ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ክልል ትግራይ መቐለ ዝርከቡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ተፈናቐልቲ፡ ናብ ሃገሮም ክምለሱን ህጹጽ ሰብኣዊ ምትእትታው ክግበርን ዝጽውዕ ሰልፊ ኣካይዶም። ነቲ ንኽልተ ዓመት ዝጸንሐ ደማዊ ኲናት ዘብቅዐ ስምምዕ ፕሪቶርያ ምሉእ ብምሉእ ክትግበር እውን ሓቲቶም። ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ኣዋርሕ ጥራሕ ኣብ ማእኸላት ተመዛበልቲ ብውሕዱ 39 ሰባት ብሰንኪ ጥምየትን ሕፅረት መድሓኒትን ከምዝሞቱ ኣዳለዊ እቲ ሰልፊ ብርሃነ ጠቒሱ።

ኣብ መቐለ ዝርከቡ ተፈናቐልቲ ናብ መረበቶም ክምለሱ ጸዊዖም

ኣብ ኢትዮጵያ ብፍላይ እታ ኣብ ቀረባ ዓመታት ደማዊ ኲናት ዘአንገደት ትግራይ፡ ጥሜት ብሰላሕታ ይጋፋሕ ከምዘሎ፣ እንተዀነ መንግስቲ ፈደራል ነቲ ስግኣት ከምዘይቅበሎ ተንታኒ ኣፍሪቃ ኣሌክስ ደ ዋል ብዝርዝር ይገልጽ።

ኣብ ትግራይ ዝጋደድ ዘሎ ስግኣት ጥሜት

ኣብዚ ብፍላይ ኣብ ሓሙሽተ ዞባታት እታ ክልል ብዘጋጠመ ድርቂ፡ ብሚልዮን ዝቝጸር ህዝቢ ንሓደጋ ጥሜትን ሞትን ተቓሊዑ ይርከብ።  ጸብጻባት ሕቡራት ሃገራትን እታ ክልልን ከምዝሕብርዎ፡ 4.5 ሚልዮን ህዝቢ ህፁፅ ረድኤት ምግቢ የድልዮ። 

ትግራይ: ህዝቢ ካብ ጥሜትን ሞትን ንምድሓን  እንታይ ይስራሕ ኣሎ?

ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ትግራይ፡ ህጻናት ዝርከብዎም ኣስታት 225 ሰባት ብጥምየት ከምዝሞቱ ሰብመዚ እቲ ከባቢ ገሊጾም። ሰበስልጣን መንግስቲ ፈደራል ኣብ ኢትዮጵያ ይኹን ኣብ ክልል ትግራይ “ጥሜት ኣሎ” ዝብል ጸብጻብ ዝነጸግዎ’ኳ እንተዀነ፡ ሕቡራት ሃገራትን ግን ኣብታ ሃገር ኣስታት 20 ሚልዮን ሰባት ሓገዝ መግቢ ከምዘድልዮም የተሓሳስብ።

ትግራይ፡ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰባት ብጥሜት ሞይቶም

ኣብ ኢትዮጵያ ብድርቂ ኣብ ዝተሃስያ ሽዱሽተ ክልላት ዝርከቡ ኣስታት 4 ሚልዮን ሰባት ህጹጽ ሓገዝ መግቢ ከምዘድልዮም ቤት ጽሕፈት ምውህሃድ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት (ኦቻ) ኣፍሊጡ። እቲ ቤት ፅሕፈት ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣብታ ሃገር ንዝገብሮ ደገፍ ብቕልጡፍ ሓገዝ ገንዘብ ክወሃቦ’ውን ጸዊዑ ኣሎ።

ኣብ ኢትዮጵያ ክንደይ ዝኣኽሉ ህጹጽ ሓገዝ መግቢ ይጽበዩ ኣለዉ?

