పుర్రెపై పెద్ద గాటు.. కోట్ల ఏళ్ల కిందట తిరుగాడిన డైనోసార్ అవశేషాలు వేలం.. రూ. వందల కోట్లు పలకొచ్చని అంచనా

కళాఖండాలను వేలం వేసే సోథెబీస్ సంస్థ 1997లో నేచురల్ హిస్టరీకి సంబంధించి ఒక వేలం నిర్వహించింది.

అందులో ప్రాచీన ప్రపంచానికి చెందిన కొన్ని అద్భుతాలను విక్రయించింది. ఆ వేలంలో తొలిసారి ఓ ‘డైనోసార్‌’కు స్థానం దక్కింది.

తమ మ్యూజియంలలో కొత్త ఆకర్షణలను చేర్చుకోవాలని భావిస్తున్న ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న మ్యూజియంల ప్రతినిధులు ఈ కార్యక్రమానికి హాజరయ్యారు.

వేలంలో చోటు దక్కించుకున్న ఆ డైనోసార్ ఒక టైరానోసారస్ రెక్స్. దాని పేరు "సూ". షికాగోలోని ఫీల్డ్ మ్యూజియం దాన్ని సుమారు రూ. 76.64 కోట్లకు దక్కించుకుంది.

దాదాపు 30ఏళ్ల తర్వాత మంగళవారం మరో ‘డైనోసార్‌’ను వార్షిక వేలంలో విక్రయానికి ఉంచారు.

డైనోసార్లకు సంబంధించి ఇప్పటి వరకు కనుక్కున్న అత్యంత సంపూర్ణ నమూనాల్లో ఇదొకటి.

ఇప్పుడు డైనోసార్ల కోసం వెదుకుతోంది శాస్త్రవేత్తలు మాత్రమే కాదు. డబ్బున్నవాళ్లు కూడా.

"గస్" అనే పేరున్న ఈ కొత్త డైనోసార్ విలువ 30 మిలియన్ డాలర్లు (రూ.288 కోట్లు)గా ఇప్పటికే నిర్ణయించారు.. వేలంలో అంతకంటే ఎక్కువ ధర పలకొచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు. బహుశా ఇది అత్యధిక ధరకు అమ్ముడైన డైనోసోర్‌గా నిలవచ్చు.

మరోవైపు... శాస్త్రీయ ప్రాధాన్యం ఉన్న డైనోసార్ల నమూనాలను మ్యూజియంలకు ఇవ్వాలా లేక శాస్త్రవేత్తల పరిశోధనల కోసం కేటాయించాలా? అనే చర్చ కూడా ఉంది.

వేలం నిర్వహకులు వాదిస్తున్నట్లుగా పరిశోధనలకు దొరక్కుండా మిగిలిన డైనోసార్ల శిలాజాలను గుర్తించిన అన్వేషకుల కష్టానికి తగిన ప్రతిఫలం ఇవ్వాలా?

డైనోసార్లను వెతికే క్రమంలో కొంతమంది శిలాజ శాస్త్రవేత్తలు, పాలియోంటాలజిస్టులు ఎలాంటి ప్రమాదాలు ఎదుర్కొంటారో సోథెబీస్‌ నేచురల్ హిస్టరీ విభాగానికి గ్లోబల్ హెడ్‌గా ఉన్న కాసాండ్రా హాటన్‌కు తెలుసు.

"తవ్వకాల సమయంలో ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోతారు" అని ఆమె చెప్పారు. ఈ అన్వేషకులలో చాలా మందికి లభించే అత్యున్నత బహుమతి టైరానోసారస్ డైనోసార్.

కొన్ని లక్షల సంవత్సల క్రిత జీవించిన డైనోసార్ల గురించి ప్రత్యేకంగా వివరించాల్సిన అవసరం లేదు. కింగ్‌కాంగ్, జురాసిక్ పార్క్ వంటి చిత్రాల్లో కనిపించడం, అలాగే ఒక ఇంగ్లీష్ రాక్ బ్యాండ్ పేరుగా మారి ఇది మన సంస్కృతిలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది.

