สวิตเซอร์แลนด์เตรียมลงประชามติแผนจำกัดประชากรไว้ที่ 10 ล้านคน

ประเทศหนึ่งสามารถกำหนดเพดานจำนวนประชากรของตนได้หรือไม่ นี่คือคำถามที่สวิตเซอร์แลนด์กำลังจะให้คำตอบในวันอาทิตย์นี้ (14 มิ.ย.) เมื่อผู้มีสิทธิออกเสียงประชามติเตรียมออกไปลงคะแนนเสียงต่อข้อเสนอที่จะจำกัดจำนวนประชากรของประเทศไว้ที่ 10 ล้านคน ประเด็นนี้ยังเป็นประเด็นที่สะท้อนให้เห็นถึงความเห็นต่างเกี่ยวกับเรื่องการย้ายถิ่นฐานในประเทศแถบเทือกเขาแอลป์แห่งนี้อีกด้วย

ข้อเสนอดังกล่าวได้รับการสนับสนุนจากพรรคประชาชนสวิส (Swiss People's Party) ซึ่งเป็นพรรคฝ่ายขวา โดยระบุว่านี่คือ "มาตรการเพื่อความยั่งยืน" ที่มีเป้าหมายลดแรงกดดันต่อที่อยู่อาศัย บริการสาธารณะ และสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม ผู้มีสิทธิเลือกตั้งบางส่วนมองว่านี่เป็นความพยายามที่มีลักษณะต่อต้านผู้อพยพครั้งล่าสุดของพรรค

ฝ่ายรัฐบาล รวมถึงพรรคการเมืองอื่น ผู้นำภาคธุรกิจ และสหภาพแรงงาน ต่างออกมาวิพากษ์วิจารณ์ข้อเสนอนี้ โดยเรียกว่าเป็น "มาตรการที่ก่อให้เกิดความโกลาหล" พร้อมเตือนว่าอาจทำให้โรงพยาบาลและภาคโรงแรมขาดแคลนแรงงานที่จำเป็น อีกทั้งยังอาจกระทบต่อความสัมพันธ์กับสหภาพยุโรปที่เพียรสร้างมาอย่างยากลำบาก และจะทำให้สวิตเซอร์แลนด์ซึ่งไม่ใช่สมาชิกสหภาพยุโรปต้องตกอยู่ในภาวะโดดเดี่ยวในโลกที่มีความเสี่ยงสูง

จำนวนประชากรของสวิตเซอร์แลนด์เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วนับตั้งแต่ปี 2002 ซึ่งในขณะนั้นมีประชากร 7.3 ล้านคน ปัจจุบันเพิ่มเป็น 9.1 ล้านคน โดย 27% เป็นผู้อยู่อาศัยในสวิตเซอร์แลนด์ที่เกิดในต่างประเทศ

สวิตเซอร์แลนด์ใช้ระบบประชาธิปไตยทางตรงทำให้การตัดสินใจสำคัญทั้งหมดต้องผ่านการลงคะแนนเสียงของประชาชน โดยผู้รณรงค์เพียงรวบรวมรายชื่อ 100,000 รายชื่อ ก็สามารถผลักดันให้เกิดการลงประชามติทั่วประเทศได้

ผู้มีสิทธิออกเสียงจำนวนมากแสดงความกังวลเรื่องรถไฟที่แออัด ค่าเช่าที่อยู่อาศัยที่สูง และค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพที่เพิ่มขึ้น

ผลสำรวจความคิดเห็นล่าสุดบ่งชี้ว่าการลงคะแนนครั้งนี้อาจสูสีอย่างมาก โดยชี้ว่าผู้มีสิทธิออกเสียงมีแนวโน้มจะโหวต "ไม่เห็นด้วย" ด้วยอัตราส่วนที่เฉียดฉิวเพียงเล็กน้อยที่ 52% อย่างไรก็ตาม ผลสำรวจยังคงแตกออกเป็นหลายทิศทาง โดยมี 45% ที่ระบุว่าสนับสนุนข้อเสนอ และยังมีผู้มีสิทธิออกเสียงจำนวนไม่น้อยที่ยังไม่ตัดสินใจ