ኣብታ በቲ ንክልተ ዓመታት ብዝቐጸለ ኲናት ኣመና ዝተሃሰየት ትግራይ፡ ኣስታት 3.5 ሚልዮን ህዝቢ ንድርቂን ጥሜትን ተቓሊዖም ከምዝርከቡ ሰብ መዚ እቲ ክልል ክገልጹ ጸኒሖም እዮም። ሰበስልጣን መንግስቲ ፈደራል ግን ኣብ ክልል ትግራይ “ጥሜት ኣሎ” ዝብል ኣይቕበሉን። ኣብዚ ሕዚ እዋን ድማ ብሰንኪ እቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ድርቂ፡ ኣስታት 223 ሽሕ ተመሃሮ ትምህርቶም ንምቁራጽ ከምዝተቓረቡ ቢሮ ትምህርቲ እቲ ክልል ኣፍሊጡ ኣሎ።

ኣብ ትግራይ ልዕሊ 200 ሽሕ ተመሃሮ ብሰንኪ ድርቂ ትምህርቶም ከቋርጹ ተኽእሎ ኣሎ

እቲ ፕረዚደንት ኣብቲ ትማሊ ኣማስዩ ዘውጽኦ መግለጺ “91 ሚኢታዊት ትግራይ ሓደጋ ሞትን ጥምየትን ኣንጸላሊይዎ ኣሎ” ኢሉ።  ሰበስልጣን መንግስቲ ፌደራል ግን “ጥሜት ኣሎ” ንዝብል ነጺጎሞ። 
 ክሳብ ዝሓለፈ ዓመት ሕዳር ትግራይን ማእኸላይ መንግስትን ኣብ ኲናት እዮም ነይሮም።

ትግራይ ከምቲ ናይ 77 ሓደጋ ጥምየት ከምዘንጸላለዋ ፕረዚደንት ጌታቸው ረዳ ኣፍሊጡ

ፕሮግራም ምግቢ ዓለምን ትካል ልምዓት ኣመሪካ ዩኤስኤኣይዲን፡ ሓገዝ ንዘድልዮም ዝመጸ ረድኤት ኣብ ዘይመዓልኡ ውዒሉ ብምባል ዕደላ ምግቢ ደው ካብ ዘብሉ ኣዋርሕ ተቒጺሮም ኣለዉ።

ትግራይ፡ 'ካብ 1977 ዝገደደ ድርቂ እዩ ኣጋጢሙና ዘሎ'- ሰብመዚ

ንህዝቢ ዝመፀ እኽሊ ስለዝተጓሕለ ዕደላ ረድኤት ደው ከምዝበለ ትካል  ምግቢ ዓለምን ትካል ረድኤት ሕቡራት መንግስታትን ከምዘፍለጡ ይዝከር። ብሰንኪ እዚ ውሳነ፡ ኣብ ትግራይ ዝርከብ በዞም ትካላት ረድኤት ዝውነኑ መኽዘናት እኽሊ ተዀሚሩን ተዓሺጉን ኣሎ፤  ሰብ ግን ብጥሜት ይሃልቕ ኣሎ።

'ክንበልዕ ኢልና ዘሪእና መሬት በሊዑዎ' ሓረስቶት ትግራይ

ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ረድኤት ሕቡራት ሃገራት፡ ፍርቂ ህዝቢ ቃዛ ብጥሜት ይሳቐ ከምዘሎ ኣጠንቂቑ።

ፍርቂ ህዝቢ ቓዛ ብጥሜት ይሳቐ ከምዘሎ ሕቡራት ሃገራት ኣጠንቂቑ

እስራኤል እቲ ትጽቢት ዝግበረሉ መጥቃዕቲ መሬት ቅድሚ ምጅማራ ካብቲ ከባቢ ክወጹ ዝደለዩ ፍልስጤማውያን ኣብ ደቡባዊ ወሽመጥ ቓዛ ኣብ ኣፍደገ ራፋ ይእከቡ ኣለዉ። ብሰንኪ ስደተኛታት፡ ኣብ ሓደ ለይቲ ቍጽሪ ነበረታ ብዕጽፊ ዝወሰኸ ከተማ ከሃን ዩኒስ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ተጨናኒቓ ገለ ሰብኣዊ ሓገዝ እናተጸበየት ትርከብ። እዋናዊ ኵነታት እስራኤል-ቓዛ ከምዚ ዝስዕብ ይመስል። 

ራፋ፡ እቲ እንኮ መትኒ ህይወት ቓዛ ስለምንታይ እዩ ኣገዳሲ ኰይኑ?