"డైనోసార్ల శిలాజాల కోసం వెతికేవారు టెంట్లలో ఉంటారు. నెలల తరబడి అక్కడే ఉంటారు. నాగరికతకు దూరంగా ర్యాటిల్ స్నేక్స్ పురుగులు, సింహాల మధ్య జీవిస్తారు" అని హాటన్ చెప్పారు.

దక్షిణ డకోటాలోని బ్యాడ్‌ల్యాండ్స్ ప్రాంతంలో సంచరించిన 'గస్' అనే డైనోసార్ అవశేషాలను 6.7 కోట్ల ఏళ్ల తర్వాత కనుక్కున్నారు.

వాటిని కనుక్కోవడం తేలికేనని 20 ఏళ్లుగా డైనోసార్ల శిలాజాలను సేకరించి సంరక్షిస్తున్న పాలియోంటాలజిస్ట్ డాక్టర్ ఫియాన్ స్మిత్ విక్ చెప్పారు.

గస్‌ను థామస్ హైట్‌కాంప్‌, ఆయన టీమ్ కనుక్కుంది. అది కనుక్కున్న భూమి యజమాని గ్యారీ గస్ లికింగ్ గౌరవార్థం దానికి గస్ అనే పేరు పెట్టారు. మూడేళ్ల పాటు ఎంతో జాగ్రత్తగా తవ్వకాలు జరిపి 'గస్' అవశేషాలు వెలికి తీశారు.

2023లో తవ్వకాలు పూర్తైనా, డైనోసార్‌ను రికార్డుల్లో నమోదు చేసి దానిని నిర్మించడానికి మరో మూడేళ్లు గడిపారు.

ఇవాళ (జులై 14న) జరగనున్న వేలం ఈ బృందం ఎంతోకాలంగా ఎదురుచూస్తున్న ఆర్థిక ఫలితాన్ని అందించనుంది. అంతేకాక ఇది ఇప్పటివరకు జరిగిన వాటిలో అతిపెద్దదిగా కూడా నిలవవచ్చు.

వేలానికి ముందు గస్ విలువ అత్యధికంగా రూ. 287.49 కోట్లుగా అంచనా వేశారు.

డైనోసార్ల వేలంలో ప్రస్తుతం రికార్డు ధర అపెక్స్ పేరిట ఉంది. అది స్టెగోసారస్. 2024లో సోథెబీస్ నిర్వహించిన వేలంలో రూ. 427 కోట్లకు అమ్ముడైంది. వేలానికి ముందు దానికి అంచనా వేసిన విలువతో పోలిస్తే అది 11 రెట్లు ఎక్కువ.

మీరు గస్ డైనోసార్ కోసం బిడ్ వేయాలని భావిస్తే మీ ప్రారంభ ఆఫర్ రూ.182 కోట్లకు తక్కువగా ఉండకూడదు.

వేలంలో అత్యధిక ధరకు అమ్ముడైన ఐదు డైనోసార్లన్నీ 2020 తర్వాతివే. వాటిలో 2020లో రూ. 297 కోట్లకు అమ్ముడైన డైనోసార్ "స్టాన్" కూడా ఉంది. వేలానికి ముందు దానికి అంచనా వేసిన ధర రూ.76 కోట్లు మాత్రమే.

"తల మీద పెద్ద గాయం"

గస్ డైనోసార్‌కు లభించే ధర అది ఎంత ముఖ్యమైనదో చెబుతుంది అనేది కాసాండ్రా హాటన్ అభిప్రాయం.