เฮลิน เกนิส และนิลส์ ฟีคเทอร์ มีหลายสิ่งที่คล้ายคลึงกัน แต่จุดยืนที่แตกต่างกันอย่างสุดขั้วของทั้งสองในประเด็นการจำกัดจำนวนประชากรสะท้อนถึงความแตกแยกอย่างชัดเจนของการลงประชามติครั้งนี้

ทั้งสองเป็นนักการเมืองรุ่นใหม่จากครอบครัวผู้อพยพ โดยเกนิสอายุ 31 ปี และฟีคเทอร์อายุ 29 ปี พ่อแม่ของเกนิสมีถิ่นกำเนิดจากตุรกี ขณะที่มารดาของฟีคเทอร์มาจากแคนาดา และเขาถือสัญชาติสองสัญชาติ

"เราได้สูญเสียการควบคุมไปแล้ว" ฟีคเทอร์ ซึ่งเป็นตัวแทนพรรคประชาชนสวิสในรัฐสภาของเขตปกครองกรุงเบิร์น กล่าวด้วยความไม่พอใจ "การย้ายถิ่นฐานที่ไร้การควบคุมกำลังทำให้สวิตเซอร์แลนด์ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป"

เขาเชื่อว่าปัญหาของสวิตเซอร์แลนด์ ซึ่งรวมถึง "การขาดแคลนที่อยู่อาศัย การจราจรติดขัด โรงเรียนที่มีภาระหนัก และบริการสังคมที่ตึงตัว" เป็นผลโดยตรงจากการย้ายถิ่นฐาน

ด้านเกนิสซึ่งเป็นสมาชิกพรรคสังคมประชาธิปไตยและได้รับเลือกเข้าสู่รัฐสภาของเขตปกครองกรุงเบิร์น ปฏิเสธข้อโต้แย้งเหล่านี้ โดยมองว่าเป็นการโยนความผิดให้ผู้อพยพ

เธอกล่าวกับบีบีซีว่า "ผู้กำหนดระดับค่าเช่าไม่ใช่ผู้อพยพ เบี้ยประกันสุขภาพสูงขึ้นก็ไม่ใช่ผู้อพยพที่ทำ และคนที่ตัดสินใจนโยบายอยู่อาศัย โครงสร้างพื้นฐาน หรือการลงทุนทางสังคมก็ไม่ใช่ผู้อพยพ"

เธอเสริมว่า การมองปัญหา "ผ่านกรอบการย้ายถิ่นฐาน" ไม่ได้นำไปสู่ทางออก แต่กลับนำไปสู่ความแตกแยก

สำหรับผู้มีสิทธิออกเสียงที่ยังไม่ได้ตัดสินใจ คำถามสำคัญคือ เพดานจำนวนประชากรจะถูกนำไปใช้ในทางปฏิบัติอย่างไร

การกำหนดขีดจำกัดจำนวนผู้อยู่อาศัยแบบตายตัวเป็นมาตรการที่ยังไม่เคยมีประเทศใดนำไปใช้ ในอดีตจีนเคยพยายามชะลอการเติบโตของประชากรผ่านนโยบายจำกัดการมีบุตรเพียงคนเดียว ซึ่งปัจจุบันได้ยกเลิกไปแล้ว

ข้อเสนอของสวิตเซอร์แลนด์ระบุว่า จำนวนประชากรจะต้องไม่เกิน 10 ล้านคนก่อนปี 2050 และกำหนดให้รัฐบาลต้องเริ่มดำเนินมาตรการเมื่อจำนวนประชากรแตะระดับ 9.5 ล้านคน

มาตรการดังกล่าวอาจรวมถึงการจำกัดจำนวนผู้ได้รับสถานะลี้ภัยในสวิตเซอร์แลนด์ และการยุติสิทธิในการรวมครอบครัวสำหรับแรงงานต่างชาติ

