ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ መዓልቲ ፊርማ፡ ፕረዚደንት ሶማሊላንድ ሙሰ በሂ ኣብዲ፡ እቲ ስምምዕ ኢትዮጵያ ኣብ መጻኢ ንሶማሊላንድ ከም ናጻ ሃገር ኣፍልጦ ክትህባ ከምዘጠቓልል ተዛሪቡ። ኢትዮጵያ ግን ነዚ ኣየረጋገጸትን፤ "ሶማሊላንድ ኣፍልጦ ሃገርነት ንምርካብ ኣብ እትገብሮ ጻዕሪ መርገጽ ንምሓዝ ዓሚቝ ገምጋም ንምግባር ዘኽእል ዓንቀጽ" ሰፊሩ'ሎ እያ ትብል።

ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣዛራቢ ኰይኑ ዘሎ ውዕል ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን

ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስታ ባዕላ ናጽነታ ዝኣወጀትን ከም ሃገር ኣፍልጦ ዘይረኸበትን ሶማሊላንድ ንኣፍደገ ባሕሪ ዝምልከት "ምርድዳእ" ድሕሪ ምፍጻማ፡ ካብቲ ኣብ ሞቓድሾ ዝርከብ መንግስቲ ሓያል ተቓውሞ ገጢምዎ ምህላዉ ይፍለጥ።


ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ ምስ ኣዛዚ ሰራዊት ሶማሊላንድ ይዘራረብ

ፕረዚደንት ሶማልያ ሸኽ ሓሰን ሸኽ ማሕሙድ፡ ሎሚ ሰኑይ 8 ጥሪ ኣብ ሰዓታት ንግሆ፡ ናብ ኤርትራ ከም ዝተበገሰ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ሶማልያ ሓቢሩ። 

ፕረዚደንት ሶማልያ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዝርራብ ኣስመራ ኣትዩ

ኢትዮጵያ ንሶማሊላንድ ከም ሃገር ኣፍልጦ ክትህባ ተሰማሚዓ ዝብል መግለጺ ንመጀመርያ ግዜ ብፕረዚደንት ሶማሊላንድ ሙሰ ቢሂ ኣብዲ እዩ ኣብታ መዘክር ምርድዳእ ዝተፈረመላ ዕለት ዝተሰምዐ። ካቢነ ሚኒስተራት ሶማሊላንድ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ድሕሪ ዘካየዶ ኣኼባ፡ ኢትዮጵያ "ንሪፓብሊክ ሶማሊላንድ ልኡላውነት ዝሃበት ቀዳመይቲ ሃገር" ምዃና ብምጥቃስ ምስጋናኡ ገሊጹ።

ሶማሊላንድ፡ ካብ ኢትዮጵያ ኣፍልጦ ምርካብ ስለምንታይ እዩ ዘገድሳ?

እቲ 1 ጥሪ 2023 ኣብ መንጎ መንግስታት ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ዝተፈረመ መረዳድኢ ሰነድ፡ ነታ ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብላ ኢትዮጵያ ወደብ ዘርክብን ነታ ንዓርሳ ካብ ሶማልያ ዝነጸለት ግዝኣት ከም ሃገር ኣፍልጦ ክትህባ ዘኽእልን ከምዝኾነ ተገሊጹ እዩ።

ሚኒስተር ምክልኻል ሶማሊላንድ ምስ ኢትዮጵያ ንዝተገብረ ውዕል ብምቅዋም ስልጣኑ ለቒቑ

"ነቲ መንግስቲ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ዝኣተውዎ ናይ ምርድዳእ መዘክር ዝነጽግ ሕጊ ፈሪመ ኣለኹ" ዝበለ ፕረዚደንት ሶማልያ ሸኽ ሓሰን፡ እቲ ሕጊ "ሓድነትናን ልኡላውነትናን ከምኡ'ውን ግዝኣታዊ ምሉእነትና ንምሕላው" ኣገዳሲ ክብል ገሊጹ።

