ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

እተን ‘ኣዝየን ዘመናውያን ነፈርቲ ውግእን ኣጥቃዕቲ ድሮናትን’ ዝተባህላ ብዝሐንን ካበየነይቲ ሃገር ምዃነንን ኣይተገልጸን። ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ግን፡ “እዚ ሓደስቲ ዘመናዊ ወተሃደራዊ ዕጥቂ፡ ነታ ሃገር ንምጥቃዕ ዝግበር ዝዀነ ይዅን ፈተነ ንምምካን ኣገዳሲ እዩ፡” ክብል ኣተሓሳሲቡ።

ኢትዮጵያ ሓደስቲ ነፈርቲ ውግእን ድሮናትን ከምዝዓጠቐት ኣፍሊጣ

ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተረኣዩ ብዙሕ ፖለቲካዊ ለውጥታትን ወጥሪታትን ኣቓልቦ ይስሕቡ ኣለዉ። ኢጋድን ሊግ ዓረብን፡ ብዛዕባ’ቲ ኣዘራራቢ ኰይኑ ዘሎ ስምምዕ ኢትዮ-ሶማሊላንድ ንምዝታይ ኣኼባ ጸዊዖም ኣለዉ። መራሕቲ ኤርትራን ሶማልያን እውን ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ግብጺ ዑደት ከካይዱ ትጽቢት ይግበር።

ወጥሪ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ እንታይ እዋናዊ ምዕባለታት ኣለዉ?

ኣቦ መንበር ኢጋድን ፕረዚደንት ጅቡቲን እስማዒል ዑመር ገለ፡ ኣባላት ኢጋድ ንሓሙስ 18 ጥሪ ኣብ ዩጋንዳ ክካየድ ኣብ ዝጸውዖ ፍሉይ ኣኼባ ተረኺበን ኣብ ጉዳይ ሱዳን፡ ኢትዮጵያን ሶማልያን ክዘራረባ ዓዲሙ።

ኢጋድ፡ ብጉዳይ ኢትዮጵያን ሶማልያን ንምዝርራብ ህጹጽ ኣኼባ ጸዊዑ

ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰልፈኛታት ኣብ ርእሰ ከተማ ሞቓድሾ ተረኺቦም ነቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዋዕዋዕ ዝፈጠረ ኣዘራራቢ ስምምዕ ኢትዮ-ሶማሊላንድ ይቃወሙ ኣለዉ።

ንስምምዕ ኢትዮ-ሶማሊላንድን ዝቃወም ሰልፊ ይካየድ ኣሎ

ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሶማልያ (ኣሚሶም) ኣብ ሓንቲ ሕቡራት ሃገራት ዝተኻረያ መድሃኒት ተጓዓዕዝ ዝነበረት ሂልኮፕተር “ናይ ኣቬሽን ክስተት” ከምዘጋጠመ ኣፍሊጡ።

ተሳፈርቲ ዝሓዘት ሄሊኮፕተር ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቍጽጽር ኣልሸባብ ኣትያ

እቲ ኩነታት ኣብ መንጎ ሶማሊላንድን ኢትዮጵያን ንኣፍደገ ባሕርን ወተሃደራዊ መዓስከር ንምርካብን ዝዓለመ ሰነድ ምርድዳእ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ድሕሪ ምፍራሙ ዝሰዓበ'ዩ። 

ኢትዮጵያውያን ነበርቲ ሶማሊላንድን ዓባይ ሶማልያን መጥቃዕቲ ከምዝበጽሖም ይዛረቡ

ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስታ ባዕላ ናጽነታ ዝኣወጀትን ከም ሃገር ኣፍልጦ ዘይረኸበትን ሶማሊላንድ ንኣፍደገ ባሕሪ ዝምልከት "ምርድዳእ" ድሕሪ ምፍጻማ፡ ካብቲ ኣብ ሞቓድሾ ዝርከብ መንግስቲ ሓያል ተቓውሞ ገጢምዎ ምህላዉ ይፍለጥ።

መግለጺ መራሕቲ ኤርትራን ሶማልያን ብዛዕባ ህሉው ዞባዊ ምዕባለታት

ኣብ መዓልቲ ፊርማ፡ ፕረዚደንት ሶማሊላንድ ሙሰ በሂ ኣብዲ፡ እቲ ስምምዕ ኢትዮጵያ ኣብ መጻኢ ንሶማሊላንድ ከም ናጻ ሃገር ኣፍልጦ ክትህባ ከምዘጠቓልል ተዛሪቡ። ኢትዮጵያ ግን ነዚ ኣየረጋገጸትን፤ "ሶማሊላንድ ኣፍልጦ ሃገርነት ንምርካብ ኣብ እትገብሮ ጻዕሪ መርገጽ ንምሓዝ ዓሚቝ ገምጋም ንምግባር ዘኽእል ዓንቀጽ" ሰፊሩ'ሎ እያ ትብል።

ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣዛራቢ ኰይኑ ዘሎ ውዕል ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን

ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስታ ባዕላ ናጽነታ ዝኣወጀትን ከም ሃገር ኣፍልጦ ዘይረኸበትን ሶማሊላንድ ንኣፍደገ ባሕሪ ዝምልከት "ምርድዳእ" ድሕሪ ምፍጻማ፡ ካብቲ ኣብ ሞቓድሾ ዝርከብ መንግስቲ ሓያል ተቓውሞ ገጢምዎ ምህላዉ ይፍለጥ።


ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ ምስ ኣዛዚ ሰራዊት ሶማሊላንድ ይዘራረብ

ፕረዚደንት ሶማልያ ሸኽ ሓሰን ሸኽ ማሕሙድ፡ ሎሚ ሰኑይ 8 ጥሪ ኣብ ሰዓታት ንግሆ፡ ናብ ኤርትራ ከም ዝተበገሰ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ሶማልያ ሓቢሩ። 

ፕረዚደንት ሶማልያ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዝርራብ ኣስመራ ኣትዩ

ኢትዮጵያ ንሶማሊላንድ ከም ሃገር ኣፍልጦ ክትህባ ተሰማሚዓ ዝብል መግለጺ ንመጀመርያ ግዜ ብፕረዚደንት ሶማሊላንድ ሙሰ ቢሂ ኣብዲ እዩ ኣብታ መዘክር ምርድዳእ ዝተፈረመላ ዕለት ዝተሰምዐ። ካቢነ ሚኒስተራት ሶማሊላንድ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ድሕሪ ዘካየዶ ኣኼባ፡ ኢትዮጵያ "ንሪፓብሊክ ሶማሊላንድ ልኡላውነት ዝሃበት ቀዳመይቲ ሃገር" ምዃና ብምጥቃስ ምስጋናኡ ገሊጹ።

ሶማሊላንድ፡ ካብ ኢትዮጵያ ኣፍልጦ ምርካብ ስለምንታይ እዩ ዘገድሳ?

እቲ 1 ጥሪ 2023 ኣብ መንጎ መንግስታት ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ዝተፈረመ መረዳድኢ ሰነድ፡ ነታ ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብላ ኢትዮጵያ ወደብ ዘርክብን ነታ ንዓርሳ ካብ ሶማልያ ዝነጸለት ግዝኣት ከም ሃገር ኣፍልጦ ክትህባ ዘኽእልን ከምዝኾነ ተገሊጹ እዩ።

ሚኒስተር ምክልኻል ሶማሊላንድ ምስ ኢትዮጵያ ንዝተገብረ ውዕል ብምቅዋም ስልጣኑ ለቒቑ

"ነቲ መንግስቲ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ዝኣተውዎ ናይ ምርድዳእ መዘክር ዝነጽግ ሕጊ ፈሪመ ኣለኹ" ዝበለ ፕረዚደንት ሶማልያ ሸኽ ሓሰን፡ እቲ ሕጊ "ሓድነትናን ልኡላውነትናን ከምኡ'ውን ግዝኣታዊ ምሉእነትና ንምሕላው" ኣገዳሲ ክብል ገሊጹ።

ሶማልያ፡ ኢትዮጵያ ምስ ሶማሊላንድ ዝገበረቶ ውዕል 'ዝነጽግ' ሕጊ ኣጽዲቓ

ሓደ ክኢላ ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ እተን ኣብ ገማግም ሶማል ዝነበራ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት መራኽብ ውግእ፡ ነቲ ኣብ ወሽመጥ ባብኤል መንደብ ብሑቲ ዝፍጸም ዘሎ መጥቃዕትታት ንምዕጋት ናብ ቀይሕ ባሕሪ ስለዝግዓዛ፡ ነቲ ኣብ ህንዳዊ ውቕያኖስ ዘሎ ልሕሉሕ ሓለዋ ባሕሪ ከም ሃጓፍ ተጠቒሞም ነቲ ቅርሰና ፈጺመሞ ክኾኑ ከምዝኽእል ግምቱ ኣስፊሩ።

ሓይሊ ባሕሪ ህንዲ ኣብ ገማግም ሶማል ብቀርሰንቲ ዝተጨወዩ ባሕረኛታት ነጻ ኣውጺኡ

ብጀካ እታ ቅጽበታውን ተሪርን መርግጺ ብምውሳድ ኣብ ጎኒ ሶማል ደው ከምእትብል ዝገለጸት ግብጺ፤ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፡ ኣባላት ሃገራት ኢጋድ፡ ኣባል ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳን ንምንታይ’የን ርእይቶአን ዘይሃባ?

ጅቡቲ ብዛዕባ ስምምዕ ኢትዮጵያን ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን  እንታይ በለት?

ኣብዚ ሰሙን፡ ኢትዮጵያ ምስታ ካብ ዓርሳ ካብ ሶማልያ ብምግንጻል ርእሰ ምምሕዳር ዝዀነት ሶማሊላንድ ዝኣተወቶ ስምምዕ ግን ሶማልያ “ፍጹም ቅቡልነት የብሉን” ክትብል ተቓዊማቶ እያ።

ሃገራትን ኣህጉራትን ብዛዕባ ስምምዕ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድ እንታይ ይብላ ኣለዋ?

