ቀጥታ, ሑቲ፡ ኣብ ልዕሊ መጻረዪ ነዳዲ ስዑዲ ዓረብ መጥቃዕቲ ከምዝፈፀሙ ገሊፆም

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. 26 ሓምለ 2026ህንዲ፡ ምኒስተር ትምህርቲ ካብ ስልጣን ድሕሪ ምልቃቝ፡ ህዝባዊ ተቓውሞ 'ድዱዕ' ደው ኢሉ

   ምኒስተር ትምህርቲ ዳርመንድራ ፕራድሃን፡ ካብ ስልጣኑ ድሕሪ ምልቃቑ፡ ንሓሙሽተ ሰሙን ዝቐጸለ ሰፊሕ ተቓውሞ ህንዲ ድዱዕ -'ኮክርች'- ደው ኢሉ።

   እቲ ሲጄፒ ብዝብል ኣሕፅሮተ ቃል፡ ኣብ ብማሕበራዊ ሚድያ ዝውደብ ምንቅስቓስ፡ ነቲ ካብ ስልጣን ምቃቕ ስጉምቲ ኣመልኪቱ፡ ‘ዓወት ንዲሞክራስያዊ' ዝበሎ ዀይኑ፡ ኣሽሓት ደገፍቲ ኣብ ርእሰ ከተማ’ታ ሃገር- ደልሂ- ዝርከብ ቀንዲ ናይ ተቓውሞ ቦታ ዝኾነ ጃንታር ማንታር ይፅምብሉ ኣለዉ።

   እቲ ብ ብሰብሰርሖ-ብልሒ ዝተፈጥረ ናይ ኦንላይን ወፍሪ- ሲጄፒ፡ ናይ ብሓቂ ትካላዊ ሰልፊ ዘይኮነስ፡ መናእእሰይ እታ ሃገር ቍጠዐኦምን ሕርቃኖምን ዘንፀባርቕሉ ፍኑው መድረኽ ህዝባዊ ተቓውሞ እዩ።

   እቲ ተቓውሞ፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናሬንድራ ሞዲ ዝረአ ዘሎ መግለጺ ዝሓየለ ህዝባዊ ቁጥዐ ኰይኑ ኣሎ።

   ፖሊስ ኣብ ልዕሊ ናብ ባይቶ ዝጓዓዙ ሰልፈኛታት ዝወሰዶ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ስዒቡ ድማ፡ ብዓሰርተታት ዝቑፀሩ ሰባት ኣለካላዊ ጉድኣት ዝበፅሖም ኰይኑ፡ እቲ ተቓውሞ ዝገደደ ናህሪ ወሲዅ ነይሩ።

   ፕራድሃን፡ ኣብ ኤክስ ካብ ስልጣኑ ከምዝለቐቐ ብቋንቋ ሂንዲ ኣብ ዘፍለጠሉ ጽሑፍ፡ "ባህጊ፣ ሕልምን ትፅቢታትን መንእሰያት ከምዘኽብር" ብምግላፅ ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሒደት መዓልታት "ብዝነበረ ፍጻመታት" ዝተሰመዖ ሓዘን ኣስፊሩ።

   ዜና ምልቃቕ ስልጣን ፕራድሃን ኣብ ዝተበሰረሉ እዋን፡ ስምዒታዊ ዝኾነ ኣቢጂት ዲፕከ ዝተባህለ መስራቲ ሲጄፒ፡ ኣብቲ ኣብ ጃንታር ማንታር ዝነበረ መድረኽ "ገይርናዮ" ክብል ዓው ኢሉ ድምፁ ኣስሚዑ።

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

2. 26 ሓምለ 2026ኣብ ፈረንሳን ስጳኛን: ብሰንኪ ባርዕ ጫካ ልዕሊ 300 ሽሕ ሰባት ካብ መረበቶም ተመዛቢሎም

   

   ምንጪ ስእሊ, EPA

   ኣብ ፈረንሳን ስጳኛን፡ ብሰንኪ ብርቱዕ ንፋስን ልዑል ሙቐትን ዝተልዓለ፡ ንመዓልታት ዝነድድ ዘሎ ባርዕ ጫካ፡ ልዕሊ 300 ሽሕ ሰባት ካብ መረበቶም ከምዝተመዛበሉ ተገሊጹ።

   ኣባላት መጥፋእቲ ሓዊ፡ ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ፈረንሳ ዘጋጠመ ባርዕ ንምግታእ ይቃለሱ እኳ እንተሃለዉ፡ ሓያል ንፋስ ግን ነቲ ሃልሃልታ ናብ ካልእ ከተማ የፀግዖ ኣሎ።

   ካልኦት 55 ሽሕ ሰባት ብቀዳም ካብቲ ቦታ ክወጹ ተኣዚዞም ኣለዉ።

   ሰለዚ ድማ፡ ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ግዝኣታት ጂሮንደን ላንደስን ጥራይ፡ ብዝሒ ዝተመዛበሉ ሰባት 250 ሽሕ በፂሑ ኣሎ።

   ሓያል ንፋስን ደረቕ ኣየርን ነቲ ባርዕ ንምቁጽጻሩ ኣጸጋሚ ከምዝገበሮ ሰራሕተኛታት መጥፋእቲ ሓዊ ይገልጹ።

   ፈረንሳ ነቲ ሓደጋ ንምቅላስ፡ ሰራዊታ ኣዋፊራ ኣላ።

   ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን፡ እቲ ዝዓነወ ዳግማይ ክህነፅ ምዃኑን መንግስቱ ኣብ ጎኖም ደው ከምዝብልን ገሊፁ።

   ቀዳማይ ሚኒስተር ስጳኛ ፔድሮ ሳንቸዝ ብወገኑ፡ "ከቢድ እዋን" ምዃኑ ብምግላጽ፡ በቲ ባርዕ ሓዊ ሓደ ሰብ ከምዝሞተ ኣረጋጊፁ።

   እቲ ኣብ 70ታት ዕድመ ዝርከብ ሰብኣይ፡ ኣብ መኪናኡ ውሽጢ ሞይቱ ብመጥፋእቲ ሓዊ ተረኺቡ።

   ሚኒስተር ሃገራዊ ጉዳያት፡ ፈርናንዶ ግራንደ ማርላስካ፡ እቲ ኩነታት ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ እናኸፍአ ይኸይድ ኣሎ ብምባል፡ "ኩነታት ኣየር ኣይሕግዘናን ዘሎ" ክብል ኣመራሪሩ።

   ብመሰረት ፀብፃብ እቲ ሚኒስተር፡ ነቲ ሓደጋ ስዒቡ፡ ኣስታት 60 ሽሕ ሰባት ካብ ዞባታት ማድሪድን ኣቪላን ስጳኛ ክመዛበሉ እንከለዉ፡ ኣስታት 28 ሽሕ ሰባት ግና ኣብ ዘለዉዎ ክፀንሑ ተዓጊቶም ይርከቡ።

   ነበርቲ ብውሕዱ ካብ ሸሞንተ ከተማታት ግዝኣት ቶለዶ፡ ክወጹ ተኣዚዞም ኣለዉ፤ ንግዚኡ ትኽክለኛ ብዝሒ ህዝቢ ኣይተፈልጠን።

3. 23 ሓምለ 2026ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ዕጡቓት ሑቲ ኣብ ልዕሊ መራኽብ ቀይሕ ባሕሪ ዝፍፅምዎ መጥቃዕቲ ደው ክብሉ ሓቲቱ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ማሕሙድ ዓሊ ዩሱፍ፡ ዕጡቓት ሑቲ የመን ኣብ ልዕሊ መራኽብ ቀይሕ ባሕሪ ዝፈፀምዎ መጥቃዕቲ ብምኹናን፡ “ብቕልጡፍ ደው ከብሉ” ጸዊዑ።