ሶማልያ፡ ኢትዮጵያ ምስ ሶማሊላንድ ዝገበረቶ ውዕል 'ዝነጽግ' ሕጊ ኣጽዲቓ

ሓደ ክኢላ ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ እተን ኣብ ገማግም ሶማል ዝነበራ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት መራኽብ ውግእ፡ ነቲ ኣብ ወሽመጥ ባብኤል መንደብ ብሑቲ ዝፍጸም ዘሎ መጥቃዕትታት ንምዕጋት ናብ ቀይሕ ባሕሪ ስለዝግዓዛ፡ ነቲ ኣብ ህንዳዊ ውቕያኖስ ዘሎ ልሕሉሕ ሓለዋ ባሕሪ ከም ሃጓፍ ተጠቒሞም ነቲ ቅርሰና ፈጺመሞ ክኾኑ ከምዝኽእል ግምቱ ኣስፊሩ።

ሓይሊ ባሕሪ ህንዲ ኣብ ገማግም ሶማል ብቀርሰንቲ ዝተጨወዩ ባሕረኛታት ነጻ ኣውጺኡ

ብጀካ እታ ቅጽበታውን ተሪርን መርግጺ ብምውሳድ ኣብ ጎኒ ሶማል ደው ከምእትብል ዝገለጸት ግብጺ፤ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፡ ኣባላት ሃገራት ኢጋድ፡ ኣባል ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳን ንምንታይ’የን ርእይቶአን ዘይሃባ?

ጅቡቲ ብዛዕባ ስምምዕ ኢትዮጵያን ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን  እንታይ በለት?

ኣብዚ ሰሙን፡ ኢትዮጵያ ምስታ ካብ ዓርሳ ካብ ሶማልያ ብምግንጻል ርእሰ ምምሕዳር ዝዀነት ሶማሊላንድ ዝኣተወቶ ስምምዕ ግን ሶማልያ “ፍጹም ቅቡልነት የብሉን” ክትብል ተቓዊማቶ እያ።

ሃገራትን ኣህጉራትን ብዛዕባ ስምምዕ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድ እንታይ ይብላ ኣለዋ?

ግብጽን ሊግ ዓረብን፡ ብሰንኪ'ቲ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድ ዝበጽሓኦ ስምምዕ ተፈጢሩ ኣብ ዘሎ ዲፕሎማሲያዊ ወጠጥ፡ ኣብ ጐድኒ ሶማልያ ደው ከም ዝብላ ኣፍሊጠን። 

ግብጽን ሊግ ዓረብን ኣብ ጐድኒ ሶማልያ ምዃኖም ኣፍሊጦም

እቲ ኣብ መንጐ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ዝተገበረ ስምምዕ ብፈደራላዊ መንግስቲ ሶማልያ ብርቱዕ ግብረመልሲ ተዋሂብዎ። ፕረዚደንት ሶማልያ ኣብ መንጐ ክልቲአን ሃገራት ዝነበረ ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ ጠቒሱ፡ ክልተኤን ሃገራት ኣብ ታሪኸን ግጭትን ኲናትን ከምዘይተፈለየን ከዘኻኽር ተሰሚዑ። ህሉው ወተሃደራዊ ዓቕሚ ሶማልያን ኢትዮጵያን ግን ከመይ ይመስል?

ኢትዮጵያን ሶማሊያን ብወተሃደራዊ ዓቕሚ እንክነጻጸራ

ምስ ሶማልያዊ መዘንኡ ፕሬዝደንት ሓሰን ሸኽ መሓሙድ ብቴሌፎን ዝተዘራረበ ዓብደል ፈታሕ ኣልሲሲ፡ “ግብጺ ኣብ ጐኒ ሶማልያ ደው ንምባል ዘለዋ ጽኑዕ መርገጺ” ከም ዘረጋገጸሉ ወሃቢ ቃል ኣሕመድ ፋሚ ተዛሪቡ።