ግብጽን ሊግ ዓረብን፡ ብሰንኪ'ቲ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድ ዝበጽሓኦ ስምምዕ ተፈጢሩ ኣብ ዘሎ ዲፕሎማሲያዊ ወጠጥ፡ ኣብ ጐድኒ ሶማልያ ደው ከም ዝብላ ኣፍሊጠን። 

ግብጽን ሊግ ዓረብን ኣብ ጐድኒ ሶማልያ ምዃኖም ኣፍሊጦም

እቲ ኣብ መንጐ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ዝተገበረ ስምምዕ ብፈደራላዊ መንግስቲ ሶማልያ ብርቱዕ ግብረመልሲ ተዋሂብዎ። ፕረዚደንት ሶማልያ ኣብ መንጐ ክልቲአን ሃገራት ዝነበረ ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ ጠቒሱ፡ ክልተኤን ሃገራት ኣብ ታሪኸን ግጭትን ኲናትን ከምዘይተፈለየን ከዘኻኽር ተሰሚዑ። ህሉው ወተሃደራዊ ዓቕሚ ሶማልያን ኢትዮጵያን ግን ከመይ ይመስል?

ኢትዮጵያን ሶማሊያን ብወተሃደራዊ ዓቕሚ እንክነጻጸራ

ምስ ሶማልያዊ መዘንኡ ፕሬዝደንት ሓሰን ሸኽ መሓሙድ ብቴሌፎን ዝተዘራረበ ዓብደል ፈታሕ ኣልሲሲ፡ “ግብጺ ኣብ ጐኒ ሶማልያ ደው ንምባል ዘለዋ ጽኑዕ መርገጺ” ከም ዘረጋገጸሉ ወሃቢ ቃል ኣሕመድ ፋሚ ተዛሪቡ።

ግብጺ ኣብ ጐኒ እታ ምስ ኢትዮጵያ ትዋጠጥ ዘላ ሶማልያ ምዃና ገሊጻ

ሕብረት ኣውሮጳ ነቲ ስምምዕ ኣመልኪቱ ኣብ ዝውጽኦ ሓጺር መግለጺ፡ ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ሶማልያ፡ ቻርተራት ሕብረት ኣፍሪቃን ሕቡራት ሃገራትን፡ ምኽባር ሓድነት፡ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ሶማልያ ከነዘኻር ንፈቱ ኢሉ።

ሕብረት ኣውሮጳ ግዝኣታዊ ሓድነት ሶማልያ ክኽበር ይግባእ ኢሉ

ክሳብ ሕጂ ተፈሊጡ ከም ዘሎ፡ እቲ ስምምዕ ዛጊት ዝዀነ ሕጋውነት ኣይለበሰን ዘሎ፤ ብወገን ሶማሊላንድ ፕረዚደንት'ኳ እንተፈረመሉ፡ ብባይቶ ክጸድቕ ግድን እዩ። ሰብመዚ ኢትዮጵያ’ውን ምሉእ ስምምዕ ኣብ ዝመጽእ ሓደ ወርሒ ክውዳእ ከምዝኽእል እዮም ኣተንቢሆም ዘለዉ። ብጐረባብቲ ሃገራት ከ ከመይ ይርአ ምድህሳስ’ውን ኣገዳሲ’ዩ።

ስምምዕ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ብጐረባብቲ ሃገራት ከመይ ክርአ ይኽእል?

ኢትዮጵያ ወተሃደራዊ መዓስከርን ኣገልግሎት ንግዲ ባሕርን ንምክያድ ዘኽእላ ኣፍደገ ባሕሪ እትረኽበሉ ውዕል ምስ ሶማሊላንድ ከምዝተፈራረመት ዕላዊ መግለጺ ዝሃበት ብቕድሚ ትማሊ ሰኑይ እዩ ነይሩ። 

ኢትዮጵያ ንርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ኣፍልጦ ክትህባ ከምዝተሰማምዐት ተገሊጹ

ኢትዮጵያ ምስ ሶማሊላንድ ዝገበረቶ ስምምዕ ዝተፈረመ ስምምዕ ኣፍደገ ባሕሪ፡ ሕጋዊ መሰረት ከምዘይብሉን ተግባር "መጥቃዕቲ" ከምዝዀነን ሶማልያ ኣተሓሳሲባ። መንግስቲ ሶማልያ፡ ሎሚ ሰሉስ ህጹጽ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት ድሕሪ ምክያዱ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ’ዩ እቲ ስምምዕ ተቐባልነት ከምዘይብሉ ገሊጹ።

ሶማልያ ንስምምዕ ኢትዮጵያን ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን 'ትንኰያ' ክትብል ገሊጻቶ

ካቢነ ሚኒስተራት ሶማልያ፡ ኣብቲ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ፡ መንግስቲ ሶማልያ ንግዝኣታዊ ሓድነት እታ ሃገር ከኽብር ከም ዝቃለስን፡ ሶማሊላንድ፡ ብመሰረት ኣህጉራዊ ሕጊ ኣካል ሶማልያ ከም ዝዀነትን እዚ ምስ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ዝተገብረ ውዕል ንጹግ እዩ ኢሉ።