ኣብ ደቡባዊት ኤስያ እትርከብ ባንግላድሽ ብሰንኪ ናህሪ ዋጋ ሸቐጣት ዜጋታት ብፍላይ ኣብ ትሑት መነባብሮ ዝነብሩ ሰባት ኣመና ተሃስዮም። ኣዶታት ደቀን ሰኣን እኹል መግቢ ኣብ ቅድሚ ዓይነን ይበኽይወን።

'ብሰንኪ ጥምየት ደቀይ ይበኽዩ’ለዉ' ባንግላድሻዊት ኣደ

ኣብ ዞባ ናጎርኖ-ካራባኽ ኣዘርባጃን ንዝነብሩ 120 ሽሕ ብሄራት ኣርመንያውያን ምስ ሪፓብሊክ ኣርመንያ ዘራኽብ እንኰ መስመር ‘መንገዲ ህይወት’ ኢሎም ይፅውዕዎ።

'ኣብ ሪጋ ባኒ ሃለዋቶም ዘጥፉኡ ዘለው ሰባት'

ልዕሊ ኣርባዕተ ሚልዮን ኢትዮጵያውያን፡ ዝበዝሑ ኣብ ትግራይ ዝርከብዎም፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ተመዛቢሎም ከምዘለዉ ሓድሽ ጸብጻብ ኤጀንሲ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት የመልክት።

ኢትዮጵያ፡ መብዛሕትኡ ኣብ ትግራይ ዝዀነ ልዕሊ 4 ሚልዮን ህዝቢ ተመዛቢሉ ከምዝርከብ ተሓቢሩ

ኣብ ትግራይ ትካላት ረድኤት፡ ንጽጉማት ተባሂሉ ዝመጽአ ሓገዝ ብኣመሓደርቲ ይጠፋፋእ ኣሎ ብምባል ረድኤት ምቕራብ ካብ ዘቋርጹ ጸኒሖም ኣለዉ። 

ትግራይ፡ ‘ንምንባር መግቢ ንልምን ኣለና’

ፕሮግራም መግቢ ሕቡራት ሃገራትን ዩኤስኤይድን ብሰንኪ እቲ ኲናት ንዝተሃስዩ ከባቢ 6 ሚልዮን ነበርቲ ትግራይ ረድኤት ክልእኹ እኳ እንተጀመሩ፡ እቲ ረድኤት ተጨውዩ ኣብ ዕዳጋታት ይሽየጥ ምህላው ድሕሪ ምርግጋጾም እዮም ነቲ ሓገዝ ደው ኣቢሎምዎ።

ትግራይ፡ ረድኤት ድሕሪ ምቁራጹ ብውሕዱ 1400 ሰባት ብጥሜት ሞይቶም

ቅዱስ ሲኖዶስ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያ፡ ኣቦታት ትግራይ ክንገብሮ ኢና ዝበልዎ መረጻ ጳጳሳት ቅዋም ቤተ ክርስቲያን ስለዘይተኸተለ እዩ ብምባል መንግስቲ ደው ከብሎ ሓቲቱ።

ቅዱስ ሲኖዶስ መንግስቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ምሻም ጳጳሳት ደው ከብል ሓቲቱ

ኣብ ኣተገባብራ ስምምዕ ሰላም ፕሪቶርያ ርኡይ ክፍተታት ከምዘሎ ‘አፍሪካንስ ፎር ዘ ሆርን’ ዝተባህለ ጥምረት ሲቪላዊ ማሕበራት ገሊጹ። እቲ ንኽልተ ዓመት ዝቐጸለ ደማዊ ኲናት ብሰላም ንኸብቅዕ ህወሓትን ፌደራል መንግስትን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ፕሪቶርያ ስምምዕ ሰላም ከም ዝፈጸሙ ዝዝከር እዩ። ነዚ ስምምዕ ሰላም ዝገምገመ አፍሪካንስ ፎር ዘ ሆርን፡ ምስ ብዙሓት ሰባት ዝተገብረ ቃለ መሕትት፡ ዝተፈላለየ ህዝባዊ ሓበሬታ፡ ርኡይ ክፍተታትን ለበዋታትን ዘጠቓለለ 25 ገጻት ዘለዎ ጸብጻብ’ዩ ኣውጺኡ። 

ኣብ ኣተገባብራ ስምምዕ ሰላም ፕሪቶርያ ‘ዓበይቲ ክፍተታት’ ከምዘለዉ ተገሊጹ

ቅድሚ ሒደት መዓልትታት፡ ቅዱስ ሲነዶስ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኢትዮጵያ፡ ምስቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝተኻየደ ኲናት ብዝተሓሓዝ ንህዝቢ ትግራይ ይቕሬታ ምሕታቱ ዝዝከር እዩ።ሊቀ ጳጳስ ቤተክርስትያን ኦርቶዶክሳዊት ኢትዮጵያ ኣቡነ ማትያስ፡ ሓደ ዕላማ እቲ ምብጻሕ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተፈጸመ ከቢድ ግፍዕን መከራን ኣብ ግምት ብምእታው ቅዱስ ሲነዶስ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ይቅርታ ንኽትሓትት ከም ዝዀነ ገሊጾም። 

