ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ነዚ ሰሙን ዝመረጽናልኩም 10 ስእልታት ተኣንገዱ!

‘ባይታ ዘቢጥና ክንለዓል ኢና!’ - መስሓቕ ስእልታት እንስሳት ዘገዳም

ጾታዊ ህይወት ተኽልታት ስግንጢር ክኸውን ይኽእል እዩ። ናይ ብሓቂ ድማ ዘደንጹ ማለትና እዩ። 

ገለ ኣታኽልቲ ዝራብሑሉ ሚስጥራዊ ኣገባብ

ፍሽኽታ ብዙሕ ጻዕሪ ስለዝይሓትት ግን ንሎሚ ፍሽክ እንተበልናኸ? እነሆ 10 ስእልታት ካባና፡ ፍሽኽ ካባኹም።

‘ስእልኹም ሰልክዩና’ - መስሓቕ ስእልታት እንስሳ ዘገዳም 

ብዙሓት እቶም ኣመንቲ ካቶሊክ ኮሎምብያ፡ ምድሓን እቶም ህጻናት "ተኣምር" ክብሉ እንከለዉ፡ እቲ ክኢላ ወደ’ባት ሚስተር ሩፊኖ ድማ፡ እቲ ሓቀኛ ዛንታ "ምስ ተፈጥሮ ዘለዎም መንፈሳዊ ምትእስሳር" ከምዝዀነ ገሊጹ።

ኣርባዕተ ህጻናት ኣብ ጫካ ኮሎምብያ ን40 መዓልታት ብህይወት ዝጸንሕሉ 'ተኣምር'

ሰሓቕ ንብዙሕ ሕማማት መድሓኒት ስለዝዀነ ካብ ዘጨንቑ ትሕዝቶታት ውጽእ ኢልና ዘስሕቑ ወይ ድማ ፍሽኽ ክንብል ዝገብሩ ዛንታታት ምንባብ ከምኡ’ውን ፊልምታት ወይ እውን ስእልታት ምርኣይ ረብሕኡ ዝነዓቕ ኣይኰነን። ስለዚ ክትስሕቑ እንተወሓደ ፍሽኽ ክትብሉ ዝሕግዙ 10 ስእልታት እንስሳ ዘገዳም መሪጽናልኩም ኣለና። ተዓደሙ!

‘ሰሓቕ መድሓኒት እዩ’ - ኣዛነይቲ ስእልታት እንስሳ ዘገዳም ናይዚ ሰሙን

ካብ ኣሜሪካ ዝተረኸበትን 18 ዓመት ዕድመ ዝመልኣን ሓርገፅ እያ ነቲ እንቋቑሖ ኣብ ወርሒ ጥሪ 2018 ኣብ ፓርክ ረፕቲላንያ ኣውዲቓቶ። እቲ ኣብ ውሽጡ ዝነበረ ድቂ ከኣ ምሉእ ብምሉእ ቀርፂ ሒዙ’ኳ እንተነበረ ግን ድማ ሞይቱ እዩ ተወሊዱ።

ብዘይ ዘርኢ ተባዕታይ ንገዛእ ርእሳ ዘጥነሰት ሓርገፅ ተረኺባ

ኣብ ዓለምና እንስሳ ዘገዳም ይዅን እንስሳ ዘቤት ዝምልከቱ ዝተፈላለዩ ውድድራት ይካየዱ እዮም። ንሎሚ ዝመረጽናልኩም ስእልታት ካብዞም ውድድራት ዝተረኸቡ ምዃኖም ንሕብር።

መስሓቕ ኣሳእል እንስሳ ዘገዳም ናይዚ ሰሙን

እቲ መጽናዕቲ፡ ነቲ ተመራመርቲ ንወለንተኛታት ኣብ ስርዓተ ኣመጋግብኦም መምርሒ ብምሃብን ኣብ ጥዕና ልቢ ዘለዎ ጽልዋ ብምክትታልን ካብ 1982 ጀሚሩ ንዝተኻየድዎም 30 ፈተነታት ብምጥርናፍ እዩ ገምጊሙ። ካብ መላእ ዓለም ብድምር ኣስታት 2,400 ሰባት ኣብቲ መፅናዕቲ ተሳቲፎም።

ኣመጋግባ ኣትክልቲ ንጥዕና ልቢ - ማዕዳ ተመራመርቲ

እቲ ማይ ንምምጣጥ 3 መዓልቲ ምሉእ ከም ዝወሰደ’ውን ተገሊጹ። ኣብ መወዳእታ ምሉእ ዲጋ ማይ ተመጢጡ እታ ሞባይል’ኳ እንተተረኸበት ክትከፍት ግን ኣይከኣለትን።