"ఇప్పటి వరకు కనుక్కున్న డైనోసార్లలో గస్ చాలా పెద్దది, సంపూర్ణమైనది. దాని ఎముకల్లో 61 శాతం గుర్తించారు. సాధారణంగా డైనోసార్ల అస్థిపంజరాల్లో సగం మాత్రమే దొరికినా అది ప్రధాన శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణగానే భావిస్తారు" అని ఆమె చెప్పారు.

ఒక డైనోసార్ జీవితం ఎలా ఉందనే విషయం దాని ఎముకల పరిస్థితి వల్ల తెలుసుకోవచ్చు.

"గస్‌కి పుర్రె పైభాగంలో భారీ గాటు ముద్ర ఉంది. అది ఏదైనా పోరాటంలో తగిలి ఉండవచ్చు. అలాగే విరిగిన ఎముకలు ఉన్నాయి. కొన్ని పక్కటెముకల వద్ద అవి విరిగి మళ్లీ అతుక్కు పోయిన చోట పెద్ద పెద్ద ముద్దల్లా కనిపిస్తున్నాయి" అని హాటన్ చెప్పారు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న మ్యూజియంలు ఈ వేలంలో పాల్గొనేందుకు తాను నెలల తరబడి వారితో సంప్రదింపులు జరిపినట్లు ఆమె తెలిపారు.

డైనోసార్ల అవశేషాలను గుర్తించడం, వాటిని వెలికి తీయడానికి పట్టే సమయం, నైపుణ్యం, ఖర్చు, ఈ ప్రక్రియలో ఎదురయ్యే ప్రమాదాలను ఎదుర్కొన్న ఫలితం ధరలో ప్రతిబింబించాలని ఆమె కోరుతున్నారు.

"అనేక మంది పరిశోధకులు తమ రోజువారీ సంపాదనతోనే జీవిస్తున్నారు. వారు సంపన్నులు కాదు. వాళ్లు సొంత డబ్బుని పెట్టుబడిగా పెడుతున్నారు. వీటిని తవ్వి తీసేది బిలియనీర్లు కాదు" అని హాటన్ అన్నారు.

అయితే వాటిని కొనుగోలు చేసేది మాత్రమే బిలియనీర్లే.

స్టెగోసారస్ డైనోసార్‌ను హెడ్జ్ ఫండ్ సిటాడెల్ స్థాపకుడు, సీఈఓ కెన్నెత్ గ్రిఫిన్ వేలంలో కొనుగోలు చేశారు. తర్వాత దాన్ని అమెరికన్ నేచురల్ హిస్టరీ మ్యూజియానికి నాలుగేళ్లు పాటు రుణంగా ఇచ్చారు.

సైన్స్, ఆర్ట్‌కు సంబంధించిన కళాఖండాల కోసం మ్యూజియంలు చాలా కాలంగా సంపన్నులు ఇచ్చే వాటి మీద ఆధారపడుతున్నాయని శిలాజాలను వెలికి తీసి విక్రయించే డాక్టర్ స్మిత్ విక్ వివరించారు.

మ్యూజియంలలో ఉంచిన డైనోసార్ల నమూనాలు పోయే ప్రమాదం ఉందని స్మిత్‌విక్ భావిస్తున్నారు.

డైనోసార్ల శిలాజాలను గుర్తించడంలో తొలి రోజుల్లో విజయవంతమైన వ్యక్తుల్లో మేరీ అన్నింగ్ ఒకరు.

1829లో ఆమె మొదటి స్క్వాలోరాజా శిలాజాన్ని కనుగొన్నారు.

దీనిని "కర్లింగ్ ఐరన్ కళ్లున్న చేప" అని పిలుస్తారు. ఇది సొరచేపలు, రే చేపల మధ్య ఉన్న పరిణామ సంబంధాన్ని చూపించే ప్రాచీన జీవి.

దాని శరీరాన్ని బ్రిస్టల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌కు దానం చేశారు.

అయితే ఆ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో వందేళ్లు ఉన్న తర్వాత రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో జరిగిన బాంబు దాడిలో అది నాశనమైంది.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,  ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)