หากจำนวนประชากรแตะเพดาน 10 ล้านคน ข้อตกลงระหว่างประเทศที่สวิตเซอร์แลนด์เข้าร่วมไว้อาจต้องถูกยกเลิกไป ซึ่งรวมถึงข้อตกลงการเคลื่อนย้ายของประชาชนอย่างเสรีกับสหภาพยุโรปด้วย

แนวโน้มดังกล่าวสร้างความกังวลให้กับสมาพันธ์ธุรกิจสวิส (Economiesuisse) ซึ่งเป็นสมาคมภาคธุรกิจของสวิตเซอร์แลนด์

รูดอล์ฟ มินช์ หัวหน้าฝ่ายเศรษฐศาสตร์ขององค์กร กล่าวว่าหากข้อเสนอนี้ผ่านความเห็นชอบ สวิตเซอร์แลนด์ "อาจเผชิญความท้าทายในความสัมพันธ์กับสหภาพยุโรป"

ทั้งนี้ เนื่องจากคณะกรรมาธิการยุโรปได้เตือนประเทศนอกสหภาพยุโรปมาโดยตลอดว่า ประเทศเหล่านั้นไม่สามารถเลือกเฉพาะผลประโยชน์จากตลาดร่วมของสหภาพยุโรปได้ โดยไม่ปฏิบัติตามข้อผูกพัน เช่น การเคลื่อนย้ายเสรีของประชาชน

"สหภาพยุโรปยังคงเป็นคู่ค้าสำคัญที่สุดของสวิตเซอร์แลนด์อย่างชัดเจน" มินช์อธิบาย พร้อมเสริมว่า "การมีความสัมพันธ์ที่มั่นคงและชัดเจนกับคู่ค้าหลักของเราเป็นสิ่งที่อยู่ในผลประโยชน์ของเรา"

นายจ้างในสวิตเซอร์แลนด์ยังแสดงความกังวลถึงปัญหาการขาดแคลนแรงงาน และความเสี่ยงที่จะสูญเสียการเข้าถึงแรงงานทักษะจากทั่วทั้งยุโรป

ครึ่งหนึ่งของแรงงานในภาคโรงแรมของสวิตเซอร์แลนด์เป็นผู้อพยพ ขณะที่โรงพยาบาลและสถานดูแลผู้สูงอายุก็พึ่งพาแรงงานต่างชาติอย่างมากเช่นกัน

ด้านพรรคประชาชนสวิสโต้แย้งว่าการย้ายถิ่นฐานเข้าสู่สวิตเซอร์แลนด์กำลังผลักดันให้ความต้องการเตียงผู้ป่วยในโรงพยาบาลและที่นั่งในโรงเรียนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และการจำกัดการย้ายถิ่นจะช่วยบรรเทาแรงกดดันดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม ฝ่ายคัดค้านมองว่าแนวคิดนี้ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง โดยชี้ให้เห็นว่าปัจจุบันราว 20% ของประชากรสวิตเซอร์แลนด์มีอายุเกิน 65 ปี

พวกเขาเตือนว่า สวิตเซอร์แลนด์จำเป็นต้องมีแรงงานวัยหนุ่มสาวและผู้เสียภาษีรุ่นใหม่เพื่อรองรับและสนับสนุนประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้น แต่ประเทศไม่ได้สามารถสร้างแรงงานวัยหนุ่มสาวเหล่านี้ได้เพียงพอด้วยตนเอง

จอน พูลต์ สมาชิกรัฐสภาจากพรรคสังคมประชาธิปไตย กล่าวว่าสิ่งที่เขากังวลมากที่สุดเกี่ยวกับเรื่องการกำหนดเพดานจำนวนประชากร คือความเสี่ยงที่สวิตเซอร์แลนด์จะต้อง "เผชิญโลกที่ไม่มั่นคงและเป็นอันตรายเพียงลำพัง"

สวิตเซอร์แลนด์ เช่นเดียวกับประเทศเพื่อนบ้านในยุโรป กำลังเพิ่มงบประมาณด้านกลาโหม และแม้จะยึดหลักความเป็นกลาง แต่ก็มีแผนจะกระชับความร่วมมือด้านการป้องกันประเทศกับประเทศเพื่อนบ้านมากขึ้น