ሞባይሉ ናብ ማይ ዝኣተወቶ ሓላፊ ምሉእ ዲጋ ማይ ክጭንጓዕ ኣዚዙ

ስፒዮሎጂ (Speleology) ኣጽኒዑ። እዚ ኣብ ዙርያ ምርምርን ኣለሻን በዓቲ ትኹረት ዝገብር እዩ።ከም ኢትዮጵያ ኣብ ዝበላ ሃገራት ብዙሕ ዝተለምደ ሞያ ኣይኰነን። ናስር ግን ብፍቕሪ በዓቲታት ልቡ ስለ ዝሸፈተ፡ ፍቕሩን ዋጋኡን ይኸፍለሉ ኣሎ።

ብሽሙ በዓቲ ዝተሰየመሉ ኢትዮጵያዊ ተመራማሪ በዓቲ 

ነዚ ሰሙን ዝመረጽናልኩም መስሓቕ ስእልታት ነዚኦም ይመስሉ።
ተዓደሙታ!

ተዛነዩ፡ መስሓቕ ስእልታት እንስሳ ዘገዳም

ቅድሚ ሕሪ 50 ዓመታት ዝተሰኣለት፡ ኤርዝራይዝ ዝተሰመየት ስእሊ፡ ሕጂ’ውን ሓደ ካብቶም ክሳዕ ሕጂ ዝተሳእሉ ኣዝዮም ፍሉጣት ኣከባብያዊ ስእልታት ኰይና ትረአ።

ጐስጓስ ድሕነት ኣከባቢ ዘበገሰት ብልጽቲ ስእሊ

ኢንዶኔዥያ ካብ ዓለም ኣዝዮም ዝተበከሉ ሩባታት ዝሓዘት ሃገር’ያ። ኣብታ ሃገር ተሓላቒ ከባቢያዊ ኣየር ጋሪ ግን ነቲ ጸገም ንምቅላል ሓደ ምንቅስቓስ ጀሚሩ፤ 35 ሽሕ ፕላስቲክ ተጠቒሙ ገዛኡ ሰሪሑ። 

35 ሽሕ ዘገልገለ ፕላስቲክ ተጠቒሙ ገዛኡ ዝሰርሐ ኢንዶኔዥያዊ

ተመራመርቲ፡ ብካሜራ ኣብ ዝገበርዎ ዳህሳስ፡ ኣብ ቅድሚ ሕጂ ተበጺሑ ኣብ ዘይፈልጥ ዕምቖት ዝንቀሳቐስ ዓሳ ረኺቦም።

ዓሳታት ኣብ 8 ኪሎሜተር ትሕቲ ጽፍሒ ባሕሪ ከመይ ኢሎም’ዮም ዝነብሩ?

ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝ "ደም ህይወት ወዲ ሰብ" ዝዀነ ማይ ብሰንኪ "ዘላቒ ዘይኰነ ኣጠቓቕማ፣ ብከላን ምውሳኽ ዋዒ ዓለምን" ይነፅፍ ከም ዘሎ ገሊጹ።

ጠገለ ዘይብሉ ዓለማዊ ኣጠቓቕማ ማይ ከቢድ ሕፅረት ከየስዕብ ሕቡራት ሃገራት ኣጠንቂቑ

ወሃቢ ቃል ፖሊስ ፒተር ካላያ ንቢቢሲ ‘ፎከስ ኦን ኣፍሪቃ’ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ "ሩባታት ኣዕለቕሊቐም ይውሕዙ ኣለዉ፤ ብዝውሕዝ ማይ ዝውሰዱ ሰባት ኣለዉ፤ ዝፈርሱ ህንጻታት‘ውን ኣለዉና" ኢሉ።

ማላዊ፡ ብሰንኪ 'ህቦብላ ፍረዲ' ኣስታት 200 ሰባት ሞይቶም

እቲ ዘተ ብምኽንያት ኣብ ድጎማን መሰል ምግፋፍ ዓሳን ዝነበረ ዘይምስምማዕ ንነዊሕ ዓመታት ክሰልጥ ኣይከኣለን ጸኒሑ፡፡
ንሓለዋ ባሕሪ ዝምልከት ንመወዳእታ ግዘ ዝተፈረመ ውዕል፡ እቲ ቅድሚ 40 ዓመት፡ ኣብ 1982 ዝተበጽሐ ውዕሊ ሕጊ ባሕሪ ሕቡራት ሃገራት እዩ፡፡


