ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

እስራኤል፡ ኣብ ልዕሊ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሓማስን ሕዝቦላህን ድሕሪ ዝፈጸመቶ ቅትለት፡ ኣብ ዞባ ማእከላይ ምብራቕ ወጥሪ ነጊሱ፡ ናበይ ክመርሕ ይኽእል፣ ከም ሳዕቤኑ ድማ ኣብዚ ጉዳይ ተሳሒበን ክኣትዋ ዝኽእላ ሃገራትን ንዓለም ዝህልዎ ሓደገኛ ሳዕቤንን ኣመና ኣሻቓሊ ኰይኑ ኣሎ።

ወጥሪ ኢራን-እስራኤል ንዓለም ናበይ ይወስዳ ይኸውን?

 እቲ ብፍልስጤማውያን፡ “እቲ ኣውራ”፡ ብእስራኤላውያን ድማ “ናይ ሞት ሰብ” ወይ "እቲ ትሽዓተ ትንፋስ ዘለዎ ተቓላሳይ” ተባሂሉ ዝፍለጥ፡ መሓመድ ደይፍ ሓደ ካብቶም እስራኤል ብጽኑዕ ትደልዮምን ከም ቀንዲ ጸላእታ እትርእዮምን ወተሃደራዊ መራሕቲ ሓማስ እዩ።

እስራኤል ነቲ ቀንዲ ኣዛዚ ሰራዊት ሓማስ ከም ዝቐተለት ኣፍሊጣ 

ኢራን ኣብ ልዕሊ ነታ ብረቡዕ ንመራሒ ሓማስ ብምቕታል ተሓታቲት እያ ዝበለታ እስራኤል “ተሪር መቕጻዕቲ” ከምእትወስድ ተሓንያ።

ኢራን መራሒ ሓማስ ኣብ ሃገራ ድሕሪ ምቕታሉ ሕነ ክትፈዲ ተሓንያ

ሕዝቦላህ ሎሚ ረቡዕ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ፍርስራስ እቲ ህንጻ ክለዓል ከም ዝተገብረ ብምግላጽ “ውጽኢት ይጽበ ኣለኹ” ኢሉ።

እስራኤል ላዕለዋይ ኮማንደር ሕዝቦላህ ቀቲላ፤ ቅልውላው ማእከላይ ምብራቕ ከይዓርግ ተሰጊኡ

ሓማስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ሃኒየ ኣብ ቴህራን ኣብ ዝርከብ መንበሪ ገዛኡ እስራኤል ብዘካየደቶ ክትትል ከም ዝተቐትለ ሓቢሩ። ብመሰረት ሓማስ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ሃኒየ ኣብ ስነ-ስርዓት ናይቲ ብሰሉስ ቃለ መሓላ ዝፈጸመ ሓድሽ ፕረዚደንት ኢራን መስዑድ ፔዘሽክያን ድሕሪ ምስታፉ’ዩ ሞይቱ።


ላዕለዋይ መራሒ ሓማስ እስማዒል ሃኒያ ኣብ ኢራን ተቐቲሉ

ሂዝቦላህ ኣብ ሊባኖስ ዝነጥፍ ብኢራን ዝድገፍ ሺዓ እስላማዊ ፖለቲካዊ ውድብን ንኡስ ወተሃደራዊ ጉጅለን እዩ። ኣብ 1992 ካብ ዝምስረት ጀሚሩ ብሓሰን ናስራላህ እናተመርሐ ይርከብ። ስም እቲ ጉጅለ ‘ውድብ ኣምላኽ’ ማለት እዩ።


ሕዝቦላህ ጽልዋኡ ከመይ'ዩ? ኣንጻር እስራኤል’ከ ኲናት ክጅምር ተኽእሎ ኣሎ’ዶ?