ประเทศนี้กำลังได้รับผลกระทบจากราคาพลังงานที่เพิ่มสูงขึ้น อันเป็นผลมาจากทั้งการรุกรานยูเครนของรัสเซีย และความขัดแย้งในอิหร่าน อีกทั้งสินค้าของสวิตเซอร์แลนด์ยังถูกตั้งกำแพงภาษีจากสหรัฐฯ อีกด้วย

พูลต์เตือนว่า สวิตเซอร์แลนด์อาจทำให้ข้อตกลงกับสหภาพยุโรปตกอยู่ในความเสี่ยง และอาจสูญเสียความไว้วางใจจากคณะกรรมาธิการยุโรปไปพร้อม ๆ กัน

ขณะที่ฟีคเทอร์ปฏิเสธข้อกังวลดังกล่าว โดยระบุว่าเป็นการสร้างความหวาดกลัวเกินจริง และกล่าวว่าเขา "มั่นใจว่าสหภาพยุโรปจะไม่ปล่อยให้เรื่องนี้เกิดขึ้น" พร้อมทั้งยืนยันว่าข้อตกลงระหว่างสวิตเซอร์แลนด์กับสหภาพยุโรปนั้น "เป็นประโยชน์ต่อสหภาพยุโรปเองอย่างเต็มที่"

อย่างไรก็ตาม ความหวาดวิตกต่อการถูกโดดเดี่ยวอาจเป็นปัจจัยชี้ขาดสำหรับผู้มีสิทธิออกเสียงบางส่วน

ชาวสวิสรู้สึกตกตะลึงเมื่อสหรัฐอเมริกาภายใต้ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ กำหนดมาตรการภาษีสูงถึง 39% ต่อสินค้าของสวิตเซอร์แลนด์ และข้อตกลงเพื่อลดอัตราภาษีลงเหลือ 15% ก็ยังไม่ได้ข้อสรุป

ขณะนี้ โปสเตอร์รณรงค์ให้ผู้มีสิทธิออกเสียงปฏิเสธข้อเสนอการจำกัดจำนวนประชากร ได้ปรากฏภาพประธานาธิบดีสหรัฐฯ โดนัลด์ ทรัมป์ ในลักษณะดูน่าหวาดระแวง โดยมีเงาของวลาดิเมียร์ ปูติน ประธานาธิบดีแห่งรัสเซีย และสี จิ้นผิง ประธานาธิบดีของจีน อยู่ด้านหลัง

"จะตัดขาดจากยุโรป ในช่วงเวลาเช่นนี้หรือ ?" ข้อความพาดหัวบนโปสเตอร์ตั้งคำถาม

ขณะเดียวกัน ฟีคเทอร์ยืนยันว่า การกำหนดเพดานจำนวนประชากรเป็นเรื่องของการปกป้องวิถีชีวิต

เขากล่าวว่า "ใครก็ตามที่รักสวิตเซอร์แลนด์ ไม่ว่าจะมีพื้นเพผู้อพยพหรือไม่ ต่างต้องการให้ประเทศแห่งนี้ยังคงเป็นสถานที่ที่น่าอยู่ ปลอดภัย และมั่งคั่ง นั่นคือสิ่งที่ข้อเสนอฉบับนี้มุ่งหมาย"

ทว่า เกนิสมองไม่เห็นด้านบวกใด ๆ ของข้อเสนอนี้ โดยกล่าวว่า "คำถามสำคัญไม่ใช่ว่าจะกันผู้คนออกไปอย่างไร… แต่คือเราจะสร้างที่อยู่อาศัยที่มีราคาจับต้องได้อย่างเพียงพอได้อย่างไร จะทำให้สภาพการทำงานดีขึ้นได้อย่างไร และจะลงทุนในบริการสาธารณะที่เข้มแข็งได้อย่างไร

"นั่นคือเหตุผลที่ดิฉันเชื่อมั่นว่าข้อเสนอนี้สร้างผลเสียมากกว่าผลดีต่อสวิตเซอร์แลนด์" เธอกล่าว