ሓለዋ ውቅያኖስ፡ ሃገራት ድሕሪ ናይ ዓሰርተ ዓመት ዘተ ኣብ ታሪኻዊ ስምምዕ በጺሐን

ብሰንኪ ምጥያሽ ሓዳሽ ከተማ ዝሻቐሉ ዘለዉ መበቆላውያን ነበርቲ

ሰብ መዚ ኣውስትራልያ ኣብ መርከብ ቫይኪንግ ኦርየን ‘ባዮፎውል’ ዝበሃል ድርዒ ናይ ደቀቕቲ ታህዋስ፡ ኣትኽልቲ፡ ሰበባን ንኣሽቱ እንስሳን ድሕሪ ምርካቦም እታ መርከብ ናብ ወደብ ኣደላይድ ንኽትጽጋዕ ከምዘየፍቀዱላ ጸብጻባት ሓቢሮም። 

ኣብ ሓንቲ መርከብ ብሰንኪ ዝበቘለ ሓደገኛ ነገራት ኣማኢት ገያሾ ተዓጊቶም 

ኣህጉራዊ ዋዕላ ክሊማዊ ለውጢ ኣብ ግብጺ ይካየድ ከም ዘሎ ዝፍለጥ ኰይኑ፡ ኣብቲ ዋዕላ ዝሳተፍ ዘሎ ፕረዚደንት ናሚብያ ሃገ ገንጐብ ሃብታማት ሃገራት ዓለምና፡ ክሊማዊ ለውጢ ንምቅላስ ኣብ ዝግበር ዘተ ብቕንዕና ሓቂ ኣይነግራን እየን ክብል ከሲሱ።

'ጠንቂ ክሊማዊ ቅልውላው ዝኾና ሃገራት ገበነኛታት፡ ድኻታት ከኣ ግዳያት እየን'

ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክልተ መዓልቲ ሓደ ተጣባቒ ከባቢ ከም ዝቕተል ሓድሽ መጽናዕቲ ኣረጋጊጹ።
ግሎባል ዊትነስ ዝተባህለ ዓለምለኻዊ ትካል ከም ዝገለጾ፡ ልዕሊ 1,700 ሰባት ምስ ዕደና፡ ምውጻእ ነዳዲ፡ ወይ ድማ ውራ መሬት ንምክልኻል ኣብ ዝፈተኑሉ እዋን ተቐቲሎም እዮም።

ኣብ ከክልተ መዓልቲ፡ ሓደ ተጣባቒ ከባቢ ይቕተል  - ጸብጻብ

እቲ ሽሙ ዘይተፈልጠ ብራዚሊያዊ ኣብ 60ታት ዕድመ ዝርከብ ኮይኑ ምስ ሰባት ንዘይምርኻብ ኣብ ጫካ ኣማዞን ንኣስታት 26 ዓመታት ንብሕቱ ክነብር መሪጹ። ንሱ እንስሳት ኣጻዊዱ ንምሓዝ ብዙሕ ነገር ይፍሕር ስለዝነበረ “ፊሒራ” ዝብል ሳጓ ከምዝነበሮ’ዩ ዝግለጽ።

ኣብ ጫካ ኣማዞን ንብሕቱ ን26 ዓመታት ዝነበረ ብራዚሊያዊ

ዓለም ኣብዚ ዓመት’ዚ ካብቶም ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት ዘጋጠሙ ሓደጋታት ድርቂ ዝበኣሰ የጋጥማ ኣሎ። ኣብ ገለ ድማ ኣዝዩ ዝለዓለ ኰይኑ ይምዝገብ ከምዘሎ ተመራመርቲ የጠንቍቑ። ብቕልጡፍ ዝጅምር "በርቃዊ" ድርቂ'ውን ብብዝሒ ይርአ ኣሎ።

ድርቅን ሙቐትን 2022 ስለምንታይ'ዩ  ኣሰካፊ ኰይኑ? 

ክልተ ሲሶ ትሕዝቶ መርየት ዝሽፍኑ ውቅያኖሳት ብግብኡ ሓለዋ ስለዘይግበረሎም ክሊሚያዊ ኩነታት ዓለም ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ይሰጋገር ከምዘሎ ተመራመርቲ ሻቕሎቶም ኣብ ምግላጽ ይርከቡ።

ዕቃባ(ተፈጥሮኣዊት ዓለም)