እስራኤል በቲ ብሰንበት ኣብ ልዕሊ ከተማ ድሩዝ ማጅዳል ሻምስ ዝተወሰደ መጥቃዕቲ ነቲ ዕጡቕ ጉጅለ ሊባኖስ ክትወቅስ እንከላ፡ ሂዝቦላሕ ግን ዝኾነ ይኹን ኢድ ከምዘይብሉ ብትሪ ነጺጉ። ትማሊ ኣጋ ምሸት ሰራዊት ምክልኻል እስራኤል ኣብ ልዕሊ 7 ዕላማታት ሂዝቦላህ መጥቃዕቲ ኣየር ከምዘካየደ ገሊጹ። ዝኾነ ጉድኣት በጺሑ ድዩ ኣይበጽሐን ግን ንጹር ኣይኮነን።

እስራኤል ካብ ሂዝቦላሕ ንዝተፈጸማ መጥቃዕቲ ሕኔኣ ከምዝፈደየት ገሊጻ

ኲናት ቓዛ ደው ንኽብል ካብ እስራኤላውያንን ምምሕዳር ኣመሪካን ጸቕጢ ዘጋጠሞ ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል በንጃሚን ነታንያሁ ብዛዕባ ቀጻሊ መሻርኽቲ ኣብ ኣመሪካ ምብጻሕ ከካይድ’ዩ። እቲ ኣብ ዋሽንግተን ዝረአ ዘሎ ፖለቲካዊ ዕግርግር ንምብጻሕ ኔታንያሁን መጻኢ ዝምድና እተን ሃገራትን ብኸመይ ክጸልዎ ይኽእል?


ነታንያሁ፡ ባይደን ድሕሪ ምስሓቡ ምስ መን ክመክር ይኽእል?

ኣብ ኣመሪካ ዝመደበሩ ፕሮጀክት መረዳእታ ኣቀማምጣን ፍጻመን ዕጥቃዊ ግጭት (ኣክለድ) ዝኣከቦ ከምኡ’ውን ብቢቢሲ ዝተተንተነ መረዳእታ፡ ክልቲኦም ወገናት ኣብ መንጎ 8 ጥቅምቲ 2023 ክሳብ 5 ሓምለ 2024 ዝነበረ እዋን ብድምር 7,491 ስግረ-ዶባዊ መጥቃዕቲ ከምዘካየዱ ይሕብር።
እዚ ኣሃዛት እዚ ከኣ እስራኤል ዝፈነወቶ መጥቃዕቲ ካብቲ ሕዝቦላህ ዝፈጸሞ ብኣስታት ሓሙሽተ ዕጽፊ ከምዝዛይድ የመልክት።

ግጭት እስራኤልን ሕዝቦላህን ዘስዓቦ ዘይተጸውየሉ ዕንወትን ራዕድን

መስርሕ ጐስጓስ ትራምፕ፡ ካብ ኢራን ዝነቅል ስግኣት ከም ዘሎ ከም ዝተሓበረን ብሰንኪ እዚ ድማ ጸጥታ ከምዝወሰኸን ሓደ በዓል ስልጣን ሃገራዊ ድሕነት ኣመሪካ ገሊጹ።

ኢራን፡ ኣብ ፈተነ ቅትለት ትራምፕ ስማ ይለዓል ኣሎ 

እቲ ብሰንበት ዝተመርጸ ማስዑድ ፐዘሽክያን፡ ቅድሚ 19 ዓመታት ኣብቲ ሽዑ እዋን ዝነበረ ናይ መወዳእታ ጽገናዊ መንግስቲ፡ ሚኒስተር ጥዕና እዩ ነይሩ።

ኢራን፡ ዓወት ሓድሽ መራሒ ስለምንታይ እዩ  'ስንባደ' ፈጢሩ ዘሎ?