ፓትሪያርክ ኣቡነ ማትያስ ኣብ መቐለ፡ ‘ዕርቂ ኽፍጸም ጽኑዕ ተስፋ ኣለና’  

እቲ ሲኖዶስ ብሓሙስ 06 ሓምለ 2023 ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ እቲ ኲናት ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋን ድሕነት ኣቦታትን ኣመንትን እታ ቤተክርስትያን ንምውሓስ ዝግባእ ጻዕርታት ዘይምግባሩ ከምዘጣዕሶ ዝሕብር እዩ።
እታ ቤተክርስትያን ዝግብኣ ዘይምግባራ ካብቶም ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ብጳጳሳት፡ ካህናትን ኣመንትን ተሪር ነቐፌታ ክቐርበላ ጸኒሑ'ዩ። ቢቢሲ ነዚ ዝቐረበ ይቕሬታ ኣመልኪቱ ምስ ኣካያዲ ስራሕ ሃገረ ስብከት ዞባ ሰሜን ምዕራብ ሽረ-እንዳስላሰን ኣባላት ፈፃሚ ስራሕ ቤተክርስትያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ትግራይን ንቡረእድ ተስፋይ ተወልደ ቃለመሕትት ኣካይዱ ኣሎ።

ን'ይቕሬታ' ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኢትዮጵያ ብወገን ትግራይ ዝተዋህቦ ግብረመልሲ

ብሰንኪ’ቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝተኻየደ ኲናት ክልተ ዓመት፡ ልዕሊ ሓደ ሚልዮናት ሰባት ሞይቶም፡ ካብ መረበቶም ተፈናቒሎምን ተጸበይቲ ረዲኤትን ኰይኖም ኣለዉ። ብመሰረት ወዕል ፕሪቶርያ ኣብታ ክልል ተዛማዲ ሰላምን ንግዳዊ ንጥፈታትን’ኳ እንተተራእየ፡ ብፍላይ እቶም ካብ ኣባይቶም ዝተመዛበሉ ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ህዝቢ ግን ክሳብ ሕጂ ተጸበይቲ ህጹጽ ሓገዝ እዮም።

 ትግራይ፡ "ኣይቐትላ ኣየሕውያ ቁንጣሮ ረድኤት ክንጽበ ሳዕሪ ፀሪና"

ኣብ ምብራቓዊ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ክልተ ዕሸላት ኣብ ጥቓ ገማግም ቀላይ ኪቩ እናተንሳፈፉ ተረኺቦም።

ክልተ ዕሸላት ንሰለስተ መዓልቲ ካብ ዝንሳፈፉሉ ቀላይ 'ብተኣምራት' ድሒኖም 

ናይ ሎሚ ዓመት ዝናብ ቀውዒ ዝበርትዓሉ ምኽንያት ብሰንኪ ኣብ ዝሓለፈ ተኸታተልቲ ወቕትታት ዝናብ ዘጋጠመ ተፈጥሮኣዊ ለውጢታት እዩ።

ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኢትዮጵያ በረድ ዝሓወሰ ዝናብ በርቲዑ፤ ስለምንታይ?

ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ንተኸታተልቲ ሓሙሽተ ወቕቲታት፡ ዝናብ ብምጥፍኡ ኣብ 40 ዓመታት ዘይተርኣየ ድርቂ ኣጋጢሙ ኣሎ።
ብሰንኪ’ዚ ልዕሊ 36 ሚልዮን ሰባት ተጸበይቲ ሰብኣዊ ሓገዝ ኰይኖም ኣለዉ። ካብዚኦም እቶም 24 ሚልዮን ካብ ኢትዮጵያ ምዃኖም ይገልጽ።
እቲ ሕጽረት ዝናብ ኣብ ክልላት ኦሮምያ፡ ደቡብን ሶማልን ኣብ ዓሰርተታት ዓመታት ዘይተራእየ ድርቂ ኣስዒቡ እዩ። ንምዃኑ ኣብ ኣየኖት ከባቢታት ኢትዮጵያ እዩ ድርቂ ኣጋጢሙ ዘሎ? ብመንግስቲ ዝውሰድ ዘሎ ግብረመልሲ ኸ?

