ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ትካል ባህልን ትምህርትን ሕቡራት ሃገራት፡ ዩኔስኮ፡ ኣብ መዝገብ ኣብ ሓደጋ ዝርከብ ዓለምለኻዊ ቅርስታት ክትኣቱ ኣለዋ ክብል ገሊጹ ነይሩ። ክሊማዊ ለውጢ ዘንቀሎ ምዕልቕላቕ ማይን ማዕበል ቱሪዝምን ነታ ከተማ ናብ ክትወጾ ዘይትኽእል ሓደጋ የምርሓ ከምዘሎ'ዩ እቲ ትካል ዘጠንቅቕ።

ብማዕበል በጻሕቲ ዝዘቕበበት ከተማ መእተዊ ከተኽፍል ጀሚራ

ዜጋታታ ዝነውሐ ዕድመን ምቹእ ናብራን ዝነብሩላ ሃገር

ንጥፈታት ደቂ ሰባት "ኣዕናዊ" ክሳራ ዓሌታት ተፈጥሮ የስዕቡ ከምዘለዉ ዓለማዊ ፈንድ ንተፈጥሮ ዝተበሃለ ግብረ ሰናይ ትካል ዕቃበ ሓቢሩ።

እንስሳታት ዘገዳም ብሰንኪ ንጥፈታት ደቂሰብ ይጠፍኡ ኣለዉ ድዮም?

ሚልተን ኣብ ደረጃ ሓሙሽተ ዝምደብ ህቦብላ ኮይኑ፡ ክሳብ 270 ኪሎሜትሮ ኣብ ሰዓት ዝጓዓዝ ብርቱዕ ንፋስ ዝተዓጀበ እዩ።
እቲ ህቦብላ፡ ሎሚ ረቡዕ ምሸት ኣብቲ ከባቢ ክበፅሕ ትፅቢት ይግበር። እዚ ዝኸውን ዘሎ ድማ እታ ግዝኣት በቲ ኣዕናዊ ህቦብላ ሄለን ካብ እትህሰ ክልተ ሰሙን ኣብ ዘይመልእ እዋን እዩ።

ህቦብላ ሚልተን: ንነበርቲ ፍሎሪዳ 'ጉዳይ ሞትን ህይወትን' ኰይኑ ዘሎ ብርቱዕ ሓደጋ

ኣብ ኣካላትና ረቀቕቲ ንጥረ ነገራት ምህላዎም፡ ኣካላትና ብኸመይ ከም ዝሰርሑ ብኣሉታ ክጸልዎ ይኽእል እዩ።
ካብ 2019 ዝተረኽበ መረዳእታ ከምዘመልክቶ ብከላ ኣየር ኣብ ሽዱሽተ ልሙዳት ኵነታት ጥዕና ንሞት ደቂ ሰባት ከመይ ኣበርክቶ ከምዝገበረ ይትንትን።


ብከላ ኣየር፡ እቲ 'ድምጺ ኣልቦ ቀታሊ' ንጥዕናና ብኸመይ ይጸልዎ?

ኣብቲ ወረዳ ካብ እትርከብ ጣብያ ስምረት ምስ ሓሙሽተ ርእሰን ዝተፈናቐላ ወይዘሮ ዘነቡ ወልደጽየን ብ15 ነሓሰ 2016 (21 ነሓሰ ኣ.ኤ) ኣብ ከባቢአን ብሰንኪ ዘጋጠመ ምህማም መሬት ገዛአን ገዲፈን ናብ ካልእ ከተማ ክሃድማ ከምዝተገደዳ ንቢቢሲ ተዛሪበን።

ትግራይ፡ ምህማም መሬት ንነበርቲ ኣብ ሓደጋ የውድቕ ኣሎ

ምልእቲ ወርሒ ናብ ቀያሕ ዝተቐየረትሉ ህሞት

እታ 56 ሜትሮ ዝንውሓታ ጀልባ ዜጋታት እንግሊዝ፡ ኣመሪካን ካናዳን ሓዊሱ 22 ሰባት ጽዒና ነይራ። ጓል ሓደ ዓመት እንግሊዛዊት ሓዊሱ 15 ሰባት ምድሓን ዝተኽኣለ ኰይኑ ንዝተረፉ ንምርካብ ድማ ኣለሻ ቀጺሉ።
ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ከም ዝጸብጸብኦ እታ ባየስያን ዝተባህለት ጃልባ ኣብቲ ባሕሪ ንዘጋጠመ ብርቱዕ ህቦብላ ስዒቡ እያ ተገልቢጣ።

ጎብለል ቴክኖሎጂ ብሪጣንያ ምስ ጓሉ ብሓደጋ ጀልባ ደሃዮም ተሳኢኑ

ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት መጠን ምህማም መሬት ኣመና እናወሰኸ ይኸይድ ከምዘሎ ጸብጻባት ይሕብሩ። ቀንዲ መንቀሊኦም ድማ ምስ ለውጢ ኵነታት ኣየር ዝተዛመደ ከምዝዀነ'ዩ ዝንገር።

ካብ ሓደጋ ምህማም መሬት ብኸመይ ክትድሕን ትኽእል?

ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዘጋጠመ ሓደጋ ምህማም መሬት ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 257 ከም ዝበጽሐ ሰብ መዚ እቲ ከባቢ ኣፍሊጦም። እዞም ክልተ ሓደጋታት፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሰንበት ኣጋምሸትን ሰኑይ ንግሆን፡ ኣብ ከባቢ ዞባ ጐፋ ብዝሃረመ ከቢድ ዝናብ ዝስዓቡ እዮም።

ኢትዮጵያ፡ ደቃን በዓል ገዝኣን ዝሰኣነት ኣደ

ምህማም መሬት፡ ከም እምኒ፡ ሓመድ ዝተሰከሙ ኣእዋም፡ ሓመድን ካልኦትን ካብቲ ዝነበርሉ ከባቢ ኣንቈልቊሎም ክወርዱ እንከለውን ቦታኦም ገዲፎም ክኸዱ እንከለውን’ዩ ዘጋጥም። እዚ፡ ሃንደበታዊ ወይ’ውን ቀስ ብቀስ ንነዊሕ እዋን ክኽሰት ይኽእል።


ጠንቂ ምህማም መሬት እንታይ’ዩ? ነብስና ብኸመይ ክንከላኸል ንኽእል?

እዞም ክልተ ሓደጋታት፡ ብሰንበት ኣጋምሸትን ሰኑይ ንግሆን፡ ኣብ ከባቢ ዞባ ጐፋ ብዝሃረመ ከቢድ ዝናብ ዝስዓቡ እዮም ተባሂሉ። መስርሕ ምድሓንን ምድላይን ይቕጸል ከምዘሎ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ የመልክት።

ኢትዮጵያ፡ ብዘጋጠመ ሓደጋ ምህማም መሬት ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 229 በጾሖም 

ምስ ስድራአ ሆቴል እትውንን ኣሊዚ እቲ ህቦብላ ብከተማኦም ክሓልፍ ከሎ ዘስካሕክሕ ነገር ከምዘርአየት ትዛረብ። “እቲ ጸቕጢ ኣዝዩ ብርቱዕ ስለ ዝነበረ እዝንኻ ዘፅምም ድምፂ እዩ ነይሩ። እቲ ናሕሲ ተበታቲኑ ክውሰድ ንሰምዕ ኔርና። መስኮት ክሰባበር፡ ከዕለቕልቕ ሪእና” ኢላ።

'ዳርጋ ምሉእ ደሴት ብዘይ ገዛ ዘትረፈ' ህቦብላ 

ኣብ ዝሓለፉ ሽዱሽተ መዓልታት ጥራይ ኣስታት 568 ሬሳታት ከምዝኣከበ እቲ ኣገልግሎት ኣምቡላንስ ካብዚኦም እቶም 141 ብሰሉስ ጥራይ ከምዝኣከበ ሓቢሩ።

ሰሙን ኣብ ዘይመልእ ልዕሊ 500 ሰባት ብሰንኪ ሙቐት ሞይቶም

ኣብ ልዕሊ ደበናታት፡ ብፍላይ ናብ መሬት ኣብ ቀረባ ርሕቐት ዝርከብ ህዋን ለውጥታት ጋዝን ዝምለከቱ ኣገደስቲ መጽናዕታት ክካየዱ ዝጸንሑ ዀይኖም፡ እታ ሕጂ ድሕሪ 20 ዓመታት ውረድ ደይብ ናብ ህዋ እትለኣኽ ዘላ ሳተላይት ገለ ረብሓ ዘለዎ ሓበሬታን ርኽበታትን ሒዛ ክትመጽእ ትጽቢት ይግበረላ።

ምስጢር ደበናን ዝናብን ንምፍላጥ ዝተራቐቐት ሳተላይት ናብ ህዋ ተወንጪፋ

ኣብ ከስዐ ላሕሚ ዝርከቡ ከም ባክተርያ፡ ቫይረስ፡ ጀርም ዝኣመሰሉ ማይክሮብስ ኣለዉ። እዞም ማይክሮብስ ሚተይን ዝበሃል ሕብርን ሽታን ዘይብሉ ተቓጻሊ ጋዝ የፍርዩ እዮም። ሚተይን ሓደ ካብቶም ጋዛት ሓምላይ ገዛ ኰይኑ፡ ካብ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ብግምት ብ25 ዕጽፊ ዝያዳ ሙቐት ክብርኽ ይገብር።