መሓመድ ኒማህ ናስር፡ እስራኤል ኣብ ዝሓለፉ ትሽዓተ ኣዋርሕ ዶብ ሰጊራ ኣብ ሊባኖስ ትፍጽሞ ብዘላ መጥቃዕቲ ናይ መወዳእታ ዒላማ ዝዀነ ላዕለዋይ መሪሕነት ሕዝቦላህ ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ድማ ምሉእ ኲናት ከየስዕብ ተሰጊኡ ኣሎ።

እስራኤል ላዕለዋይ ወተሃደራዊ ኣዛዚ ሕዝቦላህ ቀቲላ

ቀዳማይ ሚኒስትር እስራኤል ቤንጃሚን ኔታንያሁ እቲ ኣብ ደቡባዊ ቓዛ ኣብ እትርከብ ራፋ ዝካየድ ዘሎ “ጽዑቕ ምዕራፍ” ውግእ ይውዳእ ከም ዘሎ ገሊጹ፤ እንተዀነ፡ እዚ እቲ ኲናት ብጠቕላላ ይውዳእ ኣሎ ማለት ኣይኰነን ኢሉ።

ነታንያሁ፡ ኣብ ራፋ ክካየድ ዝጸንሐ ጽዑቕ ውግእ 'ይዛዘም ኣሎ’ ኢሉ

እስራኤልን ሕዝቦላህን ናብ ኵለ-መዳያዊ ኲናት ይእትው ዶ ይዀኑ?

ኣብ ዓለም፡ ዝተፈላለየ ገበናት ፈጺሞም ፍርዲ ሞት ዝወሃቦም ሰባት ብዙሓት ከም ዝዀኑ ዝግመት እኳ እንተዀነ፡ ተግባራውነቱ ግን ሃገራት ብዘለወን ንኣፈጻጽማ እቲ ብይን ዝምልከት ዝተፈላለየ ድንጋገታን መስርሑን፡ ብኡ መንጽር ዝተፈላለየ እዩ። ኣብ ገሊኡ ሃገራት ኣይፍጸምን፡ ኣብ ገሊኡ ይደናጐ፣ ምሕረት ይወሃብ፣ ኣብ ገሊኡ ድማ ገበነኛ ብሕልፈት ዝቕጽዓሉ ኵነታት ይርአ እዩ።

ብሞት ብምቕጻዕ ኣብ ቅድሚት ዝስርዓ ሃገራት ኣየኖት እየን? 

መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ስርሓት ቱርኪ ዝዀና ሰብኣልቦ ነፈርቲ ብተወሳኺ፡ ኣብ 2021 ስርሓት ኢራን ዝዀና ሞሃጀር-6 ድሮኖት ክውንን ክኢሉ እዩ።

ኣብ ወለጋ ሆሮጉድሩ ብዛዕባ ዝወደቐት ሰብኣልቦ ነፋሪት እንታይ ንፈልጥ?

ኣብ እስላማዊት ሪፓብሊክ ናብ ዝለዓለ ጥርዘ ስልጣን ክድይብ ብሰፊሑ ትጽቢት ዝግበረሉ ዝነበረ ኢብራሂም ራይሲ ድሕሪ ምሟቱ፡ ዕጫ ኢራን እንታይ ክኸውን ይኽእል?

ኢራን ድሕሪ ሞት ፕረዚደንት ኢብራሂም ራይሲ

ፕረዚደንት ኢራን ኢብራሂም ራይሲ፡ ዝጓዓዘላ ዝነበረት ሄሊኮፕተር ድሕሪ ምውዳቓ፡ ሬሳኡ ኣብ ሰሜናዊ ከባቢ እታ ሃገር ተረኺቡ። ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ሑሴን ኣሚር ዓብዱላህያን ከምኡ’ውን ካልኦት ሽዱሽተን እውን በቲ ሰንበት ዘጋጠመ ሓደጋ ሞይቶም። ኣብ ዶብ ኣዘርባጃን ዝተሰርሐ ዲጋ ከፊቶም ድሕሪ ምምራቕ፡ ናብ ታብሪዝ ኣብ ዝምለሱሉ ዝነበሩ እዋን እዩ፡ ኣብቲ ብጽዑቕ ግመ ተሸፊኑ ዝነበረ ኣኽራናት እቲ ሓደጋ ምሕምሻሽ ሄሊኮፕተር ኣጋጢሙ።