   ብተወሳኺ ሑቲ፡ ነቲ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ልዕሊ ክልተ መራኽብ ነዳዲ ዘካየድዎ መጥቃዕቲ “ሓደገኛ ምዕባለ” ክብል ኮኒንዎ።

   እቶም ብኢራን ዝድገፉ ሑቲ፡ ኣብ ልዕሊ እተን ነዳዲ ዝጽዕና መራኽብ ስዑዲ ዓረብ መጥቃዕቲ ዝፈፀመት እገዳ ምስ ኣወጁ እዩ።

   እተን መራኽብ ብሰብ ኣልቦ ነፈርትን ሚሳይላትን ከምዝተሃርማ ወሃቢ ቃል ወተሃደራዊ ሓይሊ እቶም ዕጡቓት ያህያ ሳረ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ሓቢሩ።

   ሕብረት ኣፍሪቃ ነቲ መጥቃዕቲ “ብትሪ ይኹንኖ” ኢሉ ብምግላፅ፡ "እዚ ተግባራት ኣብ ዞባዊ ሰላምን ጸጥታን ከቢድ ጽልዋ ዘለዎ ሓደገኛ ምዕባለ'ዩ" ኢሉ።

   ምስታ መራኽባ መጥቃዕቲ ዝበጽሐን ስዑዲ ዓረብ ምሕዝነቱ ዝገለጸ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ “ንጸጥታ፣ ልኡላውነትን ምርግጋእን” እታ ሃገር ዘለዎ ደገፍ ገሊጹ።

4. 23 ሓምለ 2026ኢራን ኣብ መሳለጥያታት ሲኣይኤ ዘካየደቶ መጥቃዕቲ፡ ​​ኢድ ሩስያ ከይህልዎ ጥርጣረታት ፈጢሩ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ኢራን ኣብ መሳለጥያታት ሲኣይኤ ዘካየደቶ መጥቃዕቲ፡ ​ተሳትፎ​ ሩስያ ከይህልዎ ጥርጣረታት ፈጢሩ።

   እቶም ስሞም ክግለጽ ዘይደለዩ ምንጭታት ሮይተርስ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ መሳለጥያታት ሲኣይኤ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ​​ሩስያ ኢድ ኣለዋ ኢሎም ከምዘይደምደሙ ገሊጾም።

   "ዒላማን ኣድማዕነትን" ናይቲ መጥቃዕቲ፡ ​​ከምኡ'ውን ሩስያ ንኢራን ዝሃበቶ ሰፊሕ ቴክኒካዊ ደገፍ ግን ነቲ ጥርጣረ መበገሲ ክኸውን ይኽእል'ዩ።

   ሮይተርስን ካልኦት ማዕከናት ዜናን፡ ሰበስልጣን ኣመሪካ፡ ኢራን ኣብ ወሽመጥ ዓረብ ኣብ እትገብሮ መጥቃዕቲ፡ ሩስያ ቴክኒካዊ ደገፍ ትህቦ ምህላዋ ከም ዝፈልጡ ጸብጺበን።

   ኣብ ወርሒ መጋቢት ኣብ ወሽመጥ ዓረብ ዝርከባ ክልተ ማእከላት ሲኣይኤ መጥቃዕቲ ከምዝተፈጸመን ሮይተርስ ሓቢሩ።

   እቲ ሓደ መሳለጥያ ኣብ ጥቓ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ሪያድ ዝርከብ ኮይኑ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ኣብ ምብራቓዊ ዒራቕ ይርከብ።

   ካልኦት ዒላማ ዝዀና መሳለጥያታት ሲኣይኤ እንተለዋ፡ ምንጭታት ሮይተርስ ዝርዝር ሓበሬታ ክህቡ ኣይደለዩን።

5. 22 ሓምለ 2026ኣመሪካ፡ ኣብ ኲናት ኢራን ኣስታት 37.5 ቢልዮን ዶላር ከም ዘውጽአት ተገሊጹ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ኣመሪካ፡ ኣብቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ምስ ኢራን ዝተኻየደ ኲናት ክሳብ ሕጂ ኣስታት 37.5 ቢልዮን ዶላር ከም ዘውጽአት ሚኒስተር ምክልኻል ፒት ሄግሰት ገሊጹ።

   ሄግሰት ንሰኔት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ ኣባላት ባይቶ ንፔንታጎን ተወሳኺ 87 ቢልዮን ዶላር ከጽድቕ ሓቲቱ።

   ካብዚ እቲ 67 ቢልዮን ዶላር ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ንዝካየድ ስርሒታት ዝዓለመ ምዃኑ እውን ሓቢሩ።

   ጌትሰት መብርሂ ኣብ ዝህበሉ ዝነበረ እዋን እቲ መስርሕ፡ ኣንጻር ጸረ ኲናት ብዝዀኑ ሰባት ብዙሕ ግዜ ዘረብኡ ከቋርጽ ተገዲዱ እዩ።

   ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ መንጎ ኣመሪካን ኢራንን ተጻብኦታት ዳግማይ ካብ ዝጅምር ንደሓር፡ ሄግሰት ኣብ ካፒቶል ሂል ንፈለማ እዋን እዩ ተራእዩ።

   ሰለስተ ወተሃደራት ኣመሪካ ኣብቲ ዞባ ብኢራን ከም ዝተቐትሉ ይፍለጥ።

   ዋይት ሃውስ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ንኮንግረስ ኣብ ዝቕጽል ባጀት ዓመት ንፔንታጎን 1.5 ትሪልዮን ዶላር ክወሃቦ ሓቲቱ ነይሩ።

   ኣመሪካ፡ ሕጂ ኣብ ልዕሊ ኢራን ትፍጽሞ ዘላ መጥቃዕቲ 11 መዓልታት ኣቝጺሩ ኣሎ።

   ኢራን ሕነ ንምፍዳይ ኣብ ልዕሊ ኣመሪካን ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝርከቡ መሻርኽታን ናይ ገዛእ ርእሳ መጥቃዕቲ ክትፍጽም ጸኒሓ እያ።

   ጸሓፊ ምክልኻል ኣመሪካ፡ ኣብቲ ብሰሉስ ዝሃቦ መብርሂ፡ "ኣብ ሓደገኛ ዓለም ኢና እንነብር ዘለና" ብምባል እዚ ድማ ተባዕን ቅልጡፍን ስጉምቲ ከም ዝሓትት ተዛሪቡ።

   ብ12 ግንቦት፡ ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ፔንታጎን ኣመሪካ ኣብዚ ኲናት ዘውጽኣቶ ገንዘብ 29 ቢልዮን ዶላር ከም ዝኾነ ድሕሪ ምግላጹ፡ መንግስቲ ኣመሪካ ብዛዕባ ፋይናንሳዊ ወጻኢታት እቲ ኲናት ዝሃቦ ወግዓዊ ግምት ኣይነበረን።

   ፔንታጎን ኣቐዲሙ ንኣባላት ባይቶ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ እቲ ኲናት ኣብ ቀዳማይ ሰሙን ንኣመሪካ ኣስታት 11.3 ቢልዮን ዶላር ከም ዝሓተታ ገሊጹ እዩ።

6. 22 ሓምለ 2026ቀዳማይ ምኒስተር ካናዳ ንሓድሽ ቀረጽ ኣመሪካ ተሪር ምላሽ ክትህብ ይሕተት

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ምስ ቀዳማይ ምኒስተር ካናዳ ማርክ ካርኒ ኣብ መዛዘሚ ጸወታ ዋንጫ ዓለም ብሓባር ተራእዮም ድሕሪ ሒደት ሰዓታት፡ ምምሕዳር ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለዩ ፍርያት ካናዳ ናይ 50% ቀረጽ (ታሪፍ) ከም ዝሰልዐ ኣዊጁ።