ጥሪት ምስ ምውሳኽ ሙቐት ዓለም እንታይ የራኽበን? መልሱ ዘገርም እዩ

ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት ታንዛንያን ብሩንዲን’ውን ብርቱዕ ዝናብ ዘጋጠመ ኰይኑ፡ ኣብ ታንዛንያ ካብ ጥሪ ጀሚሩ ብውሕዱ 155 ሰባት ሞይቶም።

ኣብ ቁሸታት ማይ ማሂዩ፡ ኣስታት 50 ሰባት ብውሑጅ ተወሲዶም

ጉጅለታት ህይወት ኣድሕን ኣብ ጥቓ እታ ካብ ርእሰ ከተማ ናይሮቢ ኣስታት 60 ኪሎ ሜተር ርሒቓ ዘላ ዓዲ ብህይወት ዘለዉ ሰባት ንምርካብ ጭቃ ይኹዕቱ ከምዘለዉ ጸብጻባት ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ኣመልኪቶም።

ኬንያ፡ ዝናብን ዕልቕልቕን ስዒቡ ግድብ ብምፍራሱ ልዕሊ 40 ሰባት ሞይቶም

ኣማኢት ኣሽሓት ዘህድም ዘሎ ሓደጋ ውሕጅ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ

እቲ ብኤል ኒኖን ላ ኒናን ዝስዕብ ጽንኩር ኵነታት ኣየር ኣብ መላእ ዓለም ንዝርከቡ ትሕተ ቅርጺ፡ መግብን ስርዓታት ጸዓትን ይጸልዎ’ዩ።

ኤል ኒኖን ላ ኒናን እንታይ’ዮም? ከጨንቑናኸ ይግባእ'ዶ?

ንከተማታት ዝውሕጡ ዘለዉ ስንጭሮታት ንዓለም የስግኡ

ኣብ ሃገራት ወሽመጥ ዝሃርም ዘሎ ዘይንቡር ከቢድ ዝናብ ኣብ ሰብን ንብረት ከቢድ ዕንወት ኣውሪዱ'ሎ። ብሰንኩ ዝሰዓበ ዕልቕልቕ ኣብታ ማእከል ንግዲን ቱሪዝምን ዓለም ዝኾነት ከተማ ዱባይ ኣብ መጓዓዝያ ኣየርን ምድርን ሰፊሕ ምትዕንቓፍ ኣስዒቡ ይርከብ። ኣብታ ከተማ ዝርከብ ብንጥፈታቱ ኣብ ዓለም ብካልኣይ ደረጃ ዝስራዕ ዓለምለኻዊ መዓርፎ ነፈርቲ ዱባይ ብማይ ስለዘዕለቕለቐ፡ በረራታት ክሳብ ምቁራጽ በጺሑ'ዩ። 


ኣብ ዱባይ ዝሃረመ ዘይንቡር ዝናብ ኢድ-ሰብ ዝተሓወሶ ክኸውን ይኽእል ድዩ?

እቲ መትረብ ዓቐን ማዩ ብናህሪ ብ41 ሚኢታዊት ብምንካዩ እቲ ኣብ ዓመት 270 ቢልዮን ዶላር ዝትመን ንብረታት ካብን ናብን ኣትላንቲካዊን ሰለማውን ውቕያኖሳት ንብረት ዝመሓላለፋሉ መትረብ ዓለም ብሻቕሎት ክትዕዘቦ ጀሚራ ኣላ።
ሰብ መዚ እቲ መትረብ ብሰንኪ እቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ዋሕዲ ማይ ኣብ መዓልቲ በቲ መትረብ ካብን ናብን ዝመሓላለፋ መራኽብ ከምዝጎድላ ገይሮም ኣለዉ። ቅድሚ ሕጂ በቲ መትረብ መዓልታዊ 36 መራኽብ’የን ዝሓልፋ ነይረን ሕጂ ግን እቲ ቁጽሪ ናብ 24 ጎዲሉ ኣሎ።

ከይዕጾ ዘስግእ ዘሎ መትረብ ፓናማ ስለምንታይ ንዓለም የሻቕል'ሎ?

ሰኑይ 11 ለካቲት 2016 [ግ] ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ፡ ናብቲ በዓቲ መጺኡ ላዕለዋይ ክፋል ናይቲ በዓቲ ብነታጒ ንምፍራስ ዝገበሮ ፈተነ ከምዘይሰመረ ዋና ኣመሓዳሪ ኣቶ ዓሊ መኮነን ንቢቢሲ ገሊጹ።

ምልውዋጥ ፀባይ ኣየር