ግብጺ ኣብ ጐኒ እታ ምስ ኢትዮጵያ ትዋጠጥ ዘላ ሶማልያ ምዃና ገሊጻ

ሕብረት ኣውሮጳ ነቲ ስምምዕ ኣመልኪቱ ኣብ ዝውጽኦ ሓጺር መግለጺ፡ ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ሶማልያ፡ ቻርተራት ሕብረት ኣፍሪቃን ሕቡራት ሃገራትን፡ ምኽባር ሓድነት፡ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ሶማልያ ከነዘኻር ንፈቱ ኢሉ።

ሕብረት ኣውሮጳ ግዝኣታዊ ሓድነት ሶማልያ ክኽበር ይግባእ ኢሉ

ክሳብ ሕጂ ተፈሊጡ ከም ዘሎ፡ እቲ ስምምዕ ዛጊት ዝዀነ ሕጋውነት ኣይለበሰን ዘሎ፤ ብወገን ሶማሊላንድ ፕረዚደንት'ኳ እንተፈረመሉ፡ ብባይቶ ክጸድቕ ግድን እዩ። ሰብመዚ ኢትዮጵያ’ውን ምሉእ ስምምዕ ኣብ ዝመጽእ ሓደ ወርሒ ክውዳእ ከምዝኽእል እዮም ኣተንቢሆም ዘለዉ። ብጐረባብቲ ሃገራት ከ ከመይ ይርአ ምድህሳስ’ውን ኣገዳሲ’ዩ።

ስምምዕ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ብጐረባብቲ ሃገራት ከመይ ክርአ ይኽእል?

ኢትዮጵያ ወተሃደራዊ መዓስከርን ኣገልግሎት ንግዲ ባሕርን ንምክያድ ዘኽእላ ኣፍደገ ባሕሪ እትረኽበሉ ውዕል ምስ ሶማሊላንድ ከምዝተፈራረመት ዕላዊ መግለጺ ዝሃበት ብቕድሚ ትማሊ ሰኑይ እዩ ነይሩ። 

ኢትዮጵያ ንርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ኣፍልጦ ክትህባ ከምዝተሰማምዐት ተገሊጹ

ኢትዮጵያ ምስ ሶማሊላንድ ዝገበረቶ ስምምዕ ዝተፈረመ ስምምዕ ኣፍደገ ባሕሪ፡ ሕጋዊ መሰረት ከምዘይብሉን ተግባር "መጥቃዕቲ" ከምዝዀነን ሶማልያ ኣተሓሳሲባ። መንግስቲ ሶማልያ፡ ሎሚ ሰሉስ ህጹጽ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት ድሕሪ ምክያዱ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ’ዩ እቲ ስምምዕ ተቐባልነት ከምዘይብሉ ገሊጹ።

ሶማልያ ንስምምዕ ኢትዮጵያን ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን 'ትንኰያ' ክትብል ገሊጻቶ

ካቢነ ሚኒስተራት ሶማልያ፡ ኣብቲ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ፡ መንግስቲ ሶማልያ ንግዝኣታዊ ሓድነት እታ ሃገር ከኽብር ከም ዝቃለስን፡ ሶማሊላንድ፡ ብመሰረት ኣህጉራዊ ሕጊ ኣካል ሶማልያ ከም ዝዀነትን እዚ ምስ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ዝተገብረ ውዕል ንጹግ እዩ ኢሉ።

ሶማልያ ኣምባሳደራ ካብ ኢትዮጵያ ጸዊዓ

መንግስቲ ኢትዮጵያ ድሕሪ እቲ ትማሊ ምስ ፕረዚደንት ሶማሊላንድ ዝተበጽሐ ስምምዕ፡ ኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ንኽትረክብ ዘኽእል ስምምዕ ከምዝተፈራረመት’ዩ ገሊጹ፤ ገለ መንግስታውያን ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ’ውን ኢትዮጵያ ወናኒት ኣፍደገ ባሕሪ ከምዝዀነት’የን ኣቓሊሐን።

ኣዘራራቢ ኰይኑ ብዛዕባ ዘሎ ስምምዕ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ዛጊት እንታይ ንፈልጥ?