   እዚ ብሃንደበት ዝመጽአ ቍጠባዊ ስጕምቲ፡ ኣብ መንጎ ክልተአን ሃገራት ንግዲ ንምቅልጣፍ ዝግበር ዘሎ ናይ ናጻ ንግዲ ስምምዕ (USMCA) ንምሕዳስ ዝካየድ ዘሎ ዘተ ዝያዳ ንምጽላው ዝዓለመ ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።

   ኣመሪካ ነዚ ስጕምቲ ዝወሰደትሉ ምኽንያት፡ ካናዳ ንፍርያት መካይን፡ ጸባን ኣልኮልን ኣመሪካ ብማዕረ ኣይተተኣናግድን እያ ብዝብል ክሲ እዩ።

   እዚ ሓድሽ ቀረጽ ካብ 19 ነሓሰ ጀሚሩ ተግባራዊ ዝኸውን ኰይኑ፡ ቀዳማይ ምኒስተር ማርክ ካርኒ ተሪር ምላሽ ክህብ ወይ ድማ ነቲ ኵነታት ብትዕግስቲ ክከታተሎ ኣብ ዝብል ከቢድ ምርጫ ወዲቑ ይርከብ።

   ኣብ ካናዳ ዝተገብረ ናይ ህዝቢ ርእይቶ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ፡ መብዛሕትኦም ዜጋታት ንምምሕዳር ትራምፕ ከም ዘይኣምኑን ካርኒ ንጸቕጥታት ኣመሪካ ኢዱ ክህብ ከም ዘይደልዩን ይገልጹ።

   ገለ መራሕቲ ክፍለ-ሃገራት ካናዳ እውን መንግስቶም ብርቱዕ ምላሽ ክህብ ይጽውዑ ኣለዉ።

   ካርኒ ብወገኑ፡ "ካብ ሕማቕ ስምምዕ ዘይምስምማዕ ይሓይሽ" ዝብል መርገጺ ብምሓዝ፡ ኵለን ኣማራጺታት ይምርምር ከም ዘሎ ኣፍሊጡ።

   እዚ ቍጠባዊ ውጥረት፡ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ንዝርከብ ስትራተጅያዊ ንግዲ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ዘይምርግጋእ ከም ዘሰጋገሮ ይግለጽ ኣሎ።

7. 22 ሓምለ 2026ፕረዚደንት ዘለንስኪ ንላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ዩክረይን ካብ ስልጣኑ ኣልዩ

   

   ምንጪ ስእሊ, Global Images Ukraine via Getty Images

   ፕረዚደንት ዩክረይን ቮሎድሚር ዘለንስኪ፡ ንላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት እታ ሃገር ኦሌክሳንድር ሲርስኪ ካብ ሓላፍነቱ ከም ዘልገሶ ተገሊጹ።

   እዚ ስጕምቲ ዝተወስደ፡ እቲ ህቡብ ዝነበረ ምኒስተር ምክልኻል ሚካይሎ ፌዶሮቭ ካብ ስልጣኑ ምስ ተኣልየ፡ ንተኸታተልቲ መዓልታት ዝቐጸለ ናይ ጐደና ተቓውሞታት ስዒቡ እዩ።

   እቲ ኣብ መንጎ ወተደራዊ ኣዛዚ ሲርስኪን ምኒስተር ምክልኻል ነበር ፌዶሮቭን ዝነበረ ዘይምስምማዕ፡ ንዩክረይን ኣብ ፖለቲካዊ ውጥረት ኣእትዩዋ ጸኒሑ እዩ።

   ፌዶሮቭ (ወዲ 35 ዓመት)፡ ንሰራዊት እታ ሃገር ብተክኖሎጅን ብምውጋድ ብልሽውናን ንምሕዳስ ብዝገበሮ ጻዕሪ ልዑል ናእዳ ዝረክብ ዘሎ ኰይኑ፡ ሲርስኪ (ወዲ 60 ዓመት) ግን "ናይ ሶቭየት ዘመን" ኣሰራርሓ እዩ ዝኽተል ብዝብል ክንቀፍ ጸኒሑ እዩ።

   ኣብ ክንዲ ሲርስኪ፡ እቲ ብተዋጋኣይነቱን ተቐባልነቱን ዝፍለጥ ወዲ 43 ዓመት ጀነራል ሚካይሎ ድራፓቲ ተተኪኡ ኣሎ። ድራፓቲ ሓላፍነቱ ብተወፋይነት ከም ዝስከም ቃል ዝኣተወ ኰይኑ፡ ፌዶሮቭ’ውን ንምሻም ድራፓቲ "ክንጸግ ዘይክእል ናይ ለውጢ ድምጺ" ክብል መጒሱዎ ኣሎ።

   ፕረዚደንት ዘለንስኪ ንሲርስኪ፡ ብፍላይ ኣብ መጀመርታ ወራር ሩስያ ንርእሰ ከተማ ኪቭ ንምክልኻል ንዝተጻወቶ ተራ ምስጋና ኣቕሪብሉ።

   ብተወሳኺ ንፌዶሮቭ "ግቡእ ናይ ስልጣን ቦታ" ከም ዘቕረበሉ እኳ እንተ ገለጸ፡ ፌዶሮቭ ነቲ ዕድመ ምቕባሉ ግን ገና ኣይተሓበረን።

   እዚ ናይ ኣዘዝቲ ምልውዋጥ፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ዩክረይን ተፈጢሩ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ንምህዳእን ሓድሽ ወታደራዊ ስትራተጅያዊ ስጕምቲ ንምውሳድን ዝዓለመ እዩ።

8. 21 ሓምለ 2026የመን፡ ሑቲ ክልተ ዓበይቲ መራኽብ ነዳዲ ስዑዲ ዓረብ ብቀይሕ ባሕሪ ከይሓልፋ ዓጊቱ

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ካብ ስዑዲ ዓረብ ነዳዲ ዝጸዓና ክልተ ዓበይቲ መራኽብ፡ ካብ ዕጡቓት ሑቲ የመን ብሰንኪ ዝበፅሐን መጠንቀቕታ፡ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ መንገደን ክቕይራ ከምዝተገደዳ ተገሊፁ።

   እተን ነዳዲ ናብ ቻይናን ህንድን ዝጸዓና መራኽብ፡ ሑቲ ኣብ ልዕሊ ስዑዲ ዓረብ እገዳ ድሕሪ ምንባሩ እየን ናብ መበጊሰአን ተመሊሰን።

   ስዑዲ ዓረብ ከም ጸላኢ እትርእዮም መሓዛ ኢራን ዝኾኑ ዕጡቓት ሑቲ፡ ናብ ወደባት ስዑዲ ዓረብ ወይ ካብ ወደባት ስዑዲ ዝብገስ ዝዀነ መራኽብ ዒላማ ከም ዝገብሩ ኣጠንቂቖም ኣለዉ።

   እተን ናብ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ዘምርሓ ዝነበራ ክልተ መራኽብ፡ ካብ ሑቲ መጠንቀቕታ ምስ በፅሐን፡ ናብ ካናል ሱዌዝ ገጸን እየን ተመሊሰን።

   ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ኣመሪካን ኢራንን፡ ቅልውላው ዓለማዊ ዋጋ ነዳዲ ዘስዓበ ኾይኑ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝረአ ዘሎ ስግኣት ነቲ ቅልውላው ዝያዳ ከየጋድዶ ሻቕሎት ፈጢሩ ኣሎ።