ፕረዚደንት ኢራን ኢብራሂም ራይሲ ዝሞተሉ ፍጻመ ሓደጋ ሄሊኮፕተር 

ራይሲ፡ ወዲ 25 ኰይኑ እዩ ኣብ ቴህራን ምክትል ኣኽባሪ ሕጊ ክኸውን ዝኸኣለ። ኣብዚ እዋን ኣብ 1988 ኣብ ዝቘመ ምስጢራውን ደሓር ድማ ‘ኮሚቴ ሞት’ ክበሃል ኣብ ዝበቐዐ ቤት-ፍርዲ፡ ብይን ካብ ዝሃቡ ኣርባዕተ ዳያኑ ሓደ እዩ ነይሩ።

ጕዕዞ መሪሕነት እቲ ብሓደጋ ሄሊኮፕተር ዝሞተ ፕረዚደንት ኢራን

ፕሬዝደንት ኢራን ኢብራሂም ራይሲ፣ ሚኒስትሪ ጉዳይ ወጻኢ ሑሴን ኣሚር-ዓብዶላህኒን ካልኦትን ብሰንኪ እቲ ትማሊ ሰንበት ዘጋጠማ ሓደጋ ነፋሪት ከም ዝሞቱ ሃገራዊ ቴሌቪዥን ኢራን ሓቢራ።እታ ሄሊኮፕተር፡ ትማሊ ኣጋምሸት ኣብ ሰሜን ክፋል እታ ሃገር ናብ ከቢድ ዕምብረ ምስ ኣተወት ብዘጋጠማ ሓደጋ ብኸቢድ ከም ዝዓለበት ይግለጽ።


ፕረዚደንት ኢራን ብሓደጋ ሄሊኮፕተር ከም ዝሞተ ተሓቢሩ

ስዑዲ ዓረብ እታ ዝሓየለት ዝያዳ ሱኒ እስልምና እትኽተልን ሃገር ክትከውን እንከላ፡ ኢራን ድማ ማእከል ሺዓ እስልምና እያ። ግን ኣብ መንጐ ክልቲኡ ዘሎ ፍልልይ እንታይ ይመስል?


ጠንቂ ወጥሪ ሱኒን ሺዓን ኣስላም እንታይ እዩ? ጽልዋኡ’ኸ?

ካብ 2020 ዓ.ም (ኣ.ኤ) ኣትሒዙ፡ ቁጽሪ ኣብ ስደት ዝነብሩ ጋዜጠኛታት ቢቢሲ ወርልድ ሰርቪስ ዳርጋ ብዕጽፊ ወሲኹ ኣሎ።

ናጽነት ፕረስ፡ ኣብ ስደት ክሰርሑ ዝተገደዱ ጋዜጠኛታት ቢቢሲ 

ብሳተላይት ዝተዘርግሑ ምስልታት፡ እስራኤል ዓርቢ ንግሆ ድሕሪ ዘካየደቶ መጥቃዕቲ፡ ኣብ መደበር ኣየር ኢራን ዝበፅሐ ጉድኣት ከምዘሎ መርትዖታት ኣቃሊዑ።

መጥቃዕቲ እስራኤል፡ ኣብ መደብር ሓይሊ ኣየር ኢራን ዕንወት ኣብፂሑ ድዩ?

እስራኤል ሕነ ናይቲ ብቐዳም ምሸት ኣብ ልዕሊኣ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ምላሽ ከም እትህብ ድሕሪ ምግላጻ ኢራን ኣብ ልዑል ንቕሓት ትርከብ።