ዓመተ 2023 ኣብ ኤርትራ ኣብ መዳይ ዲፕሎማሲ፡ ስፖርት፡ ሕልፈት ዓበይቲ ሓለፍቲ መንግስትን ሰራዊትን ካልኦት ክስተታትን ዝተራእየላ ዓመት’ያ ነይራ።
ፕረዚደንት ኤርትራ ናብ ቻይና፡ ሩስያ፡ ግብጺ፡ ኬንያ ስዑድያን ካልኦት ሃገራትን ምብጻሕ ዘካየደለካ ዓመት’ውን እያ።
ኣብቲ ዝተዛዘመ ዓመት ካብ ዝተራእዩ ፍጻመታት እምበኣር፡ በብወርሑ ተወሃሂዶም ቀሪቦም ኣለዉ፤ 

ኤርትራ፡ ቀንዲ ፍጻመታት ዓመተ 2023

እዚ ነታ ንሶማሊላንድ ከም ሓንቲ ግዝኣታ ገይራ እትቘጽር ሶማሊያ ግን ከቘጥዓ ይኽእል እዩ። ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ድሕሪ ዘካየዳኦ ስምምዕ፡ መንግስቲ ሶማሊያ ሎሚ ህጹጽ ኣኼባ ከምዝጀመረ ተፈሊጡ’ሎ።

ኢትዮጵያ ብጽሒት መገዲ ኣየር ሂባ ኣፍደገ ባሕሪ ብሊዝ ክትረክብ ምዃና ተፈሊጡ

ዓለምለኻዊ ትካል ገንዘብ (ኣይኤምኤፍ)ን ከምኡ’ውን ባንክ ዓለምን ናይ ሶማልያ 4.5 ቢልዮን ዶላር ዕዳ ከምዝሰረዙ ምግላጾም ስዒቡ መንግስቲ ሶማልያ ትማሊ ረቡዕ ሞቓድሾ ጽምብል ኣካይዱ። 

ኣስታት 4.5 ቢልዮን ዶላር ዕዳ ዝተሰረዘላ ሶማልያ ብሓጎስ ትጽንብል

ቱርኪ፡ ኣብ ልዕሊ ሓደ በዓል ሞተር ሳይክል ሓደጋ ዘውረደ ወዲ ፕረዚደንት ሶማልያ፡ ዓለምለኻዊ ትእዛዝ ማእሰርቲ ኣውጺኣ።


ቱርኪ፡ ወዲ ፕረዚደንት ሶማልያ ንኽእሰር ትእዛዝ ኣውጺኣ

ሶማልያ ድሕሪ ናይ ሰለስተ ዓሰርተታት ዓመታት ኲናት ኣብታ ሃገር ቁጠባዊ ዕብየት ንምዕባይ ዓሊማ ናብ ማሕበረሰብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ተጸንቢራ።
ውድብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ንሩንዲ፡ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ፡ ኬንያ፡ ደቡብ ሱዳን፡ ታንዛንያ፡ ሩዋንዳን ኡጋንዳን ዝሓቖፈ ኮይኑ ዜጋታት እዘን ሃገራት ካብን ናብን ብዘይፖስፖርት ክንቀሳቐሱ ዘኽእልን ንግዳዊ ዕድላት ዘፈጥርን'ዩ። 

ሶማልያ ኣባል ዞባዊ ማሕበረሰብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኮይና

ሚኒስተር ትራንስፖርትን ሎጅስቲክስን ኢትዮጵያ ኣለሙ ስሜ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣብ ዝመርሖ ኣኼባ ሚኒስተራት ብዛዕባ እቲ ምስ ሶማሊላንድ ዝግበር ዘሎ ዘተ መግለጺ ከምዝሃቦ ኢፒኤ ጸብጺባ።