   ካብተን ሑቲ ክምለሳ ዝኣዘዘን መራኽብ፡ ትማሊ ሰኑይ ካብ ሓደ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ ወደብ ስዑዲ ዓረብ-ያንቡ ተበጊሳ ናብ ቻይና እተምርሕ ዝነበረት ክልተ ሚልዮን በርሚል ነዳዲ ዝጸዓነት ዓባይ ታንከር ነዳዲ- ሺ ሎንግ ያንግ- ትርከበን።

   ሑቲ ምስ ኲናት ቓዛ ብዝተሓሓዝ ምስ ኣሜሪካን እስራኤልን ርክብ ኣለወን ዝብለን ብቀይሕ ባሕሪ ዝሓልፋ መራኽብ ዒላማ ክገብር ከምዝፀንሐ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ገለ ካብተን መራኽብ ከም ዝጠሓላ’ውን ይዝከር።

9. 21 ሓምለ 2026ኣርባዕተ ደቁ ብመጥቃዕቲ እስራኤል ዝተቐትሉዎ ኸሊል ኣል-ሓያ ላዕለዋይ መራሒ ሓማስ ተሰዪሙ

   

   ምንጪ ስእሊ, Turkish Foreign Ministry handout/Anadolu via Getty Images

   ፍልስጤማዊ ዕጡቕ ጕጅለ ሓማስ፡ ንኸሊል ኣል-ሓያ ሓድሽ ላዕለዋይ መራሒኡ ገይሩ ከም ዝመረጸ ኣፍሊጡ። ነቲ ብጥቅምቲ 2024 ብሰራዊት እስራኤል ዝተቐትለ ያሕያ ሲንዋር ዝተክእ ድማ እዩ።

   ኣል-ሓያ፡ ሓደ ካብቶም ድሕሪ እቲ ምስ እስራኤል ዝተኻየደ ኲናት ዝያዳ ተሰማዕነት ዘጥረዩ ናይቲ ጕጅለ "ጽኑዓት" ተባሂሎም ዝጽውዑ መራሕቲ ኰይኑ፡ ናይቲ ጕጅለ ቀንዲ ተዛታያይ ብምዃን ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ኣብ ዝተኻየደ ዘተ ክመርሕ ጸኒሑ።

   ብመስከረም 2025 ኣብ ዶሓ ካብ ዝተፈጸመ ናይ እስራኤል መጥቃዕቲ ኣየር ዝደሓነ ኰይኑ፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ግና ብሰንኪ እስራኤል ዝፈጸመቶ መጥቃዕቲ ኣርባዕተ ደቁ ተቐቲሎምዎ እዮም።

   እስራኤል ነቶም መራሕቲ ሓማስ ንምቕታል ስጕምቲ ዝወሰደት፡ ነቲ ናይ 7 ጥቅምቲ 2023 መጥቃዕቲ ዝወደቡ እዮም ብምባል እያ።

   እቲ መረጻ ኣብ መንጎ ኣል-ሓያን እቲ ንነዊሕ እዋን መራሒ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ሓማስ ዝነበረ ኻሊድ መሽዓልን ዝተገብረ ውድድር እዩ ነይሩ።

   ኣብቲ ቀዳማይ ዙር መረጻ መሽዓል ዝለዓለ ድምጺ እኳ እንተ ረኸበ፡ ነቲ ብሕጊ ሓማስ ዘድሊ 36 ድምጺ ግና ክረክብ ኣይከኣለን። ኣብቲ ካልኣይ ዙር ግና ኣል-ሓያ ንመሽዓል ብምስዓር ክዕወት ክኢሉ።

   እዚ ዓወት’ዚ፡ እቲ ሓማስ ብዘይ ውሕስነት ናይ ገዛእ ርእሱ መንግስቲ ምምስራት፡ ኣጽዋሩ ንኸይፈትሕ ሒዝዎ ዘሎ ጽኑዕ መርገጺ ዘርኢ እዩ።

   ሓማስ ብሰንኪ እቲ ኲናት ዝለዓለ መሪሕነቱ ዝሰኣነን ትሕተ-ቕርጹ ዝዓነወን ኰይኑ፡ ኣብቲ ዝኸፈአ እዋን ታሪኹ ይርከብ።

   እቲ ጕጅለ፡ ኣጽዋሩ ንምፍታሕ ብኣመሪካ ዝቐርበሉ ዘሎ ጸቕጢ፡ ብዘይ ገለ ፖለቲካዊ ውሕስነት ፍልስጤማዊት ሃገር ተቐባልነት ከም ዘይብሉ ይገልጽ።

10. 21 ሓምለ 2026ቀዳማይ ምኒስተር ኣንዲ በርናም ናብራ ንምቅላል ዝኸውን ሓገዝ ክእውጅ እዩ

    

    ምንጪ ስእሊ, EPA/Shutterstock

    ሓድሽ ቀዳማይ ምኒስተር ብሪጣንያ ኣንዲ በርናም፡ ሎሚ ሰሉስ ምስ ካቢኑ ንፈለማ እዋን ኣብ ዝእከበሉ፡ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ቍጠባዊ ቅልውላው ናብራ ንምቅላል ዝሕግዝ ስጕምቲ ከም ዝእውጅ ተገሊጹ።

    በርናም ነቲ ኣብ ቍጠባዊ ጸቕጢ ዝርከብ ህዝቢ "መተንፈሲ" ዝኸውን ሓገዝ ክገብር ቃል ዝኣተወ ኰይኑ፡ ነዚ ንምኽፋል ዝውዕል ባጀት እውን ሎሚ ዝርዝሩ ክገልጽ እዩ።

    እቲ ቀዳማይ ምኒስተር ንጆን ሂሊ (ቻንስለር)፡ ኤድ ሚሊባንድ (ጉዳያት ወጻኢ)፡ ኣንጀላ ራይነር (ሰክረታርያት)ን ዌስ ስትሪቲንግ (ምክልኻል)ን ዝርከቡዎም ቀንዲ ኣባላት ካቢኑ ሰይሙ ኣሎ።

    በርናም ኣብ ውሽጢ 40 ዓመት ዘይተርኣየ ዓቢ ፖለቲካዊ ለውጢ ከም ዘምጽእን ን10 ዓመት ዝጸንሕ "ሓድሽ ትልሚ ብሪጣንያ" ከም ዘውጽእን ገሊጹ እዩ።

    ይዅን’ምበር፡ መራሕቲ ተቓወምቲ ሰልፍታት ነቲ ትልሚ ንጹር ከም ዘይኰነ ብምግላጽ ይነቕፉዎ ኣለዉ።

    መራሒት ዓቃባዊ ሰልፊ ኬሚ ባደኖክ፡ በርናም ንጹር ትልሚ የብሉን ክትብል ከላ፡ መራሒ ጽገና ናይጀል ፋራጅ ድማ ከምዚ ዝበለ ዓቢ ለውጢ ንምግባር ህዝባዊ ውክልና ንምርካብ መረጻ ክጽዋዕ ከም ዝግባእ ገሊጹ።

    ብደገፍ ጉዳያት ወጻኢ፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ፕረዚደንት ዩክረይን ቮሎድሚር ዘለንስኪን ሓላፊት ኮምሽን ኤውሮጳ ኡርሱላ ቮን ደር ሌየንን ምስቲ ሓድሽ ቀዳማይ ምኒስትሪ ተዘራሪቦም ኣለዉ።

    ትራምፕ ብዛዕባ ጸጥታ መጻብቦ ሆርሙዝን ንግድን ከም ዝተዘራረበ ክገልጽ ከሎ፡ ዘለንስኪ ድማ ንዩክረይን ዝግበር ደገፍ ቀጻሊ ምዃኑ ከም ዝተረጋገጸሉ ኣፍሊጡ።

