун газ нархлари минг куб метр учун 35-90 доллар оралиғида.
Айрим иқтисодчилар энергетика соҳасида нархлар аҳолига қийин бўлса-да, улар бозор талабларидан келиб чиқиб белгиланиши лозимлигини айтишади.
Газ импорт қилишни бошлаётган Ўзбекистон нархларни эркинлаштириш каби танлов қаршисида қолиши мумкинлиги айтилмоқда.
Ўзбекистон экспортни қисқартириб, импортни бошлаётган бўлса-да ички бозор эҳтиёжини таъминлашдаги муаммолар бу билан ечим топмайдиган кўринади.
Шу йилнинг май ойида Ўзбекистонда газ қазиб олиш ўтган йилнинг май ойи билан солиштирганда 12 фоизга камайган.
Саноатдаги ўсиш аксинча, 5.7 фоизга ўсган.
Кузатувчилар энергетика соҳасида қийин танловлар қаршисида қолаётган Ўзбекистон ҳукумати имкони борича шаффоф бўлиши ва коррупция ҳолатлари борасида шубҳаларни тарқатиш учун иштирокчилар ҳамда маблағ манбаларини очиқлаши кераклигини урғулашади.
Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek
BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.