11. 21 ሓምለ 2026ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኢራን ሓደስቲ መጥቃዕቲ ኣየር ፈጺማ፡ ፕረዚደንት ትራምፕ ሓያል ግብረ-መልሲ ክህብ ምዃኑ ኣጠንቂቑ

    

    ምንጪ ስእሊ, US Central Command / X

    ወተሃደራት ኣመሪካ፡ ኢራን ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ኣብ ልዕሊ መራኽብ ዘለዋ ናይ መጥቃዕቲ ዓቕሚ ንምድኻም፡ ንዓስራይ ተኸታታሊት ለይቲ ዝቐጸለ ሓድሽ መጥቃዕቲ ኣየር ፈጺሞም።

    ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ እዚ ስጕምቲ እዚ ነቶም ኣብዚ ቐረባ እዋን ኣብ ዮርዳኖስን ዒራቕን ዝተቐትሉ ሰለስተ ወተሃደራት ኣመሪካ ንምፍዳይ ዝተወሰደ ኰይኑ፡ ኢራን "ከቢድ መጥቃዕቲ" ከም ዝወረዳ ገሊጹ።

    ከም ግብረ-መልሲ፡ ፕረዚደንት ኢራን መስዑድ ፐዘሽኪያን ሃገሩ ምስ ኣመሪካ ኣብ "ምሉእ ብምሉእ ኲናት" ከም ዘላ ኣዊጁ።

    ቴህራን ብወገና፡ ኣብቲ ስትራተጅያዊ መስመር ባሕሪ ኣብ ልዕሊ ክልተ ናይ ነዳዲ መራኽብ መጥቃዕቲ ከም ዝፈጸመትን ኣብ ባሕሬንን ኵዌትን ዝርከቡ ወተሃደራዊ ትካላት ኣመሪካ ከም ዝወቐዐትን ገሊጻ።

    ማእከላይ እዚ ወተሃደራት ኣመሪካ፡ እቲ መጥቃዕቲ ንወተሃደራዊ መአዘዚ ማእከላት፡ ናይ ሚሳይልን ድሮንን መተኰሲ ቦታታትን ስርዓተ ምክልኻል ኣየርን ዝዓለመ ምዃኑ ኣፍሊጡ።

    ምኒስትሪ ምክልኻል ኣመሪካ ድማ መንነት እቶም ኣብ ዮርዳኖስ ዝተቐትሉ ወተሃደራት ብወግዒ ይገልጽ ኣሎ።

    በቲ ካልእ ወገን፡ ዮርዳኖስን ኵዌትን ካብ ኢራን ዝተተኰሱ ሚሳይላትን ድሮናትን ኣብ ሰማያተን ከም ዘፍሸላ ኣፍሊጠን ኣለዋ።

    ኢራን ኣብ ልዕሊ መራኽብ ነዳዲ መጥቃዕቲ ፈጺመ ዝበለቶ ክሲ ግና ብኣመሪካ ተነጺጉ እዩ።

12. 20 ሓምለ 2026ኣንዲ በርናም ሓደስቲ ላዕለዎት ሚኒስተራት ክሸይም ጀሚሩ

    

    ምንጪ ስእሊ, @10DowningStreet

    ሰኑይ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ብምዃን ስልጣን ዝተረከበ ኣንዲ በርናም ኣባላት ካቢነ ክሸይም ጀሚሩ።

    ድሮ እቲ ኣገዳሲ ስልጣን ሚኒስትሪ ፋይናንስ (ቻንስለር) ሚኒስተር ምክልኻል ንዝነበረ ጆን ሂሊ ተዋሂቡ ኣሎ። እቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ንስታርመር ብምቅዋም ካብ መዝነቱ ዝወረደ ሂሊ፡ ናብቲ ጥቓ 10 ጐደና ዳውኒን ዝርከብ 11 ዳውኒን ስትሪት ተባሂሉ ዝጽዋዕ ወሳኒ ቤትጽሕፈት ክኣቱ'ዩ።

    ኣብ ሓደ እዋን መራሒ ሰልፊ ዕዮ ዝነበረ ኢድ ሚሊባንድ'ውን ጸሓፊ (ላዕለዋይ ሚኒስተር) ጉዳያት ወጻኢ ኮይኑ'ሎ።

    ብዘይካ'ዚ፡ ጸሓፊት ክፍሊ ውሽጣዊ ጉዳያት ኮይና ከተገልግል ዝጸንሐት ሻባና ማሕሙድ ኣብ ቦታኣ ክትቅጽል ዳግማይ ተመዚዛ።

    

    ምንጪ ስእሊ, EPA

    ሓያሎ ኣባላት ካቢነ ኪር ስታርመር ዝነበሩ ላዕለዎት ሚኒስተራት ግን፡ ዋላ'ኳ ገሊኦም ክቕጽሉ ድሌት እንተነበሮም ብሓደስቲ ተተኪኦም ኣለዉ። ሓደ ካብኦም እቲ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተርን ጸሓፊ ክፍሊ ፍትሒን ኮይኑ ከገልግል ዝጸሐ ዴቪድ ላሚ እዩ።

    ካልኦት ደገፍቱ ዝኾኑ ኣባላት ፓርላማ'ውን መዝነቶም ንምቕባል ካብን ናብን ዳውኒን ስትሪት ይኣትዉን ይወጹን ኣለዉ- መስርሕ ምቛም ካቢነ ሎሚ ለይቲ ኣብ ዝመጽእ መዓልታትን ክቕጽል'ዩ።

13. 20 ሓምለ 2026ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ብሪጣንያ፡ መራሕቲ ዓለም እንታይ በሉ?

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters / Getty Images

    መራሕቲ ዓለም ብወገኖም ብዛዕባ'ቲ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ብሪጣንያ ብምዃን ሎሚ ስልጣን ዝተረከበ ኣንዲ በርናም ርእይቶታቶም ይገልጹ ኣለዉ።

    ንኪር ስታርም ዘለዎ ነቐፌታ ክገልጽ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ኣመሪካ ነቲ ብዙሕ ዘይፈልጦ በርናም ከምዘድንቖ ኣሚቱ'ሎ።

    ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ እቲ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ብፍላይ ኣብ ስኮትላንድ ሓጐስ ፈጢሩ ከምዘሎ ይጠቅስ።

    "ህዝቢ ኣበርዲን፡ ስኮትላንድ፡ ኣብ ጐደናታት ወጺኡ ይስዕስዕ ኣሎ፣ ምኽንያቱ እቲ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ኣንዲ በርናም፡ ነቲ ኣብ ባሕሪ ሰሜን ብምልኡ ዘሎ ነዳዲ ከምዝኸፍቶ ብምግላጹ" ይብል።

    ክልቲኦም መራሕቲ ድሮ ብተለፎን ተዘራሪቦም ከምዘለዉ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ዳውኒን ስትሪት ሓቢሩ'ሎ።

    ኣብ ከተማ ኣበርዲን ሜዳ ጐልፍ ዘለዎ ትራምፕ፡ ነቲ ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከብ ማያት ባሕሪ ሰሜን ተተኺሉ ዘሎ መመንጨፊ ንፋሳዊ ጸዓት ኣምሪሩ ክቃወሞን ኣብ ክንድኡ ኲዕታ ነዳዲ ክፍቀድን ክምሕጸን ምጽንሑ ይፍለጥ።

    መራሒት ሕብረት ኣውሮጳ ፕረዚደንት ኡርሱላ ቮን ደር ለየን ብወገና፡ ነቲ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ዮናኣ ብምግላጽ፡ "ኣብ መንጐ ብሪጣንያን ሕብረት ኣውሮጳን ዘሎ ሽርክነት ንምሕያል" ቅሩባት ምዃኖም ገሊጻ።

    ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑዌል ማክሮን'ውን፡ ምምጻእ በርናም ንዝምድና ለንደንን ፓሪስን "ሓድሽ ናህሪ" ዝፈጥር'ዩ ክብል ዘለዎ ተስፋ ገሊጹ።

    ዓወት ዝተመነየሉ ፕረዚደንት ዩክረይን ቮለድሚር ዘለንስኪ ድማ ምስቲ ሓድሽ መንግስቲ ንምስራሕ ድሉው ከምዘሎ ኣመልኪቱ። ብሪጣንያ ሓንቲ ካብተን ገዚፍ ወተሃደራዊን ገንዘባዊን ሓገዝ ንኪቭ ክህባ ዝጸንሓ ሃገራት ምዕራብ እያ።

14. 20 ሓምለ 2026ኣንዲ በርናም፡ መራሕቲ ተቓወምቲ ሰልፍታት ዝህብዎ ዘለዉ መግለጺታት

    መራሕቲ ተቓወምቲ ሰልፊ ብሪጣንያን ብዛዕባ ኣንዲ በርናም ስልጣን ድሕሪ ምርካቡ ገብረመልሲ ይህቡ ኣለዉ።

    መራሒ ቀንዲ ተቓዋሚ ሰልፊ ዓቃባውያን ከሚ ባደኖክ፡ ነቲ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ዘለዋ ሰናይ ትምኒት ብምግላጽ፡ "ጌጋታት ቀዳማይ ሚኒስተርነት ኪር ስታርመር ከይደግም" ተማሕጺና።

    መራሒ ናይቲ ብካልኣይ ደረጃ ዝስራዕ ተቓዋሚ ሰልፊ ሊበራላዊ ደሞክራሲ ኢድ ዴቪ ብወገኑ፡ በርናም ብዛዕባ "ማሕበራዊ ሓልዮት፡ ኣውሮጳ ወይ ምዕቃብ ክቡር ተፈጥሮኣዊ ኣከባቢና" ዘይምዝራቡ ነቒፉ።

    መራሒ ሓምላይ ሰልፊ ዛክ ፖላንስኪ ድማ "ፕላነት እናቃጸልካ" ዝምለስ ተስፋ የለን ክብል ጽሒፉ'ሎ። እዚ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ሰሜናዊ ባሕሪ ዝግበር ኲዕታ ነዳዲ ከምዘስፍሕ ብምዝራቡ'ዩ እቲ ቀንዲ ፖለቲካዊ ዕላማኡ ምዕቃብ ኣከባቢን ክሊማ ዓለምን ዝኾነ ሰልፊ ነቲ ነቐፌታ ኣቕሪቡ ዘሎ።

    እቲ ፖለቲካዊ ጽልዋኡ ኣብታ ሃገር እናሓየለ ዝኸይድ ዘሎ መራሒ 'ሪፎርም ዩ-ከይ' ናይጃል ፋራጅ ብወገኑ፡ እቲ ብዘይሃገራዊ ምርጫ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ህዝቢ ሓላፍነት ከይሃቦ ዓበይቲ ውሳነታት ክገብር የብሉን ኢሉ'ሎ።

    እዚ ሎሚ ዝተፈጸመ ለውጢ መሪሕነት ብሃገር ደረጃ'ኳ እንተኾነ፡ ብቐንዱ ኣብ ውሽጢ ገዛኢ ሰልፊ ዕዮ ብዘጋጠመ ፍልልይ'ዩ ተኸሲቱ ዘሎ።

    እቲ ሎሚ ስልጣኑ ዘረከበ ኪር ስታርመር ሰልፊ ዕዮ ኣብቲ 2024 ዝተኻየደ ሃገራዊ ፓርላመንታዊ ምርጫ ብገፊሕ ብምዕዋት ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ናብ ስልጣን ክምለስ ዝገበረ'ዩ።

    ኣብ ኣባላት እቲ ሰልፊ ዝነበሮ ተቐባልነት ንኣባላት ባይቶ ዝኾኑ ብጾቱ ስለዝጸለወ ድማ'ዩ ካብ ናይ ሰልፊ መሪሕነቱ ወሪዱ፡ ስልጣኑ ክረክብ ተገዲዱ።

    ኣብ ፓርላማ ብዝርከቡ ኣባላት እቲ ሰልፊ ብዘካየድዎ ውሳነ ድማ ኣንዲ በርናም መራሒ ሰልፊ ዕዮን ቀዳማይ ሚኒስተርን ክኸውን በቒዑ።

15. 20 ሓምለ 2026'ሓድሽ ሞደል ፖለቲካን ቁጠባን'፡ ቃል ናብ 'ዳውኒን ስትሪት 10' ዝኣተወ በርናም

    ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ኣዋርሕ ካብ ከንቲባ ማንቸስተር ናብ ፓርላማ ዝሰገረ ኣንዲ በርናም ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ብምዃን ናብቲ ፍሉጥ ኣድራሻ መራሒ መንግስቲ እታ ሃገር ዝኾነ '10 ጐደና ዳውኒን' ኣትዩ'ሎ።

    ቅድሚ ሓደ ሰዓት ወግዓዊ ፕሮቶኮላዊ ስርዓት ምስግጋር ስልጣን ንምፍጻም ናብ ንጉስ እታ ሃገር ብምኻድ፡ ሓድሽ መንግስቲ ከቕውም ብንጉስ ቻርለስ መበል 3ይ ዝቐረበሉ ሕቶ ተቐቢሉ'ዩ ናብ ቤትጽሕፈቱ ኣትዩ ዘሎ።

    ማዕጾ ናይቲ ውሩይ ቤትጽሕፈት ከፊቱ ቅድሚ ምእታዉ ከም ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ዝሃቦ ፈላሚ መግለጺ፡ "ኣብ ዝሓለፈ 40 ዓመት ተራእዩ ዘይፈልጥ ዓቢ ለውጢ፣ ሓድሽ ፖለቲካዊ ሞደልን ሓድሽ ቊጠባዊ ሞደልን ከነምጽእ ኢና" ክብል ቃል ኣትዩ።

    "ኣብ 1980ታት ብሪጣንያ ዘይቅኑዕ ኣንፈት ወሲዳ ነይራ፣ ፖለቲካዊ ስልጣን ተማእኪሉ፡ ቊጠባዊ ሓይሊ ተባሒቱ፡ ከምኡ'ውን ዓቢ ክፋል እታ ሃገር ካብ ኢንዱስትሪ ወጻኢ ኮይኑ፡ ክሳብ ሕጂ'ውን ክበራበር ኣይክኣለን።

    "ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ኢና፡ ንዝጸንሐ ፖለቲካ ክንቅይሮ ንደሊ ዘለና፣ ናይ ምትሕግጋዝ ክንገብሮ፡ ኣብ ክንዲ ነጥቢ ናይ ምቚጻር ምፍታሕ ጸገማት ክንገብሮ" ብምባል ህዝቢ ኣብ ፖለቲካን ፖለቲከኛታትን ንዝጸንሖ ትሑት ትጽቢት ከበራብር ፈቲኑ'ሎ።

    ኣብቲ እዋን እታ 'ኣይሮን ሌዲ' (ሓጺናዊት ወርዞ) ዝብል ቅጽል ስም ዘጥረየትን ንልዕሊ 11 ዓመት ነታ ሃገር ዝመርሓታን ማርጋሬት ታቸር፡ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ዝመሓደር ዝነበረ ትካላት መጓዓዝያ (ባቡር)፡ ፋብሪካታት፡ ጸዓትን ነዳዲን፡ ከምኡ'ውን መራኸቢታት ናብ ብሕቲ ከምዝሰጋገር ምግባራ ዓቢ ለውጢ'ዩ ነይሩ።

    ፖለቲካዊን ቊጠባዊን ሚዛን ንምቕያር ድማ ማእከል ጽልዋ ካብ ደቡብ (ለንደን) ናብ ሰሜን (ማንቸስተርን ኪኖኡን) ንምስግጋር ከምዝሰርሕ ተዛሪቡ።

    ኣንዲ በርናም ድሕሪ ኣስታት ፍርቂ ክፍለዘመን ካብ ሰሜናዊ-ምዕራብ እታ ሃገር ዝመጸ ቀዳማይ ሚኒስተር ኮይኑ ምህላዉ ይፍለጥ።

    ነቲ ለውጢ ንምርግጋጽ ሓድሽ "ውጥን 10 ዓመት" ኣብ መወዳእታ ናይዚ ዓመት ክነድፍ ምዃኑ'ውን ገሊጹ።

    ወተሃደራዊ ሓይሊ እታ ሃገር ንምሕያል፡ ንመሻርኽቲ ሃገራት ዝተኣትወ መብጽዓታት ከጽንዖ ምዃኑ ድማ ቃል ኣትዩ። ብሪጣንያ ኣብዚ ቀረባ እዋን ንምክልኻል እትምድቦ ባጀት ከተበርኾ ምጽንሓ ይዝከር።

    ዋላ'ኳ ዳርጋ ስጡም ደገፍ ገዛኢ ሰልፊ ዕዮ ረኺቡ እንተሎን ውልቃዊ ተቐባልነቱ ልዑል እንተኾነ ነዚ መብጽዓታት ኣብ ግብሪ ንምውዓል ቀሊል ብድሆ ኣይክኸውንን'ዩ። ሓድነት ናይቲ ዝመርሖ ሰልፊ ምዕቃብ ንባዕሉ ተሪር ዓቐብ ከምዝኸውን ናይ ሓጺር ተመኲሮ ናይቲ ዝተክኦ ኪር ስታርመር ዝምስክሮ'ዩ።

    ንኣገልግሎት ጥዕና ንምምሕያሽን ሓደስቲ ናይ መንግስቲ መንበሪ ኣባይቲ ምህናጽን ገለ ካብ ቀንዲ ፖሊሲታቱ ምዃኖም'ውን እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣሚቱ'ሎ።

16. 20 ሓምለ 2026ስለምንታይ ሓፈሻዊ መረጻ ዘይግበር?

    እቲ ሓጺር መልሲ፡ ኣንዲ በርንሃም ቀዳማይ ምኒስተር ንምዃን ሓፈሻዊ ምርጫ ክግበር ኣየድልዮን እዩ ዝብል እዩ።

    ኣብ ብሪጣንያ፡ ቀዳማይ ምኒስተር ኣብ ዝዀነ እዋን ሓፈሻዊ ምርጫ ክጽውዕ ይኽእል እዩ። እንተዀነ ቀዳማይ ምኒስተር ኣብ ዝቕየረሉ እዋን ሓፈሻዊ ምርጫ ክግበር ዝብል ቅዋማዊ ግዴታ የለን።

    ርግጽ እዩ ምርጫ ክግበር ዝጽውዑ ድምጽታት ክህሉ ይኽእል እዩ። ህዝቢ ነቲ ዘይመረጾ ሓድሽ መራሒ ኣብ ክንዲ ዝቕበል፡ ናይ ምምራጽ ዕድል ክረክብ ይደሊ ይኸውን።

    ሕጂ ምርጫ እንተ ተጸዊዑ ድማ፡ ሰልፊ ዕዮ ኣብ ባይቶ ክሳራታት ከጋጥሞ ይኽእል እዩ፤ እዚ ድማ እቲ ሰልፊ ዝደልዮ ኣይኰነን።

    ብሕጊ፡ እቲ ዝቕጽል ሓፈሻዊ መረጻ ካብ 15 ነሓሰ 2029 ክሓልፍ የብሉን።

    እዚ ድማ ካብቲ ኣብ 9 ሓምለ 2024 ዝጀመረ ናይ ሕጂ ባይቶ ኣትሒዙ ሓሙሽተ ዓመት፡ ከምኡ’ውን ጎስጓስ መረጻ ንምክያድ ዝውሃብ ናይ 25 ስራሕ መዓልታት ተወሲኹ ማለት እዩ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

17. 20 ሓምለ 2026በርንሃም ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ዓመታት ሓምሻይ ቀዳማይ ምኒስተር

    ሎሚ ፍርቂ መዓልቲ፡ ብሪጣንያ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ዓመታት ነቲ ሓምሻይ ቀዳማይ ምኒስተራ ክትረክብ እያ።

    ነቲ ሕጂ ዘሎ ባህሪ ፖለቲካ ብሪጣንያ ካብዛ ምሉእ-ሓሳብ እዚኣ ንላዕሊ ብሓጺሩን ብልክዕን ክገልጾ ዝኽእል ካልእ ምሉእ-ሓሳብ የለን።

    ኣብ ክረምቲ 2022 ቦሪስ ጆንሰን ስልጣን ክለቅቕ ኣብ ጕዕዞ እኳ እንተነበረ፡ ገና ኣብ ስልጣኑ ነይሩ። ካብ ሽዑ ኣትሒዙ፡ ሊዝ ትራስ፡ ሪሺ ሱናክ ከምኡ’ውን ሰር ኪር ስታርመር ተቐይሮም እዮም።

    ኣንዲ በርንሃም ጸኒሑ ነዚ ኣብ ላዕለዋይ ጽፍሒ ዘሎ ቅልጡፍ ምቅይያር “ኣዝዩ ይግንዘቦ” ከም ዘሎ ይዛረብ፤ እዚ ግን ብዙሕ ዘገርም ኣይኰነን። እቶም ኣብ ውሽጢ ሰልፊ ዕዮን ካብኡ ወጻእን ዘለዉ ነቐፍቱ፡ ነዚ ህሞት እዚ ንነዊሕ እዋን ክደፍኣሉ ከም ዝጸንሐ ብምምጓት ግዳማዊ ፍሽኽታ ከርእዩ ይኽእሉ እዮም።

    በርንሃም ስርሑ ብቕልጡፍ ንምጅማር ቈሪጹ ኣሎ፤ ዝከኣል ኣብ ዝዀነሉ እዋን ድማ ነቲ ከም ከንቲባ ዓባይ ማንቸስተር ኰይኑ ዝተጠቕመሉ ኣገባብ ኣመራርሓ ክዕቅብ መዲቡ ኣሎ።

    ሰኑይ ኣብ ኣፍደገ ዳውኒን ስትሪት ቍ.10 ከም ቀዳማይ ምኒስተር መጠን ኣብ ዝገብሮ ቀዳማይ መደረኡ፡ መድረኽ መደረ ክጥቀም ከም ዘይደሊ ተሰሚዑ ነይሩ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Tayfun Salci

18. 20 ሓምለ 2026ኣንዲበርንሃም - እንታይ ፖሊሲታት ትጽቢት ይግበሩሉ?

    ኣንዲ በርንሃም ብዛዕባ እቶም ክትግብሮም ዝደሊ ንጹራት ፖሊሲታት ብዓቢኡ ስቕታ መሪጹ እኳ እንተጸንሐ - ክሳዕ ሕጂ እንፈልጦም ገለ ነጥብታት፤

    • ዲጂታላዊ መንነት (Digital ID) - ቤት ጽሕፈት በርንሃም ከም ዝገለጾ፡ ቈላሕታ ናብቲ “ኣብ መላእ ሃገር ንህዝቢ ዘጋጥሞ ዘሎ መዓልታዊ ቀዳምነታት” ንምቕያር ብዝብል ዕላማ፡ ነቲ መንግስቲ ንዅሎም ዓበይቲ ብሪጣንያውያን ዲጂታላዊ መንነት ንምውጻእ ሒዙዎ ዝነበረ ውጥን ክስርዞ እዩ።
    • ነዳዲ ሰሜናዊ ባሕሪ (North Sea oil) - እቲ ሓድሽ ቀዳማይ ምኒስተር ኣብ ሰሜናዊ ባሕሪ ሓድሽ ጕድጓድ ነዳድን ጋዝን ንምዅዓት ውጥናት ከም ዘውጽእ እኳ እንተ ተነግረ - ቢቢሲ ከም ዝተረድኦ ግና ሓደስቲ ፍቓዳት ካብ ምሃብ ንላዕሊ ነቶም ድሮ ዘለዉ ፍቓዳት ጥራይ ክድግፍ ትጽቢት ይግበር።
    • ቴምስ ዎተር (Thames Water) - በርንሃም ኣቐዲሙ ኣብ ጽላት ማይን ጸዓትን “ዝዓበየ ቍጽጽር ህዝቢ (መንግስቲ)” ክህሉ ከም ዝደሊ ገሊጹ እኳ እንተነበረ፡ ብምሉኡ ብመንግስቲ ክመሓደር (nationalisation) ግን ኣይጸውዐን። ከምኡ’ውን እቶም ንቴምስ ዎተር ገንዘብ ዘለቅሑ ኣካላት፡ ነታ ዝዓበየት ትካል ማይ ናይታ ሃገር መንግስታዊት ንምግባር ንዝግበር ዝዀነ ፈተነ ንምብዳህ ይዳለዉ ከም ዘለዉ ይፍለጥ።
    • ዋጋ መነባብሮ - በርንሃም ሎሚ ንህዝቢ “ብዛዕባ ጸቕጢ ዋጋ ናብራ መተንፈሲ” ዝህብ ውጥናት ከቕርብ ትጽቢት ይግበር ኣሎ - ኣብዚ መድረኽ እዚ ግን እቶም ስጕምትታት እንታይ ክዀኑ ምዃኖም ኣይንፈልጥን ኢና።
    • ምጕዳል ግብሪ ንግዲ - በርንሃም፡ ኣባል ባይቶ ሜከርፊልድ ንምዃን ኣብ ዘካይዶ ዝነበረ ጐስጓስ፡ ጕጅለኡ ንብሕታውያን ኣብያተ-መስተን ቦታታት ሙዚቃን ዝኽፈል ግብሪ ንግዲ ብ20% ንምጕዳል ቃል ዝኣቱ ፖሊሲ ሰዲዱ ነይሩ - እዚ ድማ በቶም ከም ኣማዞን ዝኣመሰሉ ትካላት ዝጥቀሙሎም መኽዘናት ዝለዓለ ግብሪ ብምኽፋል ዝሽፈን እዩ።

    

    ምንጪ ስእሊ, UK Parliament

19. 20 ሓምለ 2026ውጥን በርንሃም - ንህዝቢ 'መተንፈሲ' ምሃብን ዘለዎ ሓደጋን

    ኣንዲ በርንሃም ኣብ ናይ ሎሚ መደረኡ - ከምኡ’ውን ንዝተረፈ ክፋል ናይዚ ሰሙን - ኣብ ዋጋ መነባብሮ ዘተኰረ ክኸውን ትጽቢት ይግበር።

    ካብቲ ዘጋጥሞም ዘሎ ጸቕጢ ናህሪ ዋጋታት ንህዝቢ “መተንፈሲ” ክህብ ከም ዝደሊ ክገልጽ እዩ።

    እዚ ብመንጽር ፖሊሲ እንታይ ማለት ክኸውን ይኽእል? ልክዕ ከምቲ ብዛዕባ እዚ ሓድሽ ዝመጽእ ዘሎ መንግስቲ በርንሃም ዘለና ርድኢት፡ ነዚ'ውን ብልክዕ ኣይንፈልጦን ኢና።

    ኣብዚ ሰሙን እዚ፡ ብዛዕባ ክፍሊት ጸዓትን ዋጋ መጓዓዝያ - ኣውቶቡስን መግለጺታት ክወጽእ ትጽቢት ይግበር። ንትካላት ኣጋይሽ ከምኡ’ውን ኣብ ማእከል ከተማ ንዝርከቡ ትካላት ንግዲ ዝግበር ግብሪ ምጕዳል ክህሉ ይኽእል እዩ፤ እዚ ድማ ዋጋታት ናብ ምጕዳል ከምርሕ ይኽእል።

    በርንሃም ሎሚ ንጋዜጣ ታይምስ ኣብ ዝሃቦ ቃለ-መሕትት፡ ነቲ ናይ ውልቀ-ሰብ መሕደጊ ግብሪ - ማለት ሓደ ውልቀ-ሰብ ግብሪ ኣታዊ ቅድሚ ምኽፋሉ ከእትዎ ዝኽእል ጠቕላላ መጠን ገንዘብ - ወሲኹ ክርኢ ከም ዝደሊ ዝሕብር ኣገራሚ መግለጺ ሂቡ ኣሎ። ማሕበር ሰራሕተኛታት፡ ምስዚ ሓድሽ ዝመጽእ ዘሎ ቀዳማይ ምኒስተር ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ ነዚ ጕዳይ ከም ዝደፍኣሉ ምግንዛብ ይከኣል።

    እንተዀነ ብኸመይ እቶት ከም ዝረክብ ከይገለጽካ ከምዚ ዓይነት ስጕምቲ ምእዋጅ፡ ብመንጽር ዕዳጋታት ክርአ ኸሎ ሓደጋ ዘለዎ ክኸውን ከም ዝኽእል ክእኢላታት ይገልጹ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

20. 19 ሓምለ 2026መቕተልቲ ወተሃደራት ኣመሪካ ስዒቡ፡ ኣመሪካን ኢራንን ተታዅሰን

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    ኣመሪካ ብቀዳም ምሸት ኣብ ልዕሊ ኢራን ካልእ ዙር መጥቃዕቲ ኣየር ኣካይዳ።

    ኣብ ገማግም ባሕሪ መከላኸሊ ኣየር- ኢራን ዒላማ ዝገበረ ከምዝኾነ ድማ ሰበስልጣን’ታ ሃገር ገሊጾም።

    ማእከላይ እዝ ኣመሪካ (ሴንትኮም)፡ ንወተሃደራዊ ዓቕምታት ኢራን ብዓወት ከምዝወቕዑ ክገልጽ እንከሎ፡ መንግስታዊ ማዕከናት ዜና ኢራን ድማ፡ ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ እትርከብ ደሴት ‘ቀሽም’ ከም ዝተጠቕዐት ገሊጸን።

    ሴንትኮም፡ ነቲ ብዓርቢ ኣብ ዮርዳኖስ ክልተ ወተሃደራት ኣመሪካ ዝቐተለ- ሓለዋ ሰውራ ኢራን (IRGC)፡ እውን ዒላማ ከምዝገበረን፡ እቲ ካልእ ኣባል ኣገልግሎት ክሳብ ሕዚ ደሃዩ ከም ዘይተረኽበን ገሊጹ።

    ሰራዊት ኢራን፡ ነዚ ዳሕረዋይ መጥቃዕቲ ኣመሪካ ምላሽ ንምሃብ፡ ኣብ ኩዌት ንዝርከቡ ክልተ መደበራት ኣመሪካ ብሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ከም ዘጥቅዐ ገሊጹ።

    ኣመሪካን ኢራንን ኣብ ዝሓለፉ ቀረባ መዓልታት ንሕድሕደን ተኹሲ ዝተለዋወጣ ዀይነን፡ ክልቲኦም ወገናት ወሳኒ ሲቪላዊ-ትሕተ ቅርጺ ብምዕናው ይካሰሱ ኣለዉ።